Phẩm Sơ phần Ma-ha-tát, thứ mười ba, phần hai (Ma-ha-tát: nghĩa là "bậc vĩ đại", danh hiệu tôn xưng của Bồ-tát).
Lại nữa, Xá-lợi Tử (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất)! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu giúp mọi chúng sinh) khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: hạnh tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ; bố thí: đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác) thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí (trí tuệ của Phật, biết rõ trọn vẹn mọi sự vật và mọi phương diện của chúng) mà tu bố thí ba-la-mật-đa. Họ lấy vô sở đắc (không thấy có điều gì thật để nắm giữ, không chấp vào người cho, người nhận hay vật cho) làm phương tiện (cách thức khéo léo để tu hành). Họ cùng với tất cả hữu tình (mọi loài có tình thức, tức chúng sinh) chung nhau hồi hướng (đem công đức mình làm được hướng về một mục đích) về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật). Đối với thân thể, mạng sống và mọi thứ khác, họ đều không chút tiếc nuối. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bố thí ba-la-mật-đa (ví như người lính khoác áo giáp ra trận: Bồ-tát lấy công đức làm áo giáp để giữ vững chí nguyện, không thoái lui trước khó khăn).
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bố thí ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong hạnh bố thí, họ không khởi tác ý (ý nghĩ hướng tâm tới) của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự mình thoát khổ) hay Độc giác (người tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, cũng chỉ cầu tự thoát khổ). Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tịnh giới ba-la-mật-đa (tịnh giới: giữ giới luật trong sạch).
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bố thí ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đối với pháp bố thí, họ tin nhận, chấp nhận, mong cầu và ưa thích. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của an nhẫn ba-la-mật-đa (an nhẫn: bình thản chịu đựng mọi điều trái ý, không sân hận).
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bố thí ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong hạnh bố thí, họ siêng năng tu tập không ngừng nghỉ. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tinh tấn ba-la-mật-đa (tinh tấn: siêng năng, nỗ lực không lười biếng trong việc làm điều lành).
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bố thí ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong hạnh bố thí, họ một lòng hồi hướng về nhất thiết trí trí, không xen lẫn tác ý của Thanh văn hay Độc giác. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tĩnh lự ba-la-mật-đa (tĩnh lự: thiền định, giữ tâm lắng yên, chuyên chú vào một đối tượng).
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bố thí ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đối với pháp bố thí, họ an trú trong cách nhìn rằng mọi sự như trò huyễn thuật, như giấc mộng, như bóng hình trong gương, như tiếng vang, như bóng sáng, như hoa đốm giữa hư không (thứ người mắt bệnh tưởng thấy giữa khoảng không, thật ra không có), như thành Tầm Hương (thành ảo hiện ra giữa trời hay trên biển, như ảo ảnh, thật ra không có), như những việc do phép biến hóa tạo ra; họ không thấy có người cho, người nhận hay vật đem cho. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bát-nhã ba-la-mật-đa (bát-nhã: trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật là không có tự tính cố định).
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa là đã mặc đủ áo giáp công đức lớn của cả sáu ba-la-mật-đa. Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu hành bố thí ba-la-mật-đa, đối với tướng trạng của sáu ba-la-mật-đa không nắm lấy, không bám chấp, thì nên biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã mặc áo giáp công đức lớn. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình mà mặc áo giáp công đức lớn.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tịnh giới ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì giữ gìn giới trong sạch, đối với mọi thứ mình có, họ đều không lưu luyến, bám víu. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bố thí ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tịnh giới ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong hạnh giữ giới trong sạch, họ còn không hướng cầu quả vị Thanh văn, Độc giác, huống chi là cõi của dị sinh (phàm phu, người chưa thấy chân lý). Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tịnh giới ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tịnh giới ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đối với pháp giữ giới trong sạch, họ tin nhận, chấp nhận, mong cầu và ưa thích. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của an nhẫn ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tịnh giới ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong hạnh giữ giới trong sạch, họ siêng năng tu tập không ngừng nghỉ. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tinh tấn ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tịnh giới ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong hạnh giữ giới trong sạch, họ chuyên lấy lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu mọi chúng sinh khỏi khổ) làm đầu, còn không xen lẫn tác ý của nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ, tức hàng Thanh văn và Độc giác), huống chi là tâm của phàm phu. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tĩnh lự ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tịnh giới ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đối với pháp giữ giới trong sạch, họ an trú trong cách nhìn rằng mọi sự như huyễn, như mộng, như bóng trong gương, như tiếng vang, như bóng sáng, như hoa đốm giữa hư không, như thành Tầm Hương, như những việc do biến hóa tạo ra. Đối với giới trong sạch, họ không cậy vào, không bám chấp; đối với điều ác phạm giới, họ không chán ghét mà cũng không nắm lấy; bởi vì giữ giới và phạm giới, bản tính đều là không (không có thực thể riêng cố định). Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bát-nhã ba-la-mật-đa.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa là đã mặc đủ áo giáp công đức lớn của cả sáu ba-la-mật-đa. Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa, đối với tướng trạng của sáu ba-la-mật-đa không nắm lấy, không bám chấp, thì nên biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã mặc áo giáp công đức lớn. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình mà mặc áo giáp công đức lớn.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu an nhẫn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Để thành tựu an nhẫn, đối với thân thể, mạng sống và mọi thứ khác, họ không chút lưu luyến, bám víu. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bố thí ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu an nhẫn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong hạnh an nhẫn, họ không xen lẫn những tác ý thấp kém của Thanh văn, Độc giác hay phàm phu. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tịnh giới ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu an nhẫn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đối với pháp an nhẫn, họ tin nhận, chấp nhận, mong cầu và ưa thích. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của an nhẫn ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu an nhẫn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong hạnh an nhẫn, họ siêng năng tu tập không ngừng nghỉ. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tinh tấn ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu an nhẫn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ thu nhiếp tâm chuyên chú vào một đối tượng mà tu hạnh an nhẫn; dù gặp việc khổ sở, tâm cũng không chuyển sang đối tượng khác. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tĩnh lự ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu an nhẫn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đối với pháp an nhẫn, họ an trú trong cách nhìn rằng mọi sự như huyễn, như mộng, như bóng trong gương, như tiếng vang, như bóng sáng, như hoa đốm giữa hư không, như thành Tầm Hương, như những việc do biến hóa tạo ra. Vì muốn tu tập gom góp tất cả Phật pháp, vì muốn làm cho tất cả hữu tình được thành thục (tiến bộ đến chỗ có thể giác ngộ), họ quán xét mọi pháp đều là không, nên không chấp giữ sự oán hận hay sự hại người hại mình. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bát-nhã ba-la-mật-đa.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa là đã mặc đủ áo giáp công đức lớn của cả sáu ba-la-mật-đa. Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa, đối với tướng trạng của sáu ba-la-mật-đa không nắm lấy, không bám chấp, thì nên biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã mặc áo giáp công đức lớn. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình mà mặc áo giáp công đức lớn.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tinh tấn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ siêng năng tu đủ mọi hạnh bố thí khó làm. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bố thí ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tinh tấn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ chuyên cần giữ gìn những giới cấm trong sạch. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tịnh giới ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tinh tấn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ siêng năng tu đủ mọi hạnh nhẫn nhục khó làm. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của an nhẫn ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tinh tấn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ hăng hái như lửa cháy, siêng tu những khổ hạnh có ích lợi. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tinh tấn ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tinh tấn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ siêng tu đủ các loại tĩnh lự và đẳng chí (trạng thái định sâu, trong đó tâm đạt đến sự quân bình, lắng đọng). Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tĩnh lự ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tinh tấn ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ tinh tấn tu hành trí tuệ không nắm lấy, không bám chấp. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bát-nhã ba-la-mật-đa.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa là đã mặc đủ áo giáp công đức lớn của cả sáu ba-la-mật-đa. Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu hành tinh tấn ba-la-mật-đa, đối với tướng trạng của sáu ba-la-mật-đa không nắm lấy, không bám chấp, thì nên biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã mặc áo giáp công đức lớn. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình mà mặc áo giáp công đức lớn.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tĩnh lự ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ an trú trong tâm yên lặng mà làm việc bố thí, khiến cho vết nhơ keo kiệt không còn hiện ra nữa. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bố thí ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tĩnh lự ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nhờ sức mạnh của thiền định trong sạch, họ giữ gìn giới cấm, khiến cho vết nhơ phạm giới không còn hiện ra nữa. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tịnh giới ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tĩnh lự ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ an trú trong định từ bi (thiền định lấy lòng thương yêu và xót thương chúng sinh làm đối tượng) mà tu an nhẫn, khiến cho giận dữ, sân hận và những thứ tương tự không còn hiện ra nữa. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của an nhẫn ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tĩnh lự ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ an trú vững vàng trong định yên lặng mà siêng tu công đức, khiến cho mọi sự lười biếng không còn hiện ra nữa. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tinh tấn ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tĩnh lự ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ dựa vào các tĩnh lự mà phát khởi những tầng định cao hơn, khiến cho những chướng ngại như đắm say mùi vị của định và tâm tán loạn không còn hiện ra nữa. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tĩnh lự ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu tĩnh lự ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ dựa vào các tĩnh lự mà phát khởi trí tuệ thù thắng, quán xét tất cả các pháp đều như huyễn và những thứ tương tự, khiến cho mọi hiểu biết sai lầm, xấu ác không còn hiện ra nữa. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bát-nhã ba-la-mật-đa.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa là đã mặc đủ áo giáp công đức lớn của cả sáu ba-la-mật-đa. Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, đối với tướng trạng của sáu ba-la-mật-đa không nắm lấy, không bám chấp, thì nên biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã mặc áo giáp công đức lớn. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình mà mặc áo giáp công đức lớn.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ không thấy có người cho, người nhận hay vật đem cho; với tam luân thanh tịnh (ba vòng trong sạch: người cho, người nhận và vật cho đều không bị chấp là có thật) mà làm việc bố thí. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bố thí ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ không thấy có giữ giới hay phạm giới và những điều tương tự, đem tâm không bám chấp mà tu giới trong sạch. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tịnh giới ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ không thấy có người chịu đựng, điều phải chịu đựng và những việc tương tự, đem trí tuệ thù thắng thấy rõ tính không mà tu an nhẫn. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của an nhẫn ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ quán xét tất cả các pháp rốt ráo đều là không, mà vẫn đem lòng đại bi để tinh tấn tu hành. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tinh tấn ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ quán xét việc nhập định, trụ trong định, xuất định, cùng với cảnh giới của định, rốt ráo đều là không, mà vẫn tu đẳng chí. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của tĩnh lự ba-la-mật-đa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa thì đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đối với tất cả các pháp, tất cả hữu tình, tất cả ba-la-mật-đa, họ an trú trong cách nhìn rằng mọi sự như huyễn, như mộng, như bóng trong gương, như tiếng vang, như bóng sáng, như hoa đốm giữa hư không, như thành Tầm Hương, như những việc do biến hóa tạo ra, mà tu đủ các loại trí tuệ không nắm lấy, không bám chấp. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bát-nhã ba-la-mật-đa.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là đã mặc đủ áo giáp công đức lớn của cả sáu ba-la-mật-đa. Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí mà tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với tướng trạng của sáu ba-la-mật-đa không nắm lấy, không bám chấp, thì nên biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã mặc áo giáp công đức lớn. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình mà mặc áo giáp công đức lớn.
Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát an trú như vậy trong từng ba-la-mật-đa một, mà đều tu đủ sáu ba-la-mật-đa, khiến chúng được trọn vẹn; vì thế gọi là mặc áo giáp công đức lớn.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tuy nhập vào các tĩnh lự, cùng các định vô lượng (bốn tâm vô lượng: từ, bi, hỷ, xả, trải rộng đến vô số chúng sinh) và định vô sắc (bốn tầng định cao nhất, tâm vượt khỏi mọi hình sắc vật chất), nhưng không đắm say mùi vị của chúng, cũng không bị sức mạnh của chúng lôi kéo, cũng không theo sức mạnh của chúng mà thọ sinh (sinh vào các cõi trời tương ứng với các tầng định ấy). Xá-lợi Tử! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bát-nhã ba-la-mật-đa có phương tiện thiện xảo (cách thức khéo léo, linh hoạt để vừa tu tập vừa cứu giúp chúng sinh mà không rơi vào chỗ lệch).
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tuy nhập vào các tĩnh lự, cùng các định vô lượng và định vô sắc, an trú trong cái thấy về sự xa lìa, cái thấy về sự vắng lặng, cái thấy về không, vô tướng, vô nguyện (không: mọi pháp không có tự tính; vô tướng: không chấp vào hình tướng; vô nguyện: không mong cầu, không tạo tác), nhưng không chứng nhập thực tế (chỗ tột cùng của chân lý; ở đây chỉ việc chứng Niết-bàn rồi dừng lại như hàng Tiểu thừa), không rơi vào bậc Thanh văn hay Độc giác, mà vượt trội, chế phục tất cả hàng Thanh văn và Độc giác. Xá-lợi Tử! Như vậy gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, mặc áo giáp công đức lớn của bát-nhã ba-la-mật-đa có phương tiện thiện xảo.
Xá-lợi Tử! Vì các vị Bồ-tát, nhằm đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình, đã mặc những áo giáp công đức lớn như vậy, cho nên lại được gọi là Ma-ha-tát.
Xá-lợi Tử! Đối với vị Bồ-tát Ma-ha-tát đã vì muốn đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình mà mặc áo giáp công đức lớn như vậy, chư Phật Thế Tôn (Thế Tôn: bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) trong các thế giới ở mười phương, nhiều như số cát sông Hằng-già (sông Hằng ở Ấn Độ; cát sông Hằng là cách nói ví số lượng nhiều không đếm xuể), đều ở giữa đại chúng vui mừng khen ngợi, nói rằng: "Ở thế giới nọ, phương nọ, có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tên là như thế, vì muốn đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình mà mặc áo giáp công đức lớn, làm cho hữu tình được thành thục, làm trang nghiêm và thanh tịnh cõi Phật (cõi nước nơi một vị Phật giáo hóa), du hí thần thông (sử dụng năng lực siêu nhiên một cách tự tại như dạo chơi) và làm những việc cần làm." Như thế, tiếng khen lần lượt truyền đi khắp mười phương. Các chúng trời, người và các loài khác nghe đều vui mừng, cùng nói rằng: "Vị Bồ-tát như thế sẽ mau thành Phật, đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình."
Bấy giờ, cụ thọ (bậc có tuổi thọ về đạo, cách tôn xưng các vị tỳ-kheo) Xá-lợi Tử hỏi Mãn Từ Tử (tức Phú-lâu-na, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng thuyết pháp giỏi nhất) rằng: "Thế nào gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành nhằm thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh)?"
Mãn Từ Tử đáp: "Xá-lợi Tử! Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình, sau khi đã mặc áo giáp công đức lớn của sáu ba-la-mật-đa, lại vì lợi ích và an vui của các hữu tình mà:
Lìa các dục, lìa các pháp ác bất thiện, có tầm có tứ (tầm: sự tìm xét thô của tâm; tứ: sự dò xét tinh tế của tâm), có hỷ lạc (niềm vui mừng và sự an lạc) sinh ra do xa lìa (dục và điều ác), nhập vào Sơ tĩnh lự (tầng thiền định thứ nhất) và an trú trọn vẹn.
Tầm và tứ lắng dứt, bên trong tâm trong sạch quân bình, tâm chuyên nhất vào một chỗ, không tầm không tứ, có hỷ lạc sinh ra từ định, nhập vào Đệ nhị tĩnh lự (tầng thiền định thứ hai) và an trú trọn vẹn.
Lìa hỷ, an trú trong xả (tâm bình thản, không thiên lệch), đầy đủ chính niệm (ghi nhớ rõ ràng, không quên) và chính tri (biết rõ ràng), thân cảm nhận sự an lạc — chính là điều bậc Thánh gọi là "an trú trong xả, có chính niệm, an trú trong lạc" — nhập vào Đệ tam tĩnh lự (tầng thiền định thứ ba) và an trú trọn vẹn.
Dứt lạc, dứt khổ, niềm vui và nỗi buồn trước đó đã mất, không khổ không lạc, xả và niệm đều thanh tịnh, nhập vào Đệ tứ tĩnh lự (tầng thiền định thứ tư) và an trú trọn vẹn.
Lại dựa vào tĩnh lự mà khởi tâm đi cùng lòng từ (mong cho chúng sinh được vui), với hành tướng (cách thức vận hành, dáng vẻ hoạt động của tâm) rộng lớn, không hai, vô lượng, không oán, không hại, không hận, không phiền não, trải khắp, khéo tu; với thắng giải (sự quán tưởng hiểu biết vững chắc, quyết định) trùm khắp, tràn đầy mười phương, tận cùng hư không, cùng khắp pháp giới (toàn thể mọi sự vật, mọi cõi), an trú với thắng giải của tâm từ đầy đủ. Tâm đi cùng lòng bi (mong cho chúng sinh hết khổ), lòng hỷ (vui theo niềm vui của chúng sinh), lòng xả (bình đẳng, không phân biệt thân sơ), với thắng giải và hành tướng, cũng đều như vậy.
Dựa vào sự gia công tu tập này, lại vượt qua tất cả sắc tưởng (những nhận thức về hình sắc vật chất), diệt hữu đối tưởng (những nhận thức về các vật có va chạm, ngăn ngại nhau), không tác ý đến các loại tưởng khác nhau, nhập vào "hư không vô biên", tức Không vô biên xứ (tầng định vô sắc thứ nhất, quán hư không vô tận) và an trú trọn vẹn. Vượt qua tất cả Không vô biên xứ, nhập vào "thức vô biên", tức Thức vô biên xứ (tầng định vô sắc thứ hai, quán tâm thức vô tận) và an trú trọn vẹn. Vượt qua tất cả Thức vô biên xứ, nhập vào "không có gì cả", tức Vô sở hữu xứ (tầng định vô sắc thứ ba, quán không có gì để nắm bắt) và an trú trọn vẹn. Vượt qua tất cả Vô sở hữu xứ, nhập vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ (tầng định vô sắc cao nhất, chẳng phải có tưởng mà cũng chẳng phải không có tưởng) và an trú trọn vẹn.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy lấy vô sở đắc làm phương tiện, đem các tĩnh lự, các định vô lượng và định vô sắc này cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Xá-lợi Tử! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình, trước hết tự mình an trú vững trong các tĩnh lự, định vô lượng và định vô sắc như vậy; đối với hành tướng và trạng thái của việc nhập, trụ, xuất định, đã khéo phân biệt, hiểu rõ và được tự tại, rồi lại nghĩ thế này: "Ta nên đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy lòng đại bi làm đầu, vì muốn dứt trừ phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, gây khổ như tham, sân, si) của tất cả hữu tình mà giảng nói các tĩnh lự, định vô lượng và định vô sắc, phân biệt chỉ bày, khiến họ hiểu rõ sự đắm say mùi vị, sự tai hại và cách thoát ra khỏi các định, cùng hành tướng và trạng thái của việc nhập, trụ, xuất định." Xá-lợi Tử! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào tĩnh lự ba-la-mật-đa mà tu bố thí ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, khi giảng nói các tĩnh lự, định vô lượng và định vô sắc, mà không bị tâm của Thanh văn, Độc giác và các loại tâm khác xen tạp, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào tĩnh lự ba-la-mật-đa mà tu tịnh giới ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, khi giảng nói các tĩnh lự, định vô lượng và định vô sắc, đối với những pháp như vậy mà tin nhận, chấp nhận, mong cầu và ưa thích, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào tĩnh lự ba-la-mật-đa mà tu an nhẫn ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, khi tu các tĩnh lự, định vô lượng và định vô sắc, đem thiện căn (gốc lành, tức những việc lành đã làm, như hạt giống sinh ra quả tốt) của chính mình vì hữu tình mà hồi hướng cầu Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng của Phật), và đối với các thiện căn thì siêng tu không ngừng, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào tĩnh lự ba-la-mật-đa mà tu tinh tấn ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, dựa vào các tĩnh lự, định vô lượng và định vô sắc mà phát khởi các loại định thù thắng như đẳng chí, đẳng trì (tâm được giữ bình đẳng, chuyên chú vào một đối tượng), giải thoát (tám pháp định giúp tâm thoát khỏi sự trói buộc vào sắc và vô sắc), thắng xứ (tám pháp quán giúp chế ngự, làm chủ đối tượng quán), biến xứ (mười pháp quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, các màu sắc… trùm khắp mọi nơi), đối với việc nhập, trụ, xuất đều được tự tại, không rơi vào bậc Thanh văn, Độc giác và các bậc tương tự, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào tĩnh lự ba-la-mật-đa mà tu tĩnh lự ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, khi tu các tĩnh lự, định vô lượng và định vô sắc, đối với các tĩnh lự, định vô lượng, định vô sắc và các tĩnh lự chi (những yếu tố cấu thành mỗi tầng thiền, như tầm, tứ, hỷ, lạc, nhất tâm…), dùng hành tướng vô thường, hành tướng khổ, hành tướng vô ngã, hành tướng không, hành tướng vô tướng, hành tướng vô nguyện mà quán xét đúng như thật, không bỏ lòng đại bi, không rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào tĩnh lự ba-la-mật-đa mà tu bát-nhã ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, khi nhập định từ thì nghĩ thế này: "Ta sẽ cứu giúp tất cả hữu tình, khiến họ được an vui." Khi nhập định bi thì nghĩ thế này: "Ta sẽ cứu vớt tất cả hữu tình, khiến họ thoát khổ." Khi nhập định hỷ thì nghĩ thế này: "Ta sẽ khen ngợi, khuyến khích tất cả hữu tình, khiến họ được giải thoát." Khi nhập định xả thì nghĩ thế này: "Ta sẽ làm lợi ích bình đẳng cho tất cả hữu tình, khiến họ dứt sạch các lậu (những phiền não rỉ chảy, khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử)." Xá-lợi Tử! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào định vô lượng mà tu bố thí ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, khi nhập, trụ, xuất bốn định vô lượng, trọn không hướng về Thanh văn, Độc giác, chỉ cầu Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào định vô lượng mà tu tịnh giới ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, khi nhập, trụ, xuất bốn định vô lượng, không xen lẫn tác ý của Thanh văn, Độc giác, chuyên tâm tin nhận, chấp nhận, mong cầu và ưa thích Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào định vô lượng mà tu an nhẫn ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, khi nhập, trụ, xuất bốn định vô lượng, siêng dứt pháp ác, siêng tu pháp lành, chuyên hướng về Bồ-đề (giác ngộ) chưa từng tạm bỏ, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào định vô lượng mà tu tinh tấn ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, khi nhập, trụ, xuất bốn định vô lượng, phát khởi đủ các loại đẳng trì và đẳng chí, có thể ở trong đó được đại tự tại, không bị các định ấy lôi kéo chiếm đoạt, cũng không theo sức tác dụng của chúng mà thọ sinh, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào định vô lượng mà tu tĩnh lự ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, tu bốn định vô lượng, ở trong các định vô lượng ấy dùng hành tướng vô thường, hành tướng khổ, hành tướng vô ngã, hành tướng không, hành tướng vô tướng, hành tướng vô nguyện mà quán xét đúng như thật, không bỏ lòng đại bi, không rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào định vô lượng mà tu bát-nhã ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát dựa vào những phương tiện thiện xảo như vậy mà tu tập sáu ba-la-mật-đa, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, tu đầy đủ mọi phương diện của tứ niệm trụ (bốn pháp quán để giữ tâm tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp), tứ chính đoạn (bốn sự nỗ lực đúng: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều lành chưa sinh, tăng trưởng điều lành đã sinh), tứ thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), ngũ căn (năm khả năng gốc rễ: tín, tấn, niệm, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn phát triển thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố của giác ngộ: niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường bậc Thánh: chính kiến, chính tư duy, chính ngữ, chính nghiệp, chính mạng, chính tinh tấn, chính niệm, chính định), lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, tu đầy đủ mọi phương diện của không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn (ba cánh cửa dẫn đến giải thoát: quán không, quán vô tướng, quán vô nguyện), lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, tu đầy đủ mọi phương diện của bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự (bốn cách thu phục, gần gũi chúng sinh: cho đi, nói lời dịu dàng yêu thương, làm việc có lợi cho họ, cùng làm việc chung với họ), lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, tu đầy đủ mọi phương diện của ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và lục thần thông (sáu năng lực siêu nhiên: thần túc thông – đi lại biến hóa tự tại, thiên nhĩ thông – nghe xa, tha tâm thông – biết tâm người, túc mạng thông – biết đời trước, thiên nhãn thông – thấy xa, lậu tận thông – dứt sạch phiền não), lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, tu đầy đủ mọi phương diện của mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lý và không hợp lý, biết rõ nghiệp và quả báo…), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng), bốn vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn ngữ, về biện tài), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng có của Phật, hàng Thanh văn và Độc giác không có), nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật), lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, khởi lên các trí sau:
trí về nội không (cái bên trong, tức thân tâm mình, là không),
trí về ngoại không (cái bên ngoài, tức cảnh vật, là không),
trí về nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không),
trí về không không (chính cái "không" cũng là không),
trí về đại không (mười phương rộng lớn cũng là không),
trí về thắng nghĩa không (chân lý tối cao, kể cả Niết-bàn, cũng là không),
trí về hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác là không),
trí về vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không),
trí về tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không),
trí về vô tế không (không có đầu mối, không có biên giới trước sau, cũng là không),
trí về tán không (các pháp tan rã, phân tán, là không),
trí về vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không),
trí về bản tính không (bản tính của các pháp là không),
trí về tự tướng không (tướng riêng của từng pháp là không),
trí về cộng tướng không (tướng chung của các pháp là không),
trí về nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không),
trí về bất khả đắc không (không thể nắm bắt được gì, cũng là không),
trí về vô tính không (cái không có tự tính là không),
trí về tự tính không (tự tính của các pháp là không),
trí về vô tính tự tính không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không);
lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với tất cả các pháp khởi lên trí "chẳng phải tán loạn, chẳng phải định tĩnh", lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với tất cả các pháp khởi lên trí "chẳng phải thường còn, chẳng phải vô thường", trí "chẳng phải vui, chẳng phải khổ", trí "chẳng phải có ngã, chẳng phải vô ngã" (ngã: cái tôi thường còn, làm chủ), trí "chẳng phải sạch, chẳng phải không sạch", trí "chẳng phải không, chẳng phải chẳng không", trí "chẳng phải có tướng, chẳng phải vô tướng", trí "chẳng phải có nguyện, chẳng phải vô nguyện", trí "chẳng phải vắng lặng, chẳng phải chẳng vắng lặng", trí "chẳng phải xa lìa, chẳng phải chẳng xa lìa", lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà trí ấy không biết (theo cách chấp có) quá khứ, trí không biết vị lai, trí không biết hiện tại, nhưng trí cũng chẳng phải không biết các pháp của ba đời, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà trí không biết thiện, trí không biết bất thiện, trí không biết vô ký (không thiện cũng không ác), nhưng chẳng phải không biết các pháp thuộc ba tính ấy; trí không biết cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dục tình), trí không biết cõi Sắc (cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế), trí không biết cõi Vô sắc (cõi của chúng sinh không còn thân hình, chỉ còn tâm thức), nhưng chẳng phải không biết các pháp của ba cõi; trí không biết bậc hữu học (người đã thấy chân lý nhưng còn phải tu học thêm), trí không biết bậc vô học (người đã tu xong, không còn gì phải học, tức A-la-hán), trí không biết bậc chẳng phải hữu học chẳng phải vô học (tức phàm phu), nhưng chẳng phải không biết các pháp của hữu học, vô học, chẳng phải hữu học chẳng phải vô học; trí không biết kiến sở đoạn (những phiền não dứt được khi thấy chân lý), trí không biết tu sở đoạn (những phiền não phải dứt dần qua quá trình tu tập), trí không biết phi sở đoạn (những pháp không cần dứt bỏ), nhưng chẳng phải không biết các pháp kiến sở đoạn, tu sở đoạn và phi sở đoạn; lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà trí không biết thế gian, trí không biết xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian, tức con đường và quả vị giải thoát), nhưng chẳng phải không biết các pháp thế gian và xuất thế gian, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đem tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà trí không biết sắc (pháp có hình chất), trí không biết vô sắc (pháp không có hình chất), nhưng chẳng phải không biết các pháp sắc và vô sắc; trí không biết hữu kiến (pháp có thể thấy bằng mắt), trí không biết vô kiến (pháp không thể thấy bằng mắt), nhưng chẳng phải không biết các pháp hữu kiến và vô kiến; trí không biết hữu đối (pháp có ngăn ngại, va chạm nhau), trí không biết vô đối (pháp không ngăn ngại), nhưng chẳng phải không biết các pháp hữu đối và vô đối; trí không biết hữu lậu (pháp còn phiền não), trí không biết vô lậu (pháp không còn phiền não), nhưng chẳng phải không biết các pháp hữu lậu và vô lậu; trí không biết hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt), trí không biết vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt), nhưng chẳng phải không biết các pháp hữu vi và vô vi; lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình chung nhau hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Xá-lợi Tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa.
Xá-lợi Tử! Vì các vị Bồ-tát dựa vào những phương tiện thiện xảo như vậy, vì muốn đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa, cho nên lại được gọi là Ma-ha-tát.
Xá-lợi Tử! Đối với vị Bồ-tát Ma-ha-tát đã vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa như vậy, chư Phật Thế Tôn trong các thế giới ở mười phương, nhiều như số cát sông Hằng-già, đều ở giữa đại chúng vui mừng khen ngợi, nói rằng: "Ở thế giới nọ, phương nọ, có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tên là như thế, vì muốn đem lợi ích và an vui cho các hữu tình mà phát tâm tiến vào Đại thừa, làm cho hữu tình được thành tựu, làm trang nghiêm và thanh tịnh cõi Phật, du hí thần thông và làm những việc cần làm." Như thế, tiếng khen lần lượt truyền đi khắp mười phương. Các chúng trời, người và các loài khác nghe đều vui mừng, cùng nói rằng: "Vị Bồ-tát như thế sẽ mau thành Phật, đem lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình."
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn mươi tám (hết).
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn mươi chín.
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba tạng kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (nhà sư nổi tiếng đời Đường, Trung Quốc, từng sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video