Thiên 489 — Hội 2 · Phẩm 17 Niệm trụ v.v. · phần 2

 Phần thứ hai, phẩm Niệm Trụ v.v., thứ mười bảy, đoạn 2 (niệm trụ: phép tu giữ tâm chú ý, quán sát rõ thân, cảm thọ, tâm và các pháp).

 Lại nữa, Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đệ tử lớn của Phật, người hiểu sâu về tính không)! Tướng Đại thừa (dấu hiệu, đặc điểm của cỗ xe lớn, tức con đường tu hành cứu độ tất cả chúng sinh để thành Phật) của Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) là bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực thần thông, tức bốn loại thiền định làm chỗ dựa cho thần thông). Thế nào là bốn?

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ đưa sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấy rõ tính không của mọi pháp, giúp vượt khỏi sinh tử) mà lấy vô sở đắc (không thấy có gì để nắm bắt, chiếm giữ) làm phương tiện (cách thức, phương pháp tu), tu dục tam-ma-địa (tam-ma-địa: thiền định, trạng thái tâm tập trung vững vàng vào một chỗ; dục tam-ma-địa: định có được nhờ mong muốn mạnh mẽ), thành tựu thần túc có đủ đoạn hành (sự nỗ lực dứt trừ các điều xấu ác), nương vào xa lìa, nương vào không nhiễm, nương vào diệt (sự dứt sạch phiền não), hồi hướng (hướng mọi công phu về) sự xả bỏ, đó là thứ nhất.

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu cần tam-ma-địa (định có được nhờ siêng năng tinh tấn), thành tựu thần túc có đủ đoạn hành, nương vào xa lìa, nương vào không nhiễm, nương vào diệt, hồi hướng về sự xả bỏ, đó là thứ hai. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu tâm tam-ma-địa (định có được nhờ giữ tâm chuyên nhất), thành tựu thần túc có đủ đoạn hành, nương vào xa lìa, nương vào không nhiễm, nương vào diệt, hồi hướng về sự xả bỏ, đó là thứ ba. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu quán tam-ma-địa (định có được nhờ quán sát suy xét), thành tựu thần túc có đủ đoạn hành, nương vào xa lìa, nương vào không nhiễm, nương vào diệt, hồi hướng về sự xả bỏ, đó là thứ tư. Thiện Hiện nên biết, đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là năm căn (năm gốc rễ của điều thiện, năm năng lực nền tảng sinh ra các công đức). Thế nào là năm? Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu tập tín căn (niềm tin), tinh tấn căn (sự siêng năng), niệm căn (sự ghi nhớ, chú ý rõ ràng), định căn (sự tập trung của tâm), tuệ căn (trí tuệ), thì Thiện Hiện nên biết, đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là năm lực (năm sức mạnh, tức năm căn trên khi đã lớn mạnh đến mức không gì phá được). Thế nào là năm? Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu tập tín lực, tinh tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực, thì Thiện Hiện nên biết, đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ). Thế nào là bảy? Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu tập niệm đẳng giác chi (giữ chánh niệm), trạch pháp đẳng giác chi (phân biệt chọn lựa đúng sai các pháp), tinh tấn đẳng giác chi (siêng năng), hỷ đẳng giác chi (niềm vui trong pháp), khinh an đẳng giác chi (thân tâm nhẹ nhàng thư thái), định đẳng giác chi (tâm tập trung), xả đẳng giác chi (tâm bình thản, buông bỏ, không thiên lệch), nương vào xa lìa, nương vào không nhiễm, nương vào diệt, hồi hướng về sự xả bỏ, thì Thiện Hiện nên biết, đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là tám thánh đạo chi (tám yếu tố của con đường của bậc thánh). Thế nào là tám? Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu tập chánh kiến (thấy biết đúng), chánh tư duy (suy nghĩ đúng), chánh ngữ (lời nói đúng), chánh nghiệp (việc làm đúng), chánh mạng (cách sống, nuôi mạng đúng), chánh tinh tấn (siêng năng đúng), chánh niệm (chú ý ghi nhớ đúng), chánh định (thiền định đúng), nương vào xa lìa, nương vào không nhiễm, nương vào diệt, hồi hướng về sự xả bỏ, thì Thiện Hiện nên biết, đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là ba tam-ma-địa. Thế nào là ba? Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, quán thấy tự tướng (bản chất riêng) của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều là không, tâm an trụ vào đó, gọi là không giải thoát môn (cửa giải thoát quán tính không), cũng gọi là không tam-ma-địa, đó là thứ nhất. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, quán thấy vì tự tướng của tất cả các pháp là không nên đều không có tướng (hình tướng, dấu hiệu để nắm bắt), tâm an trụ vào đó, gọi là vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát quán không có tướng), cũng gọi là vô tướng tam-ma-địa, đó là thứ hai. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, quán thấy vì tự tướng của tất cả các pháp là không nên đều không có gì để mong cầu, tâm an trụ vào đó, gọi là vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát không còn mong cầu), cũng gọi là vô nguyện tam-ma-địa, đó là thứ ba. Thiện Hiện nên biết, đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là mười một trí. Thế nào là mười một? Đó là pháp trí, loại trí, tha tâm trí, thế tục trí, khổ trí, tập trí, diệt trí, đạo trí, tận trí, vô sinh trí, như thuyết trí.

 Thế nào là pháp trí? Thiện Hiện! Trí lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ các tướng sai khác của năm uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh khái niệm, hành là ý chí và các hoạt động tâm, thức là sự nhận biết), đó là pháp trí. Thế nào là loại trí? Thiện Hiện! Trí lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rằng từ mắt cho đến ý, từ sắc (hình sắc) cho đến pháp (đối tượng của ý) đều là vô thường, đó là loại trí. Thế nào là tha tâm trí? Thiện Hiện! Trí lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ tâm và tâm sở pháp (các trạng thái tâm lý đi kèm với tâm) của các hữu tình (chúng sinh có tình thức) khác, không chút nghi ngờ vướng mắc, đó là tha tâm trí (trí biết tâm người khác). Thế nào là thế tục trí? Thiện Hiện! Trí lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ sự tu hành sai khác của các hữu tình, đó là thế tục trí.

 Thế nào là khổ trí? Thiện Hiện! Trí lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rằng khổ không nên để sinh ra nữa, đó là khổ trí. Thế nào là tập trí? Thiện Hiện! Trí lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rằng tập (nguyên nhân gây ra khổ) phải dứt bỏ vĩnh viễn, đó là tập trí. Thế nào là diệt trí? Thiện Hiện! Trí lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rằng diệt (sự chấm dứt khổ, tức niết-bàn) phải tự chứng nghiệm, đó là diệt trí. Thế nào là đạo trí? Thiện Hiện! Trí lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rằng đạo (con đường dẫn đến chấm dứt khổ) phải tu tập, đó là đạo trí. Thế nào là tận trí? Thiện Hiện! Trí lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết tham, sân, si (tham lam, giận dữ, mê muội) đã dứt hết, đó là tận trí. Thế nào là vô sinh trí? Thiện Hiện! Trí lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rằng sẽ vĩnh viễn không còn sinh lại vào các cõi luân hồi nữa, đó là vô sinh trí. Thế nào là như thuyết trí? Thiện Hiện! Nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng của tất cả các pháp, trí tuệ viên mãn của Phật) mà Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như) có được, đó là như thuyết trí. Thiện Hiện nên biết, đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là ba căn: một là vị tri đương tri căn (căn "sẽ biết điều chưa biết"), hai là dĩ tri căn (căn "đã biết"), ba là cụ tri căn (căn "biết trọn đủ"). Thế nào là vị tri đương tri căn? Thiện Hiện! Những bổ-đặc-già-la (người, cá nhân) hữu học (người đã vào dòng thánh nhưng còn phải tu học tiếp), đối với các thánh đế (những chân lý của bậc thánh, tức khổ, tập, diệt, đạo) mà chưa hiện quán (chưa thấy biết trực tiếp, rõ ràng), thì tín căn, tinh tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn mà họ có, đó là vị tri đương tri căn. Thế nào là dĩ tri căn? Thiện Hiện! Những bổ-đặc-già-la hữu học đối với các thánh đế đã được hiện quán, thì tín căn, tinh tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn mà họ có, đó là dĩ tri căn. Thế nào là cụ tri căn? Thiện Hiện! Đó là những bổ-đặc-già-la vô học (người đã tu học xong, không còn gì phải học), hoặc A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), hoặc Độc giác (bậc tự mình giác ngộ không nhờ thầy dạy), hoặc Bồ-tát Ma-ha-tát đã trụ ở thập địa (mười giai vị tu hành của Bồ-tát; ở đây là địa thứ mười), hoặc chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (Ứng: bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn), thì tín căn, tinh tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn mà các vị ấy có, đó là cụ tri căn. Thiện Hiện! Nếu ba căn này lấy vô sở đắc làm phương tiện, thì nên biết đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là ba tam-ma-địa. Thế nào là ba? Một là hữu tầm hữu tứ tam-ma-địa, hai là vô tầm duy tứ tam-ma-địa, ba là vô tầm vô tứ tam-ma-địa (tầm: sự suy xét thô, tâm hướng đến đối tượng; tứ: sự suy xét tinh tế, tâm dò xét kỹ đối tượng).

 Thế nào là hữu tầm hữu tứ tam-ma-địa? Thiện Hiện! Nếu lìa bỏ dục vọng và các pháp ác, bất thiện, có tầm có tứ, có niềm vui sướng sinh ra do sự xa lìa, vào và an trụ trọn vẹn trong sơ tĩnh lự (tầng thiền thứ nhất; tĩnh lự là thiền định, tâm lặng yên mà suy xét rõ), đó là hữu tầm hữu tứ tam-ma-địa. Thế nào là vô tầm duy tứ tam-ma-địa? Thiện Hiện! Đó là trung gian định (tầng định ở khoảng giữa) giữa sơ tĩnh lự và đệ nhị tĩnh lự (tầng thiền thứ hai), đó là vô tầm duy tứ tam-ma-địa. Thế nào là vô tầm vô tứ tam-ma-địa? Thiện Hiện! Từ đệ nhị tĩnh lự cho đến định phi tưởng phi phi tưởng xứ (tầng định cao nhất của cõi vô sắc, nơi tâm không còn tưởng thô nhưng chẳng phải hoàn toàn không có tưởng), đó là vô tầm vô tứ tam-ma-địa. Thiện Hiện! Nếu ba loại này lấy vô sở đắc làm phương tiện, thì nên biết đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là mười tùy niệm (mười điều thường nhớ nghĩ đến). Thế nào là mười? Đó là niệm Phật, niệm Pháp (giáo lý), niệm Tăng (đoàn thể người tu), niệm giới (giới luật), niệm xả (sự bố thí, buông bỏ), niệm thiên (cõi trời), niệm tịch tĩnh (sự vắng lặng của niết-bàn), niệm hơi thở ra vào, niệm thân, niệm chết. Thiện Hiện! Nếu mười loại này lấy vô sở đắc làm phương tiện, thì nên biết đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là tất cả các pháp lành như bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền của cõi sắc), bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả), bốn vô sắc định (bốn tầng định của cõi không còn hình sắc), tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự trói buộc), chín thứ đệ định (chín tầng định tiến lên theo thứ tự, không xen tạp), nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện, thì nên biết đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật). Thế nào là mười? Thiện Hiện! Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ đúng như thật các tướng xứ và phi xứ (điều hợp lý có thể xảy ra và điều không thể xảy ra) của các pháp như nhân quả, đó là thứ nhất. Thiện Hiện! Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ đúng như thật các tướng sai khác về các nghiệp, các pháp thọ nhận, nhân và quả của mọi loài hữu tình trong quá khứ, vị lai, hiện tại, đó là thứ hai. Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ đúng như thật đủ loại giới (cảnh giới, tính chất) không phải chỉ một trong thế gian, đó là thứ ba. Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ đúng như thật đủ loại thắng giải (sự hiểu biết và ưa thích đã quyết định vững chắc) không phải chỉ một của mọi loài hữu tình, đó là thứ tư. Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ đúng như thật các căn (căn cơ, năng lực tiếp nhận) hơn kém của mọi loài hữu tình, đó là thứ năm. Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ đúng như thật hành tướng của con đường dẫn đến khắp mọi cõi, đó là thứ sáu. Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ đúng như thật sự sai khác về nhiễm và tịnh của căn, lực, giác chi, giải thoát, tĩnh lự, đẳng trì (định giữ tâm bình đẳng, chuyên nhất), đẳng chí (trạng thái nhập định sâu, tâm thân bình đẳng an ổn) của mọi loài hữu tình, đó là thứ bảy. Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ đúng như thật vô số sự sai khác về túc trú (các đời sống trong quá khứ) của mọi loài hữu tình, đó là thứ tám. Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ đúng như thật vô số sự sai khác về chết đây sinh kia của mọi loài hữu tình, đó là thứ chín. Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện mà biết rõ đúng như thật các lậu (phiền não khiến tâm rò rỉ, trôi lăn trong sinh tử) đã dứt hết vĩnh viễn, được tâm giải thoát vô lậu (không còn phiền não), được tuệ giải thoát vô lậu, ngay trong hiện pháp (đời hiện tại) tự mình chứng nghiệm, an trụ trọn vẹn, biết đúng rằng: "Sự sinh của ta đã hết, phạm hạnh (đời sống trong sạch của người tu) đã thành lập, việc cần làm đã làm xong, không còn chịu thân đời sau nữa", đó là thứ mười. Thiện Hiện nên biết, đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp). Thế nào là bốn? Thiện Hiện! Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện, tự xưng: "Ta là bậc Chánh Đẳng Giác". Giả sử có sa-môn (người xuất gia tu hành), hoặc bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế của Ấn Độ), hoặc trời, ma, Phạm thiên (vị trời cai quản cõi Phạm), hoặc ai khác trong thế gian, dựa theo lý lẽ mà đặt ra chất vấn và khiến nhớ lại, nói rằng: "Đối với pháp này, ông chưa phải là bậc Chánh Đẳng Giác". Ta đối với những chất vấn ấy thấy rõ là không có căn cứ. Vì thấy những chất vấn ấy không có căn cứ nên được an ổn, không sợ hãi, không e ngại. Ta tự xưng ở ngôi vị tôn quý của bậc Đại Tiên (bậc thánh lớn, chỉ Phật), ở giữa đại chúng cất tiếng rống sư tử chân chánh (ví như sư tử là chúa muôn thú rống lên khiến mọi loài khiếp phục; chỉ lời thuyết pháp quyết định, không gì bác bỏ được), chuyển bánh xe Phạm (bánh xe giáo pháp thanh tịnh, tức truyền bá giáo pháp) vi diệu. Bánh xe ấy thanh tịnh, chân chánh, chân thật, không gì cao hơn; tất cả sa-môn, bà-la-môn, trời, ma, Phạm thiên, hoặc ai khác trong thế gian đều không ai có thể chuyển đúng như pháp được. Đó là thứ nhất.

 Thiện Hiện! Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện, tự xưng: "Ta đã dứt hết vĩnh viễn các lậu". Giả sử có sa-môn, hoặc bà-la-môn, hoặc trời, ma, Phạm thiên, hoặc ai khác trong thế gian, dựa theo lý lẽ mà đặt ra chất vấn và khiến nhớ lại, nói rằng: "Các lậu như thế này ông chưa dứt hết vĩnh viễn". Ta đối với những chất vấn ấy thấy rõ là không có căn cứ. Vì thấy những chất vấn ấy không có căn cứ nên được an ổn, không sợ hãi, không e ngại. Ta tự xưng ở ngôi vị tôn quý của bậc Đại Tiên, ở giữa đại chúng cất tiếng rống sư tử chân chánh, chuyển bánh xe Phạm vi diệu. Bánh xe ấy thanh tịnh, chân chánh, chân thật, không gì cao hơn; tất cả sa-môn, bà-la-môn, trời, ma, Phạm thiên, hoặc ai khác trong thế gian đều không ai có thể chuyển đúng như pháp được. Đó là thứ hai.

 Thiện Hiện! Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện, vì các đệ tử mà nói những pháp gây chướng ngại cho đạo. Giả sử có sa-môn, hoặc bà-la-môn, hoặc trời, ma, Phạm thiên, hoặc ai khác trong thế gian, dựa theo lý lẽ mà đặt ra chất vấn và khiến nhớ lại, nói rằng: "Tập theo pháp này không thể gây chướng ngại cho đạo". Ta đối với những chất vấn ấy thấy rõ là không có căn cứ. Vì thấy những chất vấn ấy không có căn cứ nên được an ổn, không sợ hãi, không e ngại. Ta tự xưng ở ngôi vị tôn quý của bậc Đại Tiên, ở giữa đại chúng cất tiếng rống sư tử chân chánh, chuyển bánh xe Phạm vi diệu. Bánh xe ấy thanh tịnh, chân chánh, chân thật, không gì cao hơn; tất cả sa-môn, bà-la-môn, trời, ma, Phạm thiên, hoặc ai khác trong thế gian đều không ai có thể chuyển đúng như pháp được. Đó là thứ ba.

 Thiện Hiện! Nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện, vì các đệ tử mà nói con đường dứt hết khổ. Giả sử có sa-môn, hoặc bà-la-môn, hoặc trời, ma, Phạm thiên, hoặc ai khác trong thế gian, dựa theo lý lẽ mà đặt ra chất vấn và khiến nhớ lại, nói rằng: "Tu con đường này không thể dứt hết khổ". Ta đối với những chất vấn ấy thấy rõ là không có căn cứ. Vì thấy những chất vấn ấy không có căn cứ nên được an ổn, không sợ hãi, không e ngại. Ta tự xưng ở ngôi vị tôn quý của bậc Đại Tiên, ở giữa đại chúng cất tiếng rống sư tử chân chánh, chuyển bánh xe Phạm vi diệu. Bánh xe ấy thanh tịnh, chân chánh, chân thật, không gì cao hơn; tất cả sa-môn, bà-la-môn, trời, ma, Phạm thiên, hoặc ai khác trong thế gian đều không ai có thể chuyển đúng như pháp được. Đó là thứ tư. Thiện Hiện nên biết, đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là bốn vô ngại giải (bốn sự hiểu biết và diễn đạt thông suốt không trở ngại). Thế nào là bốn? Một là nghĩa vô ngại giải (thông suốt nghĩa lý), hai là pháp vô ngại giải (thông suốt các pháp, giáo lý), ba là từ vô ngại giải (thông suốt ngôn từ các xứ), bốn là biện vô ngại giải (thông suốt trong biện thuyết, giảng nói lưu loát). Thiện Hiện! Bốn vô ngại giải như thế, nếu lấy vô sở đắc làm phương tiện, thì nên biết đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác). Thế nào là mười tám? Thiện Hiện! Đó là chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác: luôn không có lầm lỗi; không có lời nói thô bạo vội vàng; không có sự quên mất chánh niệm; không có các tưởng sai biệt; không có tâm không ở trong định; không có sự buông xả mà không biết chọn lựa; ý muốn không thoái lui; tinh tấn không thoái lui; niệm không thoái lui; tuệ không thoái lui; giải thoát không thoái lui; giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát) không thoái lui; tất cả thân nghiệp (việc làm của thân) đều lấy trí dẫn đầu và chuyển theo trí; tất cả ngữ nghiệp (lời nói) đều lấy trí dẫn đầu và chuyển theo trí; tất cả ý nghiệp (suy nghĩ) đều lấy trí dẫn đầu và chuyển theo trí; trí kiến khởi lên đối với đời quá khứ không vướng mắc, không ngăn ngại; trí kiến khởi lên đối với đời vị lai không vướng mắc, không ngăn ngại; trí kiến khởi lên đối với đời hiện tại không vướng mắc, không ngăn ngại. Thiện Hiện! Mười tám pháp bất cộng của Phật như thế, không pháp nào không lấy vô sở đắc làm phương tiện; nên biết đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát là đà-la-ni môn (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn mọi pháp không quên mất; môn: cửa, phương pháp). Những gì là đà-la-ni môn? Đó là tính bình đẳng của chữ, tính bình đẳng của lời, đi vào các tự môn (cửa chữ, tức các âm chữ cái làm chỗ dựa để ngộ nhập nghĩa lý). Thế nào là tính bình đẳng của chữ, tính bình đẳng của lời, đi vào các tự môn? Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện:

 Vào cửa chữ A, ngộ rằng tất cả các pháp vốn không sinh. Vào cửa chữ Lạc, ngộ rằng tất cả các pháp lìa bụi nhơ. Vào cửa chữ Bả, ngộ rằng tất cả các pháp là giáo lý của thắng nghĩa (chân lý tối thượng). Vào cửa chữ Giả, ngộ rằng tất cả các pháp không có chết và sinh. Vào cửa chữ Na, ngộ rằng tất cả các pháp xa lìa danh và tướng, không có được mất. Vào cửa chữ Khả, ngộ rằng tất cả các pháp vượt ra ngoài thế gian, vì cành nhánh và duyên của ái (lòng ham muốn) đã bị diệt trừ vĩnh viễn. Vào cửa chữ Đà, ngộ rằng tất cả các pháp được điều phục, vắng lặng, chân như (thực tính như thật của mọi pháp) bình đẳng, không phân biệt. Vào cửa chữ Bà, ngộ rằng tất cả các pháp lìa sự trói buộc và cởi mở. Vào cửa chữ Đồ, ngộ rằng tất cả các pháp lìa nóng bức, cong vạy, nhơ uế, được thanh tịnh. Vào cửa chữ Sa, ngộ rằng tất cả các pháp không vướng ngại. Vào cửa chữ Phược, ngộ rằng tất cả các pháp dứt đường ngôn ngữ âm thanh. Vào cửa chữ Đa (?), ngộ rằng tất cả các pháp chân như không lay động. Vào cửa chữ Dã, ngộ rằng tất cả các pháp đúng như thật là không sinh.

 Vào cửa chữ Sắt-tra, ngộ rằng tướng chế phục và gìn giữ của tất cả các pháp đều không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Ca, ngộ rằng người tạo tác của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Sa, ngộ rằng tính bình đẳng về thời gian của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Ma, ngộ rằng tính chấp "cái của ta" nơi tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Già, ngộ rằng tính hành động, nắm giữ của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Tha, ngộ rằng tính chỗ nương tựa của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Xà, ngộ rằng cái làm sinh khởi và cái được sinh khởi của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Thấp-phược, ngộ rằng tính an ổn của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Đạt, ngộ rằng tính giới (yếu tố) có khả năng gìn giữ của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Xá, ngộ rằng tính vắng lặng của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Khư, ngộ rằng tính như hư không của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Sạn, ngộ rằng tính cùng tận của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Tát-đa (?), ngộ rằng tính gìn giữ chỗ hợp lý và chỗ không hợp lý khiến không lay chuyển của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Nhã, ngộ rằng tính được biết rõ của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Lạt-tha, ngộ rằng tính nghĩa chấp trước của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ A (một âm A khác), ngộ rằng tính có thể làm nguyên nhân của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Bạc, ngộ rằng tính có thể bị phá hoại của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Phược (một âm khác), ngộ rằng tính bị dục lạc (ham muốn khoái lạc) che lấp của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Táp-ma, ngộ rằng tính có thể nhớ nghĩ của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Khạp-phược, ngộ rằng tính có thể gọi tên của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Sa (một âm khác), ngộ rằng tính dũng mãnh của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Xỉ, ngộ rằng tính dày dặn bình đẳng của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Noa, ngộ rằng tính tích tụ của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Noa (một âm khác), ngộ rằng tất cả các pháp lìa mọi ồn ào tranh cãi, không đi không đến, đi đứng nằm ngồi đều không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Phả, ngộ rằng quả báo trùm khắp của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Tắc-ca, ngộ rằng tính uẩn (nhóm) chồng chất của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Dật-sa, ngộ rằng tính tướng già suy của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Chước, ngộ rằng dấu chân tụ tập của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Tra, ngộ rằng tính bức bách lẫn nhau của tất cả các pháp không thể nắm bắt. Vào cửa chữ Trạch, ngộ rằng chỗ rốt ráo của tất cả các pháp không thể nắm bắt.

 Thiện Hiện! Cửa chữ Trạch này có thể giúp ngộ nhập đến tận cùng giới hạn của tính không của các pháp. Ngoài các chữ này ra, những gì biểu thị tính không của các pháp không còn có thể tìm được nữa. Vì sao vậy? Vì nghĩa của các chữ này không thể nói ra, không thể chỉ bày, không thể viết ra mà giữ, không thể nắm lấy, không thể quán sát, vì lìa mọi tướng. Thiện Hiện! Ví như hư không là nơi mọi vật đều quy về, các cửa chữ này cũng như vậy, nghĩa không của các pháp đều vào cửa này mới được hiển bày rõ ràng. Thiện Hiện! Đi vào các chữ A v.v. này gọi là đi vào các tự môn.

 Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu đối với việc đi vào các tự môn như thế mà được trí khéo léo, thì đối với mọi điều mà lời nói âm thanh diễn giải và biểu thị đều không vướng ngại; đối với tính không bình đẳng của tất cả các pháp đều có thể chứng đắc và gìn giữ trọn vẹn; đối với mọi ngôn ngữ âm thanh đều được khéo léo. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể nghe ấn tướng, ấn cú (dấu ấn và câu ấn, tức những âm chữ làm khuôn mẫu quyết định cho nghĩa lý) của việc đi vào các tự môn như thế, nghe xong thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng thông thuộc, giảng giải cho người khác mà không chạy theo danh tiếng, lợi lộc, sự cung kính, thì nhờ nhân duyên này được hai mươi thứ lợi ích công đức thù thắng. Thế nào là hai mươi?

 Đó là: được trí nhớ mạnh mẽ; được tàm quý (biết hổ thẹn với mình và với người) thù thắng; được sức bền vững; được ý chỉ của pháp; được sự giác hiểu tăng thượng; được trí tuệ thù thắng; được biện tài không vướng ngại; được cửa tổng trì (nắm giữ trọn vẹn mọi nghĩa không quên); được không còn nghi ngờ; được nghe lời trái tai hay thuận tai đều không sinh giận hay ưa; được an trụ bình đẳng, không cao không thấp; được khéo léo trong ngôn ngữ âm thanh của hữu tình; được khéo léo về uẩn, khéo léo về giới (mười tám yếu tố của nhận thức), khéo léo về xứ (mười hai nơi tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng), khéo léo về đế (chân lý); được khéo léo về duyên khởi (lý các pháp do nhân duyên nương nhau mà sinh), khéo léo về nhân, khéo léo về duyên, khéo léo về pháp; được khéo léo về trí biết căn cơ hơn kém, khéo léo về trí biết tâm người khác; được khéo léo về xem sao và lịch số; được khéo léo về trí thiên nhĩ (tai nghe được mọi âm thanh xa gần như tai trời), khéo léo về trí nhớ biết túc trú (các đời trước), khéo léo về trí thần cảnh (năng lực biến hóa, đi lại tự tại), khéo léo về trí biết chết đây sinh kia; được khéo léo về trí lậu tận (biết phiền não đã dứt hết); được khéo léo về trí nói về điều hợp lý và không hợp lý; được khéo léo về trí đi lại, khéo léo về đường uy nghi (cách đi đứng nằm ngồi đúng phép). Thiện Hiện! Đó là được hai mươi thứ lợi ích công đức thù thắng.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, đạt được các đà-la-ni môn như thế, thì nên biết đó là tướng Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video