Thiên 200 — Hội 1 · Phẩm 32 Khen Bát-nhã · phần 6

 Phần đầu, phẩm Tán Thán Bát-nhã, thứ ba mươi hai, đoạn thứ sáu

 Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Đức Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc tu hành lớn, phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) mới học Đại thừa (cỗ xe lớn, tức dòng giáo pháp hướng đến cứu độ tất cả chúng sinh và thành Phật) mà không nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấy rõ thật tướng của mọi sự vật, đưa người tu sang bờ giác ngộ), Tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định toàn hảo, đưa sang bờ giác ngộ), Tinh tấn ba-la-mật-đa (siêng năng nỗ lực toàn hảo), An nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn nhục, chịu đựng toàn hảo), Tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới trong sạch toàn hảo), Bố thí ba-la-mật-đa (cho tặng, giúp đỡ người khác một cách toàn hảo), lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho sắc (hình chất vật lý, gồm thân thể và mọi vật có hình tướng; là uẩn thứ nhất trong năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho thọ (cảm giác vui, khổ, hoặc không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung hình ảnh của sự vật), hành (các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn, quyết định) và thức (sự hay biết, phân biệt) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho sắc gom tụ hay tan rã; cũng làm cho thọ, tưởng, hành, thức gom tụ hay tan rã. Nó làm cho sắc có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho thọ, tưởng, hành, thức có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho sắc rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho thọ, tưởng, hành, thức rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho sắc có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho thọ, tưởng, hành, thức có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho nhãn xứ (con mắt, xét như một chỗ làm phát sinh nhận thức; là một trong mười hai xứ, tức sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân) và ý xứ (ý, tức giác quan của tâm) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho nhãn xứ gom tụ hay tan rã; cũng làm cho nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ gom tụ hay tan rã. Nó làm cho nhãn xứ có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho nhãn xứ rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho nhãn xứ có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho sắc xứ (hình sắc, tức đối tượng mà mắt thấy) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho thanh xứ (âm thanh, đối tượng của tai), hương xứ (mùi, đối tượng của mũi), vị xứ (vị, đối tượng của lưỡi), xúc xứ (vật chạm xúc, đối tượng của thân) và pháp xứ (các ý niệm, sự vật mà ý nhận biết) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho sắc xứ gom tụ hay tan rã; cũng làm cho thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ gom tụ hay tan rã. Nó làm cho sắc xứ có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho sắc xứ rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho sắc xứ có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho nhãn giới (con mắt, xét như một trong mười tám giới, tức mười tám thành phần cấu tạo nên sự nhận thức) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho sắc giới (cảnh hình sắc mà mắt thấy; ở đây không phải là cõi Sắc), nhãn thức giới (cái biết phát sinh nhờ mắt), nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh vật và cái biết) cùng các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) mà sinh ra lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho nhãn giới gom tụ hay tan rã; cũng làm cho sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra gom tụ hay tan rã. Nó làm cho nhãn giới có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho nhãn giới rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho nhãn giới có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho nhĩ giới (tai) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho thanh giới (âm thanh), nhĩ thức giới (cái biết phát sinh nhờ tai), nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và cái biết) cùng các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho nhĩ giới gom tụ hay tan rã; cũng làm cho thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra gom tụ hay tan rã. Nó làm cho nhĩ giới có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho nhĩ giới rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho nhĩ giới có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho tỷ giới (mũi) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho hương giới (mùi), tỷ thức giới (cái biết phát sinh nhờ mũi), tỷ xúc (sự tiếp xúc giữa mũi, mùi và cái biết) cùng các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho tỷ giới gom tụ hay tan rã; cũng làm cho hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra gom tụ hay tan rã. Nó làm cho tỷ giới có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho tỷ giới rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho tỷ giới có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho thiệt giới (lưỡi) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho vị giới (vị), thiệt thức giới (cái biết phát sinh nhờ lưỡi), thiệt xúc (sự tiếp xúc giữa lưỡi, vị và cái biết) cùng các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho thiệt giới gom tụ hay tan rã; cũng làm cho vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra gom tụ hay tan rã. Nó làm cho thiệt giới có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho thiệt giới rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho thiệt giới có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho thân giới (thân) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho xúc giới (vật chạm xúc), thân thức giới (cái biết phát sinh nhờ thân), thân xúc (sự tiếp xúc giữa thân, vật chạm và cái biết) cùng các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho thân giới gom tụ hay tan rã; cũng làm cho xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra gom tụ hay tan rã. Nó làm cho thân giới có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho thân giới rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho thân giới có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho ý giới (ý, giác quan của tâm) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho pháp giới (các ý niệm, sự vật là đối tượng của ý; ở đây không mang nghĩa toàn thể vũ trụ), ý thức giới (cái biết phát sinh nhờ ý), ý xúc (sự tiếp xúc giữa ý, đối tượng và cái biết) cùng các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho ý giới gom tụ hay tan rã; cũng làm cho pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra gom tụ hay tan rã. Nó làm cho ý giới có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho ý giới rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho ý giới có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc; một trong sáu yếu tố cấu thành thế giới và con người) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho thủy giới (yếu tố nước, tính ẩm ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố hay biết) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho địa giới gom tụ hay tan rã; cũng làm cho thủy, hỏa, phong, không, thức giới gom tụ hay tan rã. Nó làm cho địa giới có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho thủy, hỏa, phong, không, thức giới có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho địa giới rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho thủy, hỏa, phong, không, thức giới rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho địa giới có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho thủy, hỏa, phong, không, thức giới có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý; mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai khâu nối nhau làm con người cứ sinh tử luân hồi) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho hành (các hành động tạo nghiệp), thức (thần thức nối kết tái sinh), danh sắc (thân và tâm lúc mới thành hình), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng ham muốn, khao khát), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo thành), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết) cùng sầu, than, khổ, ưu, não (buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo âu, phiền muộn) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho vô minh gom tụ hay tan rã; cũng làm cho hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não gom tụ hay tan rã. Nó làm cho vô minh có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho vô minh rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho vô minh có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho Bố thí ba-la-mật-đa lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho Bố thí ba-la-mật-đa gom tụ hay tan rã; cũng làm cho Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa gom tụ hay tan rã. Nó làm cho Bố thí ba-la-mật-đa có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho Bố thí ba-la-mật-đa rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho Bố thí ba-la-mật-đa có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho nội không (các giác quan bên trong đều trống rỗng, không có thực thể riêng; là cái 'không' thứ nhất trong mười tám cái 'không') lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho ngoại không (các cảnh vật bên ngoài là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều là không), không không (chính cái 'không' cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có điểm đầu điểm cuối, nên là không), tán không (các pháp vốn rời rạc, không có gì thật sự kết hợp, nên là không), vô biến dị không (cái không biến đổi cũng là không), bản tính không (bản tính các pháp là không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (mọi pháp đều là không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được gì, nên là không), vô tính không (không có tính chất thật, nên là không), tự tính không (cái tự tính cũng là không), vô tính tự tính không (cả cái 'không có tính' lẫn 'tự tính' đều là không) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho nội không gom tụ hay tan rã; cũng làm cho ngoại không cho đến vô tính tự tính không gom tụ hay tan rã. Nó làm cho nội không có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho ngoại không cho đến vô tính tự tính không có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho nội không rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho ngoại không cho đến vô tính tự tính không rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho nội không có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho ngoại không cho đến vô tính tự tính không có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho chân như (thật tính vốn như vậy, không thay đổi của mọi sự vật) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho pháp giới (ở đây là bản thể chung của mọi sự vật), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính chất không hư dối), bất biến dị tính (tính chất không biến đổi), bình đẳng tính (tính chất bình đẳng như nhau), ly sinh tính (tính chất lìa khỏi sinh diệt), pháp định (tính quyết định, không đổi của pháp), pháp trụ (tính thường trụ của pháp), thật tế (cái giới hạn chân thật tận cùng), hư không giới (cõi hư không) và bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho chân như gom tụ hay tan rã; cũng làm cho pháp giới cho đến bất tư nghị giới gom tụ hay tan rã. Nó làm cho chân như có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho pháp giới cho đến bất tư nghị giới có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho chân như rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho pháp giới cho đến bất tư nghị giới rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho chân như có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho pháp giới cho đến bất tư nghị giới có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho Khổ thánh đế (chân lý cao quý về sự khổ của đời sống; là chân lý thứ nhất trong bốn chân lý cao quý) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ) và Đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến dứt khổ) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho Khổ thánh đế gom tụ hay tan rã; cũng làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế gom tụ hay tan rã. Nó làm cho Khổ thánh đế có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho Khổ thánh đế rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho Khổ thánh đế có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc, tức cõi các vị trời còn thân hình vi tế) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không bờ bến: thương yêu, xót thương, vui mừng, buông xả đối với mọi chúng sinh) và tứ vô sắc định (bốn tầng định cao của cõi Vô sắc, tức cõi không còn thân hình vật chất) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho tứ tĩnh lự gom tụ hay tan rã; cũng làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định gom tụ hay tan rã. Nó làm cho tứ tĩnh lự có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho tứ tĩnh lự rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho tứ tĩnh lự có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự ràng buộc vào thân và cảnh) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho bát thắng xứ (tám phép quán giúp tâm làm chủ, vượt lên trên các cảnh), cửu thứ đệ định (chín tầng định lần lượt nhập vào từ thấp đến cao) và thập biến xứ (mười phép quán một yếu tố như đất, nước, màu xanh… trùm khắp mọi nơi) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho bát giải thoát gom tụ hay tan rã; cũng làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ gom tụ hay tan rã. Nó làm cho bát giải thoát có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho bát giải thoát rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho bát giải thoát có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho tứ niệm trụ (bốn phép giữ tâm tỉnh giác, quán sát thân, cảm thọ, tâm và các pháp) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho tứ chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa có, tăng trưởng điều thiện đã có), tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực siêu phàm: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét), ngũ căn (năm gốc lành: niềm tin, siêng năng, tỉnh giác, định tâm, trí tuệ), ngũ lực (năm gốc lành ấy khi đã thành sức mạnh), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ) và bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, tỉnh giác đúng, định tâm đúng) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho tứ niệm trụ gom tụ hay tan rã; cũng làm cho tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi gom tụ hay tan rã. Nó làm cho tứ niệm trụ có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho tứ niệm trụ rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho tứ niệm trụ có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho không giải thoát môn (cửa ngõ giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều trống rỗng, không có thực thể) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho vô tướng giải thoát môn (cửa ngõ giải thoát bằng cách không bám vào hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa ngõ giải thoát bằng cách không còn mong cầu điều gì) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho không giải thoát môn gom tụ hay tan rã; cũng làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn gom tụ hay tan rã. Nó làm cho không giải thoát môn có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho không giải thoát môn rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho không giải thoát môn có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt của chư thiên, mắt trí tuệ, mắt thấy pháp, mắt Phật) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, nghe xa, thấy xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, dứt sạch phiền não) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho ngũ nhãn gom tụ hay tan rã; cũng làm cho lục thần thông gom tụ hay tan rã. Nó làm cho ngũ nhãn có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho lục thần thông có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho ngũ nhãn rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho lục thần thông rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho ngũ nhãn có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho lục thần thông có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho tứ vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và giảng giải không bị trở ngại), đại từ (lòng thương lớn, ban niềm vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu chúng sinh khỏi khổ), đại hỷ (niềm vui lớn trước hạnh phúc của chúng sinh), đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng với tất cả) và mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho Phật thập lực gom tụ hay tan rã; cũng làm cho tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật gom tụ hay tan rã. Nó làm cho Phật thập lực có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho Phật thập lực rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho Phật thập lực có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho pháp vô vong thất (phẩm chất không bao giờ quên sót điều gì) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho hằng trụ xả tính (tính chất luôn an trú trong sự buông xả, bình thản) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho pháp vô vong thất gom tụ hay tan rã; cũng làm cho hằng trụ xả tính gom tụ hay tan rã. Nó làm cho pháp vô vong thất có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho hằng trụ xả tính có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho pháp vô vong thất rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho hằng trụ xả tính rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho pháp vô vong thất có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho hằng trụ xả tính có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi khía cạnh chi tiết của tất cả các pháp, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho nhất thiết trí gom tụ hay tan rã; cũng làm cho đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí gom tụ hay tan rã. Nó làm cho nhất thiết trí có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho nhất thiết trí rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho nhất thiết trí có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho tất cả các pháp môn đà-la-ni (phép tổng trì, tức năng lực ghi nhớ và gìn giữ trọn vẹn mọi giáo pháp, không để quên mất) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho tất cả các pháp môn tam-ma-địa (các phép định, giữ tâm chuyên chú vào một đối tượng) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho tất cả các pháp môn đà-la-ni gom tụ hay tan rã; cũng làm cho tất cả các pháp môn tam-ma-địa gom tụ hay tan rã. Nó làm cho tất cả các pháp môn đà-la-ni có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho tất cả các pháp môn tam-ma-địa có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho tất cả các pháp môn đà-la-ni rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho tất cả các pháp môn tam-ma-địa rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho tất cả các pháp môn đà-la-ni có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho tất cả các pháp môn tam-ma-địa có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã bước vào dòng thánh, chắc chắn sẽ giải thoát) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho bậc Nhất lai (bậc thánh thứ hai, chỉ còn tái sinh vào cõi người một lần nữa), bậc Bất hoàn (bậc thánh thứ ba, không còn tái sinh trở lại cõi Dục, tức cõi còn ham muốn giác quan) và bậc A-la-hán (bậc thánh cao nhất, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho bậc Dự lưu gom tụ hay tan rã; cũng làm cho bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán gom tụ hay tan rã. Nó làm cho bậc Dự lưu có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho bậc Dự lưu rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho bậc Dự lưu có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu tiến tới quả Dự lưu) và Dự lưu quả (đã chứng đạt quả Dự lưu) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho Dự lưu hướng, Dự lưu quả gom tụ hay tan rã; cũng làm cho Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả gom tụ hay tan rã. Nó làm cho Dự lưu hướng, Dự lưu quả có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho Dự lưu hướng, Dự lưu quả rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho Dự lưu hướng, Dự lưu quả có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho bậc Độc giác (bậc tự mình giác ngộ không cần thầy dạy, nhờ quán sát lẽ nhân duyên) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho bậc Độc giác gom tụ hay tan rã; cũng làm cho Độc giác bồ-đề gom tụ hay tan rã. Nó làm cho bậc Độc giác có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho Độc giác bồ-đề có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho bậc Độc giác rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho Độc giác bồ-đề rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho bậc Độc giác có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho Độc giác bồ-đề có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho các vị Bồ-tát Ma-ha-tát lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát (những việc tu hành của Bồ-tát) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát gom tụ hay tan rã; cũng làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát gom tụ hay tan rã. Nó làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (các đức Phật; Như Lai là bậc đến từ chân như, Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường, Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chánh và trọn vẹn) lớn ra hay nhỏ lại; cũng làm cho Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn của Phật) lớn ra hay nhỏ lại. Nó làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác gom tụ hay tan rã; cũng làm cho Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật gom tụ hay tan rã. Nó làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có giới hạn hay không có giới hạn; cũng làm cho Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật có giới hạn hay không có giới hạn. Nó làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác rộng ra hay hẹp lại; cũng làm cho Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật rộng ra hay hẹp lại. Nó làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có sức mạnh hay không có sức mạnh; cũng làm cho Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa mà không nương vào Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, lại khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này làm cho tất cả các pháp lớn ra hay nhỏ lại, gom tụ hay tan rã, có giới hạn hay không có giới hạn, rộng ra hay hẹp lại, có sức mạnh hay không có sức mạnh." Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khởi lên ý nghĩ này nên không phải là đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với sắc, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với thọ, tưởng, hành, thức, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với sắc, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với thọ, tưởng, hành, thức, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với sắc, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với thọ, tưởng, hành, thức, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với sắc, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với thọ, tưởng, hành, thức, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với sắc, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với thọ, tưởng, hành, thức, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả (kết quả cùng một tính chất, tuôn chảy tự nhiên ra từ nhân) của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với nhãn xứ, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với nhãn xứ, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với nhãn xứ, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với nhãn xứ, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với nhãn xứ, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với sắc xứ, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với sắc xứ, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với sắc xứ, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với sắc xứ, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với sắc xứ, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với nhãn giới, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc cùng các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với nhãn giới, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với nhãn giới, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với nhãn giới, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với nhãn giới, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với sắc giới cho đến các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với nhĩ giới, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc cùng các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với nhĩ giới, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với nhĩ giới, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với nhĩ giới, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với nhĩ giới, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với thanh giới cho đến các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với tỷ giới, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc cùng các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với tỷ giới, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với tỷ giới, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với tỷ giới, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với tỷ giới, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với hương giới cho đến các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với thiệt giới, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc cùng các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với thiệt giới, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với thiệt giới, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với thiệt giới, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với thiệt giới, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với vị giới cho đến các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với thân giới, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với xúc giới, thân thức giới, thân xúc cùng các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với thân giới, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với thân giới, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với thân giới, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với thân giới, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với xúc giới cho đến các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với ý giới, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với pháp giới, ý thức giới, ý xúc cùng các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với ý giới, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với ý giới, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với ý giới, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với ý giới, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với pháp giới cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với địa giới, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với địa giới, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với địa giới, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với địa giới, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với địa giới, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với vô minh, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử cùng sầu, than, khổ, ưu, não, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với vô minh, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với vô minh, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với vô minh, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với vô minh, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với Bố thí ba-la-mật-đa, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với Bố thí ba-la-mật-đa, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với Bố thí ba-la-mật-đa, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với Bố thí ba-la-mật-đa, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với Bố thí ba-la-mật-đa, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đối với nội không, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ; đối với ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, hoặc làm cho lớn nhỏ, hoặc không làm cho lớn nhỏ. Đối với nội không, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, hoặc làm cho gom tụ tan rã, hoặc không làm cho gom tụ tan rã. Đối với nội không, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, hoặc làm cho có giới hạn hay không có giới hạn, hoặc không làm như thế. Đối với nội không, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, hoặc làm cho rộng hẹp, hoặc không làm cho rộng hẹp. Đối với nội không, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế; đối với ngoại không cho đến vô tính tự tính không, hoặc làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh, hoặc không làm như thế." Bạch Thế Tôn! Bởi vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm bảy mươi bảy.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười tám (?) (theo thứ tự có lẽ là quyển một trăm bảy mươi tám).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video