Phần đầu, phẩm "Làm cho chúng sinh thành thục" (Thành thục hữu tình: dắt dẫn chúng sinh tu tập cho đến lúc chín muồi, đủ sức giải thoát), thứ bảy mươi mốt, đoạn thứ tư.
"Lại nữa, này Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, hiểu về tính không bậc nhất), các Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) an trụ trong Bố thí ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng hoàn hảo; 'ba-la-mật-đa' nghĩa là đến bờ bên kia, tức hạnh tu toàn hảo đưa đến giải thoát). Khi thấy các hữu tình (chúng sinh có tình thức) không có chỗ nương tựa, nhiều khổ não, thiếu thốn đủ thứ, các ngài sinh lòng thương xót sâu xa mà an ủi rằng: 'Ta có thể làm chỗ nương tựa cho các ông, khiến các ông thoát khỏi những khổ mà mình đang chịu.
Các ông cần gì, hoặc đồ ăn, hoặc thức uống, hoặc quần áo, hoặc giường chiếu, hoặc xe cộ, hoặc nhà cửa, hoặc hương, hoặc hoa, hoặc tôi tớ, hoặc châu báu, hoặc đàn hát, hoặc đèn đuốc, hoặc đồ trang sức, hoặc thuốc men, hoặc đủ thứ đồ dùng khác, đều cứ tùy ý xin, chớ có ngờ ngại. Ta sẽ tùy theo các ông xin gì đều cho, khiến các ông được lợi ích an vui suốt đêm dài (ví thời gian lâu dài trong vòng sinh tử). Khi các ông nhận vật ta cho, hãy như lấy vật của chính mình, đừng nghĩ đó là của người khác.
Vì sao vậy? Vì ta suốt đêm dài gom góp của cải chỉ để các ông được lợi ích an vui. Nay các ông hãy với lòng không ngại ngùng mà tùy ý nhận lấy của cải này. Nhận rồi, trước tiên hãy tự mình dùng đúng đắn để tu các pháp lành, sau đó đem vật này cho các hữu tình, cũng khiến họ tu điều lành.
Nghĩa là khiến họ tu hành Bố thí, Tịnh giới (giữ giới trong sạch), An nhẫn (nhẫn nhịn), Tinh tiến (siêng năng), Tĩnh lự (thiền định), Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt thật tướng mọi sự).
Cũng khiến họ an trụ trong nội không (sáu giác quan bên trong là không), ngoại không (sáu cảnh bên ngoài là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (ngay cái 'không' cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối cao cũng là không), hữu vi không (pháp do nhân duyên tạo tác là không), vô vi không (pháp không tạo tác, không sinh diệt cũng là không), tất cánh không (rốt ráo là không), vô tế không (cái không đầu không cuối cũng là không), tán không (pháp vốn rời rạc, tan tác nên là không), vô biến dị không (cái không biến đổi cũng là không), bản tính không (bản tính vốn không), tự tướng không (đặc điểm riêng là không), cộng tướng không (đặc điểm chung là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp, tức mọi sự vật hiện tượng, đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt nên là không), vô tính không (cái không có thực thể cũng là không), tự tính không (tự tính, tức bản chất tự có, là không) và vô tính tự tính không (cả cái không có thực thể lẫn tự tính đều là không).
Cũng khiến họ tu hành tứ niệm trụ (bốn phép quán chú tâm: quán thân là nhơ, quán cảm giác là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là vô ngã), tứ chính đoạn (bốn sự nỗ lực đúng: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh tăng trưởng), tứ thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên chú, quán xét), ngũ căn (năm gốc lành: tin, siêng, nhớ, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc lành ấy lớn mạnh), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố giác ngộ: chọn lựa pháp, siêng năng, vui mừng, thân tâm nhẹ nhàng, nhớ nghĩ, định, buông xả) và bát thánh đạo chi (tám nhánh đường chính của bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, nhớ đúng, định đúng).
Cũng khiến họ an trụ trong khổ thánh đế (chân lý của bậc thánh về khổ), tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự dứt khổ), đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ).
Cũng khiến họ tu hành tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn vô hạn: từ, bi, hỷ, xả), tứ vô sắc định (bốn tầng định của cõi Vô sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ).
Cũng khiến họ tu hành bát giải thoát (tám phép định giúp thoát khỏi sự trói buộc của hình sắc và lòng tham), bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ, vượt thắng được đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng định nhập lần lượt, liên tục không gián đoạn), thập biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, không gian, thức trùm khắp mọi nơi).
Cũng khiến họ tu hành đà-la-ni môn (pháp môn tổng trì: ghi nhớ, giữ gìn mọi điều lành không để mất), tam-ma-địa môn (pháp môn các loại định, tâm chuyên chú vào một chỗ). Cũng khiến họ tu hành không giải thoát môn (cửa giải thoát quán mọi pháp là không), vô tướng giải thoát môn (quán mọi pháp không có hình tướng), vô nguyện giải thoát môn (không mong cầu, không tạo tác).
Cũng khiến họ tu hành Cực hỷ địa (nấc đầu trong mười nấc tu của Bồ-tát; 'địa' là nấc bậc; Cực hỷ là vui mừng tột bậc), Ly cấu địa (lìa nhơ bẩn), Phát quang địa (phát ra ánh sáng trí tuệ), Diễm tuệ địa (trí tuệ rực cháy), Cực nan thắng địa (rất khó vượt qua), Hiện tiền địa (trí tuệ hiện rõ trước mắt), Viễn hành địa (đi xa), Bất động địa (không còn lay động), Thiện tuệ địa (trí tuệ khéo léo), Pháp vân địa (giáo pháp như mây che trùm khắp nơi).
Cũng khiến họ tu hành ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa tự tại, thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, dứt sạch phiền não).
Cũng khiến họ tu hành Phật thập lực (mười trí lực đặc biệt của Phật), tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn sự hiểu biết và biện luận thông suốt không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về tài biện thuyết), đại từ (lòng thương yêu ban vui rộng lớn), đại bi (lòng xót thương cứu khổ rộng lớn), đại hỷ (niềm vui theo điều lành của người khác rộng lớn), đại xả (sự buông bỏ, bình đẳng rộng lớn), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có).
Cũng khiến họ tu hành vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót), hằng trụ xả tính (tâm luôn an trú trong buông xả, bình thản). Cũng khiến họ tu hành nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp), đạo tướng trí (trí biết mọi con đường tu), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp, tức trí tuệ của Phật).'
Này Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát ấy dạy dỗ dẫn dắt các hữu tình như vậy rồi, lại tùy theo căn cơ khiến họ tu tập các pháp vô lậu (pháp không còn rỉ chảy phiền não, tức pháp đã thanh tịnh, ra khỏi thế gian). Có khi ngài khiến họ chứng được quả Dự lưu (quả thánh đầu tiên, mới dự vào dòng thánh), quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục nữa), quả A-la-hán (quả thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não). Có khi ngài khiến họ chứng được Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo không cần thầy). Có khi ngài khiến họ chứng nhập các địa vị Bồ-tát. Có khi ngài khiến họ chứng được vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật) mà họ mong cầu.
Này Thiện Hiện, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tu hành Bố thí ba-la-mật-đa, dùng phương tiện thiện xảo (sự khéo léo tùy hoàn cảnh dùng cách thích hợp để dẫn dắt người khác) làm cho hữu tình thành thục, khiến họ thoát khỏi ác thú (các nẻo xấu như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) và sinh tử, tùy căn cơ mà chứng được niết-bàn (sự tịch diệt, dứt sạch phiền não và khổ sinh tử) của tam thừa (ba cỗ xe đưa đến giải thoát: Thanh văn, Độc giác, Đại thừa)."
Cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành có tuổi, có đức) Thiện Hiện lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật), Bồ-tát ma-ha-tát tu hành Tịnh giới ba-la-mật-đa và những phần khác thuộc con đường đại bồ-đề của Bồ-tát ma-ha-tát, dùng phương tiện thiện xảo làm cho hữu tình thành thục như thế nào?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Có Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Tịnh giới ba-la-mật-đa, dùng phương tiện thiện xảo, thấy các hữu tình thiếu thốn đồ dùng, phiền não (những tâm xấu làm khổ não như tham, sân, si) bừng bừng nên không thể tu điều lành. Ngài thương xót bảo họ rằng: 'Nếu các ông vì thiếu thốn đồ dùng mà không thể tu điều lành, ta sẽ cho các ông đồ ăn thức uống, quần áo, giường chiếu và đủ thứ đồ dùng khác. Các ông chớ khởi phiền não, chớ làm nghiệp ác, hãy chính đáng tu tập bố thí và các điều lành khác.'
Này Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát ấy an trụ trong Tịnh giới ba-la-mật-đa, tùy theo căn cơ mà thu nhận các loài hữu tình. Người keo kiệt tham lam thì ngài khiến họ tu bố thí, không tiếc thân mạng và của cải. Người phá giới thì ngài khiến họ tu tịnh giới, có thể chính đáng thọ trì và thực hành thập thiện nghiệp đạo (mười con đường nghiệp lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không sân hận, không tà kiến), an trụ trong luật nghi giới (giới luật giữ gìn thân, miệng, ý, ngăn ngừa điều ác), không phá giới, không làm thủng giới, không vấy bẩn, không pha tạp, cũng không chấp giữ.
Người sân hận thì ngài khiến họ tu an nhẫn, dù bị chửi mắng, làm hại mà tâm không thay đổi. Người lười biếng thì ngài khiến họ tu tinh tiến, tu các pháp lành gấp rút như cứu lửa đang cháy trên đầu. Người tâm tán loạn thì ngài khiến họ tu tĩnh lự. Người ngu si thì ngài khiến họ tu trí tuệ. Người chấp vào các pháp thì ngài khiến họ quán các pháp là không.
Người chưa có ba mươi bảy pháp bồ-đề phần (ba mươi bảy pháp hỗ trợ cho sự giác ngộ, gồm tứ niệm trụ, tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi) thì ngài khiến họ tu hành đầy đủ các pháp bồ-đề phần ấy. Người chưa thể quán tứ thánh đế (bốn chân lý của bậc thánh: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ) thì ngài khiến họ tu quán chân chính.
Người chưa có tĩnh lự, vô lượng tâm, vô sắc định thì ngài khiến họ tu tập đầy đủ. Người chưa có giải thoát, thắng xứ, đẳng chí (tức cửu thứ đệ định, các tầng định nhập lần lượt), biến xứ thì ngài khiến họ tu hành đầy đủ. Người chưa được đà-la-ni môn, tam-ma-địa môn thì ngài khiến họ mau chứng được. Người chưa được không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn thì ngài khiến họ tu chứng. Người chưa vào các địa vị Bồ-tát thì ngài khiến họ bước vào và có thể mau viên mãn.
Người chưa được ngũ nhãn, lục thần thông thì ngài khiến họ dần dần tu chứng. Người chưa được Phật thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật thì ngài khiến họ dần dần tu chứng. Người chưa được vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính thì ngài khiến họ dần dần tu chứng. Người chưa được nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thì ngài khiến họ dần dần tu chứng.
Này Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát ấy an trụ trong Tịnh giới ba-la-mật-đa, dùng phương tiện thiện xảo làm cho hữu tình thành thục. Có khi ngài khiến họ thoát khỏi khổ của các ác thú. Có khi ngài khiến họ chứng được quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Có khi ngài khiến họ chứng được Độc giác bồ-đề. Có khi ngài khiến họ chứng được vô thượng chính đẳng bồ-đề mà họ mong cầu.
Này Thiện Hiện, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tu hành Tịnh giới ba-la-mật-đa, dùng phương tiện thiện xảo làm cho hữu tình thành thục, khiến họ thoát khỏi ác thú và sinh tử, tùy căn cơ mà chứng được niết-bàn của tam thừa.
Này Thiện Hiện, nên biết rằng có Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bốn ba-la-mật-đa còn lại và những phần khác thuộc con đường đại bồ-đề của Bồ-tát ma-ha-tát, đều có thể dùng phương tiện thiện xảo, lấy mọi điều lành làm cho hữu tình thành thục, khiến họ thoát khỏi ác thú và sinh tử. Có khi các ngài khiến họ chứng được sự an vui tịch diệt của Thanh văn bồ-đề (sự giác ngộ của hàng Thanh văn, người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ). Có khi các ngài khiến họ chứng được sự an vui tịch diệt của Độc giác bồ-đề. Có khi các ngài khiến họ chứng được vô thượng chính đẳng bồ-đề mà họ mong cầu, có thể suốt cả đời vị lai làm lợi ích an vui cho các loài hữu tình, mãi mãi không gián đoạn."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video