Phần thứ nhất, phẩm "Hỏi nhiều mà không hai" (ý nói hỏi về nhiều pháp nhưng bản chất các pháp không phải là hai), thứ sáu mươi mốt, đoạn thứ tám.
Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật), thế nào là tướng thật tế của bố thí ba-la-mật-đa? Thật tế là giới hạn chân thật, tức chỗ tận cùng chân thật của các pháp. Tướng là đặc tính để nhận biết. Ba-la-mật-đa là hạnh tu hoàn hảo đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ. Bố thí là đem của cải, giáo pháp và sự che chở cho người khác. Thế nào là tướng thật tế của tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng mọi nghịch cảnh), tinh tiến (siêng năng không lười mỏi), tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lặng yên để suy xét) và bát-nhã (trí tuệ thấy rõ bản chất chân thật của các pháp) ba-la-mật-đa? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng? Bồ-tát ma-ha-tát là bậc đại bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh. Tướng tóm lược là chỗ các pháp quy về một mối chung. Tướng rộng là chỗ các pháp triển khai chi tiết từng loại.
Này Thiện Hiện (tức ngài Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh không), không có biên tế (giới hạn, bờ mé) của bố thí ba-la-mật-đa, đó gọi là tướng thật tế của bố thí ba-la-mật-đa. Không có biên tế của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, đó gọi là tướng thật tế của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của nội không (các giác quan bên trong như mắt, tai… vốn là không, không có thực thể)? Thế nào là tướng thật tế của các loại không sau đây:
- ngoại không (các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh… là không);
- nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều là không);
- không không (chính cái "không" cũng là không);
- đại không (mười phương rộng lớn cũng là không);
- thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức niết-bàn, cũng là không);
- hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác là không);
- vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không);
- tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không);
- vô tế không (cái không có đầu, không có cuối cũng là không);
- tán không (các pháp do nhiều phần hợp lại, rồi sẽ tan rã, là không);
- vô biến dị không (cái không biến đổi cũng là không);
- bản tánh không (bản tánh các pháp vốn là không);
- tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp là không);
- cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp, như vô thường, cũng là không);
- nhất thiết pháp không (hết thảy các pháp đều là không);
- bất khả đắc không (không thể nắm bắt được, nên là không);
- vô tánh không (cái "không có tự tánh" cũng là không);
- tự tánh không (tự tánh của các pháp là không);
- vô tánh tự tánh không (cả cái không có tánh lẫn tự tánh đều là không)?
Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của nội không, đó gọi là tướng thật tế của nội không. Không có biên tế của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không, đó gọi là tướng thật tế của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của chân như (bản chất chân thật, như vậy mãi không đổi của các pháp)? Thế nào là tướng thật tế của những điều sau đây:
- pháp giới (cõi, tức tính chất chung làm nền tảng của mọi pháp);
- pháp tánh (bản tánh của các pháp);
- bất hư vọng tánh (tánh không hư dối);
- bất biến dị tánh (tánh không đổi khác);
- bình đẳng tánh (tánh bình đẳng như nhau của mọi pháp);
- ly sanh tánh (tánh lìa khỏi sự sinh khởi);
- pháp định (các pháp vốn nhất định như thế);
- pháp trụ (các pháp vốn an trụ như thế);
- thật tế;
- hư không giới (cõi hư không, rỗng rang, không ngăn ngại);
- bất tư nghì giới (cõi không thể nghĩ bàn)?
Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của chân như, đó gọi là tướng thật tế của chân như. Không có biên tế của pháp giới cho đến bất tư nghì giới, đó gọi là tướng thật tế của pháp giới cho đến bất tư nghì giới. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của khổ thánh đế (chân lý cao quý thứ nhất: đời sống là khổ)? Thế nào là tướng thật tế của tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự dứt hết khổ) và đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến dứt khổ)? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của khổ thánh đế, đó gọi là tướng thật tế của khổ thánh đế. Không có biên tế của tập, diệt, đạo thánh đế, đó gọi là tướng thật tế của tập, diệt, đạo thánh đế. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc, tức cõi của những vị trời còn có thân hình vi tế)? Thế nào là tướng thật tế của tứ vô lượng và tứ vô sắc định? Tứ vô lượng là bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ (ban vui), bi (cứu khổ), hỷ (vui theo điều lành của người), xả (buông bỏ, đối xử bình đẳng). Tứ vô sắc định là bốn tầng định cao hơn, không còn bám vào hình sắc. Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của tứ tĩnh lự, đó gọi là tướng thật tế của tứ tĩnh lự. Không có biên tế của tứ vô lượng và tứ vô sắc định, đó gọi là tướng thật tế của tứ vô lượng và tứ vô sắc định. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của bát giải thoát (tám pháp thiền quán giúp tâm thoát khỏi sự trói buộc vào hình sắc và các cảnh)? Thế nào là tướng thật tế của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ? Bát thắng xứ là tám pháp quán giúp làm chủ, vượt thắng các cảnh được quán. Cửu thứ đệ định là chín tầng định nhập tuần tự nối liền nhau. Thập biến xứ là mười pháp quán một đối tượng trùm khắp mọi nơi: đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức. Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của bát giải thoát, đó gọi là tướng thật tế của bát giải thoát. Không có biên tế của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, đó gọi là tướng thật tế của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của tứ niệm trụ (bốn chỗ an trụ của sự tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp)? Thế nào là tướng thật tế của những pháp tu sau đây:
- tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh được tăng trưởng);
- tứ thần túc (bốn nền tảng để thành tựu thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét);
- ngũ căn (năm gốc rễ sinh ra điều lành: lòng tin, siêng năng, tỉnh giác, định, trí tuệ);
- ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành);
- thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ);
- bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính, từ thấy biết chân chính cho đến định chân chính)?
Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của tứ niệm trụ, đó gọi là tướng thật tế của tứ niệm trụ. Không có biên tế của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi, đó gọi là tướng thật tế của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán các pháp đều là không)? Thế nào là tướng thật tế của vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không chấp vào hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không mong cầu, không tạo tác)? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của không giải thoát môn, đó gọi là tướng thật tế của không giải thoát môn. Không có biên tế của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, đó gọi là tướng thật tế của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của ngũ nhãn? Ngũ nhãn là năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp và mắt Phật. Thế nào là tướng thật tế của lục thần thông? Lục thần thông là sáu năng lực siêu phàm: biến hóa đi lại tự tại, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, thấy xa, và dứt sạch phiền não. Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của ngũ nhãn, đó gọi là tướng thật tế của ngũ nhãn. Không có biên tế của lục thần thông, đó gọi là tướng thật tế của lục thần thông. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật)? Thế nào là tướng thật tế của những đức sau đây:
- tứ vô sở úy (bốn điều Phật không hề sợ hãi khi thuyết pháp);
- tứ vô ngại giải (bốn sự hiểu biết và khả năng diễn đạt không bị ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện thuyết);
- đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả ở mức rộng lớn tột bậc);
- thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức riêng của Phật, không chung với các hàng khác)?
Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của Phật thập lực, đó gọi là tướng thật tế của Phật thập lực. Không có biên tế của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, đó gọi là tướng thật tế của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này mà học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của vô vong thất pháp (pháp không bao giờ quên mất)? Thế nào là tướng thật tế của hằng trụ xả tánh (tánh luôn an trụ trong sự buông xả, bình thản)? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của vô vong thất pháp, đó gọi là tướng thật tế của vô vong thất pháp. Không có biên tế của hằng trụ xả tánh, đó gọi là tướng thật tế của hằng trụ xả tánh. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của nhất thiết trí (trí biết một cách tổng quát hết thảy các pháp đều là không)? Thế nào là tướng thật tế của đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí của Phật, biết tường tận mọi tướng của hết thảy các pháp)? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của nhất thiết trí, đó gọi là tướng thật tế của nhất thiết trí. Không có biên tế của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí, đó gọi là tướng thật tế của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của hết thảy đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ và gìn giữ giáo pháp không quên mất)? Thế nào là tướng thật tế của hết thảy tam-ma-địa môn (các pháp môn định, giữ tâm chuyên chú vào một đối tượng)? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của hết thảy đà-la-ni môn, đó gọi là tướng thật tế của hết thảy đà-la-ni môn. Không có biên tế của hết thảy tam-ma-địa môn, đó gọi là tướng thật tế của hết thảy tam-ma-địa môn. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên, bắt đầu bước vào dòng của bậc thánh)? Thế nào là tướng thật tế của các quả còn lại? Quả Nhất lai là quả vị chỉ còn trở lại cõi người một lần. Quả Bất hoàn là quả vị không còn trở lại cõi Dục, tức cõi của những chúng sinh còn ham muốn. Quả A-la-hán là quả vị dứt sạch phiền não, không còn tái sinh. Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của quả Dự lưu, đó gọi là tướng thật tế của quả Dự lưu. Không có biên tế của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, đó gọi là tướng thật tế của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của độc giác bồ-đề? Độc giác bồ-đề là sự giác ngộ của bậc Độc giác, người tự mình ngộ đạo nhờ quán nhân duyên, không cần thầy dạy. Tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của độc giác bồ-đề, đó gọi là tướng thật tế của độc giác bồ-đề. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của hết thảy hạnh bồ-tát ma-ha-tát? Tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của hết thảy hạnh bồ-tát ma-ha-tát, đó gọi là tướng thật tế của hết thảy hạnh bồ-tát ma-ha-tát. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng thật tế của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật? Vô thượng chánh đẳng bồ-đề là sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của các đức Phật. Tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, không có biên tế của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật, đó gọi là tướng thật tế của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Lại nữa, này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của sắc, và biết đúng như thật tướng pháp giới của thọ, tưởng, hành, thức, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng. Pháp giới là cõi, tức tính chất chung làm nền tảng của mọi pháp. Sắc, thọ, tưởng, hành, thức là năm nhóm hợp thành con người: sắc là phần thân thể và vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình ảnh, hành là các tác ý và hoạt động của tâm, thức là sự nhận biết phân biệt.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của nhãn xứ, và biết đúng như thật tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng. Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, được xem như nơi chốn làm phát sinh nhận thức.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của sắc xứ, và biết đúng như thật tướng pháp giới của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng. Đó là sáu đối tượng tương ứng với sáu giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và các đối tượng của ý.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của nhãn giới, và biết đúng như thật tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng. Nhãn giới cho đến ý giới là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, được xét như những yếu tố cấu thành.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt), và biết đúng như thật tướng pháp giới của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là các yếu tố âm thanh, mùi, vị, vật xúc chạm và đối tượng của ý.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của nhãn thức giới (yếu tố nhận biết qua mắt), và biết đúng như thật tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới (yếu tố nhận biết qua tai, mũi, lưỡi, thân, ý), thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của nhãn xúc, và biết đúng như thật tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng. Nhãn xúc là sự gặp gỡ giữa mắt, cảnh và sự nhận biết qua mắt; các xúc kia cũng theo đó mà hiểu.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, và biết đúng như thật tướng pháp giới của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng. Các thọ ấy là những cảm giác vui, khổ, không vui không khổ, sinh ra nhờ sự tiếp xúc làm điều kiện.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của địa giới, và biết đúng như thật tướng pháp giới của thủy, hỏa, phong, không, thức giới, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng. Đó là sáu yếu tố cấu thành: địa giới là yếu tố đất, tức tính cứng chắc; thủy giới là yếu tố nước, tức tính ướt; hỏa giới là yếu tố lửa, tức tính nóng; phong giới là yếu tố gió, tức tính chuyển động; không giới là yếu tố khoảng trống; thức giới là yếu tố nhận biết.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của vô minh, và biết đúng như thật tướng pháp giới của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng. Đó là mười hai khâu nhân duyên nối nhau làm nên vòng sinh tử:
- vô minh: si mê, không biết chân lý;
- hành: các hành động tạo nghiệp;
- thức: tâm thức bắt đầu thọ sinh;
- danh sắc: tâm và thân;
- lục xứ: sáu giác quan;
- xúc: sự tiếp xúc;
- thọ: cảm giác;
- ái: tham đắm;
- thủ: bám giữ;
- hữu: nghiệp lực đưa tới đời sau;
- sinh: sự ra đời;
- lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não: già, chết, buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo lắng và phiền muộn.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của bố thí ba-la-mật-đa, và biết đúng như thật tướng pháp giới của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của nội không, và biết đúng như thật tướng pháp giới của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của chân như, và biết đúng như thật tướng pháp giới của pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của khổ thánh đế, và biết đúng như thật tướng pháp giới của tập, diệt, đạo thánh đế, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của tứ tĩnh lự, và biết đúng như thật tướng pháp giới của tứ vô lượng, tứ vô sắc định, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của bát giải thoát, và biết đúng như thật tướng pháp giới của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của tứ niệm trụ, và biết đúng như thật tướng pháp giới của tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của không giải thoát môn, và biết đúng như thật tướng pháp giới của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của ngũ nhãn, và biết đúng như thật tướng pháp giới của lục thần thông, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của Phật thập lực, và biết đúng như thật tướng pháp giới của tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của vô vong thất pháp, và biết đúng như thật tướng pháp giới của hằng trụ xả tánh, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của nhất thiết trí, và biết đúng như thật tướng pháp giới của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của hết thảy đà-la-ni môn, và biết đúng như thật tướng pháp giới của hết thảy tam-ma-địa môn, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của quả Dự lưu, và biết đúng như thật tướng pháp giới của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của độc giác bồ-đề, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của hết thảy hạnh bồ-tát ma-ha-tát, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Này Thiện Hiện, nếu bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật tướng pháp giới của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật, thì bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Khi ấy, cụ thọ (bậc tôn túc, tiếng kính xưng vị tỳ-kheo có tuổi đạo cao) Thiện Hiện thưa với Phật rằng: Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của sắc? Thế nào là tướng pháp giới của thọ, tưởng, hành, thức? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Phật dạy: Này Thiện Hiện, cõi của sắc chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của sắc. Pháp giới của sắc này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết (tạm đặt bày tên gọi để nói đến), đó gọi là tướng pháp giới của sắc. Cõi của thọ, tưởng, hành, thức chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của thọ, tưởng, hành, thức. Pháp giới của thọ, tưởng, hành, thức này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của thọ, tưởng, hành, thức. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của nhãn xứ? Thế nào là tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của nhãn xứ chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của nhãn xứ. Pháp giới của nhãn xứ này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của nhãn xứ. Cõi của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của sắc xứ? Thế nào là tướng pháp giới của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của sắc xứ chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của sắc xứ. Pháp giới của sắc xứ này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của sắc xứ. Cõi của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Pháp giới của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của nhãn giới? Thế nào là tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của nhãn giới chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của nhãn giới. Pháp giới của nhãn giới này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của nhãn giới. Cõi của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của sắc giới? Thế nào là tướng pháp giới của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của sắc giới chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của sắc giới. Pháp giới của sắc giới này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của sắc giới. Cõi của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Pháp giới của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của nhãn thức giới? Thế nào là tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của nhãn thức giới chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của nhãn thức giới. Pháp giới của nhãn thức giới này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của nhãn thức giới. Cõi của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới. Pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của nhãn xúc? Thế nào là tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của nhãn xúc chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của nhãn xúc. Pháp giới của nhãn xúc này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của nhãn xúc. Cõi của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc. Pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra? Thế nào là tướng pháp giới của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra. Pháp giới này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra.
Cõi của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra. Pháp giới này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của địa giới? Thế nào là tướng pháp giới của thủy, hỏa, phong, không, thức giới? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của địa giới chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của địa giới. Pháp giới của địa giới này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của địa giới. Cõi của thủy, hỏa, phong, không, thức giới chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Pháp giới của thủy, hỏa, phong, không, thức giới này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của vô minh? Thế nào là tướng pháp giới của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của vô minh chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của vô minh. Pháp giới của vô minh này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của vô minh. Cõi của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não. Pháp giới của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của bố thí ba-la-mật-đa? Thế nào là tướng pháp giới của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của bố thí ba-la-mật-đa chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của bố thí ba-la-mật-đa. Pháp giới của bố thí ba-la-mật-đa này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của bố thí ba-la-mật-đa. Cõi của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa. Pháp giới của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của nội không? Thế nào là tướng pháp giới của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của nội không chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của nội không. Pháp giới của nội không này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của nội không. Cõi của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không. Pháp giới của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của chân như? Thế nào là tướng pháp giới của pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của chân như chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của chân như. Pháp giới của chân như này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của chân như. Cõi của pháp giới cho đến bất tư nghì giới chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của pháp giới cho đến bất tư nghì giới. Pháp giới của pháp giới cho đến bất tư nghì giới này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của pháp giới cho đến bất tư nghì giới. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của khổ thánh đế? Thế nào là tướng pháp giới của tập, diệt, đạo thánh đế? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của khổ thánh đế chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của khổ thánh đế. Pháp giới của khổ thánh đế này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của khổ thánh đế. Cõi của tập, diệt, đạo thánh đế chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của tập, diệt, đạo thánh đế. Pháp giới của tập, diệt, đạo thánh đế này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của tập, diệt, đạo thánh đế. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của tứ tĩnh lự? Thế nào là tướng pháp giới của tứ vô lượng, tứ vô sắc định? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của tứ tĩnh lự chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của tứ tĩnh lự. Pháp giới của tứ tĩnh lự này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của tứ tĩnh lự. Cõi của tứ vô lượng, tứ vô sắc định chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của tứ vô lượng, tứ vô sắc định. Pháp giới của tứ vô lượng, tứ vô sắc định này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của tứ vô lượng, tứ vô sắc định. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của bát giải thoát? Thế nào là tướng pháp giới của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của bát giải thoát chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của bát giải thoát. Pháp giới của bát giải thoát này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của bát giải thoát. Cõi của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ. Pháp giới của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của tứ niệm trụ? Thế nào là tướng pháp giới của tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của tứ niệm trụ chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của tứ niệm trụ. Pháp giới của tứ niệm trụ này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của tứ niệm trụ. Cõi của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi. Pháp giới của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của không giải thoát môn? Thế nào là tướng pháp giới của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của không giải thoát môn chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của không giải thoát môn. Pháp giới của không giải thoát môn này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của không giải thoát môn. Cõi của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Pháp giới của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của ngũ nhãn? Thế nào là tướng pháp giới của lục thần thông? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của ngũ nhãn chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của ngũ nhãn. Pháp giới của ngũ nhãn này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của ngũ nhãn. Cõi của lục thần thông chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của lục thần thông. Pháp giới của lục thần thông này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của lục thần thông. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của Phật thập lực? Thế nào là tướng pháp giới của tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của Phật thập lực chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của Phật thập lực. Pháp giới của Phật thập lực này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của Phật thập lực. Cõi của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp. Pháp giới của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của vô vong thất pháp? Thế nào là tướng pháp giới của hằng trụ xả tánh? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của vô vong thất pháp chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của vô vong thất pháp. Pháp giới của vô vong thất pháp này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của vô vong thất pháp. Cõi của hằng trụ xả tánh chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của hằng trụ xả tánh. Pháp giới của hằng trụ xả tánh này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của hằng trụ xả tánh. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của nhất thiết trí? Thế nào là tướng pháp giới của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của nhất thiết trí chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của nhất thiết trí. Pháp giới của nhất thiết trí này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của nhất thiết trí. Cõi của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Pháp giới của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của hết thảy đà-la-ni môn? Thế nào là tướng pháp giới của hết thảy tam-ma-địa môn? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của hết thảy đà-la-ni môn chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của hết thảy đà-la-ni môn. Pháp giới của hết thảy đà-la-ni môn này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của hết thảy đà-la-ni môn. Cõi của hết thảy tam-ma-địa môn chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của hết thảy tam-ma-địa môn. Pháp giới của hết thảy tam-ma-địa môn này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của hết thảy tam-ma-địa môn. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của quả Dự lưu? Thế nào là tướng pháp giới của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán? Những tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của quả Dự lưu chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của quả Dự lưu. Pháp giới của quả Dự lưu này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của quả Dự lưu. Cõi của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Pháp giới của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán này cũng không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của độc giác bồ-đề? Tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của độc giác bồ-đề chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của độc giác bồ-đề. Pháp giới của độc giác bồ-đề này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của độc giác bồ-đề. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của hết thảy hạnh bồ-tát ma-ha-tát? Tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của hết thảy hạnh bồ-tát ma-ha-tát chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của hết thảy hạnh bồ-tát ma-ha-tát. Pháp giới của hết thảy hạnh bồ-tát ma-ha-tát này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của hết thảy hạnh bồ-tát ma-ha-tát. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng pháp giới của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật? Tướng ấy là gì, mà các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật rồi học trong đó, thì đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng?
Này Thiện Hiện, cõi của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật chính là cõi hư không, đó gọi là pháp giới của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật. Pháp giới này không đứt đoạn, không khác biệt, mà vẫn có thể thi thiết, đó gọi là tướng pháp giới của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật. Các bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thật điều này thì nên học trong đó, và đối với hết thảy các pháp biết đúng như thật tướng tóm lược và tướng rộng.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn về trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ), quyển thứ ba trăm năm mươi tám.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười chín (?) (theo thứ tự có lẽ là quyển thứ ba trăm năm mươi chín).
Tam tạng pháp sư Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch. Tam tạng pháp sư là danh hiệu tôn xưng vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận. Huyền Trang là vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc, từng sang Ấn Độ thỉnh kinh.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video