Thiên 27 — Hội 1 · Phẩm 7 Giáo giới giáo thọ · phần 14

 Hội thứ nhất, phẩm Giáo Giới Giáo Thọ (dạy bảo, răn nhắc và truyền trao giáo pháp) thứ bảy, phần mười bốn.

 Lại nữa, Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý Không)! Ông xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ (tên gọi, khái niệm do con người đặt thêm lên sự vật) "nhãn xứ" không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh); chính tăng ngữ "nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ" không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát? (Nhãn xứ là mắt; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tai, mũi, lưỡi, thân và ý. "Xứ" là chỗ làm nền cho nhận thức phát sinh; sáu giác quan này gọi là sáu nội xứ.)

 Cụ thọ (tiếng tôn xưng vị tu hành có đức hạnh và tuổi đạo) Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, bậc được cả thế gian tôn kính)! Nhãn xứ, hay nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính của chúng vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là thường hay vô thường (thường: còn mãi, không thay đổi; vô thường: luôn biến đổi, không bền) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thường hay vô thường không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ thường hay vô thường, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thường hay vô thường, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ thường, vô thường và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thường, vô thường! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ thường hay vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thường hay vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là vui hay khổ không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vui hay khổ không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ vui hay khổ, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vui hay khổ, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ vui, khổ và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vui, khổ! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ vui hay khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vui hay khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là ngã hay vô ngã (ngã: cái "tôi" tự có, làm chủ, độc lập và bền chắc; vô ngã: không có cái "tôi" như thế) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ngã hay vô ngã không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ ngã hay vô ngã, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ngã hay vô ngã, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ ngã, vô ngã và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ngã, vô ngã! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ ngã hay vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ngã hay vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là tịnh hay bất tịnh (trong sạch hay nhơ uế) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tịnh hay bất tịnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ tịnh hay bất tịnh, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tịnh hay bất tịnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ tịnh, bất tịnh và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tịnh, bất tịnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ tịnh hay bất tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tịnh hay bất tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là không hay bất không (không: trống rỗng, không có tự tính cố định riêng; bất không: chẳng trống rỗng) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không hay bất không không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ không hay bất không, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không hay bất không, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ không, bất không và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không, bất không! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ không hay bất không là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không hay bất không là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là hữu tướng hay vô tướng (hữu tướng: có hình tướng, dấu hiệu để bám chấp; vô tướng: không có hình tướng, dấu hiệu nào) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là hữu tướng hay vô tướng không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ hữu tướng hay vô tướng, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu tướng hay vô tướng, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ hữu tướng, vô tướng và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu tướng, vô tướng! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ hữu tướng hay vô tướng là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu tướng hay vô tướng là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là hữu nguyện hay vô nguyện (hữu nguyện: còn mong cầu, tạo tác; vô nguyện: không còn mong cầu, không tạo tác gì) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là hữu nguyện hay vô nguyện không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ hữu nguyện hay vô nguyện, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu nguyện hay vô nguyện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ hữu nguyện, vô nguyện và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu nguyện, vô nguyện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ hữu nguyện hay vô nguyện là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu nguyện hay vô nguyện là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh (tịch tĩnh: lặng lẽ, dứt hết mọi xao động phiền não; bất tịch tĩnh: còn xao động) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ tịch tĩnh, bất tịch tĩnh và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tịch tĩnh, bất tịch tĩnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là viễn ly hay bất viễn ly (viễn ly: đã lìa xa phiền não và mọi ràng buộc; bất viễn ly: chưa lìa xa) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là viễn ly hay bất viễn ly không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ viễn ly hay bất viễn ly, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ viễn ly hay bất viễn ly, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ viễn ly, bất viễn ly và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ viễn ly, bất viễn ly! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ viễn ly hay bất viễn ly là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ viễn ly hay bất viễn ly là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là hữu vi hay vô vi (hữu vi: do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt; vô vi: không do tạo tác, không sinh không diệt) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là hữu vi hay vô vi không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ hữu vi hay vô vi, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu vi hay vô vi, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ hữu vi, vô vi và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu vi, vô vi! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ hữu vi hay vô vi là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu vi hay vô vi là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là hữu lậu hay vô lậu ("lậu" là phiền não rỉ chảy khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử; hữu lậu: còn dính phiền não; vô lậu: sạch hết phiền não) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là hữu lậu hay vô lậu không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ hữu lậu hay vô lậu, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu lậu hay vô lậu, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ hữu lậu, vô lậu và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu lậu, vô lậu! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ hữu lậu hay vô lậu là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hữu lậu hay vô lậu là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là sinh hay diệt (sinh ra hay mất đi) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là sinh hay diệt không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ sinh hay diệt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ sinh hay diệt, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ sinh, diệt và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ sinh, diệt! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ sinh hay diệt là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ sinh hay diệt là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là thiện hay phi thiện (lành hay chẳng lành) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thiện hay phi thiện không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ thiện hay phi thiện, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thiện hay phi thiện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ thiện, phi thiện và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thiện, phi thiện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ thiện hay phi thiện là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thiện hay phi thiện là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là có tội hay không tội không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có tội hay không tội không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ có tội hay không tội, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có tội hay không tội, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ có tội, không tội và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có tội, không tội! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ có tội hay không tội là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có tội hay không tội là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là có phiền não hay không phiền não (phiền não: các trạng thái tâm ô nhiễm như tham lam, giận dữ, mê muội, làm tâm khổ não) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có phiền não hay không phiền não không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ có phiền não hay không phiền não, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có phiền não hay không phiền não, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ có phiền não, không phiền não và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có phiền não, không phiền não! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ có phiền não hay không phiền não là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có phiền não hay không phiền não là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là thế gian hay xuất thế gian (thế gian: thuộc cõi đời còn trầm luân; xuất thế gian: vượt ra ngoài thế gian, thuộc con đường giải thoát) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thế gian hay xuất thế gian không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ thế gian hay xuất thế gian, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thế gian hay xuất thế gian, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ thế gian, xuất thế gian và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thế gian, xuất thế gian! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ thế gian hay xuất thế gian là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thế gian hay xuất thế gian là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là tạp nhiễm hay thanh tịnh (tạp nhiễm: bị phiền não làm ô nhiễm, pha tạp; thanh tịnh: trong sạch) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tạp nhiễm hay thanh tịnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ tạp nhiễm hay thanh tịnh, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tạp nhiễm hay thanh tịnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ tạp nhiễm, thanh tịnh và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tạp nhiễm, thanh tịnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ tạp nhiễm hay thanh tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tạp nhiễm hay thanh tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn (sinh tử: vòng sống chết luân hồi không dứt; Niết-bàn: cảnh giới đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử) không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ thuộc sinh tử, thuộc Niết-bàn và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thuộc sinh tử, thuộc Niết-bàn! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa hai bên không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa hai bên không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn xứ là có thể nắm bắt được hay không thể nắm bắt được không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có thể nắm bắt được hay không thể nắm bắt được không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn xứ có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn xứ có thể nắm bắt, không thể nắm bắt và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có thể nắm bắt, không thể nắm bắt! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn xứ có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Lại nữa, Thiện Hiện! Ông xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát? (Sắc xứ là hình sắc mà mắt thấy; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là âm thanh, mùi, vị, vật xúc chạm, và các pháp – tức mọi đối tượng mà ý nhận biết. Sáu thứ này là đối tượng của sáu giác quan, gọi là sáu ngoại xứ.)" Cụ thọ Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ, hay thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là thường hay vô thường không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thường hay vô thường không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ thường hay vô thường, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thường hay vô thường, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ thường, vô thường và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thường, vô thường! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ thường hay vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thường hay vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là vui hay khổ không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vui hay khổ không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ vui hay khổ, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vui hay khổ, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ vui, khổ và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vui, khổ! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ vui hay khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vui hay khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là ngã hay vô ngã không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ngã hay vô ngã không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ ngã hay vô ngã, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ngã hay vô ngã, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ ngã, vô ngã và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ngã, vô ngã! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ ngã hay vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ngã hay vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là tịnh hay bất tịnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là tịnh hay bất tịnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ tịnh hay bất tịnh, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tịnh hay bất tịnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ tịnh, bất tịnh và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tịnh, bất tịnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ tịnh hay bất tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tịnh hay bất tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là không hay bất không không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không hay bất không không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ không hay bất không, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không hay bất không, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ không, bất không và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không, bất không! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ không hay bất không là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không hay bất không là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là hữu tướng hay vô tướng không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là hữu tướng hay vô tướng không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ hữu tướng hay vô tướng, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu tướng hay vô tướng, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ hữu tướng, vô tướng và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu tướng, vô tướng! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ hữu tướng hay vô tướng là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu tướng hay vô tướng là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là hữu nguyện hay vô nguyện không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là hữu nguyện hay vô nguyện không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ hữu nguyện hay vô nguyện, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu nguyện hay vô nguyện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ hữu nguyện, vô nguyện và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu nguyện, vô nguyện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ hữu nguyện hay vô nguyện là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu nguyện hay vô nguyện là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ tịch tĩnh, bất tịch tĩnh và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tịch tĩnh, bất tịch tĩnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là viễn ly hay bất viễn ly không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là viễn ly hay bất viễn ly không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ viễn ly hay bất viễn ly, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ viễn ly hay bất viễn ly, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ viễn ly, bất viễn ly và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ viễn ly, bất viễn ly! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ viễn ly hay bất viễn ly là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ viễn ly hay bất viễn ly là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là hữu vi hay vô vi không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là hữu vi hay vô vi không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ hữu vi hay vô vi, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu vi hay vô vi, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ hữu vi, vô vi và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu vi, vô vi! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ hữu vi hay vô vi là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu vi hay vô vi là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là hữu lậu hay vô lậu không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là hữu lậu hay vô lậu không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ hữu lậu hay vô lậu, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu lậu hay vô lậu, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ hữu lậu, vô lậu và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu lậu, vô lậu! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ hữu lậu hay vô lậu là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hữu lậu hay vô lậu là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là sinh hay diệt không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là sinh hay diệt không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ sinh hay diệt, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ sinh hay diệt, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ sinh, diệt và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ sinh, diệt! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ sinh hay diệt là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ sinh hay diệt là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là thiện hay phi thiện không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thiện hay phi thiện không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ thiện hay phi thiện, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thiện hay phi thiện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ thiện, phi thiện và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thiện, phi thiện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ thiện hay phi thiện là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thiện hay phi thiện là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là có tội hay không tội không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có tội hay không tội không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ có tội hay không tội, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có tội hay không tội, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ có tội, không tội và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có tội, không tội! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ có tội hay không tội là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có tội hay không tội là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là có phiền não hay không phiền não không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có phiền não hay không phiền não không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ có phiền não hay không phiền não, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có phiền não hay không phiền não, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ có phiền não, không phiền não và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có phiền não, không phiền não! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ có phiền não hay không phiền não là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có phiền não hay không phiền não là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là thế gian hay xuất thế gian không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thế gian hay xuất thế gian không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ thế gian hay xuất thế gian, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thế gian hay xuất thế gian, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ thế gian, xuất thế gian và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thế gian, xuất thế gian! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ thế gian hay xuất thế gian là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thế gian hay xuất thế gian là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là tạp nhiễm hay thanh tịnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là tạp nhiễm hay thanh tịnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ tạp nhiễm hay thanh tịnh, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tạp nhiễm hay thanh tịnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ tạp nhiễm, thanh tịnh và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tạp nhiễm, thanh tịnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ tạp nhiễm hay thanh tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tạp nhiễm hay thanh tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ thuộc sinh tử, thuộc Niết-bàn và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thuộc sinh tử, thuộc Niết-bàn! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa hai bên không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa hai bên không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ sắc xứ là có thể nắm bắt được hay không thể nắm bắt được không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có thể nắm bắt được hay không thể nắm bắt được không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Sắc xứ có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ sắc xứ có thể nắm bắt, không thể nắm bắt và tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có thể nắm bắt, không thể nắm bắt! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ sắc xứ có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Lại nữa, Thiện Hiện! Ông xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn giới không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát? ("Giới" là yếu tố, phạm vi riêng biệt; nhãn giới là yếu tố mắt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là yếu tố tai, mũi, lưỡi, thân, ý – thuộc mười tám giới, tức mười tám yếu tố cấu thành nhận thức.)" Cụ thọ Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn! Nhãn giới, hay nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn giới và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn giới là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn giới là thường hay vô thường không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là thường hay vô thường không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn giới thường hay vô thường, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới thường hay vô thường, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn giới thường, vô thường và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới thường, vô thường! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn giới thường hay vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới thường hay vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn giới là vui hay khổ không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là vui hay khổ không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn giới vui hay khổ, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới vui hay khổ, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn giới vui, khổ và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới vui, khổ! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn giới vui hay khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới vui hay khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn giới là ngã hay vô ngã không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là ngã hay vô ngã không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn giới ngã hay vô ngã, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới ngã hay vô ngã, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn giới ngã, vô ngã và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới ngã, vô ngã! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn giới ngã hay vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới ngã hay vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn giới là tịnh hay bất tịnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là tịnh hay bất tịnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn giới tịnh hay bất tịnh, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới tịnh hay bất tịnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn giới tịnh, bất tịnh và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới tịnh, bất tịnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn giới tịnh hay bất tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới tịnh hay bất tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn giới là không hay bất không không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là không hay bất không không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn giới không hay bất không, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không hay bất không, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn giới không, bất không và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không, bất không! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn giới không hay bất không là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không hay bất không là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn giới là hữu tướng hay vô tướng không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là hữu tướng hay vô tướng không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn giới hữu tướng hay vô tướng, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới hữu tướng hay vô tướng, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn giới hữu tướng, vô tướng và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới hữu tướng, vô tướng! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn giới hữu tướng hay vô tướng là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới hữu tướng hay vô tướng là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn giới là hữu nguyện hay vô nguyện không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là hữu nguyện hay vô nguyện không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn giới hữu nguyện hay vô nguyện, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới hữu nguyện hay vô nguyện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn giới hữu nguyện, vô nguyện và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới hữu nguyện, vô nguyện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn giới hữu nguyện hay vô nguyện là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới hữu nguyện hay vô nguyện là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn giới là tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn giới tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn giới tịch tĩnh, bất tịch tĩnh và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới tịch tĩnh, bất tịch tĩnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn giới tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới tịch tĩnh hay bất tịch tĩnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 "Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa gì mà nói rằng: chính tăng ngữ nhãn giới là viễn ly hay bất viễn ly không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là viễn ly hay bất viễn ly không phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?" – "Bạch Thế Tôn! Nhãn giới viễn ly hay bất viễn ly, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới viễn ly hay bất viễn ly, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì bản tính vốn không có thật. Huống chi lại có tăng ngữ nhãn giới viễn ly, bất viễn ly và tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới viễn ly, bất viễn ly! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ nhãn giới viễn ly hay bất viễn ly là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới viễn ly hay bất viễn ly là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ siêu việt đưa người qua bờ giải thoát), quyển thứ hai mươi bốn.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ hai mươi lăm.

 Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video