Thiên 481 — Hội 2 · Phẩm 12 Đoạn các kiến

 Phần thứ hai – Phẩm Đoạn Trừ Các Kiến Chấp, thứ mười hai

 Bấy giờ Xá-lợi Tử (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, bậc được cả thế gian tôn kính), con cũng muốn dùng trí tuệ và tài biện thuyết để nói về lý do mà các vị Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) được gọi là Ma-ha-tát (bậc lớn, đại sĩ)." Phật bảo Xá-lợi Tử: "Tùy ý ông nói."

 Xá-lợi Tử thưa: "Bạch Thế Tôn, vì các vị Bồ-tát có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo trong cách giáo hóa), có thể vì hữu tình (chúng sinh có tình thức) mà tuyên thuyết giáo pháp cốt yếu, khiến họ đoạn trừ: ngã kiến (chấp rằng có cái tôi thật), hữu tình kiến (chấp có chúng sinh thật), mạng giả kiến (chấp có kẻ sống với mạng sống thật), sinh giả kiến (chấp có kẻ được sinh ra), dưỡng giả kiến (chấp có kẻ được nuôi dưỡng), sĩ phu kiến (chấp có con người làm chủ), bổ-đặc-già-la kiến (chấp có một chủ thể luân hồi qua các đời), ý sinh kiến (chấp có kẻ do ý sinh ra), nho đồng kiến (chấp có "người trẻ", tức một con người thường hằng), tác giả kiến (chấp có kẻ làm), thọ giả kiến (chấp có kẻ nhận quả), tri giả kiến (chấp có kẻ biết), kiến giả kiến (chấp có kẻ thấy). Vì lý do này mà gọi là Ma-ha-tát.

 Bạch Thế Tôn, vì các vị Bồ-tát có phương tiện thiện xảo, có thể vì hữu tình mà tuyên thuyết giáo pháp cốt yếu, khiến họ đoạn trừ thường kiến (chấp mọi sự là thường còn), đoạn kiến (chấp chết là mất hẳn), hữu kiến (chấp là có thật), vô kiến (chấp là không có gì). Vì lý do này mà gọi là Ma-ha-tát.

 Bạch Thế Tôn, vì các vị Bồ-tát có phương tiện thiện xảo, có thể vì hữu tình mà tuyên thuyết giáo pháp cốt yếu, khiến họ đoạn trừ kiến chấp về uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), về xứ (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng), về giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu thức), về đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ), về duyên khởi (lý các pháp do nhân duyên mà sinh). Vì lý do này mà gọi là Ma-ha-tát.

 Bạch Thế Tôn, vì các vị Bồ-tát có phương tiện thiện xảo, có thể vì hữu tình mà tuyên thuyết giáo pháp cốt yếu, khiến họ đoạn trừ kiến chấp về tứ niệm trụ (bốn phép chú tâm quán sát thân, cảm giác, tâm, các pháp) cho đến kiến chấp về mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật có). Vì lý do này mà gọi là Ma-ha-tát.

 Vì các vị Bồ-tát có phương tiện thiện xảo, có thể vì hữu tình mà tuyên thuyết giáo pháp cốt yếu, khiến họ đoạn trừ kiến chấp về việc thành thục hữu tình (giúp chúng sinh chín muồi căn lành), về việc nghiêm tịnh cõi Phật (trang hoàng và làm thanh tịnh cõi nước của Phật), về Bồ-tát, về Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến), về bồ-đề (giác ngộ), về niết-bàn (sự tịch diệt hoàn toàn khổ đau và sinh tử), về chuyển pháp luân (thuyết giảng giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp). Vì lý do này mà gọi là Ma-ha-tát.

 Bạch Thế Tôn, vì các vị Bồ-tát có phương tiện thiện xảo, có thể vì hữu tình, lấy vô sở đắc (không nắm bắt, không chấp rằng có gì để được) làm phương tiện, mà tuyên thuyết giáo pháp đoạn trừ vĩnh viễn mọi kiến chấp. Vì lý do này mà gọi là Ma-ha-tát."

 Bấy giờ cụ thọ (danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo có đạo hạnh) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, đại đệ tử của Phật nổi tiếng thấu hiểu lý "không") hỏi Xá-lợi Tử rằng: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể vì hữu tình, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà tuyên thuyết giáo pháp cốt yếu đoạn trừ vĩnh viễn mọi kiến chấp, thì do nhân gì, duyên gì mà có những vị Bồ-tát tự mình lấy hữu sở đắc (chấp rằng có cái để nắm bắt, để được) làm phương tiện, lại khởi lên kiến chấp về uẩn, xứ, giới, đế, duyên khởi, về tứ niệm trụ cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, cùng kiến chấp về thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, Bồ-tát, Như Lai, bồ-đề, niết-bàn, chuyển pháp luân?"

 Xá-lợi Tử đáp: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa sang bờ giải thoát) mà không có phương tiện thiện xảo, thì lấy hữu sở đắc làm phương tiện, khởi lên kiến chấp về uẩn cho đến kiến chấp về chuyển pháp luân. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện thiện xảo, nên nhất định không thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà vì các hữu tình tuyên thuyết giáo pháp cốt yếu đoạn trừ vĩnh viễn mọi kiến chấp. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có phương tiện thiện xảo, thì có thể vì hữu tình, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà tuyên thuyết giáo pháp cốt yếu đoạn trừ vĩnh viễn mọi kiến chấp. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nhất định không khởi các kiến chấp về uẩn v.v."

 Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, con cũng muốn dùng trí tuệ và tài biện thuyết để nói về lý do mà các vị Bồ-tát được gọi là Ma-ha-tát." Phật bảo Thiện Hiện: "Tùy ý ông nói."

 Thiện Hiện bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, vì các vị Bồ-tát muốn chứng đắc nhất thiết trí trí (trí tuệ biết hết thảy mọi sự của Phật), nên phát tâm bồ-đề, tâm vô đẳng đẳng (tâm ngang bằng với cái không gì sánh bằng, tức ngang với tâm Phật), tâm không chung với hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng, chỉ nhắm tự giải thoát), Độc giác (người tự giác ngộ không cần thầy) v.v., nhưng đối với tâm ấy cũng không chấp giữ. Vì lý do này mà gọi là Ma-ha-tát. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì tâm nhất thiết trí trí là vô lậu (không còn phiền não) chân thật, không rơi vào tam giới (ba cõi sinh tử: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc); tâm cầu nhất thiết trí trí cũng là vô lậu, không rơi vào tam giới; đối với tâm như vậy không nên chấp giữ. Vì thế Bồ-tát gọi là Ma-ha-tát."

 Bấy giờ Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện: "Thế nào là tâm vô đẳng đẳng, tâm không chung với Thanh văn, Độc giác v.v. của Bồ-tát Ma-ha-tát?" Thiện Hiện đáp: "Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, không thấy một chút pháp (sự vật, hiện tượng) nào có sinh có diệt, có giảm có tăng, có nhiễm có tịnh. Này Xá-lợi Tử, nếu không thấy một chút pháp nào có sinh có diệt, có giảm có tăng, có nhiễm có tịnh, thì cũng không thấy có tâm Thanh văn, tâm Độc giác, tâm Bồ-tát, tâm Như Lai. Này Xá-lợi Tử, đó gọi là tâm vô đẳng đẳng, tâm không chung với Thanh văn, Độc giác v.v. của Bồ-tát Ma-ha-tát. Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát đối với tâm như vậy cũng không chấp giữ."

 Bấy giờ Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không nên chấp giữ tâm như vậy, thì đối với tâm của tất cả Thanh văn, Độc giác, dị sinh (phàm phu, kẻ phải sinh vào nhiều loài khác nhau theo nghiệp) v.v. cũng không nên chấp giữ; và đối với tâm về sắc (phần vật chất), thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết hình tướng), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết phân biệt), cho đến tâm về mười tám pháp bất cộng của Phật, cũng không nên chấp giữ. Vì sao? Vì các tâm như vậy đều không có tâm tính (không có bản chất thật của tâm)." Thiện Hiện đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, thật như lời ông nói."

 Bấy giờ Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện: "Nếu vì tất cả các tâm không có tâm tính nên không nên chấp giữ, thì sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng không có tính chất của sắc, thọ, tưởng, hành, thức nên không nên chấp giữ; cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng không có tính chất của mười tám pháp bất cộng của Phật nên không nên chấp giữ." Thiện Hiện đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, thật như lời ông nói."

 Xá-lợi Tử nói: "Nếu tâm nhất thiết trí trí là vô lậu chân thật, không rơi vào tam giới, thì tâm của tất cả kẻ ngu phàm phu, Thanh văn, Độc giác v.v. cũng phải là vô lậu chân thật, không rơi vào tam giới. Vì sao? Vì các tâm như vậy đều có bản tính là không." Thiện Hiện đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, thật như lời ông nói."

 Xá-lợi Tử nói: "Nếu các tâm như vậy, vì bản tính là không, nên là vô lậu chân thật, không rơi vào tam giới, thì sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng phải là vô lậu chân thật, không rơi vào tam giới. Vì sao? Vì các pháp như vậy đều có bản tính là không." Thiện Hiện đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, thật như lời ông nói."

 Xá-lợi Tử nói: "Nếu các pháp như tâm, sắc v.v. vì không có tính chất của tâm, sắc v.v. nên không nên chấp giữ, thì tất cả các pháp đều phải bình đẳng, hoàn toàn không có sai khác." Thiện Hiện đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, thật như lời ông nói."

 Xá-lợi Tử nói: "Nếu tất cả các pháp đều bình đẳng không sai khác, thì vì sao Như Lai nói tâm, sắc v.v. có nhiều thứ khác nhau?" Thiện Hiện đáp: "Đó là Như Lai nói theo thế tục (chân lý quy ước, cách nói thông thường của thế gian), không phải nói theo thắng nghĩa (chân lý tối hậu, sự thật rốt ráo)."

 Xá-lợi Tử nói: "Nếu các pháp tâm, sắc v.v. của dị sinh, Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát, Như Lai đều là vô lậu, không rơi vào tam giới, thì các dị sinh với các bậc thánh, Bồ-tát, Như Lai lẽ ra phải không có sai khác." Thiện Hiện đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, thật như lời ông nói."

 Xá-lợi Tử nói: "Nếu phàm phu, bậc thánh, Bồ-tát, Như Lai không có sai khác, thì vì sao Phật nói phàm và thánh, lớn và nhỏ có nhiều thứ khác nhau?" Thiện Hiện đáp: "Điều này cũng là Như Lai nói theo thế tục, không nói theo thắng nghĩa. Này Xá-lợi Tử, các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, nên đối với tâm đại bồ-đề, tâm vô đẳng đẳng, tâm không chung với Thanh văn, Độc giác v.v. mà mình đã phát khởi, không cậy vào, không chấp giữ; đối với sắc và phi sắc (cái thuộc vật chất và cái không thuộc vật chất) cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, không nắm lấy, không vướng mắc. Vì lý do này mà gọi là Ma-ha-tát."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video