Phần thứ hai, phẩm Tin Nhận, thứ hai mươi sáu.
Khi ấy các thiên tử (các vị trời) lại nghĩ: "Nay Tôn giả Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, đệ tử của Phật nổi tiếng hiểu sâu về lý "không") muốn vì những hữu tình (chúng sinh có tình thức) nào mà vui lòng nói pháp gì?"
Cụ thọ (cách xưng hô tôn kính đối với vị tỳ-kheo trưởng lão) Thiện Hiện biết ý nghĩ của họ, liền bảo:
– Các thiên tử! Nay tôi muốn vì những hữu tình như ảo thuật, như hóa hiện, như giấc mộng mà vui lòng nói pháp như ảo thuật, như hóa hiện, như giấc mộng. Vì sao vậy? Các thiên tử, vì những người nghe như thế đối với điều được nói thì không có nghe, không có hiểu, không có chứng gì cả.
Các thiên tử liền hỏi lại:
– Người nói được, người nghe được và pháp được nói đều như ảo thuật, như hóa hiện, như giấc mộng cả sao?
Thiện Hiện đáp:
– Đúng thế, đúng thế, như các ông nói. Hữu tình như ảo thuật vì người như ảo thuật mà nói pháp như ảo thuật; hữu tình như hóa hiện vì người như hóa hiện mà nói pháp như hóa hiện; hữu tình như giấc mộng vì người như giấc mộng mà nói pháp như giấc mộng.
Các thiên tử! Ngã cho đến kiến giả (những quan niệm cho rằng có một cái tôi thật: cái tôi, chúng sinh, sinh mạng... cho đến "người thấy") đều như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Sắc cho đến thức (tức năm uẩn — năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm nhận, tưởng là nhận biết hình tướng, hành là các hoạt động tạo tác của tâm, thức là sự nhận biết phân biệt) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Mắt cho đến ý (sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Sắc cho đến pháp (sáu cảnh: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị, sự xúc chạm, và các đối tượng của ý) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Nhãn thức cho đến ý thức (sáu loại nhận thức: thấy, nghe, ngửi, nếm, biết xúc chạm, và ý biết) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Nhãn xúc cho đến ý xúc (sự gặp gỡ giữa căn, cảnh và thức) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Thọ do nhãn xúc sinh ra cho đến thọ do ý xúc sinh ra (các cảm nhận vui, khổ, không vui không khổ nảy sinh từ sự tiếp xúc ấy) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa (sáu hạnh tu đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Nội không cho đến vô tánh tự tánh không (một chuỗi các phép quán về "không", từ thấy các căn bên trong là không, cho đến thấy cái tự tánh vốn không có tánh cũng là không) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Tứ niệm trụ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp), nói rộng ra cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có), như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Cứ như thế cho đến quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên của hàng Thanh văn, đã vào được dòng thánh) cho đến quả A-la-hán (quả vị thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Quả bồ-đề của Độc giác (người tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy dạy) và Vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng.
Khi ấy các thiên tử hỏi Thiện Hiện:
– Nay Tôn giả chỉ nói rằng ngã v.v..., sắc v.v... cho đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chúng tôi như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng, hay cũng nói rằng niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng?
Thiện Hiện đáp:
– Các thiên tử! Tôi không chỉ nói ngã v.v..., sắc v.v... cho đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng, mà cũng nói niết-bàn như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Các thiên tử! Giả sử còn có pháp nào hơn cả niết-bàn, tôi cũng nói nó như ảo thuật, như hóa hiện, như điều thấy trong mộng. Vì sao vậy? Các thiên tử, vì những sự ảo thuật, hóa hiện, giấc mộng với tất cả các pháp cho đến niết-bàn đều không hai, không có chỗ để phân làm hai.
Bấy giờ các vị đại Thanh văn (các đệ tử lớn tu theo lời Phật dạy mà giác ngộ) như Xá-lợi-tử (đệ tử trí tuệ bậc nhất), Đại Mục-liên (tức Mục-kiền-liên, đệ tử thần thông bậc nhất), Chấp Đại Tạng (tức Ma-ha Câu-hi-la, đệ tử giỏi biện luận vấn đáp), Mãn Từ Tử (tức Phú-lâu-na, đệ tử thuyết pháp bậc nhất), Đại Ca-đa-diễn-na (đệ tử giỏi giảng giải nghĩa lý bậc nhất), Đại Ca-diếp-ba (tức Ma-ha Ca-diếp, đệ tử tu hạnh khổ hạnh bậc nhất), cùng vô lượng trăm nghìn Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện lớn tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh), hỏi cụ thọ Thiện Hiện:
– Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấy rõ thật tánh của mọi sự vật là không, đưa người tu sang bờ giác ngộ) được nói ra đây sâu xa như thế, khó thấy như thế, khó hiểu như thế, vắng lặng như thế, vi tế như thế, kín nhiệm như thế, thù diệu như thế, ai có thể tin nhận được?
Khi ấy A-nan-đà (tức A-nan, thị giả theo hầu Phật, đệ tử nghe nhiều nhớ giỏi bậc nhất) nghe lời ấy rồi, thưa với các vị đại Thanh văn và các Bồ-tát ma-ha-tát:
– Có các Bồ-tát ma-ha-tát bất thoái chuyển (bậc không bao giờ còn thối lui khỏi con đường thành Phật) đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa được nói ra đây — sâu xa, khó thấy, khó hiểu, vắng lặng, vi tế, kín nhiệm, thù diệu — có thể tin nhận sâu xa. Lại có vô lượng vị A-la-hán đã thấy thánh đế (chân lý của bậc thánh, tức bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ và con đường dứt khổ), đối với các pháp sâu xa có thể thấu tận cội nguồn, những điều mong cầu đã được đầy đủ, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa được nói ra đây — sâu xa, khó thấy, khó hiểu, vắng lặng, vi tế, kín nhiệm, thù diệu — cũng có thể tin nhận. Lại có vô lượng Bồ-tát ma-ha-tát trong quá khứ đã gần gũi cúng dường nhiều câu-chi (câu-chi: đơn vị đếm rất lớn, bằng mười triệu) đức Phật, đã phát thệ nguyện rộng lớn, vun trồng nhiều gốc rễ công đức, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa được nói ra đây — sâu xa, khó thấy, khó hiểu, vắng lặng, vi tế, kín nhiệm, thù diệu — cũng có thể tin nhận. Lại có vô lượng thiện nam, tín nữ trong quá khứ đã phát thệ nguyện rộng lớn ở chỗ vô số đức Phật, gieo trồng các căn lành (gốc rễ của điều lành, tức những việc thiện đã làm, có khả năng sinh ra quả tốt), thông minh sáng suốt, căn tánh lanh lợi, được bạn lành dìu dắt, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa được nói ra đây — sâu xa, khó thấy, khó hiểu, vắng lặng, vi tế, kín nhiệm, thù diệu — cũng có thể tin nhận.
Vì sao vậy? Vì những người như thế không dùng không, vô tướng (không có tướng trạng cố định), vô nguyện (không có gì để mong cầu), không sinh, không diệt, vắng lặng, xa lìa để phân biệt sắc cho đến thức; cũng không dùng sắc cho đến thức để phân biệt không, vô tướng, vô nguyện, không sinh, không diệt, vắng lặng, xa lìa. Như thế, họ không dùng không, vô tướng, vô nguyện, không sinh, không diệt, vắng lặng, xa lìa để phân biệt mắt cho đến ý; sắc cho đến pháp; nhãn thức cho đến ý thức; nhãn xúc cho đến ý xúc; thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến thọ do ý xúc làm duyên sinh ra; bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa; nội không cho đến vô tánh tự tánh không; tứ niệm trụ, nói rộng ra cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; tất cả các môn tam-ma-địa (các pháp môn thiền định; tam-ma-địa là trạng thái tâm chuyên chú vào một chỗ) và tất cả các môn đà-la-ni (các pháp môn tổng trì; đà-la-ni là năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều lành không để quên mất); quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán; quả bồ-đề của Độc giác; tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát; Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật; nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết tường tận mọi tướng trạng của tất cả các pháp, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật); cõi hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và cõi vô vi (các pháp không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt); cũng không dùng mắt cho đến cõi vô vi để phân biệt không, vô tướng, vô nguyện, không sinh, không diệt, vắng lặng, xa lìa. Vì lý do đó, những người như thế đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa được nói ra đây — sâu xa, khó thấy, khó hiểu, vắng lặng, vi tế, kín nhiệm, thù diệu — đều có thể tin nhận.
Khi ấy cụ thọ Thiện Hiện bảo các thiên tử:
– Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khó thấy, khó hiểu, vắng lặng, vi tế, kín nhiệm, thù diệu được nói ra như thế, không phải là thứ có thể dùng suy tìm mà đạt được, mà vượt ra ngoài phạm vi của sự suy tìm; trong đó thật ra không có ai là người tin nhận. Vì sao vậy? Các thiên tử, vì trong đây không có pháp nào có thể hiển bày, có thể chỉ ra được. Đã thật không có pháp nào có thể hiển bày, có thể chỉ ra được, nên người tin nhận thật cũng không thể nắm bắt được.
Bấy giờ cụ thọ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện:
– Chẳng phải trong giáo pháp sâu xa về Bát-nhã ba-la-mật-đa được nói ra đây đã rộng giảng các pháp tương ứng với ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu đưa đến quả vị), tức là pháp của Thanh văn thừa, Độc giác thừa và Vô thượng thừa (cỗ xe cao nhất, tức con đường của Bồ-tát dẫn đến quả Phật) đó sao? Đã rộng giảng các con đường của Bồ-tát dùng để nhiếp thọ (thâu nhận, nâng đỡ) các Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm cho đến địa thứ mười (bậc tu chứng thứ mười, cao nhất trong mười bậc của Bồ-tát), tức là bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa; tứ niệm trụ, nói rộng ra cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; tất cả các môn tam-ma-địa, tất cả các môn đà-la-ni đó sao? Đã rộng giảng những việc thần thông thù thắng nhiếp thọ các Bồ-tát ma-ha-tát đó sao? Nghĩa là: vì Bồ-tát ma-ha-tát siêng năng tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa này, nên sinh ở nơi nào cũng thường được hóa sinh (sinh ra một cách tự nhiên do biến hóa, không qua bào thai hay trứng), thần thông không thối mất, tự tại như dạo chơi; có thể khéo thông suốt vô lượng pháp môn, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn; tùy theo ý nguyện ưa thích mà các thứ căn lành đều có thể tu tập gom góp, mau được viên mãn; ở chỗ chư Phật nghe và ghi nhớ chánh pháp cho đến khi đạt Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thường không quên mất; luôn ở trong định thù thắng, xa lìa tâm tán loạn. Nhờ đó làm duyên mà được tài biện thuyết không trở ngại, tài biện thuyết không bao giờ dứt hết, tài biện thuyết ứng đáp đúng chỗ, tài biện thuyết mau lẹ, tài biện thuyết không hở sót sai lầm, tài biện thuyết mà mọi lời diễn nói đều phong phú ý nghĩa và hương vị, tài biện thuyết hay nhất, mầu nhiệm nhất trong tất cả thế gian.
Thiện Hiện đáp:
– Đúng thế, đúng thế, thật như lời ông nói. Trong giáo pháp sâu xa về Bát-nhã ba-la-mật-đa này, lấy vô sở đắc (không chấp có bất cứ điều gì thật có để nắm giữ) làm phương tiện mà rộng giảng các pháp tương ứng với ba thừa, cho đến rộng giảng những việc thần thông thù thắng nhiếp thọ các Bồ-tát ma-ha-tát, cho đến khiến họ được tài biện thuyết hay nhất, mầu nhiệm nhất trong tất cả thế gian. Lấy vô sở đắc làm phương tiện, vậy là đối với pháp nào mà lấy vô sở đắc làm phương tiện? Nghĩa là đối với ngã cho đến kiến giả, lấy vô sở đắc làm phương tiện; đối với sắc cho đến thức, lấy vô sở đắc làm phương tiện; đối với mắt cho đến ý, lấy vô sở đắc làm phương tiện; đối với sắc cho đến pháp, lấy vô sở đắc làm phương tiện; đối với nhãn thức cho đến ý thức, lấy vô sở đắc làm phương tiện; đối với nhãn xúc cho đến ý xúc, lấy vô sở đắc làm phương tiện; đối với thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, lấy vô sở đắc làm phương tiện; đối với bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện; đối với nội không cho đến vô tánh tự tánh không, lấy vô sở đắc làm phương tiện; đối với tứ niệm trụ, nói rộng ra cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, lấy vô sở đắc làm phương tiện; cứ như thế cho đến đối với nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện.
Khi ấy Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện:
– Do nhân duyên gì mà trong giáo pháp sâu xa về Bát-nhã ba-la-mật-đa này, lấy vô sở đắc làm phương tiện mà rộng giảng các pháp tương ứng với ba thừa? Do nhân duyên gì mà trong giáo pháp sâu xa về Bát-nhã ba-la-mật-đa này, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cho đến rộng giảng những việc thần thông thù thắng nhiếp thọ các Bồ-tát ma-ha-tát, cho đến khiến họ được tài biện thuyết hay nhất, mầu nhiệm nhất trong tất cả thế gian?
Thiện Hiện đáp:
– Thưa Xá-lợi-tử! Vì nội không cho đến vô tánh tự tánh không, nên trong giáo pháp sâu xa về Bát-nhã ba-la-mật-đa này, lấy vô sở đắc làm phương tiện mà rộng giảng các pháp tương ứng với ba thừa. Thưa Xá-lợi-tử! Vì nội không cho đến vô tánh tự tánh không, nên trong giáo pháp sâu xa về Bát-nhã ba-la-mật-đa này, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cho đến rộng giảng những việc thần thông thù thắng nhiếp thọ các Bồ-tát ma-ha-tát, cho đến khiến họ được tài biện thuyết hay nhất, mầu nhiệm nhất trong tất cả thế gian.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video