Thiên 488 — Hội 2 · Phẩm 17 Niệm trụ v.v. · phần 1
Phần thứ hai, phẩm Niệm trụ v.v. thứ mười bảy, đoạn một. Lại nữa, Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của ngài Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật)! Tướng Đại thừa (đặc điểm của "cỗ xe lớn", tức giáo pháp đưa cả mình lẫn mọi chúng sinh đến giác ngộ) của Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) là bốn niệm trụ (bốn chỗ để đặt sự ghi nhớ, tỉnh giác một cách vững vàng: thân, cảm thọ, tâm và các pháp). Bốn ấy là gì? Một là thân niệm trụ, hai là thọ niệm trụ (thọ: cảm giác vui, khổ, hoặc không vui không khổ), ba là tâm niệm trụ, bốn là pháp niệm trụ. Thân niệm trụ là: Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo, đưa người sang bờ giác ngộ), lấy vô sở đắc (không thấy có gì để nắm bắt, để đạt được) làm phương tiện (cách thức tu tập), tuy đối với thân bên trong an trụ quán theo thân (quan sát kỹ từng phần, từng hoạt động của thân để thấy đúng bản chất), hoặc đối với thân bên ngoài an trụ quán theo thân, hoặc đối với thân cả trong lẫn ngoài an trụ quán theo thân, mà vĩnh viễn không khởi lên những suy tìm gắn với thân; hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo đối với cuộc đời. Thọ niệm trụ là: Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, tuy đối với cảm thọ bên trong an trụ quán theo cảm thọ, hoặc đối với cảm thọ bên ngoài an trụ quán theo cảm thọ, hoặc đối với cảm thọ cả trong lẫn ngoài an trụ quán theo cảm thọ, mà vĩnh viễn không khởi lên những suy tìm gắn với cảm thọ; hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Tâm niệm trụ là: Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, tuy đối với tâm bên trong an trụ quán theo tâm, hoặc đối với tâm bên ngoài an trụ quán theo tâm, hoặc đối với tâm cả trong lẫn ngoài an trụ quán theo tâm, mà vĩnh viễn không khởi lên những suy tìm gắn với tâm; hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Pháp niệm trụ là: Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, tuy đối với các pháp (mọi hiện tượng, sự vật, đối tượng của ý) bên trong an trụ quán theo pháp, hoặc đối với các pháp bên ngoài an trụ quán theo pháp, hoặc đối với các pháp cả trong lẫn ngoài an trụ quán theo pháp, mà vĩnh viễn không khởi lên những suy tìm gắn với pháp; hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo? Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, xét kỹ thân mình: khi đi thì biết đang đi, khi đứng thì biết đang đứng, khi ngồi thì biết đang ngồi, khi nằm thì biết đang nằm; thân mình ở trong dáng vẻ, cử chỉ khác nhau thế nào thì biết đúng như thế ấy; hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, xét kỹ thân mình: đi tới đi lui đều biết rõ đúng đắn, nhìn ngó trước sau đều biết rõ, cúi xuống ngẩng lên đều biết rõ, co duỗi đều biết rõ; khi mặc tăng-già-chi (chiếc y lớn khoác ngoài của người xuất gia), cầm giữ y và bát, khi ăn khi uống, khi nằm nghỉ hay đi kinh hành (đi chậm rãi qua lại để giữ tâm tỉnh giác), khi ngồi khi đứng dậy, khi đón tiếp người, khi thức khi ngủ, khi nói khi im lặng, khi vào và ra khỏi các định, đều ghi nhớ tỉnh giác và biết rõ đúng đắn. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, xét kỹ thân mình: khi hơi thở vào thì ghi nhận biết hơi thở vào, khi hơi thở ra thì ghi nhận biết hơi thở ra, khi hơi thở dài thì ghi nhận biết hơi thở dài, khi hơi thở ngắn thì ghi nhận biết hơi thở ngắn. Như người thợ quay bánh xe hoặc học trò của ông, khi đà quay của bánh xe dài thì biết đà quay dài, khi đà quay ngắn thì biết đà quay ngắn; Bồ-tát Ma-ha-tát này cũng như thế, ghi nhận biết rõ các hơi thở, hoặc vào hoặc ra, dài ngắn khác nhau. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, xét kỹ sự khác nhau của các giới (các yếu tố cấu thành) trong thân mình, tức là địa giới (yếu tố đất, chất cứng), thủy giới (yếu tố nước, chất lỏng), hỏa giới (yếu tố lửa, hơi ấm) và phong giới (yếu tố gió, sự chuyển động). Như người đồ tể khéo tay hoặc học trò của ông, giết con bò xong lại dùng dao bén xẻ thân nó ra, cắt làm bốn phần, rồi dù ngồi hay đứng cũng quan sát biết rõ đúng như thật; Bồ-tát Ma-ha-tát này cũng như thế, quán sát sự khác nhau của bốn giới đất, nước, lửa, gió trong thân mình. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, xét kỹ thân mình: từ chân đến đỉnh đầu chứa đầy những thứ không sạch, bên ngoài được bọc bởi lớp da mỏng. Tức là thân này chỉ có: tóc, lông, móng, răng, da, máu, thịt, gân, mạch, xương, tủy, tim, gan, phổi, thận, lá lách, mật, bọng chứa, dạ dày, ruột già, ruột non, phân, nước tiểu, nước mũi, nước bọt, nước dãi, nước mắt, ghét bẩn, đờm, mủ, mỡ, chất nhờn (?), màng não, và các chất nhầy khác (?). Những thứ không sạch như thế chứa đầy trong thân. Như người nông dân hoặc các nhà giàu có, trong kho chứa đầy các loại ngũ cốc như lúa, mè, kê, đậu, lúa mạch v.v.; người có mắt sáng mở kho ra nhìn, biết đúng như thật rằng trong đó chỉ có các loại ngũ cốc như lúa, mè, kê v.v. Bồ-tát Ma-ha-tát này cũng như thế, xét kỹ thân mình từ chân đến đỉnh đầu chứa đầy những thứ không sạch, không đáng ham thích. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đi đến nơi hoang vắng (bãi bỏ xác người chết) nhìn những xác chết bị vứt bỏ: chết đã một ngày, hoặc hai ngày, cho đến bảy ngày, thân xác sình trương, màu sắc biến thành xanh bầm, hôi thối rữa nát, da thủng, máu mủ chảy ra. Thấy việc ấy rồi tự nghĩ về thân mình: "Thân ta cũng có tính chất như thế, cũng mang đủ những điều như thế; nếu chưa được giải thoát thì rốt cuộc cũng sẽ như thế." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đi đến nơi hoang vắng nhìn những xác chết bị vứt bỏ: chết đã một ngày, hoặc hai ngày, cho đến bảy ngày, bị các loài chim thú như kên kên, chim ưng, quạ, chim khách, cú, hổ, báo, cáo, sói, chó rừng, chó v.v. hoặc mổ hoặc cào, xương thịt vương vãi bừa bãi, cắn xé ăn nuốt. Thấy việc ấy rồi tự nghĩ về thân mình: "Thân ta cũng có tính chất như thế, cũng mang đủ những điều như thế; nếu chưa được giải thoát thì rốt cuộc cũng sẽ như thế." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đi đến nơi hoang vắng nhìn những xác chết bị vứt bỏ: sau khi bị chim thú ăn, phần dơ bẩn còn lại rữa nát, máu mủ chảy lênh láng, vô số loại giòi bọ bò ra lẫn lộn, hôi thối ghê tởm hơn cả xác chó chết. Thấy việc ấy rồi tự nghĩ về thân mình: "Thân ta cũng có tính chất như thế, cũng mang đủ những điều như thế; nếu chưa được giải thoát thì rốt cuộc cũng sẽ như thế." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đi đến nơi hoang vắng nhìn những xác chết bị vứt bỏ: sau khi giòi bọ ăn, thịt rời ra, xương lộ ra, các khớp còn nối liền nhau, gân quấn quanh, máu bôi lấm, vẫn còn sót chút thịt thối. Thấy việc ấy rồi tự nghĩ về thân mình: "Thân ta cũng có tính chất như thế, cũng mang đủ những điều như thế; nếu chưa được giải thoát thì rốt cuộc cũng sẽ như thế." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đi đến nơi hoang vắng nhìn những xác chết bị vứt bỏ: đã thành bộ xương móc nối, máu thịt đều hết sạch, chỉ còn gân nối liền nhau. Thấy việc ấy rồi tự nghĩ về thân mình: "Thân ta cũng có tính chất như thế, cũng mang đủ những điều như thế; nếu chưa được giải thoát thì rốt cuộc cũng sẽ như thế." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đi đến nơi hoang vắng nhìn những xác chết bị vứt bỏ: chỉ còn lại các khúc xương, xương trắng toát, màu như ngọc kha (loại vỏ sò trắng quý) và tuyết, các đường gân đã rữa nát, các khớp xương rời nhau. Thấy việc ấy rồi tự nghĩ về thân mình: "Thân ta cũng có tính chất như thế, cũng mang đủ những điều như thế; nếu chưa được giải thoát thì rốt cuộc cũng sẽ như thế." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đi đến nơi hoang vắng nhìn những xác chết bị vứt bỏ: đã thành xương trắng, các khớp rời rã, rơi rớt mỗi nơi một phương. Thấy việc ấy rồi tự nghĩ về thân mình: "Thân ta cũng có tính chất như thế, cũng mang đủ những điều như thế; nếu chưa được giải thoát thì rốt cuộc cũng sẽ như thế." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đi đến nơi hoang vắng nhìn những xác chết bị vứt bỏ: các xương rời nhau, mỗi thứ một nơi: xương bàn chân một nơi, xương bắp chân một nơi, xương đầu gối một nơi, xương đùi một nơi, xương hông một nơi, xương sống một nơi, xương sườn một nơi, xương ngực một nơi, xương vai một nơi, xương cánh tay một nơi, xương bàn tay một nơi, xương cổ một nơi, xương hàm một nơi, xương gò má một nơi, chiếc sọ cũng nằm một nơi. Thấy việc ấy rồi tự nghĩ về thân mình: "Thân ta cũng có tính chất như thế, cũng mang đủ những điều như thế; nếu chưa được giải thoát thì rốt cuộc cũng sẽ như thế." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đi đến nơi hoang vắng nhìn những xác chết bị vứt bỏ: xương cốt vương vãi bừa bãi, gió thổi nắng phơi, mưa dội sương phủ, trải qua nhiều năm tháng, màu trắng như ngọc kha và tuyết. Thấy việc ấy rồi tự nghĩ về thân mình: "Thân ta cũng có tính chất như thế, cũng mang đủ những điều như thế; nếu chưa được giải thoát thì rốt cuộc cũng sẽ như thế." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đi đến nơi hoang vắng nhìn những xác chết bị vứt bỏ: những xương còn sót rải trên mặt đất, trải qua nhiều trăm năm hoặc nhiều nghìn năm, màu sắc biến thành xanh xám như màu lông chim bồ câu, hoặc đã mục nát vụn thành bột như bụi, trộn lẫn với đất khó mà phân biệt. Thấy việc ấy rồi tự nghĩ về thân mình: "Thân ta cũng có tính chất như thế, cũng mang đủ những điều như thế; nếu chưa được giải thoát thì rốt cuộc cũng sẽ như thế." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân bên trong an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo. Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, như đối với thân bên trong an trụ quán theo thân với những cách khác nhau như thế, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo, thì đối với thân bên ngoài an trụ quán theo thân, đối với thân cả trong lẫn ngoài an trụ quán theo thân, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo, tùy chỗ thích hợp cũng đều như thế. Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với cảm thọ, tâm và các pháp bên trong, bên ngoài và cả trong lẫn ngoài, an trụ quán theo cảm thọ, tâm và pháp, hăng hái tinh tiến, biết rõ đúng đắn, đầy đủ sự ghi nhớ tỉnh giác, chế ngự tham muốn và buồn lo, tùy chỗ thích hợp đều nên giảng nói rộng ra như vậy. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với thân, cảm thọ, tâm, pháp bên trong, bên ngoài và cả trong lẫn ngoài, khi an trụ quán theo thân, cảm thọ, tâm, pháp, tuy quán như thế mà không có gì để nắm bắt. Thiện Hiện! Nên biết đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là bốn chính đoạn (bốn sự nỗ lực chân chính để dứt điều ác, nuôi điều thiện). Bốn ấy là gì? Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với những điều ác, bất thiện chưa sinh, vì để chúng không sinh, nên khởi lòng mong muốn, tự thúc giục, phát khởi chính cần (sự siêng năng chân chính), thúc đẩy tâm và giữ vững tâm; đó là điều thứ nhất. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với những điều ác, bất thiện đã sinh, vì để dứt hẳn chúng, nên khởi lòng mong muốn, tự thúc giục, phát khởi chính cần, thúc đẩy tâm và giữ vững tâm; đó là điều thứ hai. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với những điều thiện chưa sinh, vì để khiến chúng sinh ra, nên khởi lòng mong muốn, tự thúc giục, phát khởi chính cần, thúc đẩy tâm và giữ vững tâm; đó là điều thứ ba. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với những điều thiện đã sinh, vì để khiến chúng được giữ vững, không mất đi, tăng trưởng rộng thêm, tu tập gấp bội cho đến viên mãn, nên khởi lòng mong muốn, tự thúc giục, phát khởi chính cần, thúc đẩy tâm và giữ vững tâm; đó là điều thứ tư. Thiện Hiện! Nên biết đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát. Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười bốn. Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười lăm. Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc, từng sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.