Thiên 203 — Hội 1 · Phẩm 32 Khen Bát-nhã · phần 9

 Phần đầu, phẩm "Tán Bát-nhã" (Khen ngợi trí tuệ Bát-nhã) thứ ba mươi hai, đoạn thứ chín.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật)! Bố thí ba-la-mật-đa là vô sinh (không hề thật sự sinh khởi). Ba-la-mật-đa là hạnh tu toàn hảo, đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ. Bố thí là đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác mà không mong đền đáp. Vì bố thí ba-la-mật-đa vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa (hạnh toàn hảo về trí tuệ, tức trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự vật) cũng vô sinh.

 Tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn chịu, giữ lòng an ổn trước mọi nghịch cảnh), tinh tiến ba-la-mật-đa (siêng năng không lười mỏi) và tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định, lắng tâm chuyên chú) đều vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa vô diệt (không hề thật sự diệt mất), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa vô tự tính (không có bản chất riêng tự mình tồn tại), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa vô sở hữu (không có gì là thật có), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa là không (trống rỗng, không có thực thể cố định), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa vô tướng (không có hình tướng, dấu hiệu nào để nắm bắt), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa vô nguyện (không có gì để mong cầu, nắm giữ), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa viễn ly (xa lìa mọi ràng buộc và chấp trước), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa tịch tĩnh (vắng lặng, dứt mọi xao động và phiền não), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa bất khả đắc (không thể nắm bắt được), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa bất khả tư nghị (không thể dùng suy nghĩ để đo lường, không thể dùng lời để bàn luận), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa vô giác tri (không có cái biết, không phải là một chủ thể nhận biết), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của bố thí ba-la-mật-đa không thành tựu (không có năng lực nào tự mình đứng vững, tự tạo tác được một cách thật sự), nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của tịnh giới cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người tu hành phát nguyện lớn, cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) gọi là đại ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa lớn lao).

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì nội không (tính không của sáu căn bên trong: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý — tức chúng không có thực thể cố định) là vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Các thứ không sau đây cũng đều vô sinh:
- ngoại không (tính không của sáu đối tượng bên ngoài: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, đối tượng của ý);
- nội ngoại không (tính không của cả trong lẫn ngoài);
- không không (chính cái "không" cũng là không);
- đại không (tính không của mười phương không gian);
- thắng nghĩa không (tính không của chân lý tối thượng, tức niết-bàn);
- hữu vi không (tính không của các pháp do nhân duyên tạo thành);
- vô vi không (tính không của các pháp không do tạo tác);
- tất cánh không (rốt ráo là không);
- vô tế không (tính không của cái không có đầu, không có cuối);
- tán không (tính không của các pháp vốn do hợp lại rồi tan rã);
- vô biến dị không (tính không của cái không đổi khác);
- bản tính không (bản tính vốn là không);
- tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp là không);
- cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp, như vô thường, khổ, cũng là không);
- nhất thiết pháp không (mọi pháp đều không);
- bất khả đắc không (cái không thể nắm bắt cũng là không);
- vô tính không (cái không có tự thể là không);
- tự tính không (tự thể là không);
- vô tính tự tính không (cả cái không có tự thể lẫn tự thể đều không).

Vì những thứ không ấy vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì nội không vô diệt (không hề thật sự diệt mất), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì nội không vô tự tính (không có bản chất riêng tự mình tồn tại), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì nội không vô sở hữu (không có gì là thật có), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì nội không là không (trống rỗng, không có thực thể cố định), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì nội không vô tướng (không có hình tướng, dấu hiệu nào để nắm bắt), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì nội không vô nguyện (không có gì để mong cầu, nắm giữ), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì nội không viễn ly (xa lìa mọi ràng buộc và chấp trước), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì nội không tịch tĩnh (vắng lặng, dứt mọi xao động và phiền não), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì nội không bất khả đắc (không thể nắm bắt được), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì nội không bất khả tư nghị (không thể suy lường, không thể bàn luận), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì nội không vô giác tri (không có cái biết, không phải là chủ thể nhận biết), nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của nội không không thành tựu (không có năng lực nào tự mình đứng vững một cách thật sự), nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của ngoại không cho đến vô tính tự tính không không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì chân như (bản tính chân thật, như vậy mãi không đổi của mọi sự vật) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Các thứ sau đây cũng đều vô sinh:
- pháp giới (cõi tính của các pháp, nền tảng chung của mọi hiện tượng);
- pháp tính (bản tính của các pháp);
- bất hư vọng tính (tính chân thật, không dối giả);
- bất biến dị tính (tính không đổi khác);
- bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau);
- ly sinh tính (tính lìa khỏi sự sinh khởi);
- pháp định (pháp vốn an định như thế);
- pháp trụ (pháp vốn an trụ như thế);
- thực tế (chỗ tột cùng của chân lý);
- hư không giới (cõi hư không bao la, không ngăn ngại);
- bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn).

Vì những thứ ấy vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì chân như vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì chân như vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì chân như vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì chân như là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì chân như vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì chân như vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì chân như viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì chân như tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì chân như bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì chân như bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì chân như vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì pháp giới cho đến bất tư nghị giới vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của chân như không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của pháp giới cho đến bất tư nghị giới không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì khổ thánh đế (chân lý cao quý thứ nhất: đời sống trong vòng sinh tử là khổ) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh. Vì tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ, tức tham ái và phiền não), diệt thánh đế (chân lý về sự dứt hết khổ, tức niết-bàn) và đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến dứt khổ) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì khổ thánh đế vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì tập, diệt, đạo thánh đế vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì khổ thánh đế vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì tập, diệt, đạo thánh đế vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì khổ thánh đế vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì tập, diệt, đạo thánh đế vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì khổ thánh đế là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì tập, diệt, đạo thánh đế là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì khổ thánh đế vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì tập, diệt, đạo thánh đế vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì khổ thánh đế vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì tập, diệt, đạo thánh đế vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì khổ thánh đế viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì tập, diệt, đạo thánh đế viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì khổ thánh đế tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì tập, diệt, đạo thánh đế tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì khổ thánh đế bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì tập, diệt, đạo thánh đế bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì khổ thánh đế bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì tập, diệt, đạo thánh đế bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì khổ thánh đế vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì tập, diệt, đạo thánh đế vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của khổ thánh đế không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của tập, diệt, đạo thánh đế không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì tứ tĩnh lự (bốn bậc thiền định của cõi sắc giới, tức cõi các vị trời còn có thân hình vi tế) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Tứ vô lượng là bốn tâm rộng lớn không ngằn mé: từ (ban vui), bi (cứu khổ), hỷ (vui theo điều lành của người), xả (buông bỏ, bình đẳng). Tứ vô sắc định là bốn bậc định của cõi vô sắc, tức cõi không còn hình thể. Vì tứ vô lượng và tứ vô sắc định vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì tứ tĩnh lự vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì tứ tĩnh lự vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì tứ tĩnh lự vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì tứ tĩnh lự là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì tứ tĩnh lự vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì tứ tĩnh lự vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì tứ tĩnh lự viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì tứ tĩnh lự tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì tứ tĩnh lự bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì tứ tĩnh lự bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì tứ tĩnh lự vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của tứ tĩnh lự không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của tứ vô lượng, tứ vô sắc định không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì bát giải thoát (tám pháp thiền giúp thoát khỏi sự trói buộc của tham đắm) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Bát thắng xứ là tám pháp quán giúp làm chủ, vượt thắng các đối tượng của giác quan. Cửu thứ đệ định là chín bậc định tu lần lượt từ thấp lên cao, không xen tạp. Thập biến xứ là mười pháp quán thấy một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì bát giải thoát vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì bát giải thoát vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì bát giải thoát vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì bát giải thoát là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì bát giải thoát vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì bát giải thoát vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì bát giải thoát viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì bát giải thoát tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì bát giải thoát bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì bát giải thoát bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì bát giải thoát vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của bát giải thoát không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì tứ niệm trụ (bốn chỗ an trú của sự tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Các pháp tu sau đây cũng đều vô sinh:
- tứ chính đoạn: bốn sự nỗ lực chân chính, gồm dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn;
- tứ thần túc: bốn nền tảng của định và thần thông, gồm ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét;
- ngũ căn: năm gốc lành, gồm niềm tin, sự siêng năng, sự tỉnh giác, định, trí tuệ;
- ngũ lực: năm sức mạnh do năm gốc lành ấy lớn mạnh mà thành;
- thất đẳng giác chi: bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ;
- bát thánh đạo chi: tám nhánh của con đường thánh, gồm thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, việc làm đúng, nghề sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định đúng.

Vì các pháp ấy vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì tứ niệm trụ vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì tứ niệm trụ vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì tứ niệm trụ vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì tứ niệm trụ là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì tứ niệm trụ vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì tứ niệm trụ vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì tứ niệm trụ viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì tứ niệm trụ tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì tứ niệm trụ bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì tứ niệm trụ bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì tứ niệm trụ vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của tứ niệm trụ không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán thấy mọi pháp đều không) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh. Vì vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán thấy mọi pháp không có tướng để chấp giữ) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu gì) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì không giải thoát môn vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì không giải thoát môn vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì không giải thoát môn vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì không giải thoát môn là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì không giải thoát môn vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì không giải thoát môn vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì không giải thoát môn viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì không giải thoát môn tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì không giải thoát môn bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì không giải thoát môn bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì không giải thoát môn vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của không giải thoát môn không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Ngũ nhãn là năm thứ mắt: mắt thịt, mắt của chư thiên (thấy xa và thấy xuyên suốt), mắt trí tuệ, mắt pháp và mắt Phật. Vì ngũ nhãn vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Lục thần thông là sáu năng lực siêu phàm:
- đi lại, biến hóa tự tại;
- nghe được mọi âm thanh xa gần;
- biết tâm người khác;
- biết các đời trước;
- thấy được sự sống chết của chúng sinh;
- dứt sạch phiền não.

Vì lục thần thông vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì ngũ nhãn vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì lục thần thông vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì ngũ nhãn vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì lục thần thông vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì ngũ nhãn vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì lục thần thông vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì ngũ nhãn là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì lục thần thông là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì ngũ nhãn vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì lục thần thông vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì ngũ nhãn vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì lục thần thông vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì ngũ nhãn viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì lục thần thông viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì ngũ nhãn tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì lục thần thông tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì ngũ nhãn bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì lục thần thông bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì ngũ nhãn bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì lục thần thông bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì ngũ nhãn vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì lục thần thông vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của ngũ nhãn không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của lục thần thông không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Các phẩm chất sau đây của Phật cũng đều vô sinh:
- tứ vô sở úy: bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng;
- tứ vô ngại giải: bốn trí hiểu biết và nói năng không trở ngại, gồm về giáo pháp, về nghĩa lý, về ngôn từ và về biện thuyết;
- đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả: bốn tâm lớn, gồm thương mà ban vui, xót mà cứu khổ, vui theo điều lành và buông xả bình đẳng;
- thập bát Phật bất cộng pháp: mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác.

Vì những phẩm chất ấy vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì Phật thập lực vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì Phật thập lực vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì Phật thập lực vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì Phật thập lực là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì Phật thập lực vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì Phật thập lực vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì Phật thập lực viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì Phật thập lực tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì Phật thập lực bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì Phật thập lực bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì Phật thập lực vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của Phật thập lực không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên mất, luôn nhớ giữ trọn vẹn không sai sót) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh. Vì hằng trụ xả tính (tính thường an trụ trong sự buông xả, tâm luôn bình thản trước mọi cảnh) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì vô vong thất pháp vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì hằng trụ xả tính vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì vô vong thất pháp vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì hằng trụ xả tính vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì vô vong thất pháp vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì hằng trụ xả tính vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì vô vong thất pháp là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì hằng trụ xả tính là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì vô vong thất pháp vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì hằng trụ xả tính vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì vô vong thất pháp vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì hằng trụ xả tính vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì vô vong thất pháp viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì hằng trụ xả tính viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì vô vong thất pháp tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì hằng trụ xả tính tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì vô vong thất pháp bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì hằng trụ xả tính bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì vô vong thất pháp bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì hằng trụ xả tính bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì vô vong thất pháp vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì hằng trụ xả tính vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của vô vong thất pháp không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của hằng trụ xả tính không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì nhất thiết trí (trí biết tổng quát toàn thể mọi pháp) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh. Vì đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng chi tiết của mọi pháp, tức trí tuệ viên mãn của Phật) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì nhất thiết trí vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì nhất thiết trí vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì nhất thiết trí vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì nhất thiết trí là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì nhất thiết trí vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì nhất thiết trí vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì nhất thiết trí viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì nhất thiết trí tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì nhất thiết trí bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì nhất thiết trí bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì nhất thiết trí vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của nhất thiết trí không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Đà-la-ni là năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không để mất; "môn" là các cửa, các loại. Vì tất cả đà-la-ni môn vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh. Vì tất cả tam-ma-địa môn (các loại chánh định, tâm chuyên nhất vững chắc) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì tất cả đà-la-ni môn vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì tất cả tam-ma-địa môn vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì tất cả đà-la-ni môn vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì tất cả tam-ma-địa môn vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì tất cả đà-la-ni môn vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì tất cả tam-ma-địa môn vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì tất cả đà-la-ni môn là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì tất cả tam-ma-địa môn là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì tất cả đà-la-ni môn vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì tất cả tam-ma-địa môn vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì tất cả đà-la-ni môn vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì tất cả tam-ma-địa môn vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì tất cả đà-la-ni môn viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì tất cả tam-ma-địa môn viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì tất cả đà-la-ni môn tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì tất cả tam-ma-địa môn tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì tất cả đà-la-ni môn bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì tất cả tam-ma-địa môn bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì tất cả đà-la-ni môn bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì tất cả tam-ma-địa môn bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì tất cả đà-la-ni môn vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì tất cả tam-ma-địa môn vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của tất cả đà-la-ni môn không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của tất cả tam-ma-địa môn không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Vì Dự lưu (bậc thánh thứ nhất, mới bước vào dòng của bậc thánh) vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Nhất lai là bậc thánh chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa. Bất hoàn là bậc thánh không còn trở lại cõi dục nữa. A-la-hán là bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử. Vì Nhất lai, Bất hoàn và A-la-hán vô sinh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sinh.

 Vì Dự lưu vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán vô diệt, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô diệt.

 Vì Dự lưu vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán vô tự tính, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tự tính.

 Vì Dự lưu vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán vô sở hữu, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô sở hữu.

 Vì Dự lưu là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán là không, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng là không.

 Vì Dự lưu vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán vô tướng, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô tướng.

 Vì Dự lưu vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán vô nguyện, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô nguyện.

 Vì Dự lưu viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán viễn ly, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng viễn ly.

 Vì Dự lưu tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán tịch tĩnh, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng tịch tĩnh.

 Vì Dự lưu bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán bất khả đắc, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc.

 Vì Dự lưu bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán bất khả tư nghị, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả tư nghị.

 Vì Dự lưu vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri. Vì Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán vô giác tri, nên phải biết bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô giác tri.

 Vì sức lực của Dự lưu không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu. Vì sức lực của Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán không thành tựu, nên phải biết sức lực của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không thành tựu.

 Bạch Thế Tôn! Con vì ý nghĩa ấy mà nói rằng bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát gọi là đại ba-la-mật-đa.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm tám mươi.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười một (?) (có lẽ là quyển một trăm tám mươi mốt).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video