Thiên 202 — Hội 1 · Phẩm 32 Khen Bát-nhã · phần 8

 Phần đầu, phẩm "Ca ngợi Bát-nhã" thứ ba mươi hai, đoạn thứ tám. (Bát-nhã: trí tuệ thấy rõ thật tướng của mọi sự vật, tức thấy mọi thứ đều không có tự thể cố định.)

 Lại nữa, bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính gọi Đức Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) khởi lên ý nghĩ như sau: "Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) như thế này có làm cho Phật thập lực (mười sức mạnh trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều gì hợp lẽ và điều gì trái lẽ, biết rõ nghiệp báo ba đời…) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi.

 Nó có làm cho tứ vô sở úy (bốn điều Phật không hề e sợ khi thuyết pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn giải không bị ngăn ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn ngữ, về biện luận), đại từ (lòng thương lớn, ban niềm vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu chúng sinh khỏi khổ), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh thoát khổ), đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng với tất cả, không thiên vị), và mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng của Phật, không chung với hàng Thanh văn, Độc giác hay Bồ-tát) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi.

 Nó có làm cho Phật thập lực tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho Phật thập lực thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn. Nó có làm cho tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn.

 Nó có làm cho Phật thập lực rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho Phật thập lực có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh. Nó có làm cho tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh."

 Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người rất "hữu sở đắc" (bám chấp rằng có một cái gì đó thật sự để nắm bắt, để đạt được), chứ không phải là người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ "có cái để nắm bắt" thì không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật).

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như sau: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có làm cho pháp vô vong thất (phẩm chất không bao giờ quên mất, luôn nhớ rõ mọi điều nên làm) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi. Nó có làm cho hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong sự buông xả, tâm thường bình thản không dao động) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi.

 Nó có làm cho pháp vô vong thất tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho hằng trụ xả tính tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho pháp vô vong thất thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn. Nó có làm cho hằng trụ xả tính thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn.

 Nó có làm cho pháp vô vong thất rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho hằng trụ xả tính rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho pháp vô vong thất có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh. Nó có làm cho hằng trụ xả tính có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh."

 Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người rất hữu sở đắc, chứ không phải là người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ "có cái để nắm bắt" thì không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như sau: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có làm cho nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi sự vật đều không có tự thể) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi. Nó có làm cho đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập khác nhau để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí tuệ viên mãn của Phật, biết rõ tất cả sự vật cả về mặt chung lẫn từng nét riêng) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi.

 Nó có làm cho nhất thiết trí tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho nhất thiết trí thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn. Nó có làm cho đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn.

 Nó có làm cho nhất thiết trí rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho nhất thiết trí có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh. Nó có làm cho đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh."

 Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người rất hữu sở đắc, chứ không phải là người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ "có cái để nắm bắt" thì không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như sau: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có làm cho tất cả các pháp môn đà-la-ni (các phép tu giúp ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không để quên mất) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi. Nó có làm cho tất cả các pháp môn tam-ma-địa (các phép thiền định, giữ tâm chuyên chú vào một đối tượng không tán loạn) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi.

 Nó có làm cho tất cả các pháp môn đà-la-ni tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho tất cả các pháp môn tam-ma-địa tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho tất cả các pháp môn đà-la-ni thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn. Nó có làm cho tất cả các pháp môn tam-ma-địa thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn.

 Nó có làm cho tất cả các pháp môn đà-la-ni rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho tất cả các pháp môn tam-ma-địa rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho tất cả các pháp môn đà-la-ni có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh. Nó có làm cho tất cả các pháp môn tam-ma-địa có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh."

 Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người rất hữu sở đắc, chứ không phải là người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ "có cái để nắm bắt" thì không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như sau: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có làm cho bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã bước vào dòng thánh, không còn đọa vào cõi xấu) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi. Nó có làm cho bậc Nhất lai (bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), bậc Bất hoàn (bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục) và bậc A-la-hán (bậc thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi.

 Nó có làm cho bậc Dự lưu tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho bậc Dự lưu thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn. Nó có làm cho bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn.

 Nó có làm cho bậc Dự lưu rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho bậc Dự lưu có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh. Nó có làm cho bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh."

 Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người rất hữu sở đắc, chứ không phải là người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ "có cái để nắm bắt" thì không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như sau: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có làm cho Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu tập hướng tới quả Dự lưu) và Dự lưu quả (giai đoạn đã chứng được quả Dự lưu) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi. Nó có làm cho Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi.

 Nó có làm cho Dự lưu hướng và Dự lưu quả tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho Dự lưu hướng và Dự lưu quả thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn. Nó có làm cho Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn.

 Nó có làm cho Dự lưu hướng và Dự lưu quả rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho Dự lưu hướng và Dự lưu quả có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh. Nó có làm cho Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh."

 Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người rất hữu sở đắc, chứ không phải là người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ "có cái để nắm bắt" thì không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như sau: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có làm cho bậc Độc giác (bậc tự mình tu tập, quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe Phật dạy) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi. Nó có làm cho Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ mà bậc Độc giác đạt được) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi.

 Nó có làm cho bậc Độc giác tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho Độc giác Bồ-đề tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho bậc Độc giác thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn. Nó có làm cho Độc giác Bồ-đề thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn.

 Nó có làm cho bậc Độc giác rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho Độc giác Bồ-đề rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho bậc Độc giác có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh. Nó có làm cho Độc giác Bồ-đề có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh."

 Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người rất hữu sở đắc, chứ không phải là người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ "có cái để nắm bắt" thì không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như sau: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có làm cho các vị Bồ-tát Ma-ha-tát lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi. Nó có làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát (những việc tu tập, thực hành của Bồ-tát trên con đường thành Phật) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi.

 Nó có làm cho các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho các vị Bồ-tát Ma-ha-tát thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn. Nó có làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn.

 Nó có làm cho các vị Bồ-tát Ma-ha-tát rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho các vị Bồ-tát Ma-ha-tát có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh. Nó có làm cho hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh."

 Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người rất hữu sở đắc, chứ không phải là người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ "có cái để nắm bắt" thì không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như sau: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (các danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân như mà đến; Ứng là bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi. Nó có làm cho Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi.

 Nó có làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn. Nó có làm cho Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn.

 Nó có làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh. Nó có làm cho Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh."

 Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người rất hữu sở đắc, chứ không phải là người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ "có cái để nắm bắt" thì không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên ý nghĩ như sau: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có làm cho tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) lớn lên hay nhỏ đi, hay không làm cho lớn lên hay nhỏ đi. Nó có làm cho tất cả các pháp tụ lại hay tan ra, hay không làm cho tụ lại hay tan ra. Nó có làm cho tất cả các pháp thành có giới hạn hay không giới hạn, hay không làm cho thành có giới hạn hay không giới hạn. Nó có làm cho tất cả các pháp rộng ra hay hẹp lại, hay không làm cho rộng ra hay hẹp lại. Nó có làm cho tất cả các pháp có sức mạnh hay không có sức mạnh, hay không làm cho có sức mạnh hay không có sức mạnh."

 Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là người rất hữu sở đắc, chứ không phải là người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ "có cái để nắm bắt" thì không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Vì sao lại như vậy? Bạch Thế Tôn, vì hữu tình (chúng sinh, các loài có tình cảm, có ý thức) vốn không thật có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì hữu tình vốn không thật có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì hữu tình không có tự tính (không có bản chất riêng tự tồn tại, cố định), nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì hữu tình vô sở hữu (không có gì thật sự tồn tại), nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì hữu tình là không (trống rỗng, không có thực thể), nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì hữu tình là vô tướng (không có hình tướng thật để nắm bắt), nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì hữu tình là vô nguyện (không có gì để mong cầu, bám víu), nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì hữu tình là viễn ly (lìa xa mọi tướng, mọi sự ràng buộc), nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì hữu tình là tịch tĩnh (vắng lặng, không xao động), nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì hữu tình là bất khả đắc (không thể nắm bắt được), nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì hữu tình là bất khả tư nghị (không thể dùng suy nghĩ và lời nói mà đo lường được), nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì hữu tình không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của hữu tình không thành tựu (không có sức mạnh tự tạo lập được gì), nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa lớn lao).

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì sắc (phần vật chất, thân thể và mọi hình thể) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung), hành (các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn) và thức (sự nhận thức, phân biệt) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì sắc không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì thọ, tưởng, hành, thức không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì sắc không có tự tính (không có bản chất riêng tự tồn tại, cố định), nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì thọ, tưởng, hành, thức không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì sắc vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì thọ, tưởng, hành, thức vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì sắc là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì thọ, tưởng, hành, thức là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì sắc vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì thọ, tưởng, hành, thức vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì sắc vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì thọ, tưởng, hành, thức vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì sắc viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì thọ, tưởng, hành, thức viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì sắc tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì thọ, tưởng, hành, thức tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì sắc bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì thọ, tưởng, hành, thức bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì sắc bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì thọ, tưởng, hành, thức bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì sắc không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì thọ, tưởng, hành, thức không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của sắc không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của thọ, tưởng, hành, thức không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì nhãn xứ (con mắt, tức giác quan thấy, xét như một chỗ dựa để nhận thức phát sinh) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân, giác quan xúc chạm) và ý xứ (ý, giác quan suy nghĩ) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì nhãn xứ không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì nhãn xứ không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì nhãn xứ vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì nhãn xứ là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì nhãn xứ vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì nhãn xứ vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì nhãn xứ viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì nhãn xứ tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì nhãn xứ bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì nhãn xứ bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì nhãn xứ không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của nhãn xứ không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì sắc xứ (hình sắc, tức đối tượng mà mắt thấy) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì thanh xứ (âm thanh, đối tượng của tai), hương xứ (mùi, đối tượng của mũi), vị xứ (vị, đối tượng của lưỡi), xúc xứ (cảm giác chạm, đối tượng của thân) và pháp xứ (các đối tượng của ý như ý niệm, hình ảnh trong tâm) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì sắc xứ không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì sắc xứ không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì sắc xứ vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì sắc xứ là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì sắc xứ vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì sắc xứ vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì sắc xứ viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì sắc xứ tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì sắc xứ bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì sắc xứ bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì sắc xứ không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của sắc xứ không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì nhãn giới (con mắt, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận thức) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc mà mắt thấy, không phải cõi Sắc giới), nhãn thức giới (yếu tố cái biết do mắt thấy), nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) cùng các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (làm điều kiện) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì nhãn giới không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì nhãn giới không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì nhãn giới vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì nhãn giới là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì nhãn giới vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì nhãn giới vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì nhãn giới viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì nhãn giới tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì nhãn giới bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì nhãn giới bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì nhãn giới không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của nhãn giới không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì nhĩ giới (cái tai, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận thức) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố cái biết do tai nghe), nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và cái biết của tai) cùng các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì nhĩ giới không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì nhĩ giới không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì nhĩ giới vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì nhĩ giới là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì nhĩ giới vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì nhĩ giới vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì nhĩ giới viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì nhĩ giới tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì nhĩ giới bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì nhĩ giới bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì nhĩ giới không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của nhĩ giới không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì tỷ giới (cái mũi, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận thức) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố cái biết do mũi ngửi), tỷ xúc (sự tiếp xúc giữa mũi, mùi và cái biết của mũi) cùng các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì tỷ giới không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì tỷ giới không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì tỷ giới vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì tỷ giới là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì tỷ giới vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì tỷ giới vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì tỷ giới viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì tỷ giới tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì tỷ giới bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì tỷ giới bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì tỷ giới không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của tỷ giới không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì thiệt giới (cái lưỡi, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận thức) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì vị giới (yếu tố vị), thiệt thức giới (yếu tố cái biết do lưỡi nếm), thiệt xúc (sự tiếp xúc giữa lưỡi, vị và cái biết của lưỡi) cùng các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì thiệt giới không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì thiệt giới không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì thiệt giới vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì thiệt giới là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì thiệt giới vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì thiệt giới vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì thiệt giới viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì thiệt giới tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì thiệt giới bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì thiệt giới bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì thiệt giới không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của thiệt giới không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì thân giới (thân thể, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận thức qua xúc chạm) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì xúc giới (yếu tố những gì thân chạm vào như nóng, lạnh, cứng, mềm), thân thức giới (yếu tố cái biết do thân xúc chạm), thân xúc (sự tiếp xúc giữa thân, vật được chạm và cái biết của thân) cùng các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì thân giới không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì thân giới không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì thân giới vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì thân giới là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì thân giới vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì thân giới vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì thân giới viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì thân giới tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì thân giới bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì thân giới bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì thân giới không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của thân giới không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì ý giới (cái ý, giác quan suy nghĩ, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận thức) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì pháp giới (ở đây là yếu tố các đối tượng của ý như ý niệm, hình ảnh trong tâm), ý thức giới (yếu tố cái biết do ý suy nghĩ), ý xúc (sự tiếp xúc giữa ý, đối tượng của ý và cái biết của ý) cùng các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì ý giới không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì ý giới không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì ý giới vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì ý giới là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì ý giới vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì ý giới vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì ý giới viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì ý giới tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì ý giới bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì ý giới bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì ý giới không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của ý giới không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc trong vật chất) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì thủy giới (yếu tố nước, tính ẩm ướt, kết dính), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố nhận thức) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì địa giới không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì địa giới không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì địa giới vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì địa giới là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì địa giới vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì địa giới vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì địa giới viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì địa giới tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì địa giới bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì địa giới bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì địa giới không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của địa giới không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, vì vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật, là khâu đầu tiên trong chuỗi mười hai nhân duyên dẫn đến sinh tử) không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì hành (những hành động tạo nghiệp do vô minh thúc đẩy), thức (tâm thức đi vào đời sống mới), danh sắc (phần tinh thần và phần thể xác lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc của giác quan với đối tượng), thọ (cảm giác), ái (lòng ham muốn, khao khát), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo thành, dẫn đến đời sau), sinh (sự sinh ra), lão tử (già và chết) cùng sầu, than, khổ, lo, não không có sinh ra, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sinh ra. Vì vô minh không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não không có mất đi, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có mất đi.

 Vì vô minh không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não không có tự tính, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính. Vì vô minh vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não vô sở hữu, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì vô minh là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não là không, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì vô minh vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não vô tướng, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì vô minh vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não vô nguyện, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì vô minh viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não viễn ly, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì vô minh tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não tịch tĩnh, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì vô minh bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não bất khả đắc, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì vô minh bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não bất khả tư nghị, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì vô minh không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não không có sự hay biết, nên phải biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có sự hay biết. Vì sức mạnh của vô minh không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức mạnh của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, não không thành tựu, nên phải biết sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn, chính vì ý nghĩa này mà con nói Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát gọi là Đại ba-la-mật-đa.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm bảy mươi chín.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười (?) (có lẽ bản gốc sót chữ, đúng ra là quyển thứ một trăm tám mươi).

 Tam tạng Pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video