Thiên 401 — Hội 1 · Phẩm 61 Hỏi nhiều về bất nhị · phần 7

**Phần đầu, phẩm "Nhiều câu hỏi mà không hai" thứ sáu mươi mốt, phần bảy**

 Phần đầu, phẩm "Nhiều câu hỏi mà không hai" (Đa vấn bất nhị) thứ sáu mươi mốt, phần bảy.

 Này Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý "không")! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì Tứ niệm trụ (bốn phép quán để giữ tâm tỉnh thức: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) mà hộ niệm (che chở, ghi nhớ và giữ gìn) vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) ấy.

 Chư Phật cũng không vì những pháp tu sau mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy:
- Tứ chính đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh tăng trưởng).
- Tứ thần túc (bốn nền tảng của thiền định giúp đạt năng lực siêu phàm: ý muốn, sự siêng năng, tâm chuyên chú, sự quán xét).
- Ngũ căn (năm gốc rễ của việc tu: lòng tin, sự tinh tấn, chính niệm, thiền định, trí tuệ).
- Ngũ lực (năm sức mạnh sinh ra khi năm gốc rễ ấy đã vững).
- Thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: chính niệm, phân biệt đúng sai các pháp, tinh tấn, hoan hỷ, thân tâm nhẹ nhàng an ổn, thiền định, buông xả).
- Bát thánh đạo chi (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng nghề, tinh tấn đúng, nhớ nghĩ đúng, thiền định đúng).

 Này Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì Không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có tự thể) mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy. Chư Phật cũng không vì Vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp không có hình tướng cố định để bám vào) hay Vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, không tạo tác) mà hộ niệm vị ấy.

 Này Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì Ngũ nhãn mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy. Ngũ nhãn là năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp và mắt Phật. Chư Phật cũng không vì Lục thần thông mà hộ niệm vị ấy. Lục thần thông là sáu năng lực siêu phàm: biến hóa và đi lại tự tại, tai nghe xa khắp, biết tâm người khác, biết các đời trước, mắt thấy xa khắp, và dứt sạch phiền não.

 Này Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ chỉ Phật mới có, như biết rõ điều gì hợp lý và điều gì không hợp lý, biết rõ nghiệp báo…) mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy. Chư Phật cũng không vì những đức sau mà hộ niệm vị ấy:
- Tứ vô sở úy (bốn điều tự tin không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp).
- Tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về tài biện luận).
- Đại từ (lòng thương lớn, ban niềm vui cho chúng sinh).
- Đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh).
- Đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an lạc).
- Đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng, không thiên vị).
- Thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác).

 Này Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì Vô vong thất pháp (đức tính không bao giờ quên sót) mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy. Chư Phật cũng không vì Hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong tâm buông xả, bình thản) mà hộ niệm vị ấy.

 Này Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì Nhất thiết trí (trí biết toàn bộ các pháp ở mặt chung, tức tính không của chúng) mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy. Chư Phật cũng không vì Đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh) hay Nhất thiết tướng trí (trí của Phật, biết trọn vẹn mọi pháp ở cả mặt chung lẫn mặt riêng) mà hộ niệm vị ấy.

 Này Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì tất cả các Đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ và giữ gìn mọi điều đã nghe không quên mất) mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy. Chư Phật cũng không vì tất cả các Tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên nhất) mà hộ niệm vị ấy.

 Này Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc Thánh, đã bước vào dòng Thánh đạo) mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy. Chư Phật cũng không vì các quả vị sau mà hộ niệm vị ấy:
- Quả Nhất lai (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa).
- Quả Bất hoàn (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi dục).
- Quả A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh).

 Này Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác, người tự mình ngộ đạo nhờ quán xét nhân duyên mà không cần thầy chỉ dạy) mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy.

 Này Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì hết thảy hạnh tu của các Bồ-tát Ma-ha-tát mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy.

 Này Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại không vì Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của chư Phật) mà hộ niệm vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy.

 Bấy giờ, Cụ thọ (bậc trưởng lão đáng kính) Thiện Hiện bạch Phật rằng:

– Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật)! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tuy học ở nhiều chỗ, nhưng thật ra không có gì để học.

 Phật dạy:

– Này Thiện Hiện! Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói. Các Bồ-tát Ma-ha-tát tuy học ở nhiều chỗ, nhưng thật ra không có gì để học. Vì sao vậy? Này Thiện Hiện! Vì thật ra không có pháp nào có thể khiến Bồ-tát Ma-ha-tát học ở trong đó.

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn! Như Lai vì các Bồ-tát Ma-ha-tát mà giảng giải các pháp tương ứng với sáu loại Ba-la-mật-đa (sáu hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác), có khi tóm lược, có khi rộng rãi. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn chứng đắc Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, thì đối với giáo pháp tương ứng với sáu loại Ba-la-mật-đa này, dù tóm lược hay rộng rãi, đều nên lắng nghe, nhận lấy và giữ gìn, đọc tụng cho thông thạo.

 Khi đã thông thạo, vị ấy suy nghĩ đúng theo lý. Khi đã suy nghĩ, vị ấy quán sát kỹ lưỡng và đúng đắn. Lúc quán sát đúng đắn như thế, tâm và tâm sở (tâm chính cùng các trạng thái tâm đi kèm như cảm thọ, suy nghĩ…) đối với hình tướng của đối tượng được nhận biết đều không còn chuyển động nữa.

 Phật dạy:

– Này Thiện Hiện! Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Khi các Bồ-tát Ma-ha-tát siêng năng tu học giáo pháp tương ứng với sáu loại Ba-la-mật-đa do chư Như Lai giảng nói, dù tóm lược hay rộng rãi, thì đối với các pháp cần biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng (mặt tóm gọn và mặt chi tiết, rộng khắp) của chúng.

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 Phật dạy:

– Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như (bản tính chân thật, vốn như thế, không hề đổi khác của các pháp) của sắc (hình chất, thân thể vật chất), và biết đúng như thật tướng chân như của thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm) và thức (sự phân biệt, nhận thức), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của nhãn xứ (mắt, xét như một nơi tiếp nhận cảnh), và biết đúng như thật tướng chân như của nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân) và ý xứ (ý), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của sắc xứ (hình sắc, là cảnh mà mắt thấy), và biết đúng như thật tướng chân như của thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (cảm giác chạm xúc) và pháp xứ (các đối tượng của ý), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của nhãn giới (mắt, xét như một yếu tố cấu thành kinh nghiệm), và biết đúng như thật tướng chân như của nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới và ý giới (tai, mũi, lưỡi, thân, ý, xét như các yếu tố), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của sắc giới (ở đây chỉ yếu tố hình sắc, tức cảnh mà mắt thấy, không phải cõi Sắc giới), và biết đúng như thật tướng chân như của thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới và pháp giới (các yếu tố âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, đối tượng của ý), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của nhãn thức giới (yếu tố cái biết do mắt, tức sự thấy biết), và biết đúng như thật tướng chân như của nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới và ý thức giới (yếu tố cái biết do tai, mũi, lưỡi, thân, ý), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và cái biết do mắt), và biết đúng như thật tướng chân như của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc và ý xúc, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện), và biết đúng như thật tướng chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc và ý xúc làm duyên, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc), và biết đúng như thật tướng chân như của thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố nhận thức), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của vô minh (sự mê lầm, không thấy rõ sự thật; là mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên, chuỗi nguyên nhân dẫn đến sinh tử luân hồi), thì vị ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp. Vị ấy cũng phải biết đúng như thật tướng chân như của các mắt xích còn lại:
- Hành (những tạo tác do nghiệp).
- Thức (tâm thức đi vào đời sống mới).
- Danh sắc (tâm và thân lúc mới hình thành).
- Lục xứ (sáu giác quan).
- Xúc (sự tiếp xúc).
- Thọ (cảm giác).
- Ái (lòng tham muốn).
- Thủ (sự bám giữ).
- Hữu (sự hình thành đời sống kế tiếp).
- Sinh (sự ra đời).
- Lão tử (già và chết), cùng với sầu (buồn), thán (than khóc), khổ (đau đớn thân), ưu (lo âu) và não (phiền muộn).

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Bố thí Ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng đến chỗ viên mãn), và biết đúng như thật tướng chân như của các Ba-la-mật-đa sau, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp:
- Tịnh giới Ba-la-mật-đa (giữ giới trong sạch).
- An nhẫn Ba-la-mật-đa (nhẫn nhịn, chịu đựng).
- Tinh tấn Ba-la-mật-đa (siêng năng).
- Tĩnh lự Ba-la-mật-đa (thiền định).
- Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt tính không).

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của nội không (sự trống rỗng, không có tự thể của các giác quan bên trong), và biết đúng như thật tướng chân như của các loại không sau, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp:
- Ngoại không (không của các cảnh bên ngoài).
- Nội ngoại không (không của cả trong lẫn ngoài).
- Không không (chính cái "không" cũng là không).
- Đại không (không của mười phương rộng lớn).
- Thắng nghĩa không (không của chân lý tối cao, tức Niết-bàn).
- Hữu vi không (không của các pháp do nhân duyên tạo thành).
- Vô vi không (không của các pháp không do tạo tác).
- Tất cánh không (rốt ráo là không).
- Vô tế không (không của cái không có đầu, không có cuối).
- Tán không (không của các pháp vốn tan rã, phân tán).
- Vô biến dị không (không của cái không đổi khác).
- Bản tính không (bản tính vốn là không).
- Tự tướng không (đặc điểm riêng của từng pháp là không).
- Cộng tướng không (đặc điểm chung của các pháp là không).
- Nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không).
- Bất khả đắc không (không thể nắm bắt được).
- Vô tính không (không có tự tính).
- Tự tính không (tự tính vốn là không).
- Vô tính tự tính không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không).

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của chính chân như, và biết đúng như thật tướng chân như của các tên gọi khác của thực tại chân thật sau, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp:
- Pháp giới (cảnh giới chân thật bao trùm mọi pháp).
- Pháp tính (bản tính thật của các pháp).
- Bất hư vọng tính (tính không hư dối).
- Bất biến dị tính (tính không đổi khác).
- Bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau).
- Ly sinh tính (tính lìa khỏi sự sinh khởi).
- Pháp định (pháp vốn an định như thế).
- Pháp trụ (pháp vốn an trụ như thế).
- Thật tế (bờ mé chân thật, chỗ tận cùng của thực tại).
- Hư không giới (cảnh giới rộng khắp như hư không).
- Bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn).

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ), và biết đúng như thật tướng chân như của Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ) và Đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc), và biết đúng như thật tướng chân như của Tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn vô hạn: từ, bi, hỷ, xả) và Tứ vô sắc định (bốn tầng thiền định cao hơn, vượt khỏi mọi hình sắc), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự trói buộc vào sắc và vô sắc), và biết đúng như thật tướng chân như của Bát thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng các cảnh), Cửu thứ đệ định (chín tầng thiền định nhập lần lượt theo thứ tự) và Thập biến xứ (mười phép quán thấy một yếu tố như đất, nước, màu xanh… trải khắp mọi nơi), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Tứ niệm trụ (bốn phép quán giữ tâm tỉnh thức), và biết đúng như thật tướng chân như của Tứ chính đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn), Tứ thần túc (bốn nền tảng của thiền định), Ngũ căn (năm gốc rễ của việc tu), Ngũ lực (năm sức mạnh), Thất đẳng giác chi (bảy yếu tố giác ngộ) và Bát thánh đạo chi (tám con đường chân chính), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp đều trống rỗng), và biết đúng như thật tướng chân như của Vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp không có hình tướng cố định) và Vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), và biết đúng như thật tướng chân như của Lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ của Phật), và biết đúng như thật tướng chân như của những đức sau, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp:
- Tứ vô sở úy (bốn điều tự tin không sợ hãi).
- Tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt không trở ngại).
- Đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả.
- Thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức tính riêng của Phật).

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Vô vong thất pháp (đức tính không bao giờ quên sót), và biết đúng như thật tướng chân như của Hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong tâm buông xả), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Nhất thiết trí (trí biết các pháp ở mặt chung), và biết đúng như thật tướng chân như của Đạo tướng trí (trí biết mọi con đường tu hành) và Nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi pháp, cả mặt chung lẫn mặt riêng), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của tất cả các Đà-la-ni môn (các pháp môn ghi nhớ, giữ gìn không quên), và biết đúng như thật tướng chân như của tất cả các Tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của quả Dự lưu (quả vị Thánh đầu tiên), và biết đúng như thật tướng chân như của quả Nhất lai (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả Bất hoàn (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi dục) và quả A-la-hán (quả vị đã dứt hết phiền não), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo không cần thầy), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của hết thảy hạnh tu của các Bồ-tát Ma-ha-tát, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng chân như của Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của sắc? Thế nào là tướng chân như của thọ, tưởng, hành, thức? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật những điều ấy và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 Phật dạy:

– Này Thiện Hiện! Chân như của sắc không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày, gọi tên được. Đó gọi là tướng chân như của sắc. Chân như của thọ, tưởng, hành, thức không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của thọ, tưởng, hành, thức. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của nhãn xứ? Thế nào là tướng chân như của nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của nhãn xứ không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của nhãn xứ. Chân như của nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của sắc xứ? Thế nào là tướng chân như của thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của sắc xứ không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của sắc xứ. Chân như của thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của nhãn giới? Thế nào là tướng chân như của nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của nhãn giới không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của nhãn giới. Chân như của nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của sắc giới? Thế nào là tướng chân như của thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của sắc giới không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của sắc giới. Chân như của thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của nhãn thức giới? Thế nào là tướng chân như của nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của nhãn thức giới không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của nhãn thức giới. Chân như của nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của nhãn xúc? Thế nào là tướng chân như của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của nhãn xúc không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của nhãn xúc. Chân như của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên? Thế nào là tướng chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên. Chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của địa giới? Thế nào là tướng chân như của thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của địa giới không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của địa giới. Chân như của thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của vô minh? Thế nào là tướng chân như của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của vô minh không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của vô minh. Chân như của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Bố thí Ba-la-mật-đa? Thế nào là tướng chân như của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Bố thí Ba-la-mật-đa không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Bố thí Ba-la-mật-đa. Chân như của Tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của nội không? Thế nào là tướng chân như của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của nội không không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của nội không. Chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của chân như? Thế nào là tướng chân như của pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của chân như không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của chân như. Chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Khổ thánh đế? Thế nào là tướng chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Khổ thánh đế không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Khổ thánh đế. Chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Tứ tĩnh lự? Thế nào là tướng chân như của Tứ vô lượng, Tứ vô sắc định? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Tứ tĩnh lự không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Tứ tĩnh lự. Chân như của Tứ vô lượng, Tứ vô sắc định không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Tứ vô lượng, Tứ vô sắc định. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Bát giải thoát? Thế nào là tướng chân như của Bát thắng xứ, Cửu thứ đệ định, Thập biến xứ? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Bát giải thoát không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Bát giải thoát. Chân như của Bát thắng xứ, Cửu thứ đệ định, Thập biến xứ không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Bát thắng xứ, Cửu thứ đệ định, Thập biến xứ. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Tứ niệm trụ? Thế nào là tướng chân như của Tứ chính đoạn, Tứ thần túc, Ngũ căn, Ngũ lực, Thất đẳng giác chi, Bát thánh đạo chi? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Tứ niệm trụ không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Tứ niệm trụ. Chân như của Tứ chính đoạn cho đến Bát thánh đạo chi không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Tứ chính đoạn cho đến Bát thánh đạo chi. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Không giải thoát môn? Thế nào là tướng chân như của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Không giải thoát môn không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Không giải thoát môn. Chân như của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Ngũ nhãn? Thế nào là tướng chân như của Lục thần thông? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Ngũ nhãn không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Ngũ nhãn. Chân như của Lục thần thông không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Lục thần thông. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Phật thập lực? Thế nào là tướng chân như của Tứ vô sở úy, Tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, Thập bát Phật bất cộng pháp? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Phật thập lực không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Phật thập lực. Chân như của Tứ vô sở úy cho đến Thập bát Phật bất cộng pháp không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Tứ vô sở úy cho đến Thập bát Phật bất cộng pháp. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Vô vong thất pháp? Thế nào là tướng chân như của Hằng trụ xả tính? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Vô vong thất pháp không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Vô vong thất pháp. Chân như của Hằng trụ xả tính không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Hằng trụ xả tính. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Nhất thiết trí? Thế nào là tướng chân như của Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Nhất thiết trí không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Nhất thiết trí. Chân như của Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của tất cả các Đà-la-ni môn? Thế nào là tướng chân như của tất cả các Tam-ma-địa môn? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của tất cả các Đà-la-ni môn không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của tất cả các Đà-la-ni môn. Chân như của tất cả các Tam-ma-địa môn không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của tất cả các Tam-ma-địa môn. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của quả Dự lưu? Thế nào là tướng chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của quả Dự lưu không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của quả Dự lưu. Chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Độc giác Bồ-đề? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Độc giác Bồ-đề không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Độc giác Bồ-đề. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của hết thảy hạnh tu của các Bồ-tát Ma-ha-tát? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của hết thảy hạnh tu của các Bồ-tát Ma-ha-tát không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của hết thảy hạnh tu của các Bồ-tát Ma-ha-tát. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng chân như của Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Chân như của Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật không sinh, không diệt, cũng không có sự tồn tại hay biến đổi nào có thể đặt bày được. Đó gọi là tướng chân như của Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế (bờ mé chân thật, chỗ tận cùng của thực tại) của sắc, và biết đúng như thật tướng thật tế của thọ, tưởng, hành, thức, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của nhãn xứ, và biết đúng như thật tướng thật tế của nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của sắc xứ, và biết đúng như thật tướng thật tế của thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của nhãn giới, và biết đúng như thật tướng thật tế của nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của sắc giới, và biết đúng như thật tướng thật tế của thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của nhãn thức giới, và biết đúng như thật tướng thật tế của nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của nhãn xúc, và biết đúng như thật tướng thật tế của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, và biết đúng như thật tướng thật tế của các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của địa giới, và biết đúng như thật tướng thật tế của thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của vô minh, và biết đúng như thật tướng thật tế của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Bố thí Ba-la-mật-đa, và biết đúng như thật tướng thật tế của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của nội không, và biết đúng như thật tướng thật tế của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của chân như, và biết đúng như thật tướng thật tế của pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Khổ thánh đế, và biết đúng như thật tướng thật tế của Tập, Diệt, Đạo thánh đế, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Tứ tĩnh lự, và biết đúng như thật tướng thật tế của Tứ vô lượng, Tứ vô sắc định, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Bát giải thoát, và biết đúng như thật tướng thật tế của Bát thắng xứ, Cửu thứ đệ định, Thập biến xứ, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Tứ niệm trụ, và biết đúng như thật tướng thật tế của Tứ chính đoạn, Tứ thần túc, Ngũ căn, Ngũ lực, Thất đẳng giác chi, Bát thánh đạo chi, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Không giải thoát môn, và biết đúng như thật tướng thật tế của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Ngũ nhãn, và biết đúng như thật tướng thật tế của Lục thần thông, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Phật thập lực, và biết đúng như thật tướng thật tế của Tứ vô sở úy, Tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, Thập bát Phật bất cộng pháp, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Vô vong thất pháp, và biết đúng như thật tướng thật tế của Hằng trụ xả tính, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Nhất thiết trí, và biết đúng như thật tướng thật tế của Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của tất cả các Đà-la-ni môn, và biết đúng như thật tướng thật tế của tất cả các Tam-ma-địa môn, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của quả Dự lưu, và biết đúng như thật tướng thật tế của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Độc giác Bồ-đề, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của hết thảy hạnh tu của các Bồ-tát Ma-ha-tát, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật tướng thật tế của Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng thật tế của sắc? Thế nào là tướng thật tế của thọ, tưởng, hành, thức? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 Phật dạy:

– Này Thiện Hiện! Sắc không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của sắc. Thọ, tưởng, hành, thức không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của thọ, tưởng, hành, thức. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng thật tế của nhãn xứ? Thế nào là tướng thật tế của nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Nhãn xứ không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của nhãn xứ. Nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng thật tế của sắc xứ? Thế nào là tướng thật tế của thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Sắc xứ không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của sắc xứ. Thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng thật tế của nhãn giới? Thế nào là tướng thật tế của nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Nhãn giới không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của nhãn giới. Nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng thật tế của sắc giới? Thế nào là tướng thật tế của thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Sắc giới không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của sắc giới. Thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng thật tế của nhãn thức giới? Thế nào là tướng thật tế của nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Nhãn thức giới không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của nhãn thức giới. Nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng thật tế của nhãn xúc? Thế nào là tướng thật tế của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Nhãn xúc không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của nhãn xúc. Nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng thật tế của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên? Thế nào là tướng thật tế của các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên. Các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng thật tế của địa giới? Thế nào là tướng thật tế của thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Địa giới không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của địa giới. Thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng thật tế của vô minh? Thế nào là tướng thật tế của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não? Các Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật và học trong đó, để biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp?

 – Này Thiện Hiện! Vô minh không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của vô minh. Hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không có bờ mé, đó gọi là tướng thật tế của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết đúng như thật và học trong đó, thì sẽ biết đúng như thật tướng lược và tướng rộng của tất cả các pháp.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm năm mươi bảy.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười tám (?).

 Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video