Thiên 366 — Hội 1 · Phẩm 50 Phương tiện khéo léo · phần 3

 Phần thứ nhất, phẩm "Phương tiện khéo léo", phẩm thứ năm mươi, đoạn thứ ba.

 Phật nói: "Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lẽ không)! Đúng vậy, đúng vậy. Ý nghĩa không thể nói ra bằng lời thì không tăng cũng không giảm. Bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: hạnh tu được làm trọn vẹn đến mức hoàn hảo, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ; bố thí: đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác) cũng không tăng không giảm. Tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (nhẫn chịu điều trái ý, bình thản trước khổ nạn), tinh tấn (siêng năng nỗ lực không ngừng), tĩnh lự (thiền định, lắng tâm để suy xét) và bát-nhã (trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật) ba-la-mật-đa cũng không tăng không giảm.

 Tứ niệm trụ (bốn phép quán giữ tâm chú ý: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cũng không tăng không giảm. Tứ chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm cho điều lành chưa sinh được sinh, làm cho điều lành đã sinh được lớn thêm), tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét), ngũ căn (năm năng lực gốc: lòng tin, siêng năng, nhớ đúng, định tâm, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, nhớ đúng, định đúng) cũng không tăng không giảm.

 Tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc, tức cõi của những chúng sinh có thân hình vi tế, đã lìa dục vọng thô) cũng không tăng không giảm. Tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không bờ bến: thương yêu, xót thương, vui theo niềm vui người khác, buông xả bình đẳng) và tứ vô sắc định (bốn tầng định cao vượt khỏi mọi hình sắc) cũng không tăng không giảm. Bát giải thoát (tám pháp thiền giúp thoát khỏi sự ràng buộc) cũng không tăng không giảm. Bát thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng định đi lần lượt từ thấp đến cao không gián đoạn), thập biến xứ (mười phép quán làm cho một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, màu xanh… trùm khắp mọi nơi) cũng không tăng không giảm.

 Không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp đều không có thực thể) cũng không tăng không giảm. Vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không bám vào hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu gì) cũng không tăng không giảm.

 Cực hỷ địa (tầng thứ nhất trong mười tầng bậc tu của Bồ-tát, gọi là "địa"; ở tầng này tâm rất mực vui mừng) cũng không tăng không giảm. Ly cấu địa (tầng lìa mọi nhơ bẩn), Phát quang địa (tầng phát ra ánh sáng trí tuệ), Diệm tuệ địa (tầng trí tuệ rực sáng như lửa), Cực nan thắng địa (tầng rất khó vượt qua), Hiện tiền địa (tầng trí tuệ hiện rõ trước mắt), Viễn hành địa (tầng đi xa), Bất động địa (tầng không còn lay động), Thiện tuệ địa (tầng trí tuệ khéo léo), Pháp vân địa (tầng giáo pháp như mây che trùm khắp nơi) cũng không tăng không giảm.

 Ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật) cũng không tăng không giảm. Lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm như thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa, dứt sạch phiền não) cũng không tăng không giảm. Tam-ma-địa môn (các cửa thiền định; tam-ma-địa là trạng thái tâm định, chuyên chú vào một chỗ) cũng không tăng không giảm. Đà-la-ni môn (các cửa tổng trì, tức năng lực ghi nhớ, nắm giữ giáo pháp không quên mất) cũng không tăng không giảm.

 Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ của Phật) cũng không tăng không giảm. Tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi giảng pháp), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt thông suốt không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện thuyết), đại từ (lòng thương lớn, ban niềm vui), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ), đại hỷ (niềm vui lớn trước hạnh phúc của chúng sinh), đại xả (sự buông xả lớn, bình đẳng với tất cả), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) cũng không tăng không giảm.

 Vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên mất) cũng không tăng không giảm. Hằng trụ xả tánh (tánh luôn an trú trong sự buông xả, bình thản) cũng không tăng không giảm. Nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp) cũng không tăng không giảm. Đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành) và nhất thiết tướng trí (trí biết tường tận mọi tướng trạng của mọi pháp, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật) cũng không tăng không giảm.

 Thiện Hiện! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ, người lớn lao) tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, an trú vào phương tiện thiện xảo (cách thức khéo léo để thực hành và giáo hóa) của bát-nhã ba-la-mật-đa, thì không nghĩ rằng: "Ta đối với bát-nhã ba-la-mật-đa có tăng hoặc có giảm"; không nghĩ rằng: "Ta đối với tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa có tăng hoặc có giảm". Họ chỉ nghĩ rằng: "Chỉ có tên gọi và khái niệm, gọi đó là bát-nhã ba-la-mật-đa". Họ chỉ nghĩ rằng: "Chỉ có tên gọi và khái niệm, gọi đó là tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa".

 Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tu hành bố thí ba-la-mật-đa, thì đem sự chú tâm (tác ý) đi cùng với việc bố thí này, cùng với tâm và thiện căn (gốc lành, tức những việc tốt làm nền cho quả lành về sau) dựa vào đó mà khởi lên, chia sẻ bình đẳng chung cho tất cả hữu tình (chúng sinh có tình thức, có cảm giác), hồi hướng (chuyển công đức của mình hướng về một mục đích) về vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột không gì hơn, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật); khởi lên sự hồi hướng đúng như vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật là vi diệu và sâu xa.

 Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa, thì đem sự chú tâm đi cùng với việc giữ giới trong sạch này, cùng với tâm và thiện căn dựa vào đó mà khởi lên, chia sẻ bình đẳng chung cho tất cả hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề; khởi lên sự hồi hướng đúng như vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật là vi diệu và sâu xa.

 Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa, thì đem sự chú tâm đi cùng với sự an nhẫn này, cùng với tâm và thiện căn dựa vào đó mà khởi lên, chia sẻ bình đẳng chung cho tất cả hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề; khởi lên sự hồi hướng đúng như vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật là vi diệu và sâu xa.

 Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa, thì đem sự chú tâm đi cùng với sự tinh tấn này, cùng với tâm và thiện căn dựa vào đó mà khởi lên, chia sẻ bình đẳng chung cho tất cả hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề; khởi lên sự hồi hướng đúng như vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật là vi diệu và sâu xa.

 Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, thì đem sự chú tâm đi cùng với sự tĩnh lự này, cùng với tâm và thiện căn dựa vào đó mà khởi lên, chia sẻ bình đẳng chung cho tất cả hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề; khởi lên sự hồi hướng đúng như vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật là vi diệu và sâu xa.

 Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, thì đem sự chú tâm đi cùng với trí tuệ bát-nhã này, cùng với tâm và thiện căn dựa vào đó mà khởi lên, chia sẻ bình đẳng chung cho tất cả hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề; khởi lên sự hồi hướng đúng như vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật là vi diệu và sâu xa. Nhờ sức phương tiện khéo léo của sự hồi hướng này mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Bấy giờ, cụ thọ (bậc trưởng lão đáng kính, tiếng gọi tôn xưng các vị tỳ-kheo lớn) Thiện Hiện thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Thế nào gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề?" Phật nói: "Thiện Hiện! Chân như (thật tánh như thế, vốn có và không hề thay đổi) của các pháp, đó gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề." Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là chân như của các pháp, mà Ngài nói chân như của các pháp gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Phật nói: "Thiện Hiện! Chân như của sắc (hình thể vật chất) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết, hình dung), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, hiểu biết) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của nhãn xứ (con mắt, xét như một nơi tiếp nhận cảnh) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (ý) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (cảm xúc chạm), pháp xứ (đối tượng của ý) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của nhãn giới (mắt, xét như một yếu tố cấu thành kinh nghiệm) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới (ở đây là yếu tố đối tượng của ý) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của nhãn thức giới (yếu tố cái biết do mắt) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của nhãn xúc (sự gặp gỡ giữa mắt, cảnh và cái biết của mắt) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của thủy giới (yếu tố nước), hỏa giới (yếu tố lửa), phong giới (yếu tố gió), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố cái biết) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của nhân duyên tánh (điều kiện là nguyên nhân trực tiếp) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của đẳng vô gián duyên (điều kiện là tâm niệm trước vừa diệt liền mở đường cho tâm niệm sau sinh, không gián đoạn), sở duyên duyên (điều kiện là đối tượng mà tâm hướng tới), tăng thượng duyên (điều kiện hỗ trợ, hoặc không ngăn trở) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật; khâu đầu tiên trong mười hai khâu nhân duyên của vòng sinh tử) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của hành (hành động tạo nghiệp), thức (thức thần đi thọ sinh), danh sắc (tinh thần và thể xác lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm thọ), ái (lòng tham muốn), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo thành), sinh (sự sinh ra), lão tử (già và chết) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của bố thí ba-la-mật-đa gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của nội không (các giác quan bên trong là không, không có thực thể) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của ngoại không (các cảnh bên ngoài là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo là không), vô tế không (không có khởi đầu hay kết thúc, cũng là không), tán không (các pháp vốn rời rạc, tan tác, là không), vô biến dị không (cái không thay đổi cũng là không), bản tánh không (bản tánh vốn là không), tự tướng không (tướng riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (tướng chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều là không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được, là không), vô tánh không (không có tự thể, là không), tự tánh không (tự tánh là không), vô tánh tự tánh không (cả cái không có tự thể lẫn tự tánh đều là không) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của chân như gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của pháp giới (toàn thể cõi các pháp), pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp), bất hư vọng tánh (tánh không giả dối), bất biến dị tánh (tánh không đổi khác), bình đẳng tánh (tánh bình đẳng như nhau), ly sinh tánh (tánh lìa khỏi sinh khởi), pháp định (pháp luôn nhất định như thế), pháp trụ (pháp luôn an trụ như thế), thật tế (giới hạn chân thật, chỗ tận cùng của sự thật), hư không giới (cõi hư không), bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của tứ niệm trụ gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời là khổ) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ), đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của tứ tĩnh lự gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của tứ vô lượng, tứ vô sắc định gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của bát giải thoát gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của không giải thoát môn gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của Cực hỷ địa gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của ngũ nhãn gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của lục thần thông gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của tam-ma-địa môn gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của đà-la-ni môn gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của Phật thập lực gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của vô vong thất pháp gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của hằng trụ xả tánh gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của dự lưu quả (quả vị đầu tiên của bậc thánh, mới bước vào dòng thánh) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của nhất lai quả (quả vị chỉ còn trở lại cõi người một lần), bất hoàn quả (quả vị không còn trở lại cõi dục), a-la-hán quả (quả vị cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn sinh tử) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo nhờ quán lý nhân duyên, không cần nghe Phật dạy) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của nhất thiết trí gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Chân như của sinh tử (vòng luân hồi sinh ra rồi chết đi) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Chân như của niết-bàn (cảnh giới tịch tĩnh, dứt hết khổ đau và phiền não) gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Vì chân như của các pháp không tăng không giảm, nên vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật cũng không tăng không giảm.

 Thiện Hiện! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát không rời bát-nhã ba-la-mật-đa, luôn vui an trú trong chân như của các pháp, hoàn toàn không thấy có pháp nào tăng hay giảm. Vì nhân duyên ấy mà ý nghĩa không thể nói ra bằng lời thì không tăng không giảm; bố thí ba-la-mật-đa cũng không tăng không giảm; tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không tăng không giảm.

 Tứ niệm trụ cũng không tăng không giảm; tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi cũng không tăng không giảm. Tứ tĩnh lự cũng không tăng không giảm; tứ vô lượng, tứ vô sắc định cũng không tăng không giảm. Bát giải thoát cũng không tăng không giảm; bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ cũng không tăng không giảm. Không giải thoát môn cũng không tăng không giảm; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng không tăng không giảm.

 Cực hỷ địa cũng không tăng không giảm; Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa cũng không tăng không giảm. Ngũ nhãn cũng không tăng không giảm; lục thần thông cũng không tăng không giảm. Tam-ma-địa môn cũng không tăng không giảm; đà-la-ni môn cũng không tăng không giảm.

 Phật thập lực cũng không tăng không giảm; tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp cũng không tăng không giảm. Vô vong thất pháp cũng không tăng không giảm; hằng trụ xả tánh cũng không tăng không giảm. Nhất thiết trí cũng không tăng không giảm; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng không tăng không giảm.

 Thiện Hiện! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào phương tiện "không tăng không giảm" mà tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy đó làm cửa ngõ để gom góp mọi công đức, rồi liền chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào phương tiện không tăng không giảm mà tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy đó làm cửa ngõ để gom góp mọi công đức, rồi liền chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy dùng tâm niệm đầu tiên để chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, hay dùng tâm niệm sau để chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề?

 Bạch Thế Tôn! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy dùng tâm niệm đầu tiên để chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì khi tâm đầu khởi lên, tâm sau chưa khởi, hai tâm không thể hợp lại với nhau. Nếu dùng tâm niệm sau để chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì khi tâm sau khởi lên, tâm trước đã diệt, hai tâm cũng không thể hợp lại với nhau. Như vậy, tâm và tâm sở pháp (các trạng thái tâm lý đi kèm với tâm) trước và sau, dù tới lui suy xét truy cứu thế nào cũng không có nghĩa hợp lại với nhau. Vậy làm sao có thể tích tụ được thiện căn? Nếu các thiện căn không thể tích tụ, thì làm sao Bồ-tát có thể chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Phật nói: "Thiện Hiện! Ta sẽ nói sơ qua cho ông một ví dụ, khiến người có trí đối với ý nghĩa được nói có thể dễ hiểu. Thiện Hiện! Ý ông nghĩ sao? Như khi thắp đèn, ngọn lửa đầu tiên đốt cháy tim đèn, hay ngọn lửa sau đốt cháy tim đèn?"

 "Bạch Thế Tôn! Theo chỗ con hiểu, không phải ngọn lửa đầu đốt cháy tim đèn, nhưng cũng không phải rời ngọn lửa đầu mà đốt cháy được tim đèn; không phải ngọn lửa sau đốt cháy tim đèn, nhưng cũng không phải rời ngọn lửa sau mà đốt cháy được tim đèn."

 "Thiện Hiện! Ý ông nghĩ sao? Tim đèn có cháy không?"

 "Bạch Thế Tôn! Người đời đều thấy rõ tim đèn ấy thật sự bị cháy."

 Phật nói: "Thiện Hiện! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát cũng giống như vậy: không phải dùng tâm đầu mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, nhưng cũng không phải rời tâm đầu mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề; không phải dùng tâm sau mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, nhưng cũng không phải rời tâm sau mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Thế mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát vẫn chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trọn vẹn mười địa rồi chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu học mười địa nào, làm trọn vẹn rồi chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Phật nói: "Thiện Hiện! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành từ Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa, làm cho trọn vẹn rồi chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Họ cũng học Tịnh quán địa (tầng quán xét trong sạch, giai đoạn chuẩn bị ban đầu), Chủng tánh địa (tầng hình thành dòng giống, căn tánh của bậc thánh), Đệ bát địa (tầng thứ tám, tức giai đoạn sắp vào quả vị dự lưu), Kiến địa (tầng thấy được chân lý), Bạc địa (tầng phiền não đã mỏng), Ly dục địa (tầng đã lìa dục vọng), Dĩ biện địa (tầng việc tu đã xong), Độc giác địa (tầng của bậc Độc giác), Bồ-tát địa (tầng của Bồ-tát), Như Lai địa (tầng của Phật) — làm cho trọn vẹn rồi chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thiện Hiện! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi đối với mười địa này siêng năng tu học đến lúc trọn vẹn, thì không phải dùng tâm đầu mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng không phải rời tâm đầu mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề; không phải dùng tâm sau mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng không phải rời tâm sau mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Thế mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát vẫn chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Lẽ duyên khởi (mọi sự do nhiều điều kiện hợp lại mà sinh ra) như thế thật rất sâu xa, rất vi diệu. Nghĩa là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát không phải dùng tâm đầu mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, không phải rời tâm đầu mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề; không phải dùng tâm sau mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, không phải rời tâm sau mà chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thế mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát vẫn chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Tâm nếu đã diệt thì có thể sinh lại không?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giác ngộ, một danh hiệu của Phật)!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Tâm nếu đã sinh thì có tính chất phải diệt không?" Thiện Hiện đáp: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Đúng vậy, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Tâm có tính chất phải diệt mà lại không sắp diệt chăng?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Sự an trụ của tâm có giống như chân như của tâm không?" Thiện Hiện đáp: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Đúng vậy, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Tâm an trụ như chân như, có phải là như thật tế không?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Chân như và thật tế có sâu xa không?" Thiện Hiện đáp: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Đúng vậy, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Chính chân như là tâm chăng?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Rời chân như thì có tâm không?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Chính tâm là chân như chăng?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Rời tâm thì có chân như không?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Chân như có thấy chân như không?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể thực hành như vậy, thì đó có phải là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" Thiện Hiện đáp: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể thực hành như vậy, thì đó là thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể thực hành như vậy, thì là thực hành ở chỗ nào?" Thiện Hiện đáp: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể thực hành như vậy, thì hoàn toàn không có chỗ thực hành. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì không có tâm đang hoạt động, cũng không có chỗ để hoạt động. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì khi an trụ trong chân như thì hoàn toàn không có sự hoạt động lẫn chỗ hoạt động."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì thực hành ở nơi nào?" Thiện Hiện đáp: "Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì thực hành trong thắng nghĩa đế (chân lý tối thượng, sự thật rốt ráo vượt ngoài khái niệm thế gian). Ở đây, cả sự hoạt động lẫn chỗ hoạt động đều không có gì, vì cái nắm bắt (năng thủ) và cái bị nắm bắt (sở thủ) đều không thể tìm được."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thực hành trong thắng nghĩa đế, tuy không chấp lấy tướng (hình tướng, đặc điểm của sự vật) nhưng có thực hành theo tướng không?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thực hành trong thắng nghĩa đế, thì có phá hoại tướng không?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thực hành trong thắng nghĩa đế, thì có phá hoại ý niệm về tướng không?" Thiện Hiện đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật nói: "Thiện Hiện! Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, vì sao không phá hoại tướng, cũng không phá hoại ý niệm về tướng?" Thiện Hiện đáp: "Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không nghĩ rằng: 'Ta sẽ phá hoại tướng và phá hoại ý niệm về tướng', cũng không nghĩ rằng: 'Ta sẽ phá hoại cái không tướng và phá hoại ý niệm về cái không tướng', vì đối với tất cả mọi mặt đều không phân biệt.

 Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tuy có thể lìa mọi sự phân biệt như vậy, nhưng vì vô lượng công đức thù thắng như Phật thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp… chưa được trọn vẹn, nên chưa chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu phương tiện khéo léo vi diệu. Nhờ sức phương tiện khéo léo ấy, đối với tất cả các pháp không chấp lấy cũng không phá hoại. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết tất cả các pháp đều là tự tướng không (tướng riêng của chúng vốn không có thực thể).

 Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy an trụ trong sự tự tướng không của tất cả các pháp, vì muốn độ các hữu tình mà nhập vào ba tam-ma-địa (ba phép định: định về không, định về vô tướng, định về vô nguyện). Vì bị sức đại bi và đại nguyện lôi kéo thúc giục, nên dùng ba phép định này để thành thục hữu tình (giáo hóa chúng sinh cho căn lành của họ chín muồi)."

 Phật nói: "Thiện Hiện! Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói."

 Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nhập ba tam-ma-địa này để thành thục hữu tình như thế nào?"

 Phật nói: "Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy an trụ trong không tam-ma-địa, thấy các hữu tình phần nhiều chấp có cái "ta", liền dùng sức phương tiện dạy họ an trụ trong không tam-ma-địa. Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy an trụ trong vô tướng tam-ma-địa, thấy các hữu tình phần nhiều chạy theo hình tướng, liền dùng sức phương tiện dạy họ an trụ trong vô tướng tam-ma-địa. Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy an trụ trong vô nguyện tam-ma-địa, thấy các hữu tình phần nhiều ham muốn mong cầu, liền dùng sức phương tiện dạy họ an trụ trong vô nguyện tam-ma-địa. Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhập ba tam-ma-địa này như vậy để thành thục hữu tình."

 Bấy giờ, cụ thọ Xá-lợi Tử (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi cụ thọ Thiện Hiện: "Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát trong giấc mộng nhập ba tam-ma-địa này, thì đối với bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có được tăng thêm lợi ích không?"

 Thiện Hiện đáp: "Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ban ngày nhập ba tam-ma-địa này mà đối với bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có tăng thêm lợi ích, thì khi vị ấy nhập trong mộng cũng có tăng thêm lợi ích. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì ban ngày và trong mộng không có gì khác nhau. Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ban ngày thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa đã gọi là tu tập bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa trong mộng cũng gọi là tu tập bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Ba tam-ma-địa có thể làm tăng thêm lợi ích cho bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng phải hiểu như vậy."

 Khi ấy, Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện: "Những việc làm (nghiệp) của các vị Bồ-tát Ma-ha-tát trong mộng có làm tăng thêm hay làm giảm bớt gì không? Phật dạy rằng các pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành) đều giả dối không thật, như những việc làm trong mộng. Vậy làm sao những việc làm ấy có thể có tăng có giảm? Vì sao vậy? Vì không phải những việc làm trong mộng có thể làm tăng thêm hay làm giảm bớt; phải đến lúc tỉnh dậy, nhớ lại và suy xét phân biệt những việc đã làm trong mộng thì mới có tăng có giảm."

 Thiện Hiện đáp: "Có người ban ngày giết hại mạng sống của kẻ khác, rồi ban đêm trong mộng nhớ lại, suy xét phân biệt và rất lấy làm vui sướng. Lại có người trong mộng giết hại mạng sống của kẻ khác, tưởng như đang lúc tỉnh, sinh lòng rất vui mừng. Hai việc làm như thế, ý ông nghĩ sao?"

 Xá-lợi Tử nói: "Nếu không có đối tượng để duyên theo, thì cả ý nghĩ (tư) lẫn việc làm (nghiệp) đều không thể sinh ra. Phải có đối tượng để duyên theo thì ý nghĩ và việc làm mới khởi lên. Vậy ý nghĩ và việc làm trong mộng duyên theo cái gì mà sinh ra?"

 Thiện Hiện đáp: "Đúng vậy, đúng vậy. Dù trong mộng hay lúc tỉnh, nếu không có đối tượng để duyên theo thì ý nghĩ và việc làm không sinh ra; phải có đối tượng để duyên theo thì ý nghĩ và việc làm mới khởi lên. Vì sao? Xá-lợi Tử! Dù trong mộng hay lúc tỉnh, phải ở trong những điều được thấy, nghe, cảm nhận, hiểu biết thì sự nhận biết của trí mới chuyển động; do đó mà khởi lên điều nhiễm ô (ô nhiễm, phiền não) hoặc điều thanh tịnh. Nếu không có những điều được thấy, nghe, cảm nhận, hiểu biết thì sự nhận biết của trí không chuyển động, cũng không có nhiễm ô hay thanh tịnh. Do đó mà biết rằng, dù trong mộng hay lúc tỉnh, có đối tượng để duyên theo thì ý nghĩ và việc làm mới khởi lên; không có đối tượng để duyên theo thì ý nghĩ và việc làm không sinh ra."

 Khi ấy, Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện: "Phật dạy rằng ý nghĩ và việc làm đều lìa tự tánh (không có bản chất tự tồn tại riêng), vậy sao có thể nói là có đối tượng để duyên theo mà khởi lên?"

 Thiện Hiện đáp: "Tuy các ý nghĩ, việc làm và những đối tượng được duyên theo đều có tự tánh là không, nhưng do tâm mình chấp lấy tướng mà phân biệt, nên nói ý nghĩ và việc làm có đối tượng để duyên theo mà sinh ra. Nếu không có đối tượng để duyên theo thì ý nghĩ và việc làm không khởi lên."

 Bấy giờ, cụ thọ Xá-lợi Tử lại hỏi cụ thọ Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát trong mộng tu hành bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã, rồi đem thiện căn này chia sẻ bình đẳng chung cho các hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thật là hồi hướng về đại bồ-đề (sự giác ngộ lớn) không?"

 Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện nói với Xá-lợi Tử: "Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai) từ lâu đã được thọ ký bất thoái chuyển (được Phật báo trước rằng sẽ không bao giờ thối lui trên đường thành Phật), chỉ còn cách một đời nữa là chắc chắn sẽ thành Phật, rất giỏi đối đáp mọi câu hỏi khó. Ngài hiện đang có mặt trong hội này, nên thỉnh hỏi Ngài. Đức Từ Tôn bậc bổ xứ (bậc chỉ còn chờ để kế vị ngôi Phật) chắc chắn sẽ trả lời."

 Khi ấy, Xá-lợi Tử làm theo lời Thiện Hiện, cung kính thỉnh hỏi Bồ-tát Từ Thị. Bồ-tát Từ Thị nói với Xá-lợi Tử: "Cái gì được gọi là Từ Thị có thể trả lời? Là sắc chăng? Là thọ, tưởng, hành, thức chăng? Là cái không của sắc chăng? Là cái không của thọ, tưởng, hành, thức chăng? Sắc thì không thể trả lời; thọ, tưởng, hành, thức cũng không thể trả lời. Cái không của sắc không thể trả lời; cái không của thọ, tưởng, hành, thức cũng không thể trả lời.

 Vì sao? Xá-lợi Tử! Tôi hoàn toàn không thấy có pháp nào là người trả lời, có pháp nào là điều được trả lời; nơi trả lời, lúc trả lời, và cái do đó mà trả lời, tôi cũng đều không thấy. Tôi hoàn toàn không thấy có pháp nào là người thọ ký, có pháp nào là điều được thọ ký; nơi thọ ký, lúc thọ ký, và cái do đó mà thọ ký, tôi cũng đều không thấy. Vì tất cả các pháp bản tánh đều là không, hoàn toàn không có gì, không hai, không khác, rốt ráo truy cứu cũng không thể tìm được."

 Khi ấy, Xá-lợi Tử lại hỏi Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị: "Pháp mà Ngài nói ra có đúng như điều Ngài đã chứng ngộ không?" Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị nói: "Pháp tôi nói ra không đúng như điều tôi đã chứng ngộ. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì pháp mà tôi chứng ngộ không thể nói ra được."

 Khi ấy, Xá-lợi Tử nghĩ thầm: "Bồ-tát Từ Thị trí tuệ sâu rộng, đã tu đủ mọi cách bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa từ lâu và đã trọn vẹn, lấy sự không có gì để đạt được làm phương tiện, nên đối với điều được hỏi có thể trả lời như vậy."

 Bấy giờ, Phật bảo Xá-lợi Tử: "Xá-lợi Tử! Ý ông nghĩ sao? Ông nhờ pháp ấy mà được quả a-la-hán, vậy ông có thấy pháp ấy là có thể nói ra được không?" Xá-lợi Tử thưa: "Thưa không, bạch Thế Tôn! Thưa không, bạch Thiện Thệ!"

 Phật nói: "Xá-lợi Tử! Các pháp mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chứng ngộ được cũng giống như vậy. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không nghĩ rằng: 'Ta nhờ pháp này sẽ được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật), ta nhờ pháp này đang được thọ ký, ta nhờ pháp này đã được thọ ký'; không nghĩ rằng: 'Ta nhờ pháp này sẽ chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề'.

 Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không sinh lòng do dự: 'Ta đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề sẽ đạt được hay không đạt được?', mà chỉ nghĩ rằng: 'Ta đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề nhất định sẽ chứng đắc'. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nghe pháp rất sâu xa mà tâm không kinh hãi, không khiếp sợ, không sợ sệt; đối với việc đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề cũng không sợ hãi, tự mình biết chắc chắn rằng: 'Ta sẽ chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà ta mong cầu'."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video