Thiên 477 — Hội 2 · Phẩm 9 Hành tướng · phần 1

 Hội thứ hai, phẩm Hành Tướng thứ chín, phần một (phẩm bàn về các tướng trạng của sự tu hành).

 Bấy giờ cụ thọ (cách xưng tôn bậc trưởng lão có đức) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, vị đại đệ tử của Phật giỏi về lý không bậc nhất) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (tức Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính)! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) không có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo trong cách tu và cách giúp người, biết vận dụng đúng lúc đúng chỗ) mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt tính không của mọi pháp, đưa người tu từ bờ sinh tử sang bờ giải thoát), thì: nếu thực hành nơi sắc (phần hình chất vật lý), đó là thực hành nơi tướng (hình tướng, dấu hiệu bề ngoài) của nó; nếu thực hành nơi thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết phân biệt), đó là thực hành nơi tướng của chúng. Nếu thực hành nơi sắc là thường hay vô thường, đó là thực hành nơi tướng; nếu thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường, đó là thực hành nơi tướng. Nếu thực hành nơi sắc là vui hay khổ, đó là thực hành nơi tướng; nếu thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là vui hay khổ, đó là thực hành nơi tướng. Nếu thực hành nơi sắc là ngã (cái tôi chân thật) hay vô ngã, đó là thực hành nơi tướng; nếu thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là ngã hay vô ngã, đó là thực hành nơi tướng. Nếu thực hành nơi sắc là sạch hay chẳng sạch, đó là thực hành nơi tướng; nếu thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là sạch hay chẳng sạch, đó là thực hành nơi tướng. Nếu thực hành nơi sắc là viễn ly (xa lìa) hay chẳng viễn ly, đó là thực hành nơi tướng; nếu thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là viễn ly hay chẳng viễn ly, đó là thực hành nơi tướng. Nếu thực hành nơi sắc là tịch tĩnh (vắng lặng) hay chẳng tịch tĩnh, đó là thực hành nơi tướng; nếu thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là tịch tĩnh hay chẳng tịch tĩnh, đó là thực hành nơi tướng. Nếu thực hành nơi tứ niệm trụ (bốn phép quán niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp), đó là thực hành nơi tướng; cho đến nếu thực hành nơi mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác), đó là thực hành nơi tướng.

 Nếu khởi ý nghĩ: 'Ta thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa', vì có chỗ đắc (có điều để nắm bắt, chấp giữ) nên đó là thực hành nơi tướng. Nếu khởi ý nghĩ: 'Ta là Bồ-tát', vì có chỗ đắc nên đó là thực hành nơi tướng. Nếu khởi ý nghĩ: 'Ai có thể tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đó là Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa', vì có chỗ đắc nên đó là thực hành nơi tướng. Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa với đủ loại phân biệt như thế, thì vì không có phương tiện thiện xảo nên không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa."

 Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện nói với Xá-lợi-tử (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát không có phương tiện thiện xảo mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì nếu đối với sắc mà trụ vào ý tưởng và sự xác tín (cho rằng nó có thật), tức là dụng công gia hạnh (nỗ lực thực hành có chủ đích, nhắm vào một đối tượng) đối với sắc; nếu đối với thọ, tưởng, hành, thức mà trụ vào ý tưởng và sự xác tín, tức là dụng công gia hạnh đối với thọ, tưởng, hành, thức. Vì dụng công gia hạnh như thế nên không thể thoát khỏi sinh, già, bệnh, chết, sầu than, lo buồn, khổ não, cùng nỗi khổ ở đời sau.

 Nếu Bồ-tát ma-ha-tát không có phương tiện thiện xảo mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì nếu đối với nhãn xứ (con mắt) cho đến ý xứ (tâm ý) mà trụ vào ý tưởng và sự xác tín, tức là dụng công gia hạnh đối với nhãn xứ cho đến ý xứ; nếu đối với sắc xứ (hình sắc) cho đến pháp xứ (đối tượng của tâm ý) mà trụ vào ý tưởng và sự xác tín, tức là dụng công gia hạnh đối với sắc xứ cho đến pháp xứ. Vì dụng công gia hạnh như thế nên không thể thoát khỏi sinh, già, bệnh, chết, sầu than, lo buồn, khổ não, cùng nỗi khổ ở đời sau.

 Nếu Bồ-tát ma-ha-tát không có phương tiện thiện xảo mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì nếu đối với nhãn giới (yếu tố mắt) cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và thức) làm duyên mà trụ vào ý tưởng và sự xác tín, tức là dụng công gia hạnh đối với nhãn giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên; cho đến nếu đối với ý giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên mà trụ vào ý tưởng và sự xác tín, tức là dụng công gia hạnh đối với ý giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên. Vì dụng công gia hạnh như thế nên không thể thoát khỏi sinh, già, bệnh, chết, sầu than, lo buồn, khổ não, cùng nỗi khổ ở đời sau.

 Nếu Bồ-tát ma-ha-tát không có phương tiện thiện xảo mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì nếu đối với tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) mà trụ vào ý tưởng và sự xác tín, tức là dụng công gia hạnh đối với tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi; cho đến nếu đối với mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật mà trụ vào ý tưởng và sự xác tín, tức là dụng công gia hạnh đối với mười lực của Phật cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật. Vì dụng công gia hạnh như thế nên không thể thoát khỏi sinh, già, bệnh, chết, sầu than, lo buồn, khổ não, cùng nỗi khổ ở đời sau.

 Thưa Xá-lợi-tử! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, vì không có phương tiện thiện xảo nên còn không thể chứng được địa vị mà hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Độc giác (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không cần nghe Phật dạy) an trụ, huống chi chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn). Thưa Xá-lợi-tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa theo những cách như thế, thì nên biết đó gọi là người không có phương tiện thiện xảo; vì mang đủ loại thiếu phương tiện thiện xảo nên mọi việc làm đều không thể thành tựu."

 Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Làm sao biết được các Bồ-tát ma-ha-tát có phương tiện thiện xảo mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa?" Thiện Hiện đáp: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, vì có phương tiện thiện xảo, nên không thực hành nơi sắc, không thực hành nơi tướng của sắc; không thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức, không thực hành nơi tướng của thọ, tưởng, hành, thức. Không thực hành nơi sắc là thường hay vô thường, không thực hành nơi tướng thường hay vô thường của sắc; không thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường, không thực hành nơi tướng thường hay vô thường của thọ, tưởng, hành, thức. Không thực hành nơi sắc là vui hay khổ, không thực hành nơi tướng vui hay khổ của sắc; không thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là vui hay khổ, không thực hành nơi tướng vui hay khổ của thọ, tưởng, hành, thức. Không thực hành nơi sắc là ngã hay vô ngã, không thực hành nơi tướng ngã hay vô ngã của sắc; không thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là ngã hay vô ngã, không thực hành nơi tướng ngã hay vô ngã của thọ, tưởng, hành, thức. Không thực hành nơi sắc là sạch hay chẳng sạch, không thực hành nơi tướng sạch hay chẳng sạch của sắc; không thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là sạch hay chẳng sạch, không thực hành nơi tướng sạch hay chẳng sạch của thọ, tưởng, hành, thức. Không thực hành nơi sắc là không hay chẳng không, không thực hành nơi tướng không hay chẳng không của sắc; không thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là không hay chẳng không, không thực hành nơi tướng không hay chẳng không của thọ, tưởng, hành, thức. Không thực hành nơi sắc là có tướng hay vô tướng (không có tướng để nắm bắt), không thực hành nơi tướng của sự có tướng hay vô tướng của sắc; không thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là có tướng hay vô tướng, không thực hành nơi tướng của sự có tướng hay vô tướng của thọ, tưởng, hành, thức. Không thực hành nơi sắc là có nguyện hay vô nguyện (không còn mong cầu, tạo tác gì), không thực hành nơi tướng có nguyện hay vô nguyện của sắc; không thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là có nguyện hay vô nguyện, không thực hành nơi tướng có nguyện hay vô nguyện của thọ, tưởng, hành, thức. Không thực hành nơi sắc là tịch tĩnh hay chẳng tịch tĩnh, không thực hành nơi tướng tịch tĩnh hay chẳng tịch tĩnh của sắc; không thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là tịch tĩnh hay chẳng tịch tĩnh, không thực hành nơi tướng tịch tĩnh hay chẳng tịch tĩnh của thọ, tưởng, hành, thức. Không thực hành nơi sắc là viễn ly hay chẳng viễn ly, không thực hành nơi tướng viễn ly hay chẳng viễn ly của sắc; không thực hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là viễn ly hay chẳng viễn ly, không thực hành nơi tướng viễn ly hay chẳng viễn ly của thọ, tưởng, hành, thức. Không thực hành nơi tứ niệm trụ, không thực hành nơi tướng của tứ niệm trụ; cho đến không thực hành nơi mười tám pháp bất cộng của Phật, không thực hành nơi tướng của mười tám pháp bất cộng của Phật. Thưa Xá-lợi-tử, nên biết: Bồ-tát ma-ha-tát như thế là có phương tiện thiện xảo mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Vì sao? Thưa Xá-lợi-tử! Sắc ấy chẳng phải là cái không của sắc; cái không của sắc ấy chẳng phải là sắc. Sắc không lìa không, không không lìa sắc. Sắc tức là không, không tức là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như thế. Cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật ấy chẳng phải là cái không của mười tám pháp bất cộng của Phật; cái không của mười tám pháp bất cộng của Phật ấy chẳng phải là mười tám pháp bất cộng của Phật. Mười tám pháp bất cộng của Phật không lìa không, không không lìa mười tám pháp bất cộng của Phật. Mười tám pháp bất cộng của Phật tức là không, không tức là mười tám pháp bất cộng của Phật. Thưa Xá-lợi-tử! Bồ-tát ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, vì có phương tiện thiện xảo nên có thể chứng Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thưa Xá-lợi-tử! Khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa không chấp lấy là hành, không chấp lấy là không hành, không chấp lấy là vừa hành vừa không hành, không chấp lấy là chẳng phải hành cũng chẳng phải không hành, và ngay cả đối với sự không chấp lấy cũng không chấp lấy."

 Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Vì nhân duyên gì mà vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa hoàn toàn không chấp lấy gì?" Thiện Hiện đáp: "Vì tự tính (bản chất tự có, tự tồn tại) của Bát-nhã ba-la-mật-đa không thể nắm bắt. Vì sao? Thưa Xá-lợi-tử! Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa lấy sự không có tự thể làm tự tính. Thưa Xá-lợi-tử! Vì lẽ ấy, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa, hoặc chấp lấy là hành, hoặc chấp lấy là không

 hành, hoặc chấp lấy là vừa hành vừa không hành, hoặc chấp lấy là chẳng phải hành cũng chẳng phải không hành, hoặc chấp lấy sự không chấp lấy, thì tất cả những điều như thế đều không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao? Thưa Xá-lợi-tử! Vì tất cả các pháp đều lấy sự không có tự thể làm tự tính, hoàn toàn không có gì để chấp lấy, không có gì để bám giữ. Đó gọi là 'tam-ma-địa (thiền định, trạng thái tâm chuyên chú vào một chỗ) không chấp lấy, không bám vào bất cứ pháp nào' của Bồ-tát ma-ha-tát. Tam-ma-địa này vi diệu, thù thắng, rộng lớn, vô lượng, có thể gom tụ những năng lực vô biên, không bị ngăn ngại, không chung với tất cả hàng Thanh văn và Độc giác. Thưa Xá-lợi-tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể luôn an trụ trong tam-ma-địa thù thắng như thế mà không rời bỏ, thì sẽ mau chóng chứng Vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Các Bồ-tát ma-ha-tát chỉ luôn an trụ không rời bỏ một tam-ma-địa này mà mau chóng chứng Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, hay còn có các tam-ma-địa khác nữa?" Thiện Hiện đáp: "Không phải chỉ luôn an trụ không rời bỏ một tam-ma-địa này mới khiến các Bồ-tát mau chóng chứng Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, mà còn có các tam-ma-địa khác nữa." Xá-lợi-tử hỏi: "Những gì là các tam-ma-địa khác?"

 Thiện Hiện đáp: "Các Bồ-tát ma-ha-tát có: tam-ma-địa Kiện Hành (bước đi mạnh mẽ), tam-ma-địa Bảo Ấn (ấn báu), tam-ma-địa Sư Tử Du Hý (sư tử dạo chơi), tam-ma-địa Diệu Nguyệt (vầng trăng mầu nhiệm), tam-ma-địa Nguyệt Tràng Tướng (tướng lá cờ mặt trăng), tam-ma-địa Nhất Thiết Pháp Hải (biển của tất cả các pháp), tam-ma-địa Quán Đỉnh (quán nơi đỉnh cao), tam-ma-địa Pháp Giới Quyết Định (quyết định nơi pháp giới), tam-ma-địa Quyết Định Tràng Tướng (tướng lá cờ quyết định), tam-ma-địa Kim Cương Dụ (ví như kim cương, phá được mọi thứ), tam-ma-địa Nhập Chư Pháp Ấn (đi vào dấu ấn của các pháp), tam-ma-địa Tam-ma-địa Vương (vua của các tam-ma-địa), tam-ma-địa Thiện An Trụ (khéo an trụ), tam-ma-địa Vương Ấn (ấn của vua), tam-ma-địa Tinh Tiến Lực (sức tinh tấn), tam-ma-địa Đẳng Dũng (trào dâng đồng đều), tam-ma-địa Nhập Từ Định (đi vào sự xác định của lời nói)(?), tam-ma-địa Nhập Tăng Ngữ (đi vào các tên gọi)(?), tam-ma-địa Quán Phương (nhìn khắp các phương), tam-ma-địa Đà-la-ni Ấn (ấn của tổng trì; đà-la-ni là năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều không quên mất), tam-ma-địa Vô Vong Thất (không quên mất), tam-ma-địa Chư Pháp Đẳng Thú Hải Ấn (ấn biển cả, nơi các pháp đều cùng quy về), tam-ma-địa Biến Phú Hư Không (che trùm khắp hư không), tam-ma-địa Kim Cương Luân (bánh xe kim cương), tam-ma-địa Thắng Tràng Tướng (tướng lá cờ thù thắng), tam-ma-địa Đế Tràng Tướng (tướng lá cờ của trời Đế Thích), tam-ma-địa Thuận Minh Tạng (kho ánh sáng thuận theo), tam-ma-địa Sư Tử Phấn Tấn (sư tử vươn mình), tam-ma-địa Thắng Khai Hiển (mở bày thù thắng), tam-ma-địa Bảo Tính (tính chất quý báu), tam-ma-địa Biến Chiếu (chiếu sáng khắp nơi), tam-ma-địa Bất Huyễn (mắt không chớp), tam-ma-địa Trụ Vô Tướng (an trụ nơi không có tướng), tam-ma-địa Quyết Định, tam-ma-địa Vô Cấu Đăng (ngọn đèn không nhơ), tam-ma-địa Vô Biên Quang (ánh sáng vô biên), tam-ma-địa Phát Quang (phát ra ánh sáng), tam-ma-địa Phát Minh (phát ra sự sáng tỏ), tam-ma-địa Tịnh Tòa (tòa ngồi thanh tịnh), tam-ma-địa Vô Cấu Quang (ánh sáng không nhơ), tam-ma-địa Phát Ái Lạc (sinh lòng ưa thích), tam-ma-địa Điện Đăng (ngọn đèn tia chớp), tam-ma-địa Vô Tận (không cùng tận), tam-ma-địa Cụ Uy Quang (đầy đủ ánh sáng uy đức), tam-ma-địa Ly Tận (lìa sự cùng tận), tam-ma-địa Hàng Phục (chế ngự), tam-ma-địa Trừ Khiển (dẹp trừ), tam-ma-địa Nhật Đăng (ngọn đèn mặt trời), tam-ma-địa Nguyệt Đăng (ngọn đèn mặt trăng), tam-ma-địa Tịnh Quang (ánh sáng thanh tịnh), tam-ma-địa Minh Tính (tính sáng suốt), tam-ma-địa Diệu Tính (tính mầu nhiệm), tam-ma-địa Trí Tướng (tướng của trí tuệ), tam-ma-địa Trụ Tâm (an trụ tâm), tam-ma-địa Phổ Minh (sáng khắp), tam-ma-địa Thiện Trụ (khéo trụ), tam-ma-địa Bảo Tích (đống báu), tam-ma-địa Diệu Pháp Ấn (ấn của pháp mầu), tam-ma-địa Chư Pháp Bình Đẳng (các pháp bình đẳng), tam-ma-địa Xả Trần Ái (buông bỏ lòng ham thích các cảnh trần), tam-ma-địa Nhập Pháp Đỉnh (đi vào đỉnh cao của pháp), tam-ma-địa Phiêu Tán (thổi tan), tam-ma-địa Phân Biệt Pháp Cú (phân biệt các câu pháp), tam-ma-địa Tự Bình Đẳng Tướng (tướng bình đẳng của các chữ), tam-ma-địa Ly Văn Tự Tướng (lìa tướng chữ nghĩa), tam-ma-địa Đoạn Sở Duyên (cắt đứt đối tượng để tâm bám vào), tam-ma-địa Vô Biến Dị (không biến đổi), tam-ma-địa Nhập Danh Định Tướng (đi vào tướng xác định của tên gọi)(?), tam-ma-địa Hành Vô Tướng (thực hành nơi không có tướng), tam-ma-địa Ly Ế Ám (lìa màn tối che lấp), tam-ma-địa Cụ Hành (đầy đủ các hạnh), tam-ma-địa Bất Động (không lay động), tam-ma-địa Độ Cảnh (vượt qua các cảnh giới), tam-ma-địa Tập Chư Công Đức (gom tụ các công đức), tam-ma-địa Quyết Định Trụ (an trụ quyết định), tam-ma-địa Tịnh Diệu Hoa (hoa mầu nhiệm thanh tịnh), tam-ma-địa Cụ Giác Chi (đầy đủ các yếu tố giác ngộ), tam-ma-địa Vô Biên Biện (tài biện luận vô biên), tam-ma-địa Vô Đẳng Đẳng (không gì sánh bằng), tam-ma-địa Siêu Nhất Thiết (vượt hơn tất cả), tam-ma-địa Phát Diệu Quán (khởi sự quán chiếu mầu nhiệm), tam-ma-địa Tán Nghi Hoặc (làm tan nghi ngờ), tam-ma-địa Vô Sở Trụ (không có chỗ trụ), tam-ma-địa Xả Nhất Tướng (buông bỏ cả tướng đồng nhất)(?), tam-ma-địa Dẫn Phát Hành Tướng (khơi dậy các tướng của hạnh), tam-ma-địa Nhất Hành Tướng (tướng của một hạnh duy nhất), tam-ma-địa Ly Chư Tướng (lìa các tướng), tam-ma-địa Vô Dư Y Ly Nhất Thiết Hữu (không còn chỗ nương, lìa tất cả các cõi tồn tại), tam-ma-địa Nhập Nhất Thiết Thi Thiết Ngữ Ngôn (đi vào mọi lời nói đặt ra để gọi tên), tam-ma-địa Giải Thoát Âm Thanh Văn Tự (thoát khỏi âm thanh và chữ nghĩa), tam-ma-địa Cự Sí Nhiên (ngọn đuốc bừng cháy), tam-ma-địa Tịnh Nhãn (mắt thanh tịnh), tam-ma-địa Vô Hình Tướng (không có hình tướng), tam-ma-địa Nhập Nhất Thiết Tướng (đi vào mọi tướng), tam-ma-địa Bất Hỷ Nhất Thiết Khổ Lạc (không ưa thích mọi khổ vui), tam-ma-địa Vô Tận Hành Tướng (tướng của hạnh không cùng tận), tam-ma-địa Cụ Đà-la-ni (đầy đủ tổng trì), tam-ma-địa Nhiếp Phục Nhất Thiết Chánh Tà Tính (thu phục mọi tính chất chánh và tà), tam-ma-địa Nhập Nhất Thiết Ngôn Từ Tịch Mặc (đi vào chỗ lặng im của mọi lời nói), tam-ma-địa Ly Vi Thuận (lìa sự chống trái và thuận theo), tam-ma-địa Vô Cấu Minh (ánh sáng không nhơ), tam-ma-địa Cụ Kiên Cố (đầy đủ sự bền chắc), tam-ma-địa Mãn Nguyệt Tịnh Quang (ánh sáng trong sạch của trăng tròn), tam-ma-địa Đại Trang Nghiêm (trang nghiêm lớn lao), tam-ma-địa Phát Nhất Thiết Quang Minh (phát ra mọi ánh sáng), tam-ma-địa Định Bình Đẳng (định bình đẳng), tam-ma-địa Vô Trần Hữu Trần Bình Đẳng Lý Thú (lẽ bình đẳng giữa không bụi nhơ và có bụi nhơ), tam-ma-địa Vô Tránh Hữu Tránh Bình Đẳng Lý Thú (lẽ bình đẳng giữa không tranh cãi và có tranh cãi), tam-ma-địa Vô Sào Huyệt Vô Tiêu Xí Vô Ái Lạc (không hang ổ, không dấu hiệu, không ưa thích), tam-ma-địa Quyết Định Trụ Chân Như (an trụ quyết định nơi chân như, tức bản chất chân thật không thay đổi của mọi sự), tam-ma-địa Hoại Thân Ác Hạnh (phá các việc ác của thân), tam-ma-địa Hoại Ngữ Ác Hạnh (phá các việc ác của lời nói), tam-ma-địa Hoại Ý Ác Hạnh (phá các việc ác của ý), tam-ma-địa Như Hư Không (như hư không), tam-ma-địa Vô Nhiễm Trước Như Hư Không (không nhiễm, không bám như hư không).

 Thưa Xá-lợi-tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát luôn an trụ không rời bỏ các tam-ma-địa như thế, thì sẽ mau chóng chứng Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Thưa Xá-lợi-tử! Lại còn vô lượng, vô số các pháp môn tam-ma-địa và pháp môn đà-la-ni khác nữa; nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể luôn khéo tu học trong đó, thì cũng sẽ mau chóng chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà mình mong cầu."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại nói với cụ thọ Xá-lợi-tử: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các tam-ma-địa như thế, thì nên biết vị ấy đã được chư Phật quá khứ thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật), cũng được chư Phật hiện tại ở mười phương thọ ký. Thưa Xá-lợi-tử! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tuy an trụ trong các tam-ma-địa như thế, nhưng không thấy các tam-ma-địa ấy, cũng không bám vào các tam-ma-địa ấy, cũng không nghĩ rằng: 'Ta đã nhập các tam-ma-địa này, ta đang nhập các tam-ma-địa này, ta sẽ nhập các tam-ma-địa này; chỉ ta nhập được, người khác không thể.' Những sự suy tìm, phân biệt như thế, vị ấy đều không khởi lên một chút nào."

 Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Có phải nhất định có riêng những vị Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các tam-ma-địa như thế, đã được chư Phật quá khứ và hiện tại thọ ký chăng?" Thiện Hiện đáp: "Không phải vậy, thưa Xá-lợi-tử. Vì sao? Thưa Xá-lợi-tử! Bát-nhã ba-la-mật-đa không khác tam-ma-địa, tam-ma-địa không khác Bát-nhã ba-la-mật-đa; Bồ-tát ma-ha-tát không khác Bát-nhã ba-la-mật-đa và tam-ma-địa, Bát-nhã ba-la-mật-đa và tam-ma-địa không khác Bồ-tát ma-ha-tát. Bát-nhã ba-la-mật-đa tức là tam-ma-địa, tam-ma-địa tức là Bát-nhã ba-la-mật-đa; Bồ-tát ma-ha-tát tức là Bát-nhã ba-la-mật-đa và tam-ma-địa, Bát-nhã ba-la-mật-đa và tam-ma-địa tức là Bồ-tát ma-ha-tát. Vì cớ sao? Vì tính của tất cả các pháp là bình đẳng."

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm lẻ chín.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video