Thiên 510 — Hội 2 · Phẩm 27 Rải hoa · phần 2

 Phần thứ hai, phẩm Rải hoa, thứ hai mươi bảy, đoạn hai.

 "Lại nữa, Kiều-thi-ca (tên gọi khác của Thiên Đế Thích, vua trời cõi Ba Mươi Ba)! Trước đây ông hỏi bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt thực tướng các pháp, đưa người tu sang bờ giải thoát) mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) học thì nên tìm ở đâu. Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học, không nên tìm nơi sắc (thân và vật chất, uẩn đầu tiên trong năm uẩn tạo nên con người), không nên lìa sắc mà tìm; không nên tìm nơi thọ, tưởng, hành, thức (bốn uẩn thuộc về tâm: cảm nhận, nhận biết hình tướng, tác ý tạo nghiệp, và nhận thức phân biệt), không nên lìa thọ, tưởng, hành, thức mà tìm. Như thế cho đến không nên tìm nơi nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều không), không nên lìa nhất thiết trí mà tìm; không nên tìm nơi đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu và hình tướng sai biệt để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn cả tướng chung lẫn tướng riêng của mọi pháp, là trí của Phật), không nên lìa đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà tìm.

 Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Hoặc bát-nhã ba-la-mật-đa, hoặc việc tìm, hoặc sắc, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, tất cả những thứ ấy đều chẳng tương ưng (chẳng gắn liền, hợp làm một với nhau) cũng chẳng phải không tương ưng; không có hình sắc, không thể thấy, không có chướng ngại, chỉ có một tướng, đó là không có tướng. Vì sao vậy? Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học chẳng phải là sắc mà cũng không lìa sắc, chẳng phải là thọ, tưởng, hành, thức mà cũng không lìa thọ, tưởng, hành, thức; như thế cho đến chẳng phải là nhất thiết trí mà cũng không lìa nhất thiết trí, chẳng phải là đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà cũng không lìa đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

 Chẳng phải là chân như (thể tính chân thật như như, không đổi khác của các pháp) của sắc mà cũng không lìa chân như của sắc, chẳng phải là chân như của thọ, tưởng, hành, thức mà cũng không lìa chân như của thọ, tưởng, hành, thức; như thế cho đến chẳng phải là chân như của nhất thiết trí mà cũng không lìa chân như của nhất thiết trí, chẳng phải là chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà cũng không lìa chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Chẳng phải là pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) của sắc mà cũng không lìa pháp tính của sắc, chẳng phải là pháp tính của thọ, tưởng, hành, thức mà cũng không lìa pháp tính của thọ, tưởng, hành, thức; như thế cho đến chẳng phải là pháp tính của nhất thiết trí mà cũng không lìa pháp tính của nhất thiết trí, chẳng phải là pháp tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà cũng không lìa pháp tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

 Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì các pháp như thế đều không có gì cả, hoàn toàn không thể nắm bắt được. Vì không có gì, không thể nắm bắt được, nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học chẳng phải là sắc mà cũng không lìa sắc, nói rộng ra cho đến chẳng phải là nhất thiết tướng trí mà cũng không lìa nhất thiết tướng trí; chẳng phải là chân như của sắc mà cũng không lìa chân như của sắc, nói rộng ra cho đến chẳng phải là chân như của nhất thiết tướng trí mà cũng không lìa chân như của nhất thiết tướng trí; chẳng phải là pháp tính của sắc mà cũng không lìa pháp tính của sắc, nói rộng ra cho đến chẳng phải là pháp tính của nhất thiết tướng trí mà cũng không lìa pháp tính của nhất thiết tướng trí."

 Bấy giờ Thiên Đế Thích nói với Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, giỏi bậc nhất về lý "không"): "Thưa ngài, bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học là ba-la-mật-đa (pháp tu đưa sang bờ giải thoát) lớn, là ba-la-mật-đa vô lượng (không thể đo lường), là ba-la-mật-đa vô biên (không có bờ mé). Các bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã nhập vào dòng thánh) học trong đây mà được quả Dự lưu; các bậc Nhất lai (bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa) học trong đây mà được quả Nhất lai; các bậc Bất hoàn (bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục) học trong đây mà được quả Bất hoàn; các bậc A-la-hán (bậc thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) học trong đây mà được quả A-la-hán; các bậc Độc giác (người tự tu tự ngộ không cần thầy) học trong đây mà được Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác); các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học trong đây mà làm cho vô lượng trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (con số cực lớn; câu-chi là mười triệu, na-dữu-đa là một đơn vị số rất lớn khác) hữu tình (chúng sinh có tình thức) được thành thục, tùy theo căn cơ thích hợp mà đặt họ vào đạo tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác và Bồ-tát), lại có thể làm trang nghiêm thanh tịnh các cõi Phật, chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng trọn vẹn của Phật)."

 Thiện Hiện bảo: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói. Kiều-thi-ca! Vì sắc lớn nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng lớn; vì thọ, tưởng, hành, thức lớn nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng lớn; như thế cho đến vì nhất thiết trí lớn nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng lớn; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí lớn nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng lớn. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì từ sắc cho đến nhất thiết tướng trí, đầu, cuối và khoảng giữa đều không thể nắm bắt được, nên nói là lớn. Do những thứ ấy lớn nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng được nói là lớn. Do nhân duyên này, bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học nên được gọi là ba-la-mật-đa lớn.

 Kiều-thi-ca! Vì sắc vô lượng nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô lượng; vì thọ, tưởng, hành, thức vô lượng nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô lượng; như thế cho đến vì nhất thiết trí vô lượng nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô lượng; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô lượng nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô lượng. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì số lượng của sắc cho đến nhất thiết tướng trí không thể nắm bắt được. Ví như số lượng của hư không không thể nắm bắt được, sắc và các pháp khác cũng vậy, nên nói là vô lượng. Kiều-thi-ca! Vì hư không vô lượng nên sắc và các pháp khác cũng vô lượng; vì sắc và các pháp khác vô lượng nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô lượng. Do nhân duyên này, bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học nên được gọi là ba-la-mật-đa vô lượng.

 Kiều-thi-ca! Vì sắc vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên; vì thọ, tưởng, hành, thức vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên; như thế cho đến vì nhất thiết trí vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì bờ mé của sắc cho đến nhất thiết tướng trí không thể nắm bắt được. Ví như bờ mé của hư không không thể nắm bắt được, sắc và các pháp khác cũng vậy, nên nói là vô biên. Kiều-thi-ca! Vì hư không vô biên nên sắc và các pháp khác cũng vô biên; vì sắc và các pháp khác vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Vì sở duyên (đối tượng mà tâm và trí hướng đến, nương vào để nhận biết) vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên." Thiên Đế Thích hỏi: "Thế nào là vì sở duyên vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên?" Thiện Hiện đáp: "Vì sở duyên của nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ viên mãn của Phật) vô biên, nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Vì sở duyên là pháp giới (cảnh giới chân thật bao trùm tất cả các pháp) vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên." Thiên Đế Thích hỏi: "Thế nào là vì sở duyên là pháp giới vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên?" Thiện Hiện đáp: "Vì pháp giới vô biên nên sở duyên cũng vô biên; vì sở duyên vô biên nên pháp giới cũng vô biên. Vì sở duyên là pháp giới vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Vì sở duyên là chân như vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên." Thiên Đế Thích hỏi: "Thế nào là vì sở duyên là chân như vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên?" Thiện Hiện đáp: "Vì chân như vô biên nên sở duyên cũng vô biên; vì sở duyên vô biên nên chân như cũng vô biên. Vì sở duyên là chân như vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Vì hữu tình vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên." Thiên Đế Thích hỏi: "Thế nào là vì hữu tình vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên?" Thiện Hiện đáp: "Ông nghĩ thế nào? Nói "hữu tình, hữu tình" là tên gọi đặt thêm để chỉ pháp gì?" Thiên Đế Thích đáp: "Nói "hữu tình, hữu tình", đó không phải là tên gọi chỉ một pháp có thật, cũng không phải là tên gọi chỉ cái chẳng phải pháp; nó chỉ thuộc loại tên khách (tên gọi tạm đặt từ bên ngoài, không gắn với thực thể nào), thuộc loại tên không có sự vật thật, thuộc loại tên không có đối tượng thật làm chỗ dựa."

 Thiện Hiện lại hỏi: "Ông nghĩ thế nào? Trong bộ kinh bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu này, có chỉ ra rằng có hữu tình thật sự hay không?" Thiên Đế Thích đáp: "Thưa ngài, không." Thiện Hiện bảo: "Trong bộ kinh bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu này đã không chỉ ra có hữu tình thật sự, nên nói là vô biên, vì khoảng giữa và bờ mé của chúng không thể nắm bắt được. Kiều-thi-ca! Ông nghĩ thế nào? Giả sử các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến, bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn) sống lâu trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng (kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài), nói tên gọi của các hữu tình, thì trong đó có hữu tình nào có sinh, có diệt chăng?" Thiên Đế Thích đáp: "Thưa ngài, không. Vì sao vậy? Vì các hữu tình bản tính vốn thanh tịnh, vì chúng từ xưa nay vốn không có gì." Thiện Hiện bảo: "Do vậy tôi nói rằng vì hữu tình vô biên nên bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học cũng vô biên. Kiều-thi-ca! Do nhân duyên này, bát-nhã ba-la-mật-đa mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát học nên được gọi là vô biên."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video