Thiên 524 — Hội 2 · Phẩm 37 Tùy hỷ hồi hướng · phần 2

 Phần thứ hai, phẩm Tùy Hỷ Hồi Hướng (tùy hỷ: vui mừng theo việc lành, công đức của người khác; hồi hướng: đem công đức của mình hướng về một mục đích cao cả, ở đây là quả vị Phật), thứ ba mươi bảy, phần hai.

 Lại nữa, thưa Đại sĩ (bậc đại nhân, cách gọi tôn kính dành cho Bồ-tát; ở đây là ngài Từ Thị, tức Bồ-tát Di-lặc)! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn lao, chỉ Bồ-tát đã tu hành cao) đối với những phúc nghiệp sự (các việc làm tạo ra phúc đức) mình đã làm mà biết đúng như thật rằng chúng lìa uẩn, xứ, giới (uẩn: năm nhóm hợp thành con người là sắc, thụ, tưởng, hành, thức; xứ: mười hai chỗ tiếp xúc gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng; giới: mười tám yếu tố gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), cũng lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ giải thoát đưa sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấy rõ thật tướng các pháp) cho đến Bố thí ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng được làm trọn vẹn để đưa đến giải thoát; ba-la-mật-đa nghĩa là "đến bờ bên kia", sự hoàn thiện), cũng lìa nội không (tính trống rỗng, không có tự thể của sáu giác quan bên trong) cho đến vô tính tự tính không (cái không của cả "không có tự tính" lẫn "tự tính", là loại cuối trong mười tám loại "không"), cũng lìa tứ niệm trụ (bốn phép quán tỉnh giác: quán thân, quán cảm thụ, quán tâm, quán các pháp), nói rộng ra cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác); thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, sau khi đã biết đúng như thật về những phúc nghiệp sự mình làm, liền từ đáy lòng tùy hỷ và hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề (giác ngộ cao nhất, chân chính, bình đẳng, viên mãn, tức quả vị Phật).

 Lại nữa, thưa Đại sĩ! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật rằng những phúc nghiệp sự đi cùng với tùy hỷ thì lìa tự tính (bản chất tự có, tồn tại độc lập) của chính những phúc nghiệp sự ấy; biết đúng như thật rằng chư Phật Thế Tôn (Thế Tôn: bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) lìa tự tính của chư Phật Thế Tôn; biết đúng như thật rằng công đức thiện căn (thiện căn: gốc rễ của điều lành, những việc thiện có thể sinh ra quả tốt) lìa tự tính của công đức thiện căn; biết đúng như thật rằng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán sát nhân duyên, không cần thầy, và không đi giáo hóa) và các dị sinh (phàm phu, những chúng sinh chưa thấy chân lý) lìa tự tính của Thanh văn, Độc giác và dị sinh; biết đúng như thật rằng cái tâm đại bồ-đề tùy hỷ hồi hướng (tâm cầu giác ngộ lớn) lìa tự tính của chính tâm ấy; biết đúng như thật rằng Bồ-tát Ma-ha-tát lìa tự tính của Bồ-tát Ma-ha-tát; biết đúng như thật rằng Bát-nhã ba-la-mật-đa lìa tự tính của Bát-nhã ba-la-mật-đa, cho đến Bố thí ba-la-mật-đa lìa tự tính của Bố thí ba-la-mật-đa; biết đúng như thật rằng nội không lìa tự tính của nội không, cho đến vô tính tự tính không lìa tự tính của vô tính tự tính không; biết đúng như thật rằng tứ niệm trụ lìa tự tính của tứ niệm trụ, nói rộng ra cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật lìa tự tính của mười tám pháp bất cộng của Phật; biết đúng như thật rằng hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát lìa tự tính của hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát; biết đúng như thật rằng Vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật lìa tự tính của Vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát nào tu hành như thế, tức là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa lìa tự tính của các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần), thì có thể tùy hỷ hồi hướng đúng đắn về Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, thưa Đại sĩ! Các Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với công đức thiện căn của tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc đến từ chân như; Ứng Cúng là bậc đáng được cúng dường; Chính Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn khắp) đã diệt độ (đã nhập niết-bàn, qua đời và vĩnh viễn ra khỏi sinh tử) cùng các đệ tử của các Ngài, nếu muốn phát khởi tâm tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì nên tùy hỷ hồi hướng như thế này, tức là nghĩ rằng: "Như các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử đều đã diệt độ, tự tính chẳng có; công đức thiện căn cũng như vậy. Cái tâm tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề mà ta phát khởi, cùng với Vô thượng bồ-đề mà ta hồi hướng đến, bản tính cũng như thế." Biết như vậy rồi, đối với các thiện căn mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì không có tưởng điên đảo, không có tâm điên đảo, không có kiến điên đảo (ba loại sai lầm trái ngược với sự thật: sai lầm trong nhận biết, trong tâm ý, và trong quan điểm).

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lấy việc thủ tướng (nắm giữ, bám chấp vào hình tướng, coi sự vật là có thật) làm phương tiện để tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, rồi đối với công đức thiện căn của tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác đã diệt độ cùng các đệ tử mà thủ tướng để tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì đó là tùy hỷ hồi hướng không tốt lành. Vì công đức thiện căn của các đức Phật quá khứ và chúng đệ tử không phải là đối tượng có thể nắm bắt bằng tướng hay vô tướng, mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy lại dùng ý niệm thủ tướng để phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề, cho nên đó là tùy hỷ hồi hướng không tốt lành. Do nhân duyên ấy mà có tưởng điên đảo, có tâm điên đảo, có kiến điên đảo. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lấy việc không thủ tướng làm phương tiện để tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, rồi đối với công đức thiện căn của tất cả chư Phật cùng đệ tử ấy mà lìa tướng để tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì đó gọi là tùy hỷ hồi hướng tốt lành. Do nhân duyên ấy, sự tùy hỷ hồi hướng của vị Bồ-tát Ma-ha-tát này không có tưởng điên đảo, không có tâm điên đảo, không có kiến điên đảo.

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc) hỏi cụ thọ Thiện Hiện (cụ thọ: bậc có đủ tuổi thọ, cách gọi tôn kính các vị tỳ-kheo; Thiện Hiện: tên dịch nghĩa của ngài Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu rõ nhất về tính không) rằng: "Thưa Đại đức (bậc có đức lớn, cách gọi tôn kính vị xuất gia)! Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử, đối với những phúc nghiệp sự đi cùng với tùy hỷ, v.v., đều không thủ tướng, mà vẫn có thể tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề?"

 Thiện Hiện đáp: "Thưa Đại sĩ! Nên biết rằng Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát Ma-ha-tát tu học có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo trong cách làm, biết dùng cách thích hợp để đạt mục đích) như thế, tuy không thủ tướng mà việc làm vẫn thành tựu. Không phải lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể khởi đúng những phúc nghiệp sự đi cùng với tùy hỷ để hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Vì thế, các Bồ-tát Ma-ha-tát muốn thành tựu việc làm của mình thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa."

 Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị nói: "Thưa Đại đức Thiện Hiện, chớ nói như vậy. Vì sao thế? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật-đa, chư Phật Thế Tôn cùng chúng đệ tử và công đức thiện căn các Ngài đã thành tựu đều không có thật, không thể nắm bắt; những phúc nghiệp sự tùy hỷ đã làm cũng không có thật, không thể nắm bắt; việc phát tâm hồi hướng về Vô thượng bồ-đề cũng không có thật, không thể nắm bắt. Ở đây, khi Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên quán xét như thế này: công đức thiện căn của chư Phật quá khứ cùng chúng đệ tử, bản tính đều đã diệt; những phúc nghiệp sự tùy hỷ đã làm và việc phát tâm hồi hướng về Vô thượng bồ-đề, bản tính đều vắng lặng tịch diệt.

 Nếu ta đối với công đức thiện căn của tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng chúng đệ tử mà thủ tướng phân biệt, và đối với những phúc nghiệp sự đi cùng với tùy hỷ đã làm, cùng việc phát tâm hồi hướng về Vô thượng bồ-đề mà thủ tướng phân biệt, rồi lấy sự thủ tướng phân biệt ấy làm phương tiện để phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì chư Phật Thế Tôn đều không chấp nhận, cũng không tùy hỷ. Vì sao vậy? Vì đối với chư Phật Thế Tôn đã diệt độ cùng các đệ tử mà thủ tướng phân biệt để tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng bồ-đề, thì đó gọi là đại hữu sở đắc (rất bám chấp vào chỗ "có cái để đạt được", coi sự vật là có thật để nắm giữ).

 Vì vậy, Bồ-tát Ma-ha-tát nào muốn đối với công đức thiện căn của chư Phật và chúng đệ tử mà khởi đúng sự tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì không nên ở trong đó khởi sự tùy hỷ hồi hướng có chỗ đắc, thủ tướng phân biệt. Nếu ở trong đó khởi sự tùy hỷ hồi hướng có chỗ đắc, thủ tướng phân biệt, thì Phật không nói việc ấy có lợi ích lớn. Vì sao vậy? Vì cái tâm tùy hỷ hồi hướng như thế là phân biệt hư dối, gọi là lẫn chất độc.

 Ví như có thức ăn tuy đủ màu sắc, mùi thơm và vị ngon tuyệt hảo, nhưng có trộn thuốc độc; kẻ ngu, hiểu biết nông cạn, tham lam lấy ăn; tuy lúc đầu vừa ý, vui mừng sung sướng, nhưng sau khi thức ăn tiêu hóa thì chịu đủ mọi khổ sở, hoặc đến chết, hoặc gần mất mạng. Cũng vậy, có một hạng bổ-đặc-già-la (người, cá thể chúng sinh) không khéo thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), không khéo quán xét văn câu và nghĩa lý của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, không khéo đọc tụng, không khéo thông suốt ý nghĩa sâu xa, lại bảo những người thuộc chủng tính Đại thừa (những người có căn cơ, dòng giống theo cỗ xe lớn, tức con đường tu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) rằng:

 "Này thiện nam tử (người con trai lành, cách gọi người tu theo Phật), hãy lại đây! Ngươi hãy đối với tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác ở quá khứ, vị lai, hiện tại, từ lúc mới phát tâm cho đến khi đắc Vô thượng chính đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu (thuyết giảng giáo pháp), độ vô lượng chúng sinh, nhập vô dư y bát-niết-bàn giới (cảnh giới niết-bàn hoàn toàn, không còn sót lại thân xác hay bất cứ chỗ nương tựa nào của sinh tử) cho đến khi giáo pháp diệt mất; trong khoảng thời gian ấy: các thiện căn đã tích, sẽ tích, đang tích do tu Bát-nhã cho đến Bố thí ba-la-mật-đa; các thiện căn đã tích, sẽ tích, đang tích do an trụ nơi nội không cho đến vô tính tự tính không; các thiện căn đã tích, sẽ tích, đang tích do tu bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi sắc), bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả), bốn định vô sắc (bốn tầng thiền định cao vượt khỏi hình sắc); các thiện căn đã tích, sẽ tích, đang tích do tu tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: chính kiến, chính tư duy, chính ngữ, chính nghiệp, chính mạng, chính tinh tiến, chính niệm, chính định); như thế cho đến các thiện căn đã tích, sẽ tích, đang tích do tu mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; các thiện căn đã tích, sẽ tích, đang tích do trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật và làm cho chúng sinh thành thục (giúp chúng sinh tu tập đến chỗ chín muồi để giác ngộ);

 hoặc giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn (năm khối công đức của Phật: giới hạnh, thiền định, trí tuệ, sự giải thoát, và sự thấy biết rằng mình đã giải thoát) của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác; hoặc nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí (ba loại trí: trí biết tổng quát mọi pháp; trí biết mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh; trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng chi tiết của mọi pháp, là trí của Phật); hoặc pháp không quên mất (luôn nhớ rõ, không sai sót) và tính luôn an trụ trong xả (tâm luôn bình thản, buông xả); cùng vô số, vô lượng, vô biên công đức thù thắng khác; hoặc tất cả thiện căn hữu lậu và vô lậu (hữu lậu: còn dính phiền não, còn dẫn đến sinh tử; vô lậu: không còn phiền não, dẫn đến giải thoát) của các đệ tử Phật; hoặc mọi công đức của chư thiên, loài người, v.v. đã được, đang được, sẽ được các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác thụ ký (báo trước việc sẽ đắc quả) quả Độc giác bồ-đề; hoặc các thiện căn đã tích, sẽ tích, đang tích của các loài trời, rồng, dược-xoa (một loài quỷ thần), kiện-đạt-phược (thần âm nhạc), a-tố-lạc (loài thần hay gây chiến, tức a-tu-la), yết-lộ-đồ (chim thần cánh vàng), khẩn-nại-lạc (thần ca hát, đầu có sừng), mạc-hô-lạc-già (thần rắn lớn), người và phi nhân (loài không phải người) v.v.; hoặc những thiện căn do các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với các công đức mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng; tất cả những thứ như thế, ngươi hãy gom lại, cân lường, rồi ngay trước mắt tùy hỷ, cùng chung bình đẳng với tất cả chúng sinh mà hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề."

 Sự tùy hỷ hồi hướng được nói như thế là lấy sự có chỗ đắc, thủ tướng phân biệt làm phương tiện, giống như thức ăn lẫn độc, lúc đầu có lợi mà sau gây hại; vì vậy đó không phải là tùy hỷ hồi hướng tốt lành. Vì sao thế? Vì lấy sự có chỗ đắc, thủ tướng phân biệt mà phát khởi tâm tùy hỷ hồi hướng thì có nhân, có duyên, có tác ý (sự khởi ý, chú tâm), có hý luận (suy nghĩ, lời nói phân biệt vô ích, xa rời thực tại), có ngăn ngại, có lỗi lầm, không tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì lẫn chất độc nên như thế là phỉ báng Phật, không theo lời Phật dạy, không nói theo pháp, không nói hợp lý. Người thuộc chủng tính Bồ-tát không nên theo lời người ấy nói mà học.

 Vì vậy, thưa Đại đức, xin hãy nói: các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ trong Bồ-tát thừa (cỗ xe của Bồ-tát, tức con đường tu hành của Bồ-tát) nên tùy hỷ hồi hướng thế nào đối với công đức thiện căn của tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác ở quá khứ, vị lai, hiện tại cùng các đệ tử? Tức là chư Phật ấy từ lúc mới phát tâm cho đến khi đắc Vô thượng chính đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu, độ vô lượng chúng sinh, nhập vô dư y bát-niết-bàn giới cho đến khi giáo pháp diệt mất, trong khoảng thời gian ấy, hoặc tu Bát-nhã cho đến Bố thí ba-la-mật-đa mà tích tập các thiện căn, nói rộng ra cho đến những thiện căn do các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với các công đức mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ trong Bồ-tát thừa phải làm sao đối với những công đức thiện căn ấy mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề?"

 Cụ thọ Thiện Hiện thưa: "Thưa Đại sĩ! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ trong Bồ-tát thừa khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nếu muốn không phỉ báng chư Phật Thế Tôn mà phát tâm tùy hỷ hồi hướng, thì nên nghĩ rằng: 'Như các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác dùng trí Phật vô thượng thấu suốt, biết khắp rằng công đức thiện căn có tính chất như thế, có hình tướng như thế, có pháp như thế mà có thể tùy hỷ, thì nay ta cũng nên tùy hỷ như thế. Như các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác dùng trí Phật vô thượng thấu suốt, biết khắp rằng nên đem những phúc nghiệp sự như thế hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì nay ta cũng nên hồi hướng như thế.'

 Các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ trong Bồ-tát thừa, đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử, nên tùy hỷ hồi hướng như thế. Nếu tùy hỷ hồi hướng như thế thì không phỉ báng Phật, theo đúng lời Phật dạy, nói theo pháp, nói hợp lý. Tâm tùy hỷ hồi hướng như thế của vị Bồ-tát Ma-ha-tát này không lẫn thuốc độc, rốt cuộc sẽ đến được Đại bát-niết-bàn như cam lộ (niết-bàn lớn trọn vẹn, ví như nước cam lộ là thứ nước ngọt bất tử của cõi trời)."

 "Lại nữa, thưa Đại sĩ! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ trong Bồ-tát thừa khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử, nên tùy hỷ hồi hướng như thế này: như sắc (hình sắc, vật chất) cho đến thức (sự nhận biết) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới (ba cõi: cõi còn ham muốn dục lạc; cõi đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế; cõi chỉ còn tâm thức, không có hình sắc); đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại.

 Nhãn xứ (mắt) cho đến ý xứ (ý) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) cho đến pháp xứ (đối tượng của ý) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Nhãn giới cho đến ý giới không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Sắc giới (yếu tố hình sắc) cho đến pháp giới (yếu tố đối tượng của ý) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Nhãn thức giới (yếu tố cái biết của mắt) cho đến ý thức giới không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, đối tượng và cái biết) cho đến ý xúc không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Các cảm thụ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ) sinh ra do duyên nhãn xúc cho đến các cảm thụ sinh ra do duyên ý xúc không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại.

 Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến Bố thí ba-la-mật-đa không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Nội không cho đến vô tính tự tính không không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Như thế cho đến mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại.

 Chân như, pháp giới, pháp tính, thật tế, pháp định, pháp trụ, bất tư nghị giới (các tên gọi khác nhau của thực tại chân thật: chân như là cái như thật không biến đổi; pháp giới là bản thể của mọi pháp; pháp tính là bản tính của các pháp; thật tế là tận cùng của sự thật; pháp định là tính quyết định không đổi của pháp; pháp trụ là sự an trụ thường hằng của pháp; bất tư nghị giới là cảnh giới không thể nghĩ bàn) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Pháp không quên mất và tính luôn an trụ trong xả không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; đã không rơi vào ba cõi thì không phải là quá khứ, vị lai, hiện tại. Tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.

 Vì sao thế? Như các pháp ấy, vì tự tính là không nên không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai); tùy hỷ hồi hướng cũng như vậy. Tức là: các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác vì tự tính là không nên không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời; công đức của chư Phật vì tự tính là không nên không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời; Thanh văn, Độc giác và trời, người v.v. vì tự tính là không nên không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời; các thiện căn ấy vì tự tính là không nên không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời; sự tùy hỷ đối với chúng vì tự tính là không nên không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời; pháp được hồi hướng vì tự tính là không nên không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời; người hồi hướng vì tự tính là không nên không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời.

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa biết đúng như thật rằng sắc cho đến thức không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời; mà đã không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời, thì không thể lấy chúng làm đối tượng có tướng làm phương tiện, có chỗ đắc làm phương tiện để phát sinh tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Vì các pháp như sắc v.v. tự tính vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì nó không có gì cả.

 Biết đúng như thật về nhãn xứ cho đến ý xứ cũng như vậy. Biết đúng như thật về sắc xứ cho đến pháp xứ cũng như vậy. Biết đúng như thật về nhãn giới cho đến ý giới cũng như vậy. Biết đúng như thật về sắc giới cho đến pháp giới cũng như vậy. Biết đúng như thật về nhãn thức giới cho đến ý thức giới cũng như vậy. Biết đúng như thật về nhãn xúc cho đến ý xúc cũng như vậy. Biết đúng như thật về các cảm thụ sinh ra do duyên nhãn xúc cho đến các cảm thụ sinh ra do duyên ý xúc cũng như vậy. Biết đúng như thật về Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến Bố thí ba-la-mật-đa cũng như vậy. Biết đúng như thật về nội không cho đến vô tính tự tính không cũng như vậy. Biết đúng như thật về tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi cũng như vậy. Biết đúng như thật về mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng như vậy. Biết đúng như thật về chân như, pháp giới, pháp tính, thật tế, pháp định, pháp trụ, bất tư nghị giới cũng như vậy. Biết đúng như thật về giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn cũng như vậy. Biết đúng như thật về nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng như vậy.

 Biết đúng như thật rằng pháp không quên mất và tính luôn an trụ trong xả không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời; mà đã không rơi vào ba cõi, không thuộc ba đời, thì không thể lấy chúng làm đối tượng có tướng làm phương tiện, có chỗ đắc làm phương tiện để phát sinh tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Vì pháp không quên mất và tính luôn an trụ trong xả tự tính vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì nó không có gì cả. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề như thế thì không lẫn thuốc độc, rốt cuộc sẽ đến được Đại bát-niết-bàn như cam lộ.

 Các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ trong Bồ-tát thừa, nếu lấy sự có tướng làm phương tiện, hoặc lấy sự có chỗ đắc làm phương tiện, đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử mà phát sinh tâm tùy hỷ hồi hướng, thì nên biết đó là tùy hỷ hồi hướng tà vạy. Tâm tùy hỷ hồi hướng tà vạy ấy, chư Phật Thế Tôn không khen ngợi. Vì tâm tùy hỷ hồi hướng như thế không được Phật Thế Tôn khen ngợi, nên không thể làm viên mãn Bố thí, Tịnh giới (giữ giới trong sạch), An nhẫn (nhẫn nại chịu đựng), Tinh tiến (siêng năng không lùi bước), Tĩnh lự (thiền định), Bát-nhã ba-la-mật-đa; cũng không thể làm viên mãn nội không cho đến vô tính tự tính không; cũng không thể làm viên mãn tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi; như thế cho đến cũng không thể làm viên mãn mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; cũng không thể làm viên mãn nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; cũng không thể làm viên mãn pháp không quên mất và tính luôn an trụ trong xả. Do các công đức không viên mãn nên không thể trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật và làm cho chúng sinh thành thục. Do không thể trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật và làm cho chúng sinh thành thục nên không thể chứng đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn của Vô thượng chính đẳng chính giác, tức quả vị Phật). Vì sao vậy? Vì sự tùy hỷ hồi hướng mà họ khởi lên có tướng, có chỗ đắc, lẫn thuốc độc.

 Lại nữa, thưa Đại sĩ! Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa nên nghĩ rằng: 'Như tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác trong mười phương thế giới thông suốt đúng như thật rằng công đức thiện căn có pháp như thế, có thể nương theo pháp ấy mà phát sinh tùy hỷ hồi hướng không điên đảo, thì nay ta cũng nên nương theo pháp như thế mà phát sinh tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề.' Đó là khởi tùy hỷ hồi hướng đúng đắn; nhờ đó chắc chắn chứng đắc Vô thượng chính đẳng bồ-đề."

 Bấy giờ Thế Tôn khen cụ thọ Thiện Hiện rằng: "Lành thay, lành thay! Này Thiện Hiện, nay ông đã vì tất cả các Bồ-tát Ma-ha-tát mà làm việc của Phật, tức là vì các Bồ-tát Ma-ha-tát mà khéo nói về sự tùy hỷ hồi hướng không điên đảo. Sự tùy hỷ hồi hướng được nói như thế là lấy vô tướng (không có hình tướng để bám chấp) làm phương tiện, lấy vô sở đắc (không có cái gì để nắm bắt, đạt được) làm phương tiện, lấy không sinh không diệt làm phương tiện, lấy không nhiễm không tịnh làm phương tiện, lấy vô tính tự tính làm phương tiện, lấy tự tướng không (cái không của tướng riêng mỗi pháp) làm phương tiện, lấy tự tính không làm phương tiện, lấy pháp giới làm phương tiện, lấy chân như làm phương tiện, lấy pháp tính làm phương tiện, lấy tính không hư dối làm phương tiện, lấy thật tế làm phương tiện, lấy bất tư nghị giới làm phương tiện.

 Này Thiện Hiện! Giả sử tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới (một thế giới gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ, tức một tỷ thế giới) đều thành tựu thập thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói ác, không nói thêu dệt, không tham, không sân, không si), bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc, năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hóa tùy ý), ý ông nghĩ sao? Công đức của các chúng sinh ấy có nhiều không?"

 Thiện Hiện đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát, một danh hiệu của Phật)!"

 Phật dạy: "Này Thiện Hiện! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử mà khởi tùy hỷ hồi hướng không nhiễm trước (không dính mắc, không bám víu), thì công đức đạt được nhiều hơn trước, không thể tính đếm. Này Thiện Hiện, sự tùy hỷ hồi hướng như thế do các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy khởi lên, so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao, là đẹp, là vi diệu, là trên, là vô thượng, không gì sánh bằng, không gì sánh ngang được với cái không gì sánh bằng.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Giả sử tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới đều đắc quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán (bốn quả vị tu chứng của hàng Thanh văn: Dự lưu là mới bước vào dòng thánh; Nhất lai là còn trở lại cõi người một lần; Bất hoàn là không còn trở lại cõi dục; A-la-hán là đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) và Độc giác bồ-đề; có các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với các bậc Dự lưu cho đến Độc giác ấy, suốt cả đời dùng vô lượng thứ y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men và các vật dụng khác mà dâng cúng, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi. Ý ông nghĩ sao? Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy do nhân duyên này được phúc có nhiều không?"

 Thiện Hiện đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật dạy: "Này Thiện Hiện! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử mà khởi tùy hỷ hồi hướng không nhiễm trước, thì công đức đạt được nhiều hơn trước. Này Thiện Hiện, sự tùy hỷ hồi hướng như thế do các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy khởi lên, so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao, là đẹp, là vi diệu, là trên, là vô thượng, không gì sánh bằng, không gì sánh ngang được với cái không gì sánh bằng.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Giả sử tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới đều hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề; lại giả sử tất cả chúng sinh trong các thế giới ở mỗi phương trong mười phương nhiều như cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ, dùng để ví số lượng nhiều vô kể), mỗi người đều đến chỗ từng vị Bồ-tát Ma-ha-tát hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề ấy, dùng vô lượng thứ y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men và các đồ vui sướng tuyệt hảo để nuôi sống khác mà dâng cúng, trải qua số đại kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài; đại kiếp là đơn vị lớn nhất, gồm trọn một chu kỳ thành, trụ, hoại, không của thế giới) nhiều như cát sông Căng-già, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi. Ý ông nghĩ sao? Các chúng sinh ấy do nhân duyên này được phúc có nhiều không?"

 Thiện Hiện đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ! Khối phúc như thế là vô số, vô lượng, vô biên, vô hạn, dùng phép tính đếm hay ví dụ cũng khó đo lường được. Bạch Thế Tôn, nếu khối phúc ấy có hình sắc thì các thế giới ở mỗi phương trong mười phương nhiều như cát sông Căng-già cũng không chứa nổi."

 Phật dạy: "Này Thiện Hiện, lành thay, lành thay! Lượng phúc đức ấy đúng như ông nói. Này Thiện Hiện! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử mà khởi tùy hỷ hồi hướng không nhiễm trước, thì khối phúc đạt được nhiều hơn trước. Này Thiện Hiện, sự tùy hỷ hồi hướng như thế do các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy khởi lên, so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao, là đẹp, là vi diệu, là trên, là vô thượng, không gì sánh bằng, không gì sánh ngang được với cái không gì sánh bằng. Này Thiện Hiện, nếu đem phúc trước so với khối phúc này thì một trăm phần không bằng một phần, một nghìn phần không bằng một phần, cho đến một phần ổ-ba-ni-sát-đàm (phần cực nhỏ, gần như bằng không, đơn vị nhỏ nhất trong cách tính của Ấn Độ xưa) cũng không bằng.

 Vì sao vậy? Này Thiện Hiện! Vì thập thiện nghiệp đạo, bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc, năm thần thông của các chúng sinh ấy đều lấy tưởng có tướng, có chỗ đắc làm phương tiện. Khối phúc mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân kia đạt được khi dùng vô lượng thứ y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men và các vật dụng khác dâng cúng các bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và các vị Độc giác, suốt đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, đều lấy tưởng có tướng, có chỗ đắc làm phương tiện. Khối phúc mà các chúng sinh kia đạt được khi dùng vô lượng thứ y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men và các đồ vui sướng tuyệt hảo để nuôi sống dâng cúng các Bồ-tát đang hướng về Vô thượng bồ-đề, trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Căng-già, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, cũng đều lấy tưởng có tướng, có chỗ đắc làm phương tiện."

 Bấy giờ bốn vị Thiên vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương ở tầng trời thấp nhất của cõi dục), mỗi vị cùng với quyến thuộc hai vạn thiên tử (vị trời), cúi đầu lễ chân Phật, chắp tay thưa: "Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thật có thể phát khởi sự tùy hỷ hồi hướng rộng lớn như thế. Tức là các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có phương tiện thiện xảo, lấy vô tướng làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy không nhiễm trước làm phương tiện, lấy không tư tác (không suy tính, không cố ý tạo tác) làm phương tiện, đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử mà phát khởi tùy hỷ đúng đắn, hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng khởi lên như thế không rơi vào hai pháp (cách nhìn đối đãi nhị nguyên như có–không, ta–người), ở trong pháp không hai mà không nhiễm, không trước."

 Lúc ấy Thiên Đế Thích (vua trời Đế Thích, chúa tầng trời Ba Mươi Ba) cũng cùng với vô lượng trăm nghìn thiên tử, mỗi vị cầm đủ loại vòng hoa nhiệm mầu cõi trời, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng và các thứ châu báu quý lạ, tấu nhạc trời để cúng dường Phật, cúi đầu lễ hai chân Phật, chắp tay thưa: "Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thật có thể phát khởi sự tùy hỷ hồi hướng rộng lớn như thế. Tức là các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có phương tiện thiện xảo, lấy vô tướng làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy không nhiễm trước làm phương tiện, lấy không tư tác làm phương tiện, đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử mà phát khởi tùy hỷ đúng đắn, hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng khởi lên như thế không rơi vào hai pháp, ở trong pháp không hai mà không nhiễm, không trước."

 Lúc ấy thiên tử Tô-dạ-ma (chúa trời Dạ-ma), thiên tử San-đổ-sử-đa (chúa trời Đâu-suất), thiên tử Thiện Biến Hóa (chúa trời Hóa Lạc), thiên tử Tối Tự Tại (chúa trời Tha Hóa Tự Tại) — tức chúa của các tầng trời cao hơn thuộc cõi dục — mỗi vị cùng với quyến thuộc một nghìn thiên tử, đều cầm đủ loại vòng hoa nhiệm mầu cõi trời, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng và các thứ châu báu quý lạ, tấu nhạc trời để cúng dường Phật, cúi đầu lễ hai chân Phật, chắp tay thưa: "Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thật có thể phát khởi sự tùy hỷ hồi hướng rộng lớn như thế. Tức là các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có phương tiện thiện xảo, lấy vô tướng làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy không nhiễm trước làm phương tiện, lấy không tư tác làm phương tiện, đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử mà phát khởi tùy hỷ đúng đắn, hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng khởi lên như thế không rơi vào hai pháp, ở trong pháp không hai mà không nhiễm, không trước."

 Lúc ấy Đại Phạm Thiên vương (vua trời Phạm thiên, chúa tầng trời đầu tiên của cõi sắc) cùng vô lượng trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (câu-chi: mười triệu; na-dữu-đa: một đơn vị số cực lớn, khoảng một trăm tỷ hoặc hơn) chúng Phạm thiên tiến đến chỗ Phật, cúi đầu lễ hai chân Phật, chắp tay cung kính, cùng cất tiếng nói: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì được phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa thu nhiếp, che chở, nên vượt hơn hẳn các thiện căn mà những thiện nam tử, thiện nữ nhân nói ở trước — những người không có phương tiện thiện xảo, còn có tướng, có chỗ đắc — đã tu."

 Lúc ấy chư thiên từ trời Cực Quang Tịnh (tầng trời thuộc thiền thứ hai cõi sắc, có ánh sáng trong sạch rực rỡ) cho đến trời Sắc Cứu Cánh (tầng trời cao nhất của cõi sắc), mỗi vị cùng với vô lượng trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa thiên chúng cùng loại, tiến đến chỗ Phật, cúi đầu lễ hai chân Phật, chắp tay cung kính, cùng cất tiếng nói: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì được phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa thu nhiếp, che chở, nên vượt hơn hẳn các thiện căn mà những thiện nam tử, thiện nữ nhân nói ở trước — những người không có phương tiện thiện xảo, còn có tướng, có chỗ đắc — đã tu."

 Bấy giờ Phật bảo chư thiên từ trời Tứ Đại Vương Chúng (tầng trời của bốn vị Thiên vương) cho đến trời Sắc Cứu Cánh rằng: "Giả sử tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới đều phát tâm Vô thượng chính đẳng giác, khắp đối với tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác trong mười phương thế giới ở quá khứ, vị lai, hiện tại — từ lúc mới phát tâm cho đến khi đắc Vô thượng chính đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu, độ vô lượng chúng sinh, nhập vô dư y bát-niết-bàn giới, cho đến khi giáo pháp diệt mất — trong khoảng thời gian ấy: các thiện căn tương ưng (gắn liền, phù hợp) với Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa đã tu; hoặc các thiện căn tương ưng với việc an trụ nội không cho đến vô tính tự tính không; hoặc các thiện căn tương ưng với việc tu tứ niệm trụ, nói rộng ra cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; hoặc các thiện căn tương ưng với việc tu vô lượng vô biên Phật pháp; hoặc mọi thiện căn của các đệ tử; hoặc giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác; hoặc chính pháp do các đức Như Lai đã nói; hoặc nương theo pháp ấy mà tu tập ba phúc nghiệp sự là thí tính, giới tính, tu tính (ba loại việc tạo phúc: do bố thí, do giữ giới, do tu thiền định); hoặc nương theo pháp ấy mà siêng năng tu học, đắc quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác bồ-đề, được vào chính tính ly sinh của Bồ-tát (địa vị Bồ-tát đã chắc chắn vào dòng thánh, lìa hẳn tính phàm phu, không còn thoái lui); hoặc các thiện căn do chúng sinh tu bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã v.v. mà dẫn sinh ra; tất cả những thứ như thế gom lại, cân lường, rồi lấy sự có tướng làm phương tiện, có chỗ đắc làm phương tiện, có nhiễm trước làm phương tiện, có tư tác làm phương tiện, có hai và không hai làm phương tiện mà ngay trước mắt tùy hỷ; tùy hỷ rồi hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Lại có các thiện nam tử, thiện nữ nhân phát tâm hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề, khắp đối với tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác trong mười phương thế giới ở quá khứ, vị lai, hiện tại — từ lúc mới phát tâm cho đến khi đắc Vô thượng chính đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu, độ vô lượng chúng sinh, nhập vô dư y bát-niết-bàn giới, cho đến khi giáo pháp diệt mất — trong khoảng thời gian ấy, các thiện căn tương ưng với Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa đã tu, nói rộng ra cho đến các thiện căn do chúng sinh tu bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã v.v. mà dẫn sinh ra; tất cả những thứ như thế gom lại, cân lường, rồi lấy vô tướng làm phương tiện, vô sở đắc làm phương tiện, không nhiễm trước làm phương tiện, không tư tác làm phương tiện, không hai không phải không hai làm phương tiện mà ngay trước mắt tùy hỷ; tùy hỷ rồi hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng của các thiện nam tử, thiện nữ nhân này, so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao, là đẹp, là vi diệu, là trên, là vô thượng, không gì sánh bằng, không gì sánh ngang được với cái không gì sánh bằng; so với sự tùy hỷ hồi hướng của các chúng sinh nói trước thì hơn trăm lần, hơn nghìn lần, hơn trăm nghìn lần, cho đến hơn cả số lần ổ-ba-ni-sát-đàm."

 Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Như lời Phật dạy, sự tùy hỷ hồi hướng của các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao, là đẹp, là vi diệu, là trên, là vô thượng, không gì sánh bằng, không gì sánh ngang được với cái không gì sánh bằng. Bạch Thế Tôn, căn cứ vào đâu mà nói sự tùy hỷ hồi hướng này so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao, là đẹp, là vi diệu, là trên, là vô thượng, không gì sánh bằng, không gì sánh ngang được với cái không gì sánh bằng?"

 Phật dạy: "Này Thiện Hiện! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, khắp đối với các thiện căn của tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác, Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát và tất cả chúng sinh khác trong mười phương thế giới ở quá khứ, vị lai, hiện tại, thì không nắm lấy, không buông bỏ, không kiêu căng, không khinh miệt, không phải có chỗ đắc, cũng không phải không có chỗ đắc; thấu suốt tất cả các pháp không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh, không tăng, không giảm, không đi, không đến, không hợp, không tan, không vào, không ra; rồi nghĩ thế này: 'Như chân như, pháp giới, pháp tính, tính không hư dối, pháp định, pháp trụ của các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại ấy, ta cũng như thế, đối với các thiện pháp lấy vô sở đắc làm phương tiện mà phát khởi tùy hỷ đúng đắn; tùy hỷ rồi đem thiện căn này cùng chung bình đẳng với tất cả chúng sinh mà hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề.' Này Thiện Hiện, căn cứ vào sự tùy hỷ hồi hướng do vị Bồ-tát Ma-ha-tát này khởi lên, Ta nói nó so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao, là đẹp, là vi diệu, là trên, là vô thượng, không gì sánh bằng, không gì sánh ngang được với cái không gì sánh bằng. Này Thiện Hiện, sự tùy hỷ hồi hướng như thế hơn các sự tùy hỷ hồi hướng khác trăm lần, nghìn lần, cho đến số lần ổ-ba-ni-sát-đàm. Vì vậy Ta nói sự tùy hỷ hồi hướng được khởi lên như thế so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao, là đẹp, là vi diệu, là trên, là vô thượng, không gì sánh bằng, không gì sánh ngang được với cái không gì sánh bằng.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ trong Bồ-tát thừa, muốn đối với tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác trong mười phương thế giới ở quá khứ, vị lai, hiện tại — từ lúc mới phát tâm cho đến khi đắc Vô thượng chính đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu, độ vô lượng chúng sinh, nhập vô dư y bát-niết-bàn giới, cho đến khi giáo pháp diệt mất — trong khoảng thời gian ấy, đối với các thiện căn tương ưng với Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa đã tu, cho đến vô lượng vô biên Phật pháp; hoặc công đức thiện căn của các Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát; hoặc ba phúc nghiệp sự thí tính, giới tính, tu tính cùng các thiện căn khác của chúng sinh khác; tất cả những thứ như thế gom lại, cân lường, mà ngay trước mắt phát khởi tâm tùy hỷ hồi hướng không điên đảo, thì nên nghĩ thế này:

 'Sắc cho đến thức ngang bằng với giải thoát. Nhãn xứ cho đến ý xứ ngang bằng với giải thoát. Sắc xứ cho đến pháp xứ ngang bằng với giải thoát. Nhãn giới cho đến ý giới ngang bằng với giải thoát. Sắc giới cho đến pháp giới ngang bằng với giải thoát. Nhãn thức giới cho đến ý thức giới ngang bằng với giải thoát. Nhãn xúc cho đến ý xúc ngang bằng với giải thoát. Các cảm thụ sinh ra do duyên nhãn xúc cho đến các cảm thụ sinh ra do duyên ý xúc ngang bằng với giải thoát. Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa ngang bằng với giải thoát. Nội không cho đến vô tính tự tính không ngang bằng với giải thoát. Tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi ngang bằng với giải thoát. Như thế cho đến mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật ngang bằng với giải thoát. Giới uẩn cho đến giải thoát tri kiến uẩn ngang bằng với giải thoát. Thắng giải (sự hiểu biết quyết định, tin chắc vững vàng) khởi lên đối với tất cả các pháp ngang bằng với giải thoát. Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại ngang bằng với giải thoát. Các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại ngang bằng với giải thoát. Tất cả sự tùy hỷ ngang bằng với giải thoát. Tất cả sự hồi hướng ngang bằng với giải thoát. Sự chín muồi, chuyển biến của các căn (?) nơi chư Phật Thế Tôn và các đệ tử ngang bằng với giải thoát. Niết-bàn mà chư Phật Thế Tôn và các đệ tử đạt được ngang bằng với giải thoát. Sự chín muồi, chuyển biến của các căn nơi tất cả các vị Độc giác ngang bằng với giải thoát. Niết-bàn mà tất cả các vị Độc giác đạt được ngang bằng với giải thoát. Pháp tính của các pháp nơi chư Phật Thế Tôn, Thanh văn, Độc giác ngang bằng với giải thoát. Tất cả chúng sinh, tất cả các pháp cùng pháp tính của chúng ngang bằng với giải thoát. Như pháp tính của các pháp không trói buộc, không cởi mở, không nhiễm, không tịnh, không khởi, không hết, không sinh, không diệt, không nắm lấy, không buông bỏ, ta đối với những công đức thiện căn như thế mà ngay trước mắt tùy hỷ, đem thiện căn này cùng chung bình đẳng với tất cả chúng sinh mà hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề.'

 Sự tùy hỷ như thế không phải là cái có thể tùy hỷ, vì không có gì để tùy hỷ; sự hồi hướng như thế không phải là cái có thể hồi hướng, vì không có gì để hồi hướng; sự tùy hỷ hồi hướng được khởi lên như thế không phải chuyển khởi cũng không phải dừng dứt, vì không có sinh diệt. Này Thiện Hiện, sự tùy hỷ hồi hướng của vị Bồ-tát Ma-ha-tát này, so với các sự tùy hỷ hồi hướng khác được khởi lên, là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao, là đẹp, là vi diệu, là trên, là vô thượng, không gì sánh bằng, không gì sánh ngang được với cái không gì sánh bằng. Này Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu sự tùy hỷ hồi hướng như thế thì mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân hướng về Đại thừa, giả sử có thể đối với tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác hiện tại cùng chúng đệ tử trong các thế giới ở mỗi phương trong mười phương nhiều như cát sông Căng-già, lấy sự có tướng làm phương tiện, có chỗ đắc làm phương tiện, suốt cả đời thường dùng đủ loại y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men và các đồ vui sướng tuyệt hảo để nuôi sống khác mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi; sau khi các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng chúng đệ tử ấy nhập niết-bàn, lại lấy thiết-lợi-la (xá-lợi, xương cốt còn lại sau khi hỏa táng thân Phật hoặc bậc thánh), dùng bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não, tùy kinh có khác) nhiệm mầu xây dựng các tốt-đổ-ba (tháp thờ xá-lợi) cao rộng, ngày đêm siêng năng lễ kính, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải; lại dùng đủ loại vòng hoa tuyệt hảo, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, kỹ nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi; lại lấy sự có tướng và có chỗ đắc làm phương tiện mà siêng năng tu tập bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã và các thiện căn khác.

 Lại có các thiện nam tử, thiện nữ nhân phát tâm hướng về Đại thừa, có thể lấy vô tướng và vô sở đắc làm phương tiện, tu hành các thiện căn và phương tiện thiện xảo tương ưng với Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với tất cả công đức thiện căn khác mà phát khởi tùy hỷ đúng đắn, đem thiện căn này cùng chung bình đẳng với tất cả chúng sinh mà hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này, nhờ nương vào phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tùy hỷ hồi hướng, nên hơn công đức của các thiện nam tử, thiện nữ nhân hướng về Đại thừa nói ở trước trăm lần, nghìn lần, cho đến số lần ổ-ba-ni-sát-đàm. Cho nên nói sự tùy hỷ hồi hướng như thế so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao, là đẹp, là vi diệu, là trên, là vô thượng, không gì sánh bằng, không gì sánh ngang được với cái không gì sánh bằng.

 Vì vậy, này Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng về Đại thừa nên lấy vô tướng và vô sở đắc làm phương tiện, siêng năng tu học các thiện căn tương ưng với Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; và nương vào phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác cùng các đệ tử mà phát khởi tùy hỷ đúng đắn; tùy hỷ rồi đem thiện căn này cùng chung bình đẳng với tất cả chúng sinh mà hồi hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Này Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể lấy vô tướng và vô sở đắc làm phương tiện mà phát khởi sự tùy hỷ hồi hướng như thế, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy sẽ mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu, làm lợi ích và an vui cho tất cả."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm ba mươi ba.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười bốn (?).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc, nổi tiếng sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video