Thiên 356 — Hội 1 · Phẩm 47 Chân như · phần 5

 Phần đầu, phẩm Chân Như thứ bốn mươi bảy, đoạn thứ năm

 Đúng lúc đang giảng về tướng trạng của chân như (cái "thật như thế", tức bản tính chân thật, không đổi của mọi sự vật, vốn không sinh không diệt) như vậy, thì cả tam thiên đại thiên thế giới này (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật) chấn động theo sáu cách: phía đông vọt lên thì phía tây chìm xuống, phía tây vọt lên thì phía đông chìm xuống, phía nam vọt lên thì phía bắc chìm xuống, phía bắc vọt lên thì phía nam chìm xuống, giữa vọt lên thì bốn bên chìm xuống, bốn bên vọt lên thì ở giữa chìm xuống.

 Khi ấy, các thiên tử (các vị trời) ở cõi Dục (cõi còn ham muốn các thú vui giác quan, gồm loài người và các tầng trời thấp) và cõi Sắc (các tầng trời của người tu thiền, đã lìa ham muốn thô nhưng còn thân hình vi tế) lại đem các thứ bột hương trên trời như hương đa-yết-la (hương làm từ cây tagara), hương đa-ma-la (hương từ cây tamāla), hương chiên-đàn (gỗ đàn hương), cùng các thứ hoa trên trời như hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa bát-đặc-ma (sen hồng), hoa câu-mẫu-đà (hoa súng), hoa bôn-trà-lợi (sen trắng lớn), hoa Hương Tuyệt Diệu, hoa Âm Tuyệt Diệu, hoa Đại Âm Tuyệt Diệu, rải dâng lên Thế Tôn (Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính) và Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính không), rồi thưa với Phật rằng: "Thật kỳ lạ thay, bạch Thế Tôn! Thật là chưa từng có! Thượng tọa (tiếng tôn xưng vị tăng bậc trên) Thiện Hiện nhờ chân như mà theo Như Lai sinh ra (Như Lai là danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc từ chân như mà đến"; "theo Như Lai sinh ra" nghĩa là cũng từ chân như mà sinh ra giống như Phật, tức là người con chân chính của Phật)."

 Lúc ấy, Thiện Hiện bảo các thiên tử cõi Dục và cõi Sắc rằng: "Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ sắc (hình sắc, tức thân xác và mọi thứ vật chất) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của sắc mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa sắc mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của sắc mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ thọ (cảm giác vui, khổ, hoặc không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, tạo thành hình ảnh và khái niệm), hành (các hoạt động của tâm ý, ý chí tạo tác), thức (sự phân biệt, nhận biết) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của thọ, tưởng, hành, thức mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa thọ, tưởng, hành, thức mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của thọ, tưởng, hành, thức mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ nhãn xứ (con mắt, xét như chỗ làm phát sinh nhận thức) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của nhãn xứ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa nhãn xứ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của nhãn xứ mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý, xét như chỗ làm phát sinh nhận thức) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của sắc xứ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa sắc xứ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của sắc xứ mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và các đối tượng của ý) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ nhãn giới (con mắt, xét như một trong mười tám yếu tố cấu thành sự nhận thức) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của nhãn giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa nhãn giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của nhãn giới mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc — đối tượng của mắt — trong mười tám yếu tố nhận thức, không phải cõi Sắc) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của sắc giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa sắc giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của sắc giới mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới (các yếu tố âm thanh, mùi, vị, vật chạm, và đối tượng của ý) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa thanh, hương, vị, xúc, pháp giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ nhãn thức giới (yếu tố cái biết phát sinh qua mắt) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của nhãn thức giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa nhãn thức giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của nhãn thức giới mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới (các yếu tố cái biết phát sinh qua tai, mũi, lưỡi, thân, ý) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của nhãn xúc mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa nhãn xúc mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của nhãn xúc mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (làm điều kiện) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của địa giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa địa giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của địa giới mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố cái biết) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ vô minh (sự mê mờ không thấy rõ chân lý, là khâu đầu tiên của mười hai nhân duyên — chuỗi mười hai khâu nối nhau làm thành vòng sống chết luân hồi) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của vô minh mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa vô minh mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của vô minh mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ hành (hoạt động tạo nghiệp), thức (tâm thức đi vào đời mới), danh sắc (tâm và thân lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng khát khao), thủ (sự bám giữ), hữu (nghiệp đã thành, dẫn đến sự tồn tại ở đời sau), sinh (sự sinh ra), lão tử (già và chết) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của hành cho đến lão tử mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa hành cho đến lão tử mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của hành cho đến lão tử mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ ngã (cái "tôi") mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của ngã mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa ngã mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của ngã mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ hữu tình (chúng sinh có tình thức), mệnh giả (cái sự sống kéo dài), sinh giả (kẻ được sinh ra), dưỡng giả (kẻ được nuôi lớn), sĩ phu (con người), bổ-đặc-già-la (chủ thể được cho là đi từ đời này sang đời khác trong luân hồi), ý sinh (kẻ do ý sinh ra), nho đồng (chàng trai trẻ, chỉ con người), tác giả (kẻ làm), thọ giả (kẻ nhận quả), tri giả (kẻ biết), kiến giả (kẻ thấy) — (những tên gọi khác nhau mà người đời gán cho một cái "tôi" tưởng là có thật) — mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của hữu tình cho đến kiến giả mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa hữu tình cho đến kiến giả mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của hữu tình cho đến kiến giả mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa nghĩa là "đến bờ bên kia", tức hạnh tu hoàn hảo đưa đến giác ngộ; bố thí là đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của bố thí ba-la-mật-đa mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa bố thí ba-la-mật-đa mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của bố thí ba-la-mật-đa mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ tịnh giới (giữ giới trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn chịu đựng), tinh tấn (siêng năng), tĩnh lự (thiền định), bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tướng của mọi pháp) ba-la-mật-đa mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ nội không (sáu giác quan bên trong đều trống rỗng, không có tự tính riêng) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của nội không mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa nội không mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của nội không mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ ngoại không (sáu cảnh bên ngoài đều không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng không), thắng nghĩa không (niết-bàn, chân lý tối thượng cũng không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng không), tất cánh không (rốt ráo đều không), vô tế không (không có khởi đầu và kết thúc), tán không (các pháp chỉ là sự tụ hợp rồi tan rã nên không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng không), bản tính không (bản tính vốn không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp cũng không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp cũng không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được nên không), vô tính không (không có tính chất gì nên không), tự tính không (tự tính vốn không), vô tính tự tính không (cái không có tính chất và tự tính đều không) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa ngoại không cho đến vô tính tự tính không mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ chân như mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của chân như mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của chân như mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ pháp giới (thể tính chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), bất hư vọng tính (tính không giả dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tính (tính lìa sinh diệt), pháp định (sự an định của pháp), pháp trụ (sự an trụ của pháp), thực tế (bờ mé chân thật, chỗ cùng tột của thực tại), hư không giới (cõi hư không), bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn) — (đều là những tên gọi khác của chân như) — mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa pháp giới cho đến bất tư nghị giới mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ bốn niệm trụ (bốn phép quán chú tâm vào thân, cảm thọ, tâm và các pháp) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của bốn niệm trụ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa bốn niệm trụ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của bốn niệm trụ mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ bốn chính đoạn (bốn sự siêng năng đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa sinh, tăng trưởng điều thiện đã sinh), bốn thần túc (bốn loại thiền định làm nền tảng cho thần thông, dựa vào ý muốn, sự tinh tấn, tâm và sự quán xét), năm căn (năm gốc lành: lòng tin, tinh tấn, chánh niệm, định, tuệ), năm lực (năm gốc lành ấy khi đã mạnh thành sức mạnh), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ khổ thánh đế (chân lý cao quý về sự khổ) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của khổ thánh đế mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa khổ thánh đế mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của khổ thánh đế mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự dứt hết khổ), đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của tập, diệt, đạo thánh đế mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa tập, diệt, đạo thánh đế mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của tập, diệt, đạo thánh đế mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của bốn tĩnh lự mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa bốn tĩnh lự mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của bốn tĩnh lự mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không ngằn mé: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả bình đẳng) và bốn vô sắc định (bốn tầng định cao hơn, lìa hẳn mọi hình sắc) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của bốn vô lượng, bốn vô sắc định mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa bốn vô lượng, bốn vô sắc định mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của bốn vô lượng, bốn vô sắc định mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ tám giải thoát (tám phép định giúp thoát khỏi sự ràng buộc vào hình sắc và các cảnh định) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của tám giải thoát mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa tám giải thoát mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của tám giải thoát mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ tám thắng xứ (tám phép quán làm chủ được đối tượng quán), chín thứ đệ định (chín tầng định đi lần lượt từ thấp lên cao không gián đoạn), mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng trùm khắp mọi nơi: đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều không) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của không giải thoát môn mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa không giải thoát môn mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của không giải thoát môn mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán các pháp không có hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không mong cầu gì) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ năm loại mắt (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của năm loại mắt mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa năm loại mắt mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của năm loại mắt mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa tự tại, tai nghe xa, mắt thấy xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, dứt sạch phiền não) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của sáu thần thông mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa sáu thần thông mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của sáu thần thông mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ các pháp môn tam-ma-địa (các loại thiền định giữ tâm chuyên chú vào một chỗ) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của các pháp môn tam-ma-địa mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa các pháp môn tam-ma-địa mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của các pháp môn tam-ma-địa mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ các pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, gìn giữ mọi giáo pháp không quên mất) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của các pháp môn đà-la-ni mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa các pháp môn đà-la-ni mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của các pháp môn đà-la-ni mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của mười lực của Phật mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa mười lực của Phật mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của mười lực của Phật mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ bốn vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi khi giảng pháp), bốn vô ngại giải (bốn trí hiểu biết và diễn đạt thông suốt không trở ngại), đại từ (lòng thương yêu lớn, ban niềm vui), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả lớn, đối xử bình đẳng), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật có, không chung với ai khác) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên, người mới "vào dòng" thánh) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của quả Dự lưu mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa quả Dự lưu mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của quả Dự lưu mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi Dục một lần nữa), quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục), quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ bồ-đề của Độc giác (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo nhờ quán xét nhân duyên, vào thời không có Phật ra đời) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của bồ-đề Độc giác mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa bồ-đề Độc giác mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của bồ-đề Độc giác mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ nhất thiết trí (trí biết một cách tổng quát rằng tất cả các pháp đều không) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của nhất thiết trí mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa nhất thiết trí mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của nhất thiết trí mà theo Như Lai sinh ra. Không phải nhờ đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành) và nhất thiết tướng trí (trí của Phật, biết rõ đầy đủ mọi tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của hữu vi mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa hữu vi mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của hữu vi mà theo Như Lai sinh ra.

 Các thiên tử nên biết: Thượng tọa Thiện Hiện không phải nhờ vô vi (các pháp không do tạo tác, không sinh không diệt) mà theo Như Lai sinh ra; không phải nhờ chân như của vô vi mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa vô vi mà theo Như Lai sinh ra; không phải lìa chân như của vô vi mà theo Như Lai sinh ra.

 Vì sao vậy? Này các thiên tử, vì tất cả các pháp ấy đều hoàn toàn không có gì thật: kẻ sinh theo và cái được sinh theo, cái nhờ đó mà sinh theo và chỗ sinh theo, tất cả đều bất khả đắc (không thể tìm thấy, không thể nắm bắt như một cái gì có thật)."

 Bấy giờ cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành, nghĩa là người đủ tuổi tu và đức hạnh) Xá-lợi Tử (Śāriputra, vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới của các pháp đều hết sức sâu xa.

 Bạch Thế Tôn, ở đây sắc là bất khả đắc, chân như của sắc cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến sắc còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của sắc mà nắm bắt được. Ở đây thọ, tưởng, hành, thức là bất khả đắc, chân như của thọ, tưởng, hành, thức cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến thọ, tưởng, hành, thức còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của thọ, tưởng, hành, thức mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây nhãn xứ là bất khả đắc, chân như của nhãn xứ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhãn xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhãn xứ mà nắm bắt được. Ở đây nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là bất khả đắc, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây sắc xứ là bất khả đắc, chân như của sắc xứ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến sắc xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của sắc xứ mà nắm bắt được. Ở đây thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là bất khả đắc, chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây nhãn giới là bất khả đắc, chân như của nhãn giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhãn giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhãn giới mà nắm bắt được. Ở đây nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là bất khả đắc, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây sắc giới là bất khả đắc, chân như của sắc giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến sắc giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của sắc giới mà nắm bắt được. Ở đây thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là bất khả đắc, chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến thanh, hương, vị, xúc, pháp giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây nhãn thức giới là bất khả đắc, chân như của nhãn thức giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhãn thức giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhãn thức giới mà nắm bắt được. Ở đây nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là bất khả đắc, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây nhãn xúc là bất khả đắc, chân như của nhãn xúc cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhãn xúc còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhãn xúc mà nắm bắt được. Ở đây nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là bất khả đắc, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là bất khả đắc, chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên mà nắm bắt được. Ở đây các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là bất khả đắc, chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây địa giới là bất khả đắc, chân như của địa giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến địa giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của địa giới mà nắm bắt được. Ở đây thủy, hỏa, phong, không, thức giới là bất khả đắc, chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến thủy, hỏa, phong, không, thức giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây vô minh là bất khả đắc, chân như của vô minh cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến vô minh còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của vô minh mà nắm bắt được. Ở đây hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử là bất khả đắc, chân như của hành cho đến lão tử cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến hành cho đến lão tử còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của hành cho đến lão tử mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây bố thí ba-la-mật-đa là bất khả đắc, chân như của bố thí ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bố thí ba-la-mật-đa còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bố thí ba-la-mật-đa mà nắm bắt được. Ở đây tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là bất khả đắc, chân như của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây nội không là bất khả đắc, chân như của nội không cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nội không còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nội không mà nắm bắt được. Ở đây ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là bất khả đắc, chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến ngoại không cho đến vô tính tự tính không còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây chân như là bất khả đắc, chân như của chân như cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến chân như còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của chân như mà nắm bắt được. Ở đây pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới là bất khả đắc, chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến pháp giới cho đến bất tư nghị giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây bốn niệm trụ là bất khả đắc, chân như của bốn niệm trụ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bốn niệm trụ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bốn niệm trụ mà nắm bắt được. Ở đây bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là bất khả đắc, chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây khổ thánh đế là bất khả đắc, chân như của khổ thánh đế cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến khổ thánh đế còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của khổ thánh đế mà nắm bắt được. Ở đây tập, diệt, đạo thánh đế là bất khả đắc, chân như của tập, diệt, đạo thánh đế cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến tập, diệt, đạo thánh đế còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của tập, diệt, đạo thánh đế mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây bốn tĩnh lự là bất khả đắc, chân như của bốn tĩnh lự cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bốn tĩnh lự còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bốn tĩnh lự mà nắm bắt được. Ở đây bốn vô lượng, bốn vô sắc định là bất khả đắc, chân như của bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bốn vô lượng, bốn vô sắc định còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bốn vô lượng, bốn vô sắc định mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây tám giải thoát là bất khả đắc, chân như của tám giải thoát cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến tám giải thoát còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của tám giải thoát mà nắm bắt được. Ở đây tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là bất khả đắc, chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây không giải thoát môn là bất khả đắc, chân như của không giải thoát môn cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến không giải thoát môn còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của không giải thoát môn mà nắm bắt được. Ở đây vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là bất khả đắc, chân như của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến vô tướng, vô nguyện giải thoát môn còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây năm loại mắt là bất khả đắc, chân như của năm loại mắt cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến năm loại mắt còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của năm loại mắt mà nắm bắt được. Ở đây sáu thần thông là bất khả đắc, chân như của sáu thần thông cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến sáu thần thông còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của sáu thần thông mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây các pháp môn tam-ma-địa là bất khả đắc, chân như của các pháp môn tam-ma-địa cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến các pháp môn tam-ma-địa còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của các pháp môn tam-ma-địa mà nắm bắt được. Ở đây các pháp môn đà-la-ni là bất khả đắc, chân như của các pháp môn đà-la-ni cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến các pháp môn đà-la-ni còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của các pháp môn đà-la-ni mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây mười lực của Phật là bất khả đắc, chân như của mười lực của Phật cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến mười lực của Phật còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của mười lực của Phật mà nắm bắt được. Ở đây bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là bất khả đắc, chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây quả Dự lưu là bất khả đắc, chân như của quả Dự lưu cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến quả Dự lưu còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của quả Dự lưu mà nắm bắt được. Ở đây quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán là bất khả đắc, chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây bồ-đề Độc giác là bất khả đắc, chân như của bồ-đề Độc giác cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bồ-đề Độc giác còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bồ-đề Độc giác mà nắm bắt được.

 Bạch Thế Tôn, ở đây nhất thiết trí là bất khả đắc, chân như của nhất thiết trí cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhất thiết trí còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhất thiết trí mà nắm bắt được. Ở đây đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là bất khả đắc, chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà nắm bắt được."

 Phật dạy: "Này Xá-lợi Tử, đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói. Chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới của các pháp đều hết sức sâu xa.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây sắc là bất khả đắc, chân như của sắc cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến sắc còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của sắc mà nắm bắt được. Ở đây thọ, tưởng, hành, thức là bất khả đắc, chân như của thọ, tưởng, hành, thức cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến thọ, tưởng, hành, thức còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của thọ, tưởng, hành, thức mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây nhãn xứ là bất khả đắc, chân như của nhãn xứ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhãn xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhãn xứ mà nắm bắt được. Ở đây nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là bất khả đắc, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây sắc xứ là bất khả đắc, chân như của sắc xứ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến sắc xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của sắc xứ mà nắm bắt được. Ở đây thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là bất khả đắc, chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây nhãn giới là bất khả đắc, chân như của nhãn giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhãn giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhãn giới mà nắm bắt được. Ở đây nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là bất khả đắc, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây sắc giới là bất khả đắc, chân như của sắc giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến sắc giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của sắc giới mà nắm bắt được. Ở đây thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là bất khả đắc, chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến thanh, hương, vị, xúc, pháp giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây nhãn thức giới là bất khả đắc, chân như của nhãn thức giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhãn thức giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhãn thức giới mà nắm bắt được. Ở đây nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là bất khả đắc, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây nhãn xúc là bất khả đắc, chân như của nhãn xúc cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhãn xúc còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhãn xúc mà nắm bắt được. Ở đây nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là bất khả đắc, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là bất khả đắc, chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên mà nắm bắt được. Ở đây các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là bất khả đắc, chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây địa giới là bất khả đắc, chân như của địa giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến địa giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của địa giới mà nắm bắt được. Ở đây thủy, hỏa, phong, không, thức giới là bất khả đắc, chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến thủy, hỏa, phong, không, thức giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây vô minh là bất khả đắc, chân như của vô minh cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến vô minh còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của vô minh mà nắm bắt được. Ở đây hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử là bất khả đắc, chân như của hành cho đến lão tử cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến hành cho đến lão tử còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của hành cho đến lão tử mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây bố thí ba-la-mật-đa là bất khả đắc, chân như của bố thí ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bố thí ba-la-mật-đa còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bố thí ba-la-mật-đa mà nắm bắt được. Ở đây tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là bất khả đắc, chân như của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây nội không là bất khả đắc, chân như của nội không cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nội không còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nội không mà nắm bắt được. Ở đây ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là bất khả đắc, chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến ngoại không cho đến vô tính tự tính không còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây chân như là bất khả đắc, chân như của chân như cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến chân như còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của chân như mà nắm bắt được. Ở đây pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới là bất khả đắc, chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến pháp giới cho đến bất tư nghị giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây bốn niệm trụ là bất khả đắc, chân như của bốn niệm trụ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bốn niệm trụ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bốn niệm trụ mà nắm bắt được. Ở đây bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là bất khả đắc, chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây khổ thánh đế là bất khả đắc, chân như của khổ thánh đế cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến khổ thánh đế còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của khổ thánh đế mà nắm bắt được. Ở đây tập, diệt, đạo thánh đế là bất khả đắc, chân như của tập, diệt, đạo thánh đế cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến tập, diệt, đạo thánh đế còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của tập, diệt, đạo thánh đế mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây bốn tĩnh lự là bất khả đắc, chân như của bốn tĩnh lự cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bốn tĩnh lự còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bốn tĩnh lự mà nắm bắt được. Ở đây bốn vô lượng, bốn vô sắc định là bất khả đắc, chân như của bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bốn vô lượng, bốn vô sắc định còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bốn vô lượng, bốn vô sắc định mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây tám giải thoát là bất khả đắc, chân như của tám giải thoát cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến tám giải thoát còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của tám giải thoát mà nắm bắt được. Ở đây tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là bất khả đắc, chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây không giải thoát môn là bất khả đắc, chân như của không giải thoát môn cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến không giải thoát môn còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của không giải thoát môn mà nắm bắt được. Ở đây vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là bất khả đắc, chân như của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến vô tướng, vô nguyện giải thoát môn còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây năm loại mắt là bất khả đắc, chân như của năm loại mắt cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến năm loại mắt còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của năm loại mắt mà nắm bắt được. Ở đây sáu thần thông là bất khả đắc, chân như của sáu thần thông cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến sáu thần thông còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của sáu thần thông mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây các pháp môn tam-ma-địa là bất khả đắc, chân như của các pháp môn tam-ma-địa cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến các pháp môn tam-ma-địa còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của các pháp môn tam-ma-địa mà nắm bắt được. Ở đây các pháp môn đà-la-ni là bất khả đắc, chân như của các pháp môn đà-la-ni cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến các pháp môn đà-la-ni còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của các pháp môn đà-la-ni mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây mười lực của Phật là bất khả đắc, chân như của mười lực của Phật cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến mười lực của Phật còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của mười lực của Phật mà nắm bắt được. Ở đây bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là bất khả đắc, chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây quả Dự lưu là bất khả đắc, chân như của quả Dự lưu cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến quả Dự lưu còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của quả Dự lưu mà nắm bắt được. Ở đây quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán là bất khả đắc, chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây bồ-đề Độc giác là bất khả đắc, chân như của bồ-đề Độc giác cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến bồ-đề Độc giác còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của bồ-đề Độc giác mà nắm bắt được.

 Này Xá-lợi Tử, ở đây nhất thiết trí là bất khả đắc, chân như của nhất thiết trí cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến nhất thiết trí còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của nhất thiết trí mà nắm bắt được. Ở đây đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là bất khả đắc, chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng bất khả đắc. Vì sao vậy? Vì ở đây đến đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí còn không thể nắm bắt được, huống chi có chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà nắm bắt được."

 Khi Phật giảng về tướng trạng của chân như này, trong đại chúng có một vạn hai nghìn vị bí-sô (tức tỳ-kheo, người xuất gia nam đã thọ đủ giới) dứt hẳn các lậu (các phiền não làm tâm rỉ chảy ô nhiễm, khiến trôi lăn trong sinh tử), tâm được giải thoát, thành A-la-hán; năm trăm vị bí-sô-ni (tỳ-kheo-ni, người xuất gia nữ đã thọ đủ giới) xa lìa bụi bặm, rời bỏ cấu nhơ, đối với các pháp phát sinh pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trong sạch thấy rõ chân lý, tức bước đầu chứng đạo); năm nghìn vị bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại bồ-tát, người phát tâm tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh) đạt được vô sinh pháp nhẫn (sự thấu suốt và an trú vững chắc vào chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt); sáu vạn vị bồ-tát dứt hẳn các lậu, tâm được giải thoát, thành A-la-hán.

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử rằng: "Sáu vạn vị bồ-tát này, trong quá khứ đã từng gần gũi, cúng dường năm trăm vị Phật; ở chỗ mỗi vị Phật đều phát thệ nguyện rộng lớn, với lòng tin chân chính mà xuất gia. Tuy họ tu bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, nhưng không nắm giữ và vận dụng bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không nắm giữ sức mạnh của phương tiện thiện xảo (sự khéo léo linh hoạt trong cách tu hành và giáo hóa), cho nên khởi lên những ý tưởng phân biệt khác nhau và thực hành những hạnh phân biệt khác nhau.

 Khi tu bố thí, họ nghĩ như thế này: 'Đây là bố thí, đây là của cải, đây là người nhận; ta có thể làm việc bố thí.' Khi tu tịnh giới, họ nghĩ như thế này: 'Đây là tịnh giới, đây là tội lỗi, đây là điều cần giữ gìn; ta có thể giữ giới.' Khi tu an nhẫn, họ nghĩ như thế này: 'Đây là an nhẫn, đây là những điều ngăn trở sự nhẫn, đây là điều cần nhẫn chịu; ta có thể an nhẫn.' Khi tu tinh tấn, họ nghĩ như thế này: 'Đây là tinh tấn, đây là lười biếng, đây là việc cần làm; ta có thể tinh tấn.' Khi tu tĩnh lự, họ nghĩ như thế này: 'Đây là tĩnh lự, đây là sự tán loạn dao động, đây là việc cần làm; ta có thể tu định.'

 Vì họ lìa bát-nhã ba-la-mật-đa và lìa sức mạnh của phương tiện thiện xảo, nên dựa vào những ý tưởng phân biệt khác nhau mà thực hành các hạnh bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự theo lối phân biệt khác nhau. Do ý tưởng phân biệt và hạnh phân biệt ấy, họ không vào được địa vị chính tính ly sinh của bồ-tát (địa vị vững chắc của bồ-tát, đã lìa hẳn thân phận phàm phu và chắc chắn tiến đến thành Phật, không còn thoái lui). Do không vào được địa vị chính tính ly sinh của bồ-tát, nên họ chứng quả Dự lưu, rồi lần lượt cho đến quả A-la-hán.

 Này Xá-lợi Tử, các vị bồ-tát này tuy có đạo của bồ-tát là không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, nhưng vì xa lìa bát-nhã ba-la-mật-đa và sức mạnh của phương tiện thiện xảo, nên đối với thực tế mà chứng nhập (dừng lại an trú nơi niết-bàn), lấy quả vị Thanh văn (hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ nhắm tự giải thoát cho mình)."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn về trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ), quyển thứ ba trăm hai mươi hai.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười ba (?).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video