Phần thứ hai (tức Hội thứ hai của bộ kinh Đại Bát-nhã), phẩm Quán Chiếu (soi xét thấu suốt bằng trí tuệ) thứ ba, đoạn thứ tư.
Bấy giờ Xá-lợi Tử (tức Xá-lợi-phất, vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Đức Phật) lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Đức Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), thế nào là túc trụ tùy niệm trí chứng thông (năng lực thần thông nhờ trí tuệ mà chứng được, có thể nhớ lại rõ ràng những đời sống trong quá khứ) mà Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn: người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh, đã tu hành đến bậc cao) dẫn khởi được khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giải thoát; "ba-la-mật-đa" nghĩa là đến bờ bên kia, tức pháp tu đã đạt đến chỗ hoàn hảo)?"
Phật dạy: "Này Xá-lợi Tử, có Bồ-tát Ma-ha-tát có túc trụ tùy niệm trí chứng thông, có thể nhớ đúng như thật những việc đời trước của tất cả hữu tình (chúng sinh có tình thức, tức mọi loài có tâm, có cảm giác) trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ; ý nói nhiều vô kể). Tức là nhớ lại những việc đời trước, của mình hay của người, trong khoảng một niệm tâm, mười niệm tâm, trăm niệm tâm, nghìn niệm tâm, nhiều trăm nghìn niệm tâm. Hoặc nhớ lại những việc đời trước trong một ngày, mười ngày, trăm ngày, nghìn ngày, nhiều trăm nghìn ngày. Hoặc nhớ lại những việc đời trước trong một tháng, mười tháng, trăm tháng, nghìn tháng, nhiều trăm nghìn tháng. Hoặc nhớ lại những việc đời trước trong một năm, mười năm, trăm năm, nghìn năm, nhiều trăm nghìn năm. Hoặc nhớ lại những việc đời trước trong một kiếp (đơn vị thời gian cực dài trong vũ trụ quan Phật giáo, ứng với một chu kỳ thành, trụ, hoại, không của thế giới), mười kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp, nhiều trăm nghìn kiếp, cho đến vô lượng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa kiếp (câu-chi là mười triệu, na-dữu-đa là một con số cực lớn, khoảng một trăm tỷ hoặc hơn; ý nói nhiều không đếm xuể). Hoặc nhớ lại tất cả việc đời trước từ tiền tế (khoảng thời gian quá khứ không có khởi đầu).
Tức là nhớ được: vào thời như thế, ở nơi như thế, tên như thế, họ như thế, thuộc dòng loại như thế, ăn uống như thế, sống lâu như thế, hạn tuổi thọ như thế, sống thọ như thế, hưởng vui như thế, chịu khổ như thế; từ nơi kia chết đi sinh đến chốn này, từ chốn này chết đi sinh sang nơi kia; hình dáng như thế, lời nói như thế. Dù sơ lược hay chi tiết, dù của mình hay của người, những việc đời trước ấy đều nhớ lại được.
Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy có công dụng của trí nhớ đời trước như vậy, nhưng đối với nó không tự cao, không chấp vào bản chất của túc trụ tùy niệm trí chứng thông, không chấp vào việc làm của túc trụ tùy niệm trí chứng thông, không chấp vào người đạt được túc trụ tùy niệm trí chứng thông; đối với chấp hay không chấp đều không có gì để chấp. Vì sao? Vì tự tánh (bản chất tự có của mọi vật) vốn trống không, vì tự tánh vốn lìa (không có tướng riêng để nắm bắt), vì tự tánh xưa nay vốn không thể nắm bắt được.
Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không nghĩ rằng: 'Nay ta dẫn khởi thần thông nhớ đời trước để tự vui thích', mà chỉ vì để đạt được nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả mọi điều, tức trí tuệ viên mãn của Phật). Này Xá-lợi Tử, đó gọi là túc trụ tùy niệm trí chứng thông mà Bồ-tát Ma-ha-tát dẫn khởi được khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Bấy giờ Xá-lợi Tử lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, thế nào là thiên nhãn trí chứng thông (thần thông mắt trời, nhờ trí tuệ mà chứng được, có thể thấy mọi thứ xa gần, thô tế, và thấy chúng sinh chết đây sinh kia) mà Bồ-tát Ma-ha-tát dẫn khởi được khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa?"
Phật dạy: "Này Xá-lợi Tử, có Bồ-tát Ma-ha-tát có thiên nhãn trí chứng thông, thù thắng và trong sạch bậc nhất, vượt hơn mắt trời của người và trời, có thể thấy đúng như thật đủ mọi hình sắc của các loài có tình và không có tình trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già. Tức là thấy khắp các loài hữu tình lúc chết, lúc sinh, sắc đẹp hay sắc thô, ở thiện thú (cõi lành: cõi trời, cõi người) hay ác thú (cõi dữ: địa ngục, súc sinh, quỷ đói), hơn hay kém; đủ mọi hình sắc như vậy.
Nhân đó lại biết các loài hữu tình tùy theo sức tác dụng của nghiệp (hành động có tạo quả báo) mà thọ sinh khác nhau: những hữu tình này làm các việc ác bằng thân, làm các việc ác bằng lời nói, làm các việc ác bằng ý, chê bai hủy báng các bậc hiền thánh (người tu đã đạt đạo quả), do nhân duyên tà kiến (hiểu biết sai lệch, như không tin nhân quả) nên khi thân hoại mạng chung sẽ đọa vào cõi dữ, hoặc sinh vào địa ngục, hoặc sinh làm bàng sinh (loài súc vật, thân đi ngang), hoặc sinh vào cõi quỷ, hoặc sinh vào nơi biên địa, trong các loài thấp hèn, ngỗ ngược, độc ác, chịu các khổ não. Những hữu tình kia làm các việc tốt đẹp bằng thân, làm các việc tốt đẹp bằng lời nói, làm các việc tốt đẹp bằng ý, khen ngợi các bậc hiền thánh, do nhân duyên chánh kiến (hiểu biết đúng đắn) nên khi thân hoại mạng chung sẽ lên cõi lành, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh vào cõi người, hưởng các niềm vui. Sự khác biệt về quả báo do đủ loại nghiệp của các hữu tình như vậy đều biết đúng như thật.
Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy có tác dụng của mắt trời như vậy, nhưng đối với nó không tự cao, không chấp vào bản chất của thiên nhãn trí chứng thông, không chấp vào việc làm của thiên nhãn trí chứng thông, không chấp vào người đạt được thiên nhãn trí chứng thông như vậy; đối với chấp hay không chấp đều không có gì để chấp. Vì sao? Vì tự tánh vốn trống không, vì tự tánh vốn lìa, vì tự tánh xưa nay vốn không thể nắm bắt được. Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không nghĩ rằng: 'Nay ta dẫn khởi thần thông mắt trời để tự vui thích', mà chỉ vì để đạt được nhất thiết trí trí. Này Xá-lợi Tử, đó gọi là thiên nhãn trí chứng thông mà Bồ-tát Ma-ha-tát dẫn khởi được khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Bấy giờ Xá-lợi Tử lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, thế nào là lậu tận trí chứng thông (thần thông nhờ trí tuệ mà chứng được, biết rõ các phiền não đã dứt sạch; "lậu" là phiền não, những thứ làm tâm rỉ chảy ra ngoài, trói buộc trong sinh tử) mà Bồ-tát Ma-ha-tát dẫn khởi được khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa?"
Phật dạy: "Này Xá-lợi Tử, có Bồ-tát Ma-ha-tát có lậu tận trí chứng thông, có thể biết đúng như thật tất cả hữu tình trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già, dù là mình hay người, ai đã dứt sạch phiền não, ai chưa dứt sạch. Thần thông này nương vào Kim cương dụ định (loại thiền định kiên cố như kim cương, phá được mọi phiền não vi tế nhất, là định cuối cùng trước khi thành Phật), dứt hết các chướng ngại và tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) thì mới được viên mãn. Khi đạt đến Bất thoái chuyển Bồ-tát địa (giai vị Bồ-tát không còn thối lui khỏi đạo Phật), thì đối với mọi phiền não cũng gọi là đã dứt, vì rốt ráo không còn khởi lên hiện tiền nữa. Bồ-tát tuy đạt thần thông dứt sạch phiền não này nhưng không rơi vào địa vị của Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy chỉ dạy, cũng chỉ cầu giải thoát riêng), mà chỉ hướng đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, bình đẳng, trọn vẹn của Phật), vì không còn mong cầu lợi ích nào khác.
Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy có công dụng của trí dứt sạch phiền não như vậy, nhưng đối với nó không tự cao, không chấp vào bản chất của lậu tận trí chứng thông, không chấp vào việc làm của lậu tận trí chứng thông, không chấp vào người đạt được lậu tận trí chứng thông như vậy; đối với chấp hay không chấp đều không có gì để chấp. Vì sao? Vì tự tánh vốn trống không, vì tự tánh vốn lìa, vì tự tánh xưa nay vốn không thể nắm bắt được. Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không nghĩ rằng: 'Nay ta dẫn khởi thần thông dứt sạch phiền não để tự vui thích', mà chỉ vì để đạt được nhất thiết trí trí. Này Xá-lợi Tử, đó gọi là lậu tận trí chứng thông mà Bồ-tát Ma-ha-tát dẫn khởi được khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa có thể làm cho sáu thần thông ba-la-mật-đa (sáu năng lực thần thông đạt đến chỗ hoàn hảo: thần cảnh thông, thiên nhĩ thông, tha tâm thông, túc trụ thông, thiên nhãn thông, lậu tận thông) được viên mãn thanh tịnh. Nhờ sáu thần thông ba-la-mật-đa này được viên mãn thanh tịnh, nên liền chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí ba-la-mật-đa (sự ban cho đạt đến chỗ hoàn hảo), làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí (trí tuệ biết toàn bộ các pháp một cách tổng quát) và nhất thiết tướng trí (trí tuệ của Phật biết rõ từng tướng trạng riêng biệt của mọi pháp), vì dựa vào tất cánh không (sự trống không rốt ráo, tuyệt đối của mọi pháp) nên không khởi tâm ban cho hay tâm keo kiệt.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới trong sạch đạt đến chỗ hoàn hảo), làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay tâm phạm giới.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào an nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn nhịn đạt đến chỗ hoàn hảo), làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm từ bi hay tâm giận dữ.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tinh tiến ba-la-mật-đa (siêng năng tu tập đạt đến chỗ hoàn hảo), làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm siêng năng dũng mãnh hay tâm lười biếng.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định, lắng tâm suy xét, đạt đến chỗ hoàn hảo), làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm lặng yên hay tâm tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lại an trụ vào chính Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm trí tuệ hay tâm ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí và tịnh giới ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, giữ giới hay phạm giới.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí và an nhẫn ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, từ bi hay giận dữ.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí và tinh tiến ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí và tĩnh lự ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, lặng yên hay tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới và an nhẫn ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay phạm giới, từ bi hay giận dữ.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới và tinh tiến ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay phạm giới, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới và tĩnh lự ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay phạm giới, lặng yên hay tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay phạm giới, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào an nhẫn và tinh tiến ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm từ bi hay giận dữ, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào an nhẫn và tĩnh lự ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm từ bi hay giận dữ, lặng yên hay tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào an nhẫn và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm từ bi hay giận dữ, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tinh tiến và tĩnh lự ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tinh tiến và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí, tịnh giới và an nhẫn ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, giữ giới hay phạm giới, từ bi hay giận dữ.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí, an nhẫn và tinh tiến ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, từ bi hay giận dữ, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí, tinh tiến và tĩnh lự ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới, an nhẫn và tinh tiến ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay phạm giới, từ bi hay giận dữ, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới, tinh tiến và tĩnh lự ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay phạm giới, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay phạm giới, lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào an nhẫn, tinh tiến và tĩnh lự ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm từ bi hay giận dữ, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào an nhẫn, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm từ bi hay giận dữ, lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tinh tiến, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí, tịnh giới, an nhẫn và tinh tiến ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, giữ giới hay phạm giới, từ bi hay giận dữ, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí, an nhẫn, tinh tiến và tĩnh lự ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, từ bi hay giận dữ, tinh tiến hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí, tinh tiến, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến và tĩnh lự ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay phạm giới, từ bi hay giận dữ, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới, tinh tiến, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay phạm giới, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm từ bi hay giận dữ, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến và tĩnh lự ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, giữ giới hay phạm giới, từ bi hay giận dữ, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, từ bi hay giận dữ, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm giữ giới hay phạm giới, từ bi hay giận dữ, siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lại có Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì dựa vào tất cánh không nên không khởi tâm ban cho hay keo kiệt, giữ giới hay phạm giới, từ bi hay giận dữ, tinh tiến hay lười biếng, lặng yên hay tán loạn, trí tuệ hay ngu si.
Như vậy, này Xá-lợi Tử, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vào sáu thứ ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm thanh tịnh con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí, vì trong tất cánh không thì không có ban cho hay keo kiệt, không có giữ giới hay phạm giới, không có từ bi hay giận dữ, không có siêng năng dũng mãnh hay lười biếng, không có lặng yên hay tán loạn, không có trí tuệ hay ngu si. Không chấp vào sự ban cho, không chấp vào sự keo kiệt, không chấp vào giữ giới, không chấp vào phạm giới, không chấp vào từ bi, không chấp vào giận dữ, không chấp vào siêng năng dũng mãnh, không chấp vào lười biếng, không chấp vào lặng yên, không chấp vào tán loạn, không chấp vào trí tuệ, không chấp vào ngu si.
Này Xá-lợi Tử, lúc ấy Bồ-tát Ma-ha-tát này không chấp vào người ban cho hay người keo kiệt, không chấp vào người giữ giới hay người phạm giới, không chấp vào người từ bi hay người giận dữ, không chấp vào người siêng năng dũng mãnh hay người lười biếng, không chấp vào người lặng yên hay người tán loạn, không chấp vào người trí tuệ hay người ngu si. Này Xá-lợi Tử, lúc ấy Bồ-tát Ma-ha-tát này đối với chấp hay không chấp đều không có gì để chấp. Vì sao? Vì tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) đều rốt ráo trống không.
Này Xá-lợi Tử, lúc ấy Bồ-tát Ma-ha-tát này không chấp vào sự chê mắng, không chấp vào sự khen ngợi, không chấp vào sự làm hại, không chấp vào sự làm lợi, không chấp vào sự khinh rẻ, không chấp vào sự cung kính. Vì sao? Vì trong tất cánh không không có pháp chê mắng hay khen ngợi, không có pháp làm hại hay làm lợi, không có pháp khinh rẻ hay cung kính. Này Xá-lợi Tử, lúc ấy Bồ-tát Ma-ha-tát này không chấp vào người chê mắng hay người khen ngợi, không chấp vào người làm hại hay người làm lợi, không chấp vào người khinh rẻ hay người cung kính. Vì sao? Vì trong tất cánh không không có người chê mắng hay người khen ngợi, không có người làm hại hay người làm lợi, không có người khinh rẻ hay người cung kính. Này Xá-lợi Tử, lúc ấy Bồ-tát Ma-ha-tát này đối với chấp hay không chấp đều không có gì để chấp. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa đã dứt hẳn mọi chấp và không chấp.
Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, công đức đạt được là cao nhất, tuyệt diệu nhất, mà tất cả Thanh văn và Độc giác đều không có. Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát này khi công đức như vậy đã viên mãn, lại có thể dùng tứ nhiếp sự (bốn cách thu phục, gần gũi để dẫn dắt chúng sinh: bố thí, nói lời ái ngữ dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) để làm cho tất cả hữu tình được thành thục (căn lành chín muồi), làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa), liền được con đường đến nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí trang nghiêm thanh tịnh, mau chóng chứng được nhất thiết trí trí.
Lại nữa, này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì đối với tất cả hữu tình khởi tâm bình đẳng. Khởi tâm bình đẳng rồi thì đối với tất cả hữu tình khởi tâm làm lợi ích, đem an vui. Khởi tâm làm lợi ích, đem an vui rồi thì đối với pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp) đều được bình đẳng. Được pháp tánh bình đẳng rồi thì đặt để tất cả hữu tình an trụ trong tánh bình đẳng của tất cả các pháp. Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát này ngay trong hiện pháp (đời hiện tại) được chư Phật mười phương hộ niệm (che chở, gìn giữ và nghĩ nhớ đến), cũng được tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát, Thanh văn, Độc giác kính mến.
Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát này sinh ra ở nơi nào thì mắt trọn không thấy sắc trái ý, tai trọn không nghe tiếng trái ý, mũi trọn không ngửi mùi trái ý, lưỡi trọn không nếm vị trái ý, thân trọn không cảm xúc chạm trái ý, ý trọn không nắm lấy pháp trái ý. Này Xá-lợi Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát này đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn của Phật) vĩnh viễn không thối lui."
Khi Phật nói về những lợi ích thù thắng mà các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa đạt được, trong hội chúng có ba trăm vị bí-sô (tức tỳ-kheo, người xuất gia nam đã thọ đủ giới), liền từ chỗ ngồi đứng dậy, lấy y đang mặc dâng lên Phật, đều phát tâm cầu giác ngộ vô thượng chánh đẳng.
Lúc ấy Thế Tôn liền mỉm cười, từ diện môn (miệng, cửa của khuôn mặt) phóng ra các luồng ánh sáng đủ màu. Tôn giả A-nan (vị đệ tử thị giả của Phật, nghe nhớ nhiều nhất) từ chỗ ngồi đứng dậy, để áo phủ vai trái (để trần vai phải, cách biểu lộ lòng cung kính), gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, vì nhân gì, duyên gì mà Thế Tôn hiện ra nụ cười này? Bậc Đại Thánh hiện ra nụ cười ắt có nhân duyên. Xin Ngài thương xót, nguyện vì chúng con mà nói rõ."
Phật bảo A-nan: "Ba trăm vị bí-sô từ chỗ ngồi đứng dậy này, từ nay về sau sáu mươi mốt kiếp, trong kiếp tên là Tinh Dụ (kiếp ví như sao), sẽ được thành Phật, đều cùng một danh hiệu là Đại Tràng Tướng Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật, Bạc-già-phạm (mười danh hiệu của một vị Phật: Như Lai là bậc đến từ chân như; Ứng là bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chánh trọn vẹn; Minh Hạnh Viên Mãn là bậc trí tuệ và đức hạnh đầy đủ; Thiện Thệ là bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát; Thế Gian Giải là bậc hiểu thấu thế gian; Vô Thượng Trượng Phu Điều Ngự Sĩ là bậc cao tột, người khéo điều phục dẫn dắt chúng sinh; Thiên Nhân Sư là thầy của trời và người; Phật là bậc giác ngộ; Bạc-già-phạm là bậc Thế Tôn có đủ phước đức). Các vị bí-sô này sau khi bỏ thân này sẽ sinh về cõi nước của Phật Bất Động (vị Phật ở phương Đông, tức A-súc Phật) ở phương Đông, ở nơi Đức Phật ấy tu hạnh Bồ-tát."
Lại có sáu vạn thiên tử (vị trời nam) nghe lời Phật nói, đều phát tâm cầu giác ngộ vô thượng chánh đẳng. Thế Tôn thọ ký (báo trước về sự thành tựu đạo quả trong tương lai) cho họ rằng họ sẽ trong giáo pháp của Như Lai Di-lặc (vị Phật tương lai sẽ ra đời kế sau Phật Thích-ca) đem lòng tin trong sạch mà xuất gia, chuyên tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, sống không dâm dục); Như Lai Di-lặc sẽ thọ ký cho họ sẽ đạt được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Bấy giờ tất cả hội chúng nơi đây nhờ thần lực của Phật mà được thấy ở mười phương, mỗi phương một nghìn cõi Phật cùng chư Thế Tôn và hội chúng nơi ấy. Các cõi Phật kia trang nghiêm thanh tịnh, vi diệu, đặc biệt; lúc ấy vẻ trang nghiêm thanh tịnh của cõi Kham Nhẫn này (tức cõi Ta-bà, thế giới chúng ta đang ở, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ) không thể sánh kịp. Khi ấy trong hội chúng có một vạn hữu tình đều phát nguyện rằng: "Nhờ những nghiệp thuần tịnh mà chúng con đã tu, nguyện được sinh về các cõi Phật kia."
Lúc ấy Thế Tôn biết tâm nguyện của họ, liền lại mỉm cười, từ diện môn lại phóng ra các luồng ánh sáng đủ màu. Tôn giả A-nan lại từ chỗ ngồi đứng dậy, cung kính hỏi Phật nhân duyên mỉm cười. Phật bảo A-nan: "Nay ông có thấy một vạn hữu tình này không?" A-nan bạch rằng: "Dạ vâng, con đã thấy." Phật dạy: "Này A-nan, một vạn hữu tình này sau khi hết tuổi thọ ở đây, theo sức nguyện của mình, sẽ được sinh về một vạn cõi Phật, cho đến khi đạt Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, sinh ở nơi nào cũng thường không lìa Phật, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, tu tập sáu thứ ba-la-mật-đa. Khi đã viên mãn, họ đồng thời thành Phật, đều cùng một danh hiệu là Trang Nghiêm Vương Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật, Bạc-già-phạm."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video