Hội thứ hai — phẩm Vô Sở Hữu (Không Có Gì Thật), thứ hai mươi mốt, phần hai
Lại nữa, Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh không)! Vì "ngã" cho đến "kiến giả" đều không có gì thật cả, nên phải biết cho đến Phật thập lực cũng không có gì thật cả. ("Ngã" cho đến "kiến giả" là chuỗi khái niệm về một cái "tôi" thường còn, như cái tôi, chúng sinh, kẻ sống, kẻ làm, kẻ biết, kẻ thấy…; "cho đến" là nói tắt những mục ở giữa. "Phật thập lực" là mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều gì hợp lẽ, điều gì không hợp lẽ, biết rõ nghiệp và quả báo trong ba đời…) Vì Phật thập lực không có gì thật, nên phải biết hư không (khoảng trống mênh mông, không bờ bến) cũng không có gì thật. Vì hư không không có gì thật, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì thật. (Đại thừa nghĩa là "cỗ xe lớn", tức con đường tu của Bồ-tát, nhằm thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh.) Vì Đại thừa không có gì thật, nên phải biết vô lượng (nhiều đến mức không thể đo lường) cũng không có gì thật. Vì vô lượng không có gì thật, nên phải biết vô số (nhiều đến mức không thể đếm) cũng không có gì thật. Vì vô số không có gì thật, nên phải biết vô biên (không có bờ cõi, không có giới hạn) cũng không có gì thật. Vì vô biên không có gì thật, nên phải biết tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, mọi điều được nói là có) cũng không có gì thật. Vì lẽ đó nên nói: Đại thừa có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có tâm thức). Vì sao? Thiện Hiện! Dù là ngã cho đến kiến giả, dù là Phật thập lực, dù là hư không, dù là Đại thừa, dù là vô lượng, dù là vô số, dù là vô biên, dù là tất cả các pháp, thì hết thảy những thứ ấy đều không có gì thật, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì thật, nên phải biết tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả và thập bát Phật bất cộng pháp lần lượt cũng đều không có gì thật. (Tứ vô sở úy là bốn điều Phật không hề sợ hãi khi giảng dạy; tứ vô ngại giải là bốn thứ hiểu biết và diễn đạt không bị trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ và về tài biện luận; đại từ là lòng thương lớn, ban niềm vui cho chúng sinh; đại bi là lòng xót thương lớn, cứu chúng sinh khỏi khổ; đại hỷ là niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui; đại xả là tâm buông bỏ lớn, đối xử bình đẳng không thiên vị; thập bát Phật bất cộng pháp là mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với hàng Thanh văn hay Bồ-tát.) Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp không có gì thật, nên phải biết hư không cũng không có gì thật. Vì hư không không có gì thật, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì thật. Vì Đại thừa không có gì thật, nên phải biết vô lượng cũng không có gì thật. Vì vô lượng không có gì thật, nên phải biết vô số cũng không có gì thật. Vì vô số không có gì thật, nên phải biết vô biên cũng không có gì thật. Vì vô biên không có gì thật, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì thật. Vì lẽ đó nên nói: Đại thừa có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình. Vì sao? Thiện Hiện! Dù là ngã cho đến kiến giả, dù là tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, dù là hư không, dù là Đại thừa, dù là vô lượng, dù là vô số, dù là vô biên, dù là tất cả các pháp, thì hết thảy những thứ ấy đều không có gì thật, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì thật, nên phải biết pháp chủng tánh (giai vị đầu tiên trên đường tu, khi "hạt giống", căn tánh của bậc thánh đã được xác định) cũng không có gì thật. Vì pháp chủng tánh không có gì thật, nên phải biết hư không cũng không có gì thật. Vì hư không không có gì thật, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì thật. Vì Đại thừa không có gì thật, nên phải biết vô lượng cũng không có gì thật. Vì vô lượng không có gì thật, nên phải biết vô số cũng không có gì thật. Vì vô số không có gì thật, nên phải biết vô biên cũng không có gì thật. Vì vô biên không có gì thật, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì thật. Vì lẽ đó nên nói: Đại thừa có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình. Vì sao? Thiện Hiện! Dù là ngã cho đến kiến giả, dù là pháp chủng tánh, dù là hư không, dù là Đại thừa, dù là vô lượng, dù là vô số, dù là vô biên, dù là tất cả các pháp, thì hết thảy những thứ ấy đều không có gì thật, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì thật, nên phải biết pháp Đệ bát, pháp Dự lưu, pháp Nhất lai, pháp Bất hoàn, pháp A-la-hán, pháp Độc giác, pháp Bồ-tát, pháp Như Lai lần lượt cũng đều không có gì thật. (Pháp Đệ bát là địa vị "thứ tám" tính ngược từ quả A-la-hán, tức bậc đang hướng tới quả Dự lưu; Dự lưu là bậc thánh đầu tiên, đã bước vào dòng thánh; Nhất lai là bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa; Bất hoàn là bậc không còn trở lại cõi Dục; A-la-hán là bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử; Độc giác là người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy; Bồ-tát là người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Như Lai là một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc "đến từ chân như".) Vì pháp Đệ bát cho đến pháp Như Lai không có gì thật, nên phải biết hư không cũng không có gì thật. Vì hư không không có gì thật, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì thật. Vì Đại thừa không có gì thật, nên phải biết vô lượng cũng không có gì thật. Vì vô lượng không có gì thật, nên phải biết vô số cũng không có gì thật. Vì vô số không có gì thật, nên phải biết vô biên cũng không có gì thật. Vì vô biên không có gì thật, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì thật. Vì lẽ đó nên nói: Đại thừa có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình. Vì sao? Thiện Hiện! Dù là ngã cho đến kiến giả, dù là pháp Đệ bát cho đến pháp Như Lai, dù là hư không, dù là Đại thừa, dù là vô lượng, dù là vô số, dù là vô biên, dù là tất cả các pháp, thì hết thảy những thứ ấy đều không có gì thật, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì thật, nên phải biết bậc Dự lưu cũng không có gì thật. Vì bậc Dự lưu không có gì thật, nên phải biết hư không cũng không có gì thật. Vì hư không không có gì thật, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì thật. Vì Đại thừa không có gì thật, nên phải biết vô lượng cũng không có gì thật. Vì vô lượng không có gì thật, nên phải biết vô số cũng không có gì thật. Vì vô số không có gì thật, nên phải biết vô biên cũng không có gì thật. Vì vô biên không có gì thật, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì thật. Vì lẽ đó nên nói: Đại thừa có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình. Vì sao? Thiện Hiện! Dù là ngã cho đến kiến giả, dù là bậc Dự lưu, dù là hư không, dù là Đại thừa, dù là vô lượng, dù là vô số, dù là vô biên, dù là tất cả các pháp, thì hết thảy những thứ ấy đều không có gì thật, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì thật, nên phải biết bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác, Bồ-tát, Như Lai cũng không có gì thật. Vì bậc Nhất lai cho đến Như Lai không có gì thật, nên phải biết hư không cũng không có gì thật. Vì hư không không có gì thật, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì thật. Vì Đại thừa không có gì thật, nên phải biết vô lượng cũng không có gì thật. Vì vô lượng không có gì thật, nên phải biết vô số cũng không có gì thật. Vì vô số không có gì thật, nên phải biết vô biên cũng không có gì thật. Vì vô biên không có gì thật, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì thật. Vì lẽ đó nên nói: Đại thừa có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình. Vì sao? Thiện Hiện! Dù là ngã cho đến kiến giả, dù là bậc Nhất lai cho đến Như Lai, dù là hư không, dù là Đại thừa, dù là vô lượng, dù là vô số, dù là vô biên, dù là tất cả các pháp, thì hết thảy những thứ ấy đều không có gì thật, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì thật, nên phải biết Thanh văn (người nghe lời Phật dạy rồi tu hành chứng quả) cũng không có gì thật. Vì Thanh văn không có gì thật, nên phải biết Độc giác cũng không có gì thật. Vì Độc giác không có gì thật, nên phải biết Chánh đẳng giác (bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn, bình đẳng, tức là Phật) cũng không có gì thật. Vì Chánh đẳng giác không có gì thật, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì thật. Vì Đại thừa không có gì thật, nên phải biết Độc giác thừa (cỗ xe, tức con đường tu của bậc Độc giác) cũng không có gì thật. Vì Độc giác thừa không có gì thật, nên phải biết Thanh văn thừa (con đường tu của hàng Thanh văn) cũng không có gì thật. Vì Thanh văn thừa không có gì thật, nên phải biết Như Lai cũng không có gì thật. Vì Như Lai không có gì thật, nên phải biết Nhất thiết tướng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ mọi hình tướng, mọi sai khác của tất cả các pháp) cũng không có gì thật. Vì Nhất thiết tướng trí không có gì thật, nên phải biết hư không cũng không có gì thật. Vì hư không không có gì thật, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì thật. Vì Đại thừa không có gì thật, nên phải biết vô lượng cũng không có gì thật. Vì vô lượng không có gì thật, nên phải biết vô số cũng không có gì thật. Vì vô số không có gì thật, nên phải biết vô biên cũng không có gì thật. Vì vô biên không có gì thật, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì thật. Vì lẽ đó nên nói: Đại thừa có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình. Vì sao? Thiện Hiện! Dù là ngã cho đến kiến giả, dù là Thanh văn, dù là Độc giác, dù là Chánh đẳng giác, dù là Đại thừa, dù là Độc giác thừa, dù là Thanh văn thừa, dù là Như Lai, dù là Nhất thiết tướng trí, dù là hư không, dù là Đại thừa, dù là vô lượng, dù là vô số, dù là vô biên, dù là tất cả các pháp, thì hết thảy những thứ ấy đều không có gì thật, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như cõi Niết-bàn (trạng thái tịch lặng, dứt hết khổ đau và vòng sinh tử) có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình, Đại thừa cũng vậy, có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình. Vì lẽ đó nên nói như thế này: Ví như hư không có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình, Đại thừa cũng vậy, có thể dung chứa khắp vô lượng, vô số, vô biên hữu tình.
Lại nữa, Thiện Hiện! Ông nói: "Lại như hư không, không thấy có đến, không thấy có đi, không thấy có dừng ở; Đại thừa cũng vậy, không thấy có đến, không thấy có đi, không thấy có dừng ở." Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Vì sao thế? Thiện Hiện! Vì tất cả các pháp không có đến, không có đi, cũng không dừng ở. Vì sao? Thiện Hiện! Vì tất cả các pháp, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được. Vì lẽ đó, Đại thừa cũng không có chỗ đến, chỗ đi, chỗ dừng nào có thể nắm bắt được.
Vì sao thế? Thiện Hiện! Sắc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; thọ, tưởng, hành, thức không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Sắc, thọ, tưởng, hành, thức gọi là năm uẩn, năm nhóm hợp thành con người: sắc là phần vật chất, thân thể; thọ là cảm nhận khổ, vui; tưởng là sự nhận ra hình ảnh, khái niệm; hành là các hoạt động, ý muốn của tâm; thức là sự phân biệt, nhận biết.) Thiện Hiện! Bản tánh (tánh vốn có) của sắc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của thọ, tưởng, hành, thức không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như (thực tánh như thật, không hề biến đổi) của sắc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của thọ, tưởng, hành, thức không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh (bản chất riêng, tự nó có) của sắc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của thọ, tưởng, hành, thức không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng (đặc điểm riêng để nhận ra nó) của sắc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của thọ, tưởng, hành, thức không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của sắc cho đến thức, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nhãn xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, xét như những "chỗ" làm phát sinh nhận thức; cùng với sáu đối tượng tương ứng hợp thành mười hai xứ.) Thiện Hiện! Bản tánh của nhãn xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của nhãn xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của nhãn xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của nhãn xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của nhãn xứ cho đến ý xứ, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Sắc xứ, thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ là sáu đối tượng của nhận thức: hình sắc mà mắt thấy, âm thanh mà tai nghe, mùi mà mũi ngửi, vị mà lưỡi nếm, những gì thân chạm biết, và các ý niệm, sự việc mà tâm ý biết.) Thiện Hiện! Bản tánh của sắc xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của sắc xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của sắc xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của sắc xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của sắc xứ cho đến pháp xứ, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nhãn giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Nhãn giới cho đến ý giới là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, xét như những yếu tố trong mười tám giới — mười tám yếu tố cấu thành mọi nhận thức: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức.) Thiện Hiện! Bản tánh của nhãn giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của nhãn giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của nhãn giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của nhãn giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của nhãn giới cho đến ý giới, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Ở đây sắc giới cho đến pháp giới là sáu đối tượng của nhận thức — hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm xúc chạm và đối tượng của ý — xét như những yếu tố trong mười tám giới; "sắc giới" ở đây không phải là cõi Sắc.) Thiện Hiện! Bản tánh của sắc giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của sắc giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của sắc giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của sắc giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của sắc giới cho đến pháp giới, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nhãn thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Nhãn thức giới cho đến ý thức giới là sáu thứ nhận biết: sự nhận biết qua mắt, qua tai, qua mũi, qua lưỡi, qua thân và qua ý, xét như những yếu tố trong mười tám giới.) Thiện Hiện! Bản tánh của nhãn thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của nhãn thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của nhãn thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của nhãn thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của nhãn thức giới cho đến ý thức giới, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nhãn xúc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Nhãn xúc là sự gặp gỡ, tiếp xúc giữa mắt, cảnh vật và sự nhận biết qua mắt; nhĩ xúc cho đến ý xúc cũng vậy, đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ý.) Thiện Hiện! Bản tánh của nhãn xúc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của nhãn xúc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của nhãn xúc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của nhãn xúc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của nhãn xúc cho đến ý xúc, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các cảm thọ (cảm nhận khổ, vui, hoặc không khổ không vui) sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Bản tánh của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Địa giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; thủy, hỏa, phong, không, thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Đây là sáu giới, sáu yếu tố cấu thành thân và tâm: địa giới là yếu tố đất, tính cứng chắc; thủy giới là yếu tố nước, tính ướt, kết dính; hỏa giới là yếu tố lửa, tính nóng; phong giới là yếu tố gió, tính chuyển động; không giới là yếu tố khoảng trống; thức giới là yếu tố tâm thức.) Thiện Hiện! Bản tánh của địa giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của địa giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của địa giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của địa giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của thủy, hỏa, phong, không, thức giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của địa giới cho đến thức giới, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Pháp giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như, thật tế, bất tư nghị giới, an ổn giới v.v. không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Pháp giới là bản tánh chân thật chung của mọi pháp; thật tế là "bờ mé chân thật", chỗ tột cùng của thực tại; bất tư nghị giới là cảnh giới không thể nghĩ bàn; an ổn giới là cảnh giới yên ổn, tức Niết-bàn. Đây đều là những tên gọi khác nhau của thực tánh các pháp.) Thiện Hiện! Bản tánh của pháp giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của chân như, thật tế, bất tư nghị giới, an ổn giới v.v. không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của pháp giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của chân như, thật tế, bất tư nghị giới, an ổn giới v.v. không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của pháp giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của chân như, thật tế, bất tư nghị giới, an ổn giới v.v. không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của pháp giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của chân như, thật tế, bất tư nghị giới, an ổn giới v.v. không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của pháp giới cho đến an ổn giới v.v., dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bố thí ba-la-mật-đa không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Ba-la-mật-đa nghĩa là "đến bờ bên kia", tức hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ. Có sáu hạnh: bố thí là đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác; tịnh giới là giữ giới luật trong sạch; an nhẫn là nhẫn nhịn, chịu đựng được mọi nghịch cảnh; tinh tấn là siêng năng không lùi bước; tĩnh lự là thiền định, giữ tâm lắng yên; bát-nhã là trí tuệ thấu suốt thực tánh trống rỗng của mọi pháp.) Thiện Hiện! Bản tánh của bố thí ba-la-mật-đa không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của bố thí ba-la-mật-đa không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của bố thí ba-la-mật-đa không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của bố thí ba-la-mật-đa không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tứ niệm trụ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. (Tứ niệm trụ là bốn phép giữ tâm tỉnh giác: quán xét thân, cảm thọ, tâm và các pháp; tứ chánh đoạn là bốn sự gắng sức đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa có được sinh ra, làm cho điều thiện đã có thêm lớn; tứ thần túc là bốn nền tảng đưa tới định lực và thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét; ngũ căn là năm gốc lành: lòng tin, siêng năng, tỉnh giác, định, trí tuệ; ngũ lực là năm sức mạnh khi năm gốc lành ấy đã vững mạnh; thất đẳng giác chi là bảy yếu tố đưa tới giác ngộ; bát thánh đạo chi là tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định đúng.) Thiện Hiện! Bản tánh của tứ niệm trụ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của tứ niệm trụ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của tứ niệm trụ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của tứ niệm trụ không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Cứ như vậy cho đến Phật thập lực không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Bản tánh của Phật thập lực không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của Phật thập lực không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của Phật thập lực không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của Phật thập lực không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của Phật thập lực cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bồ-đề (sự giác ngộ) không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; Phật-đà (bậc đã giác ngộ, tức Phật) không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Bản tánh của bồ-đề không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của Phật-đà không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của bồ-đề không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của Phật-đà không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của bồ-đề không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của Phật-đà không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của bồ-đề không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của Phật-đà không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của bồ-đề và Phật-đà, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Hữu vi giới (cõi của các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; vô vi giới (cõi của các pháp không do tạo tác, không sinh không diệt) không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Bản tánh của hữu vi giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; bản tánh của vô vi giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Chân như của hữu vi giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; chân như của vô vi giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tánh của hữu vi giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tánh của vô vi giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Thiện Hiện! Tự tướng của hữu vi giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu; tự tướng của vô vi giới không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, cũng không dừng ở đâu. Vì sao? Thiện Hiện! Vì bản tánh, chân như, tự tánh, tự tướng của hữu vi giới và vô vi giới, dù là động hay dừng, đều không thể nắm bắt được. Thiện Hiện! Vì lẽ đó nên nói: Đại thừa không thấy có đến, không thấy có đi, không thấy có dừng ở, giống như hư không.
Lại nữa, Thiện Hiện! Ông nói: "Lại như hư không, thời trước, thời sau, thời giữa đều không thể nắm bắt được; Đại thừa cũng vậy, thời trước, thời sau, thời giữa đều không thể nắm bắt được; vì Đại thừa bình đẳng trong ba đời (quá khứ, vị lai, hiện tại) và vượt ra ngoài ba đời nên gọi là Đại thừa." Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Vì sao thế? Thiện Hiện! Đời quá khứ thì rỗng không đối với chính đời quá khứ; đời vị lai thì rỗng không đối với chính đời vị lai; đời hiện tại thì rỗng không đối với chính đời hiện tại; sự bình đẳng của ba đời thì rỗng không đối với chính sự bình đẳng của ba đời; sự vượt ra ngoài ba đời thì rỗng không đối với chính sự vượt ra ngoài ba đời; Đại thừa thì rỗng không đối với chính Đại thừa; Bồ-tát thì rỗng không đối với chính Bồ-tát. ("Không" ở đây nghĩa là trống rỗng, không có tự tánh riêng, không có thực thể cố định.) Vì sao? Thiện Hiện! Vì cái "không" chẳng có những hình tướng sai khác như một, hai, ba, bốn, năm… Cho nên Đại thừa bình đẳng trong ba đời và vượt ra ngoài ba đời.
Thiện Hiện! Trong Đại thừa này, tướng bình đẳng và tướng không bình đẳng đều không thể nắm bắt được; tướng tham (ham muốn, đắm chấp) và tướng lìa tham đều không thể nắm bắt được; tướng sân (giận dữ, thù ghét) và tướng lìa sân đều không thể nắm bắt được; tướng si (mê muội, không thấy lẽ thật) và tướng lìa si đều không thể nắm bắt được; tướng mạn (kiêu căng, tự cao) và tướng lìa mạn đều không thể nắm bắt được. Cứ như vậy cho đến tướng thiện và tướng chẳng thiện đều không thể nắm bắt được; tướng hữu ký (những gì có thể xác định là thiện hay ác) và tướng vô ký (những gì không thể xếp vào thiện hay ác) đều không thể nắm bắt được; tướng thường còn và tướng vô thường đều không thể nắm bắt được; tướng vui và tướng khổ đều không thể nắm bắt được; tướng có cái tôi và tướng không có cái tôi đều không thể nắm bắt được; tướng trong sạch và tướng không trong sạch đều không thể nắm bắt được; tướng cõi Dục (cõi của những loài còn ham muốn dục lạc, như loài người, súc sinh, các cõi trời thấp) và tướng ra khỏi cõi Dục đều không thể nắm bắt được; tướng cõi Sắc (cõi trời đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) và tướng ra khỏi cõi Sắc đều không thể nắm bắt được; tướng cõi Vô sắc (cõi trời chỉ còn tâm thức, không còn hình sắc) và tướng ra khỏi cõi Vô sắc đều không thể nắm bắt được. Vì sao? Thiện Hiện! Vì trong Đại thừa này, tự tánh của các pháp đều không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc (phần vật chất, thân thể, thuộc năm uẩn) quá khứ thì rỗng không đối với chính sắc quá khứ; sắc vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính sắc vị lai và hiện tại. Thọ, tưởng, hành, thức quá khứ thì rỗng không đối với chính thọ, tưởng, hành, thức quá khứ; thọ, tưởng, hành, thức vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính thọ, tưởng, hành, thức vị lai và hiện tại. (Thọ là cảm nhận khổ, vui; tưởng là sự nhận ra hình ảnh, khái niệm; hành là các hoạt động, ý muốn của tâm; thức là sự phân biệt, nhận biết.) Thiện Hiện! Trong cái không, sắc quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì sắc quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có sắc quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, sắc vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì sắc vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có sắc vị lai và hiện tại để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, thọ, tưởng, hành, thức quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì thọ, tưởng, hành, thức quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có thọ, tưởng, hành, thức quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, thọ, tưởng, hành, thức vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì thọ, tưởng, hành, thức vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có thọ, tưởng, hành, thức vị lai và hiện tại để nắm bắt!
Lại nữa, Thiện Hiện! Nhãn xứ (con mắt, xét như "chỗ" làm phát sinh nhận thức, thuộc mười hai xứ) quá khứ thì rỗng không đối với chính nhãn xứ quá khứ; nhãn xứ vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính nhãn xứ vị lai và hiện tại. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý) quá khứ thì rỗng không đối với chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ quá khứ; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vị lai và hiện tại. Thiện Hiện! Trong cái không, nhãn xứ quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhãn xứ quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhãn xứ quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhãn xứ vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhãn xứ vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhãn xứ vị lai và hiện tại để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vị lai và hiện tại để nắm bắt!
Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc xứ (hình sắc mà mắt thấy, xét như một trong mười hai xứ) quá khứ thì rỗng không đối với chính sắc xứ quá khứ; sắc xứ vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính sắc xứ vị lai và hiện tại. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, những gì thân chạm biết, và các ý niệm, sự việc mà tâm ý biết) quá khứ thì rỗng không đối với chính thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ quá khứ; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vị lai và hiện tại. Thiện Hiện! Trong cái không, sắc xứ quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì sắc xứ quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có sắc xứ quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, sắc xứ vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì sắc xứ vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có sắc xứ vị lai và hiện tại để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vị lai và hiện tại để nắm bắt!
Lại nữa, Thiện Hiện! Nhãn giới (con mắt, xét như một yếu tố trong mười tám giới — mười tám yếu tố cấu thành nhận thức) quá khứ thì rỗng không đối với chính nhãn giới quá khứ; nhãn giới vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính nhãn giới vị lai và hiện tại. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới quá khứ thì rỗng không đối với chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới quá khứ; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới vị lai và hiện tại. Thiện Hiện! Trong cái không, nhãn giới quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhãn giới quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhãn giới quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhãn giới vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhãn giới vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhãn giới vị lai và hiện tại để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới vị lai và hiện tại để nắm bắt!
Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt, trong mười tám giới — không phải cõi Sắc) quá khứ thì rỗng không đối với chính sắc giới quá khứ; sắc giới vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính sắc giới vị lai và hiện tại. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới quá khứ thì rỗng không đối với chính thanh, hương, vị, xúc, pháp giới quá khứ; thanh, hương, vị, xúc, pháp giới vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính thanh, hương, vị, xúc, pháp giới vị lai và hiện tại. Thiện Hiện! Trong cái không, sắc giới quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì sắc giới quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có sắc giới quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, sắc giới vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì sắc giới vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có sắc giới vị lai và hiện tại để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, thanh, hương, vị, xúc, pháp giới quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có thanh, hương, vị, xúc, pháp giới quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, thanh, hương, vị, xúc, pháp giới vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có thanh, hương, vị, xúc, pháp giới vị lai và hiện tại để nắm bắt!
Lại nữa, Thiện Hiện! Nhãn thức giới (sự nhận biết qua mắt, xét như một yếu tố trong mười tám giới) quá khứ thì rỗng không đối với chính nhãn thức giới quá khứ; nhãn thức giới vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính nhãn thức giới vị lai và hiện tại. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới quá khứ thì rỗng không đối với chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới quá khứ; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới vị lai và hiện tại. Thiện Hiện! Trong cái không, nhãn thức giới quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhãn thức giới quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhãn thức giới quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhãn thức giới vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhãn thức giới vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhãn thức giới vị lai và hiện tại để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới vị lai và hiện tại để nắm bắt!
Lại nữa, Thiện Hiện! Nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh vật và sự nhận biết qua mắt) quá khứ thì rỗng không đối với chính nhãn xúc quá khứ; nhãn xúc vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính nhãn xúc vị lai và hiện tại. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc quá khứ thì rỗng không đối với chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc quá khứ; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc vị lai và hiện tại thì rỗng không đối với chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc vị lai và hiện tại. Thiện Hiện! Trong cái không, nhãn xúc quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhãn xúc quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhãn xúc quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhãn xúc vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhãn xúc vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhãn xúc vị lai và hiện tại để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc quá khứ không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc quá khứ chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc quá khứ để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc vị lai và hiện tại không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc vị lai và hiện tại chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc vị lai và hiện tại để nắm bắt!
Lại nữa, Thiện Hiện! Các cảm thọ (cảm nhận khổ, vui, hoặc không khổ không vui) quá khứ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) thì rỗng không đối với chính các cảm thọ quá khứ sinh ra do nhãn xúc làm duyên; các cảm thọ vị lai và hiện tại sinh ra do nhãn xúc làm duyên thì rỗng không đối với chính các cảm thọ vị lai và hiện tại sinh ra do nhãn xúc làm duyên. Các cảm thọ quá khứ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên thì rỗng không đối với chính các cảm thọ quá khứ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên; các cảm thọ vị lai và hiện tại sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên thì rỗng không đối với chính các cảm thọ vị lai và hiện tại sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên. Thiện Hiện! Trong cái không, các cảm thọ quá khứ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì các cảm thọ quá khứ sinh ra do nhãn xúc làm duyên chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có các cảm thọ quá khứ sinh ra do nhãn xúc làm duyên để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, các cảm thọ vị lai và hiện tại sinh ra do nhãn xúc làm duyên không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì các cảm thọ vị lai và hiện tại sinh ra do nhãn xúc làm duyên chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có các cảm thọ vị lai và hiện tại sinh ra do nhãn xúc làm duyên để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, các cảm thọ quá khứ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì các cảm thọ quá khứ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có các cảm thọ quá khứ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên để nắm bắt! Thiện Hiện! Trong cái không, các cảm thọ vị lai và hiện tại sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì các cảm thọ vị lai và hiện tại sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên chính là không, mà tánh không cũng lại là không. Trong cái không, đến cái không còn không thể nắm bắt được, huống gì trong cái không lại có các cảm thọ vị lai và hiện tại sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên để nắm bắt!
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ đưa sang bờ giác ngộ), quyển thứ bốn trăm mười chín.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười (?) (có lẽ là quyển bốn trăm hai mươi, bản gốc thiếu chữ).
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video