Phần thứ hai, phẩm "Lời chân thật" (Thật ngữ), thứ sáu mươi lăm, đoạn một.
Bấy giờ, Thiên Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Đức Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), con nói như thế, khen như thế, giải đáp như thế, có thuận theo lời chân thật, lời đúng pháp của Thế Tôn không, có phải là lời giải đáp chân chính, đúng pháp và thuận theo pháp không?"
Khi ấy, Phật bảo: "Này Kiêu-thi-ca (tên họ của Đế Thích khi còn làm người), ông nói như thế, khen như thế, giải đáp như thế, quả thật thuận theo lời chân thật, lời đúng pháp của Thế Tôn, đúng pháp và thuận theo pháp, thật là lời giải đáp chân chính."
Khi ấy, Thiên Đế Thích lại bạch Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Đại đức (tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo có đức hạnh lớn) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một trong các đại đệ tử của Phật, giỏi nhất về lý "không") nói điều gì cũng đều dựa vào không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: quán mọi sự trống rỗng không có tự tính; không bám vào hình tướng nào; không còn mong cầu tạo tác); cũng dựa vào tứ niệm trụ (bốn phép tu chú tâm quán xét thân, cảm thọ, tâm và các pháp) cho đến bát thánh đạo chi (tám chi của con đường thánh; cả chuỗi gồm các pháp tu hỗ trợ giác ngộ: bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám chi thánh đạo); cũng dựa vào tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định cõi Sắc), tứ vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trải rộng không giới hạn), tứ vô sắc định (bốn tầng định cõi Vô sắc, nơi không còn hình sắc vật chất); cũng dựa vào bát giải thoát (tám phép thiền định giúp thoát dần mọi ràng buộc) cho đến thập biến xứ (mười phép quán một yếu tố trùm khắp; ở giữa còn có tám thắng xứ và chín thứ đệ định); cũng dựa vào các thánh đế khổ, tập, diệt, đạo (bốn sự thật cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ); cũng dựa vào bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: pháp tu hoàn hảo đưa từ bờ mê sang bờ giác ngộ; bố thí: đem cho) cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa (tức trọn sáu ba-la-mật-đa: bố thí, tịnh giới – giữ giới trong sạch, an nhẫn – nhẫn nhịn, tinh tiến – siêng năng, tĩnh lự – thiền định, bát-nhã – trí tuệ thấu suốt thực tướng); cũng dựa vào nội không (sáu căn bên trong là không) cho đến vô tính tự tính không (mười tám cách quán thấy mọi sự đều trống rỗng, không có tự tính); cũng dựa vào chân như (tính chân thật, như vậy mãi không thay đổi của mọi sự) cho đến bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn; các tên gọi khác của chân lý tối hậu); cũng dựa vào các địa (giai vị tu chứng) của bồ-tát ma-ha-tát (bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn lao); cũng dựa vào tất cả đà-la-ni môn (pháp môn tổng trì, ghi nhớ giữ gìn mọi điều lành không quên), tam-ma-địa môn (pháp môn định, giữ tâm chuyên chú vững vàng); cũng dựa vào ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm); cũng dựa vào Như Lai thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có; ở giữa có bốn điều không e sợ và các pháp khác); cũng dựa vào vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót), hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong buông xả, bình thản); cũng dựa vào nhất thiết trí (trí biết tổng quát mọi sự đều không, của hàng Thanh văn, Độc giác), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh, của bồ-tát), nhất thiết tướng trí (trí biết tường tận mọi tướng trạng của mọi sự, của Phật); cũng dựa vào tất cả hạnh của bồ-tát ma-ha-tát; cũng dựa vào vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn) của chư Phật."
Bấy giờ, Phật bảo Thiên Đế Thích: "Này Kiêu-thi-ca, cụ thọ (tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo có tuổi đạo, đức hạnh đầy đủ) Thiện Hiện an trú nơi tính không của các pháp, quán thấy bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa còn không thể nắm bắt được, huống chi có người thực hành bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa mà nắm bắt được! Quán thấy tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi còn không thể nắm bắt được, huống chi có người tu tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi mà nắm bắt được! Quán thấy tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định còn không thể nắm bắt được, huống chi có người tu tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định mà nắm bắt được! Quán thấy bát giải thoát cho đến thập biến xứ còn không thể nắm bắt được, huống chi có người tu bát giải thoát cho đến thập biến xứ mà nắm bắt được! Quán thấy các thánh đế khổ, tập, diệt, đạo còn không thể nắm bắt được, huống chi có người an trú nơi các thánh đế khổ, tập, diệt, đạo mà nắm bắt được! Quán thấy nội không cho đến vô tính tự tính không còn không thể nắm bắt được, huống chi có người an trú nơi nội không cho đến vô tính tự tính không mà nắm bắt được! Quán thấy chân như cho đến bất tư nghị giới còn không thể nắm bắt được, huống chi có người an trú nơi chân như cho đến bất tư nghị giới mà nắm bắt được!
Quán thấy các giải thoát môn không, vô tướng, vô nguyện còn không thể nắm bắt được, huống chi có người tu các giải thoát môn không, vô tướng, vô nguyện mà nắm bắt được! Quán thấy cực hỷ địa (giai vị thứ nhất trong mười giai vị của bồ-tát, khi vui mừng tột độ vì vừa chứng thánh) cho đến pháp vân địa (giai vị thứ mười, khi giáo pháp và trí tuệ như mây lớn che trùm khắp) còn không thể nắm bắt được, huống chi có người tu cực hỷ địa cho đến pháp vân địa mà nắm bắt được! Quán thấy tất cả đà-la-ni môn, tam-ma-địa môn còn không thể nắm bắt được, huống chi có người tu tất cả đà-la-ni môn, tam-ma-địa môn mà nắm bắt được! Quán thấy ngũ nhãn, lục thần thông còn không thể nắm bắt được, huống chi có người làm phát khởi ngũ nhãn, lục thần thông mà nắm bắt được! Quán thấy Như Lai thập lực cho đến thập bát Phật bất cộng pháp còn không thể nắm bắt được, huống chi có người làm phát khởi Như Lai thập lực cho đến thập bát Phật bất cộng pháp mà nắm bắt được! Quán thấy vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính còn không thể nắm bắt được, huống chi có người làm phát khởi vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính mà nắm bắt được! Quán thấy nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí còn không thể nắm bắt được, huống chi có người làm phát khởi nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà nắm bắt được!
Quán thấy tất cả hạnh của bồ-tát ma-ha-tát còn không thể nắm bắt được, huống chi có người thực hành được tất cả hạnh của bồ-tát ma-ha-tát mà nắm bắt được! Quán thấy vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật còn không thể nắm bắt được, huống chi có người chứng được vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật mà nắm bắt được! Quán thấy nhất thiết trí trí (trí tuệ biết trọn vẹn tất cả mọi sự, là trí tuệ của Phật) còn không thể nắm bắt được, huống chi có người đạt được nhất thiết trí trí mà nắm bắt được! Quán thấy bánh xe chính pháp (tức giáo pháp chân chính được thuyết ra, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mê lầm) còn không thể nắm bắt được, huống chi có người chuyển được bánh xe chính pháp mà nắm bắt được! Quán thấy tam thập nhị đại sĩ tướng (ba mươi hai tướng tốt nơi thân của bậc đại nhân, tức Phật) và bát thập tùy hảo (tám mươi vẻ đẹp phụ đi kèm) còn không thể nắm bắt được, huống chi có người dùng các tướng tốt ấy trang nghiêm thân mình mà nắm bắt được! Quán thấy pháp không sinh không diệt còn không thể nắm bắt được, huống chi có người chứng được pháp không sinh không diệt mà nắm bắt được!
Vì sao vậy? Này Kiêu-thi-ca, cụ thọ Thiện Hiện đối với tất cả các pháp, an trú trong sự an trú lìa xa, an trú trong sự an trú vắng lặng, an trú trong sự an trú không có gì, an trú trong sự an trú không nắm bắt, an trú trong sự an trú không, an trú trong sự an trú vô tướng, an trú trong sự an trú vô nguyện. Này Kiêu-thi-ca, cụ thọ Thiện Hiện đối với tất cả các pháp an trú trong vô lượng sự an trú thù thắng như thế.
Này Kiêu-thi-ca, vô lượng sự an trú thù thắng mà Thiện Hiện an trú ấy, so với sự an trú trong hạnh sâu xa của bát-nhã ba-la-mật-đa mà chúng bồ-tát ma-ha-tát an trú, thì một trăm phần không bằng một, một nghìn phần không bằng một, một trăm nghìn phần không bằng một, cho đến một phần ô-ba-ni-sát-đàm (đơn vị chia nhỏ đến cực điểm, nhỏ không thể chia được nữa) cũng không bằng một. Vì sao vậy? Này Kiêu-thi-ca, trừ sự an trú của Như Lai ra, sự an trú trong hạnh sâu xa của bát-nhã ba-la-mật-đa mà chúng bồ-tát ma-ha-tát an trú, so với sự an trú của các hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình), Độc giác (người tự giác ngộ không cần thầy), là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là mầu nhiệm, là vi diệu, là trên hết, là không gì trên được, không gì sánh bằng, ngang với cái không gì sánh bằng.
Vì thế, này Kiêu-thi-ca, nếu bồ-tát ma-ha-tát muốn đứng trên tất cả hữu tình (chúng sinh có tình thức), thì nên an trú trong hạnh sâu xa của bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Này Kiêu-thi-ca, các bồ-tát ma-ha-tát an trú trong sự an trú ấy thì vượt qua các địa vị của Thanh văn, Độc giác, chứng nhập chính tính ly sinh (địa vị chắc chắn của bồ-tát, đã lìa hẳn tính phàm phu, quyết định sẽ thành Phật) của bồ-tát, có thể mau chóng viên mãn tất cả Phật pháp, dứt hẳn sự nối tiếp của phiền não và tập khí (những thói quen sâu dày còn sót lại của phiền não), có thể mau chứng được nhất thiết trí trí, được gọi là Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (danh hiệu của Phật: Như Lai – bậc từ chân như mà đến; Ứng – bậc xứng đáng được cúng dường; Chính Đẳng Giác – bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn), có thể thường làm lợi ích, an vui cho tất cả hữu tình."
Bấy giờ, trong hội chúng có vô lượng, vô số chư thiên cõi Tam Thập Tam (cõi trời Ba Mươi Ba, trên đỉnh núi Tu-di, do Đế Thích làm chủ), nghe Phật nói xong thì vui mừng hớn hở, mỗi vị lấy hương hoa vi diệu cõi trời rải cúng dường Như Lai và chúng bí-sô (tức tỳ-kheo, người nam xuất gia đã thọ đủ giới).
Lúc ấy, trong hội chúng có sáu trăm vị bí-sô từ chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu lễ dưới chân Phật, khoác áo phủ vai trái (để trần vai phải, cách tỏ lòng cung kính), gối phải quỳ sát đất, khom mình cung kính, chắp tay hướng về Phật, ngước nhìn dung nhan của Ngài, mắt không rời giây lát. Nhờ thần lực của Phật, trong lòng bàn tay mỗi vị tự nhiên đầy ắp hương hoa vi diệu. Chúng bí-sô ấy vui mừng hớn hở, được điều chưa từng có, mỗi vị cầm hoa ấy rải lên Phật và các bồ-tát. Rải hoa xong, các vị đều phát nguyện rằng: "Chúng con xin dùng sức của căn lành (gốc rễ của điều thiện, sinh ra phúc lành về sau) thù thắng này, nguyện luôn an trú trong sự an trú hạnh vi diệu của bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, là chỗ mà Thanh văn, Độc giác không thể an trú được, mau chóng tiến đến vô thượng chính đẳng bồ-đề, vượt qua các địa vị của Thanh văn, Độc giác."
Bấy giờ, Thế Tôn biết chúng bí-sô ấy có tăng thượng ý lạc (chí nguyện mạnh mẽ, tha thiết vượt bậc) hướng về đại bồ-đề, chắc chắn không thoái lui, liền mỉm cười. Theo lệ thường của chư Phật, từ miệng Ngài phóng ra đủ thứ ánh sáng: xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tím, biếc, lục, vàng ròng, bạc, pha lê, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ). Ánh sáng ấy dần dần thu lại, xoay quanh thân Phật ba vòng rồi đi vào từ đỉnh đầu.
Bấy giờ, Khánh Hỷ (tức A-nan, người hầu cận của Phật), thấy điềm lành ấy thì vui mừng hớn hở, liền từ chỗ ngồi đứng dậy lễ Phật, chắp tay bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, vì nhân gì, vì duyên gì mà Ngài hiện ra nụ cười này? Chư Phật hiện ra nụ cười không phải là không có nhân duyên. Cúi xin Như Lai thương xót mà nói cho."
Phật bảo Khánh Hỷ: "Chúng bí-sô này, trong đời vị lai, vào kiếp Tinh Dụ (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài; Tinh Dụ là tên của kiếp ấy, nghĩa là "ví như sao"), sẽ được thành Phật, cùng một danh hiệu là Tán Hoa ("Rải hoa") Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn (trí tuệ và đức hạnh đều đầy đủ), Thiện Thệ (bậc đã đi đến nơi tốt lành), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Trượng Phu (bậc trượng phu không ai hơn), Điều Ngự Sĩ (bậc khéo điều phục chúng sinh), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật (bậc giác ngộ), Bạc-già-phạm (bậc Thế Tôn, đầy đủ mọi phúc đức). Tuổi thọ, cõi nước nơi các Phật ấy ở, và các đệ tử bí-sô đều giống nhau hết. Các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác ấy, từ lúc mới sinh, lúc xuất gia cho đến sau khi thành Phật, ở bất cứ nơi nào, dù ngày hay đêm, đều thường mưa xuống hoa vi diệu năm màu tỏa hương thơm (?). Vì nhân duyên ấy nên Ta mỉm cười.
Vì thế, này Khánh Hỷ, nếu bồ-tát ma-ha-tát muốn được an trú trong sự an trú tối thắng thì nên thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu bồ-tát ma-ha-tát muốn được an trú trong sự an trú của Như Lai thì nên thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa.
Này Khánh Hỷ, nên biết: Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) siêng năng tu học bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, ở đời trước, hoặc từ cõi người chết đi rồi lại sinh về chốn này, hoặc từ cõi trời Đổ-sử-đa (tức cõi trời Đâu-suất, nơi các bồ-tát sắp thành Phật cư trú) mất đi rồi sinh vào cõi người. Họ ở đời trước, hoặc ở cõi người, hoặc ở cõi trời, nhờ đã từng được nghe rộng bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, nên đời này mới có thể siêng năng tu học bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa.
Này Khánh Hỷ, nên biết: Như Lai thấy rõ ngay trước mắt rằng, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể siêng năng tu học bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, không tiếc thân mạng và của cải, thì chắc chắn đó là bồ-tát ma-ha-tát."
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm năm mươi bảy.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười tám (?).
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba tạng kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video