Thiên 427 — Hội 1 · Phẩm 66 Vô tướng vô đắc · phần 6

 Phần đầu, phẩm "Không có tướng, không có gì để nắm được" thứ sáu mươi sáu, đoạn sáu.

 Không chấp trước vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót điều gì); không chấp trước hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong tâm buông xả, bình thản). Không chấp trước nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi pháp đều không, trí của hàng Thanh văn và Độc giác); không chấp trước đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh, trí của Bồ-tát) và nhất thiết tướng trí (trí tuệ của Phật, biết trọn vẹn mọi pháp cả về tướng chung lẫn tướng riêng). Không chấp trước quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên, vừa bước vào dòng thánh); không chấp trước quả Nhất lai (còn trở lại cõi Dục một lần), quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục), quả A-la-hán (dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) và Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự tu tự ngộ, không cần thầy). Không chấp trước tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh); không chấp trước Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn) của chư Phật.

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấu suốt thật tướng của mọi pháp, đưa người sang bờ giác ngộ) rất sâu xa — lấy "không có tự tính" (tự tính: bản chất riêng, tự có, không phụ thuộc điều kiện) làm tự tính — thì có thể làm viên mãn (trọn vẹn, đầy đủ) đạo Bồ-tát. Nghĩa là có thể làm viên mãn Bố thí (cho tặng), Tịnh giới (giữ giới trong sạch), An nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng), Tinh tấn (siêng năng), Tĩnh lự (thiền định), Bát-nhã ba-la-mật-đa (sáu hạnh hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ).

 Cũng có thể làm viên mãn nội không (các giác quan bên trong là không, không có tự tính), ngoại không (các cảnh bên ngoài là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối cao cũng là không), hữu vi không (các pháp do tạo tác là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo là không), vô tế không (không có điểm đầu điểm cuối nên là không), tán không (các pháp vốn là sự tụ hợp rồi tan rã nên là không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính vốn là không), tự tướng không (tướng riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (tướng chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (mọi pháp đều là không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được nên là không), vô tính không (cái không có tự tính là không), tự tính không (tự tính vốn là không), vô tính tự tính không (cả không có tự tính lẫn tự tính đều là không).

 Cũng có thể làm viên mãn chân như (tính chân thật, như thế, không biến đổi của mọi pháp), pháp giới (bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), bất hư vọng tính (tính không giả dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tính (tính lìa sinh khởi), pháp định (tính cố định của pháp), pháp trụ (tính an trụ của pháp), thật tế (giới hạn chân thật tột cùng), hư không giới (cảnh giới rộng khắp như hư không), bất tư nghì giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn).

 Cũng có thể làm viên mãn tứ niệm trụ (bốn phép quán: thân là không sạch, cảm thọ là khổ, tâm là vô thường, các pháp là vô ngã), tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm sinh điều lành chưa sinh, tăng trưởng điều lành đã sinh), tứ thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông), ngũ căn (năm gốc rễ lành: lòng tin, siêng năng, nhớ biết, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám con đường chân chính của bậc thánh). Cũng có thể làm viên mãn Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế (bốn chân lý cao quý: đời là khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ). Cũng có thể làm viên mãn tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền), tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả), tứ vô sắc định (bốn tầng định của cõi không còn hình sắc). Cũng có thể làm viên mãn bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự đắm trước vào hình sắc và các tầng định), bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ, vượt lên trên đối tượng được quán), cửu thứ đệ định (chín tầng định nhập liên tiếp theo thứ tự), thập biến xứ (mười phép quán một đối tượng trải khắp mọi nơi).

 Cũng có thể làm viên mãn tất cả tam-ma-địa môn (các pháp môn chánh định, tâm chuyên chú một cảnh) và đà-la-ni môn (các pháp môn ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất). Cũng có thể làm viên mãn Không, Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn (ba cửa giải thoát: quán mọi pháp là không, không có tướng, không còn mong cầu). Cũng có thể làm viên mãn ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, tai nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, mắt thấy xa, dứt sạch phiền não). Cũng có thể làm viên mãn Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), tứ vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn tài hiểu biết và diễn giải không trở ngại), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có). Cũng có thể làm viên mãn đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương yêu lớn, lòng xót thương lớn, niềm vui lớn, tâm buông xả lớn đối với tất cả chúng sinh). Cũng có thể làm viên mãn vô vong thất pháp và hằng trụ xả tính. Cũng có thể làm viên mãn nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Cũng có thể làm viên mãn ba mươi hai tướng đại sĩ (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân của bậc đại nhân như Phật) và tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp nhỏ đi kèm theo các tướng ấy).

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy an trú trong đạo Bồ-đề của pháp dị thục (dị thục: quả báo chín muồi tự nhiên từ nghiệp lành đã tạo), lại có thể làm viên mãn Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Cũng có thể làm viên mãn nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không. Cũng có thể làm viên mãn chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới. Cũng có thể làm viên mãn tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi. Cũng có thể làm viên mãn Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế. Cũng có thể làm viên mãn tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định. Cũng có thể làm viên mãn bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ. Cũng có thể làm viên mãn tất cả tam-ma-địa môn và đà-la-ni môn. Cũng có thể làm viên mãn Không, Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn. Cũng có thể làm viên mãn vô lượng công đức như ngũ nhãn, lục thần thông v.v.

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy sau khi làm viên mãn đạo Bồ-đề như vậy, lìa mọi chướng ngại tối tăm, an trú trong Phật đạo. Nhờ sức thần thông thù thắng sinh ra từ dị thục, dùng phương tiện làm lợi ích cho các loài hữu tình (chúng sinh, các loài có tình thức). Ai nên dùng bố thí để thu phục thì liền dùng bố thí thu phục họ; ai nên dùng tịnh giới để thu phục thì liền dùng tịnh giới thu phục họ; ai nên dùng an nhẫn để thu phục thì liền dùng an nhẫn thu phục họ; ai nên dùng tinh tấn để thu phục thì liền dùng tinh tấn thu phục họ; ai nên dùng tĩnh lự để thu phục thì liền dùng tĩnh lự thu phục họ; ai nên dùng bát-nhã để thu phục thì liền dùng bát-nhã thu phục họ; ai nên dùng giải thoát (sự thoát khỏi trói buộc phiền não) để thu phục thì liền dùng giải thoát thu phục họ; ai nên dùng giải thoát tri kiến (sự hiểu biết rõ rằng mình đã giải thoát) để thu phục thì liền dùng giải thoát tri kiến thu phục họ.

 Ai nên được an trú quả Dự lưu thì dùng phương tiện khiến họ an trú quả Dự lưu; ai nên được an trú quả Nhất lai thì dùng phương tiện khiến họ an trú quả Nhất lai; ai nên được an trú quả Bất hoàn thì dùng phương tiện khiến họ an trú quả Bất hoàn; ai nên được an trú quả A-la-hán thì dùng phương tiện khiến họ an trú quả A-la-hán; ai nên được an trú Độc giác Bồ-đề thì dùng phương tiện khiến họ an trú Độc giác Bồ-đề; ai nên được an trú A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, tức sự giác ngộ cao tột trọn vẹn của Phật) thì dùng phương tiện khiến họ an trú A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể làm đủ loại thần thông biến hiện: muốn đến các thế giới nhiều như cát sông Căng-già (tức sông Hằng ở Ấn Độ; ý nói nhiều vô số) thì tùy ý đều đến được; muốn hiện ra đủ loại châu báu trong các thế giới mình đến thì tùy ý đều hiện ra được; muốn cho hữu tình trong các thế giới mình đến được dùng các châu báu đẹp đẽ thì tùy theo sở thích của họ mà đều làm cho đầy đủ. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy từ thế giới này đến thế giới khác, làm lợi ích và an vui cho vô lượng hữu tình; thấy tướng trang nghiêm thanh tịnh của các thế giới, có thể tự mình thu nhận lấy cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh theo ý mình ưa thích. Ví như chư thiên ở cõi trời Tha hóa tự tại (tầng trời cao nhất của cõi Dục, nơi chư thiên được tự tại hưởng dụng những thứ do người khác biến hóa ra), hễ cần các đồ vui thú đẹp đẽ gì thì đều theo tâm mà hiện ra; Bồ-tát cũng vậy, tùy ý thu nhận đủ loại vô lượng cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh.

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, nhờ Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa sinh ra từ dị thục, cùng các thần thông nhiệm mầu sinh ra từ dị thục, và đạo Bồ-tát sinh ra từ dị thục, nên thực hành đạo tướng trí. Nhờ đạo tướng trí đã được thành thục, lại có thể chứng được nhất thiết tướng trí. Nhờ đắc trí này, đối với tất cả các pháp đều không thu giữ.

 Nghĩa là: không thu giữ sắc (phần vật chất, hình thể); không thu giữ thọ (cảm nhận), tưởng (nhận biết hình tướng, đặt tên), hành (các tác ý tạo nghiệp), thức (sự phân biệt, nhận biết). Không thu giữ nhãn xứ (con mắt, chỗ dựa để nảy sinh cái thấy); không thu giữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Không thu giữ sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt); không thu giữ thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật chạm được, đối tượng của ý). Không thu giữ nhãn giới (yếu tố con mắt, một trong mười tám yếu tố cấu thành sự nhận biết); không thu giữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Không thu giữ sắc giới (yếu tố hình sắc); không thu giữ thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Không thu giữ nhãn thức giới (yếu tố cái biết do mắt mà có); không thu giữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới. Không thu giữ nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và cái biết của mắt); không thu giữ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc. Không thu giữ các thọ do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) mà sinh ra; không thu giữ các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra.

 Không thu giữ tất cả pháp lành, pháp chẳng lành, pháp thế gian, pháp xuất thế gian (pháp vượt ra khỏi thế gian sống chết), pháp hữu lậu (còn phiền não), pháp vô lậu (không còn phiền não), pháp hữu vi (do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt), pháp vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt), pháp có tội, pháp không tội. Cũng không thu giữ Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà mình đã chứng. Cũng không thu giữ những vật được hưởng dụng trong tất cả các cõi Phật, đối với hữu tình ở trong đó cũng không thu giữ. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy từ trước đã không thu giữ tất cả các pháp; vì đối với tất cả các pháp không có gì để nắm được; vì vị ấy vì các hữu tình mà tuyên nói không sai lệch rằng tính của tất cả các pháp là không thể thu giữ.

 Như vậy, Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không")! Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhờ sức của tâm vô lậu (tâm không còn phiền não ô nhiễm) lìa mọi tướng, có thể ở trong tất cả các pháp vô tướng (không có hình tướng), vô giác (không có sự hay biết phân biệt), vô đắc (không có gì để nắm được), vô ảnh (không có bóng dáng), vô tác (không có tạo tác) mà làm viên mãn Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng có thể làm viên mãn các công đức khác.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video