Thiên 201 — Hội 1 · Phẩm 32 Khen Bát-nhã · phần 7

 Phần đầu, phẩm Khen ngợi Bát-nhã, thứ ba mươi hai, đoạn thứ bảy.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Đức Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát là người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu giúp mọi chúng sinh; Ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn, chỉ vị Bồ-tát có công hạnh cao) khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt thật tướng của mọi sự vật, đưa người tu vượt khỏi bờ mê sang bờ giác ngộ) như vậy có làm cho chân như (bản tính chân thật, như như không đổi của mọi sự vật) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho các thứ sau đây thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ: pháp giới (cõi chân lý, bản thể chung của mọi pháp, tức mọi sự vật, hiện tượng), pháp tánh (bản tính của các pháp), bất hư vọng tánh (tính không hư dối), bất biến dị tánh (tính không biến đổi), bình đẳng tánh (tính bình đẳng, không sai khác), ly sinh tánh (tính lìa khỏi sự sinh ra), pháp định (sự an lập vững chắc của các pháp), pháp trụ (sự an trụ thường còn của các pháp), thật tế (giới hạn tột cùng của sự thật), hư không giới (cõi hư không) và bất tư nghì giới (cõi không thể nghĩ bàn) — những tên này đều là những cách gọi khác nhau của thực tại chân thật. Nó có làm cho chân như tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến bất tư nghì giới tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho chân như có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến bất tư nghì giới có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho chân như rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến bất tư nghì giới rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho chân như có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến bất tư nghì giới có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả (kết quả cùng một dòng, tức kết quả mang cùng tính chất với cái nhân sinh ra nó) của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong vòng sinh tử vốn đầy khổ) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ: do phiền não và nghiệp gom lại mà thành), Diệt thánh đế (chân lý về sự dứt hết khổ, tức Niết-bàn) và Đạo thánh đế (chân lý về con đường tu hành dẫn đến dứt khổ) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho Khổ thánh đế tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho Khổ thánh đế có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho Khổ thánh đế rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho Khổ thánh đế có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc, cõi của những vị trời còn thân hình nhưng đã lìa ham muốn thô) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không bờ bến: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui của người, buông xả bình đẳng) và tứ vô sắc định (bốn tầng thiền định thuộc cõi Vô sắc, nơi không còn hình thể, chỉ còn tâm thức) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho tứ tĩnh lự tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho tứ tĩnh lự có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho tứ tĩnh lự rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho tứ tĩnh lự có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho bát giải thoát (tám phép quán định giúp thoát khỏi sự trói buộc của lòng tham đắm) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho bát thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng các đối tượng hình sắc), cửu thứ đệ định (chín tầng thiền định nối tiếp nhau theo thứ tự) và thập biến xứ (mười phép quán, mỗi phép quán một thứ như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức, thấy nó lan trùm khắp mọi nơi) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho bát giải thoát tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho bát giải thoát có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho bát giải thoát rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho bát giải thoát có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho tứ niệm trụ (bốn chỗ để an trú sự tỉnh giác: quán sát thân, cảm giác, tâm và các pháp) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của định lực và thần thông: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ sinh ra điều thiện: lòng tin, sự siêng năng, sự tỉnh giác, sự định tâm, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc rễ ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ) và bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định tâm đúng) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho tứ niệm trụ tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các pháp từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho tứ niệm trụ có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các pháp từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho tứ niệm trụ rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các pháp từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho tứ niệm trụ có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các pháp từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có tự thể) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không chấp vào hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, tạo tác) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho không giải thoát môn tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho không giải thoát môn có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho không giải thoát môn rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho không giải thoát môn có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, thấy xa, dứt sạch phiền não) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho ngũ nhãn tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho lục thần thông tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho ngũ nhãn có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho lục thần thông có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho ngũ nhãn rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho lục thần thông rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho ngũ nhãn có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho lục thần thông có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho tứ vô sở úy (bốn điều không hề e sợ của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn sự hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (lòng thương yêu lớn, ban niềm vui), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ), đại hỷ (niềm vui lớn theo niềm vui của chúng sinh), đại xả (sự buông xả lớn, bình đẳng không thiên vị) và thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho Phật thập lực tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các pháp từ tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho Phật thập lực có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các pháp từ tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho Phật thập lực rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các pháp từ tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho Phật thập lực có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các pháp từ tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên mất, không sai sót) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho hằng trụ xả tánh (tính luôn an trú trong sự buông xả, bình thản) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho vô vong thất pháp tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho hằng trụ xả tánh tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho vô vong thất pháp có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho hằng trụ xả tánh có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho vô vong thất pháp rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho hằng trụ xả tánh rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho vô vong thất pháp có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho hằng trụ xả tánh có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho nhất thiết trí (trí biết rõ một cách tổng quát mọi pháp) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ đầy đủ mọi chi tiết, mọi tướng trạng của tất cả các pháp, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho nhất thiết trí tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho nhất thiết trí có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho nhất thiết trí rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho nhất thiết trí có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho tất cả đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ, gìn giữ trọn vẹn mọi điều lành và ngăn chặn mọi điều ác) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho tất cả tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên chú vào một đối tượng) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho tất cả đà-la-ni môn tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho tất cả tam-ma-địa môn tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho tất cả đà-la-ni môn có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho tất cả tam-ma-địa môn có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho tất cả đà-la-ni môn rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho tất cả tam-ma-địa môn rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho tất cả đà-la-ni môn có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho tất cả tam-ma-địa môn có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho bậc Dự lưu (bậc thánh thứ nhất, mới dự vào dòng thánh) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho bậc Nhất lai (bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), bậc Bất hoàn (bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục, tức cõi của những chúng sinh còn ham muốn) và bậc A-la-hán (bậc thánh cao nhất của hàng đệ tử nghe pháp mà ngộ, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho bậc Dự lưu tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho bậc Dự lưu có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho bậc Dự lưu rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho bậc Dự lưu có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu tiến tới quả Dự lưu) và Dự lưu quả (đã chứng đạt quả Dự lưu) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho Dự lưu hướng, Dự lưu quả tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các bậc từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho Dự lưu hướng, Dự lưu quả có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các bậc từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho Dự lưu hướng, Dự lưu quả rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các bậc từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho Dự lưu hướng, Dự lưu quả có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các bậc từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho bậc Độc giác (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy chỉ dạy) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho bậc Độc giác tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho Độc giác bồ-đề tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho bậc Độc giác có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho Độc giác bồ-đề có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho bậc Độc giác rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho Độc giác bồ-đề rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho bậc Độc giác có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho Độc giác bồ-đề có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát (các việc tu hành của Bồ-tát) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho Bồ-tát Ma-ha-tát có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu của các đức Phật: Như Lai là bậc từ chân như mà đến; Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho tất cả các pháp thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho tất cả các pháp tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra; có làm cho tất cả các pháp có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng; có làm cho tất cả các pháp rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp; có làm cho tất cả các pháp có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức. Bạch Thế Tôn! Như vậy là không đúng, vì tất cả những ý nghĩ như thế đều không phải là đẳng lưu quả của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho sắc (yếu tố vật chất, hình thể — một trong năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tâm lý, ý chí tạo tác) và thức (sự nhận biết phân biệt) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho sắc tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho thọ, tưởng, hành, thức tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho sắc có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho thọ, tưởng, hành, thức có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho sắc rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho thọ, tưởng, hành, thức rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho sắc có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho thọ, tưởng, hành, thức có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ "có sở đắc" (cho rằng có cái thật để nắm bắt, để đạt được), chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho nhãn xứ (mắt, xét như một trong mười hai xứ — mười hai chỗ làm nảy sinh nhận thức, gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân) và ý xứ (tâm ý) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho nhãn xứ tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho nhãn xứ có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho nhãn xứ rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho nhãn xứ có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho sắc xứ (hình sắc mà mắt thấy) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị nếm), xúc xứ (những gì thân cảm xúc được như cứng mềm, nóng lạnh) và pháp xứ (đối tượng của tâm ý như ý niệm, khái niệm) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho sắc xứ tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho sắc xứ có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho sắc xứ rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho sắc xứ có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho nhãn giới (mắt, xét như một trong mười tám giới — mười tám yếu tố cấu thành sự nhận thức, gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho sắc giới (ở đây là hình sắc làm đối tượng của mắt), nhãn thức giới (sự nhận biết qua mắt), nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và sự nhận biết qua mắt) và các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (các cảm giác vui, khổ, không vui không khổ nảy sinh nhờ sự tiếp xúc ấy làm điều kiện) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho nhãn giới tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các thứ từ sắc giới cho đến các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho nhãn giới có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các thứ từ sắc giới cho đến các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho nhãn giới rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các thứ từ sắc giới cho đến các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho nhãn giới có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các thứ từ sắc giới cho đến các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho nhĩ giới (tai) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho thanh giới (âm thanh), nhĩ thức giới (sự nhận biết qua tai), nhĩ xúc (sự tiếp xúc qua tai) và các thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho nhĩ giới tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các thứ từ thanh giới cho đến các thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho nhĩ giới có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các thứ từ thanh giới cho đến các thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho nhĩ giới rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các thứ từ thanh giới cho đến các thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho nhĩ giới có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các thứ từ thanh giới cho đến các thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho tỷ giới (mũi) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho hương giới (mùi), tỷ thức giới (sự nhận biết qua mũi), tỷ xúc (sự tiếp xúc qua mũi) và các thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho tỷ giới tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các thứ từ hương giới cho đến các thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho tỷ giới có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các thứ từ hương giới cho đến các thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho tỷ giới rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các thứ từ hương giới cho đến các thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho tỷ giới có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các thứ từ hương giới cho đến các thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho thiệt giới (lưỡi) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho vị giới (vị nếm), thiệt thức giới (sự nhận biết qua lưỡi), thiệt xúc (sự tiếp xúc qua lưỡi) và các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho thiệt giới tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các thứ từ vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho thiệt giới có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các thứ từ vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho thiệt giới rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các thứ từ vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho thiệt giới có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các thứ từ vị giới cho đến các thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho thân giới (thân) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho xúc giới (những gì thân cảm xúc được), thân thức giới (sự nhận biết qua thân), thân xúc (sự tiếp xúc qua thân) và các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho thân giới tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các thứ từ xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho thân giới có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các thứ từ xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho thân giới rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các thứ từ xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho thân giới có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các thứ từ xúc giới cho đến các thọ sinh ra do thân xúc làm duyên có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho ý giới (tâm ý) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho pháp giới (ở đây là các đối tượng của tâm ý như ý niệm, khái niệm — khác với nghĩa "pháp giới" là bản thể chân thật nói ở trên), ý thức giới (sự nhận biết của tâm ý), ý xúc (sự tiếp xúc qua tâm ý) và các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho ý giới tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho ý giới có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho ý giới rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho ý giới có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến các thọ sinh ra do ý xúc làm duyên có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố nhận biết) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho địa giới tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho thủy, hỏa, phong, không, thức giới tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho địa giới có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho thủy, hỏa, phong, không, thức giới có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho địa giới rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho thủy, hỏa, phong, không, thức giới rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho địa giới có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho thủy, hỏa, phong, không, thức giới có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho vô minh (sự mê muội không thấy rõ chân lý — khâu đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai khâu nối tiếp nhau gây ra vòng sinh tử luân hồi) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho hành (những tạo tác do mê muội mà có), thức (thức tâm đi vào đời mới), danh sắc (thân và tâm lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng ham muốn), thủ (sự chấp lấy, níu giữ), hữu (sự hiện hữu, tức nghiệp lực dẫn đến đời sau), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), cùng sầu, than, khổ, ưu, não (buồn rầu, than khóc, đau đớn, lo âu, phiền muộn) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho vô minh tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các khâu từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho vô minh có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các khâu từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho vô minh rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các khâu từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho vô minh có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các khâu từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho bố thí ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng đến mức hoàn hảo — một trong sáu ba-la-mật-đa, tức sáu hạnh tu đưa người sang bờ giác ngộ) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới trong sạch), an nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn nhịn chịu đựng), tinh tấn ba-la-mật-đa (siêng năng không lười), tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định) và Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho bố thí ba-la-mật-đa tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các hạnh từ tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho bố thí ba-la-mật-đa có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các hạnh từ tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho bố thí ba-la-mật-đa rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các hạnh từ tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho bố thí ba-la-mật-đa có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các hạnh từ tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho nội không (các giác quan bên trong vốn trống rỗng, không có tự thể) thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho các thứ sau đây thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ: ngoại không (các đối tượng bên ngoài vốn trống rỗng), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều trống rỗng), không không (chính cái "không" cũng trống rỗng), đại không (mười phương rộng lớn cũng trống rỗng), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng cũng trống rỗng), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều trống rỗng), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng trống rỗng), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn trống rỗng), vô tế không (không có khởi đầu, không có kết thúc, nên trống rỗng), tán không (các pháp vốn do kết hợp rồi tan rã, nên trống rỗng), vô biến dị không (cái không biến đổi cũng trống rỗng), bản tánh không (bản tính vốn trống rỗng), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp đều trống rỗng), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp đều trống rỗng), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều trống rỗng), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được, nên trống rỗng), vô tánh không (cái không có tự tính cũng trống rỗng), tự tánh không (tự tính vốn trống rỗng) và vô tánh tự tánh không (cả không có tự tính lẫn tự tính đều trống rỗng). Nó có làm cho nội không tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các thứ từ ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho nội không có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các thứ từ ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho nội không rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các thứ từ ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho nội không có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các thứ từ ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho chân như thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho chân như tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến bất tư nghì giới tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho chân như có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến bất tư nghì giới có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho chân như rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến bất tư nghì giới rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho chân như có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các thứ từ pháp giới cho đến bất tư nghì giới có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho Khổ thánh đế thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho Khổ thánh đế tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho Khổ thánh đế có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho Khổ thánh đế rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho Khổ thánh đế có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho Tập, Diệt, Đạo thánh đế có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho tứ tĩnh lự thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho tứ tĩnh lự tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho tứ tĩnh lự có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho tứ tĩnh lự rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho tứ tĩnh lự có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho tứ vô lượng, tứ vô sắc định có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho bát giải thoát thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho bát giải thoát tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho bát giải thoát có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho bát giải thoát rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho bát giải thoát có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho tứ niệm trụ thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho tứ niệm trụ tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho các pháp từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho tứ niệm trụ có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho các pháp từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho tứ niệm trụ rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho các pháp từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho tứ niệm trụ có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho các pháp từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho không giải thoát môn thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho không giải thoát môn tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho không giải thoát môn có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho không giải thoát môn rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho không giải thoát môn có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ thế này: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy có làm cho ngũ nhãn thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ." Hoặc nghĩ rằng nó có làm cho lục thần thông thành lớn hay nhỏ, hay không làm cho thành lớn hay nhỏ. Nó có làm cho ngũ nhãn tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Có làm cho lục thần thông tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra? Nó có làm cho ngũ nhãn có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Có làm cho lục thần thông có hạn lượng hay không có hạn lượng, hay không làm cho có hạn lượng hay không có hạn lượng? Nó có làm cho ngũ nhãn rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Có làm cho lục thần thông rộng hay hẹp, hay không làm cho rộng hay hẹp? Nó có làm cho ngũ nhãn có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Có làm cho lục thần thông có sức hay không có sức, hay không làm cho có sức hay không có sức? Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người chấp nặng vào chỗ có sở đắc, chứ không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ chấp có sở đắc không thể chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm bảy mươi tám.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười chín (?).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video