Thiên 627 — Hội 3 · Phẩm 3 Thiện Hiện · phần 17

 Hội thứ ba, phẩm Thiện Hiện thứ ba, phần thứ mười bảy.

 Bấy giờ cụ thọ (tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo lâu năm, có đức hạnh) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lẽ Không) bạch Phật rằng: Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật)! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt tính Không của mọi pháp; Ba-la-mật-đa là pháp tu trọn vẹn đưa người sang bờ giải thoát) sâu xa, và quán sát đúng như thật tướng trạng của mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần), thì lúc ấy Bồ-tát Ma-ha-tát thấy các thứ sau đây vì vô sinh (không thật có sinh khởi) nên rốt ráo thanh tịnh:

 Thấy ngã cho đến kiến giả (các tên gọi của một "cái tôi" mà người đời lầm tưởng là có thật: ngã, hữu tình, mạng giả, sĩ phu… cho đến kẻ biết, kẻ thấy). Thấy sắc cho đến thức (năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể và vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình ảnh, khái niệm, hành là các hoạt động tạo tác của tâm, thức là sự nhận biết phân biệt). Thấy nhãn xứ cho đến ý xứ (sáu giác quan làm chỗ dựa cho sự nhận biết: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Thấy sắc xứ cho đến pháp xứ (sáu loại đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật xúc chạm, và đối tượng của ý). Thấy nhãn giới cho đến ý giới (giới ở đây là yếu tố cấu thành kinh nghiệm; đây là sáu yếu tố giác quan, từ mắt đến ý). Thấy sắc giới cho đến pháp giới (sáu yếu tố đối tượng, từ hình sắc đến đối tượng của ý). Thấy nhãn thức giới cho đến ý thức giới (sáu yếu tố nhận biết: cái biết qua mắt, qua tai, qua mũi, qua lưỡi, qua thân, qua ý). Thấy nhãn xúc cho đến ý xúc (sự gặp gỡ giữa giác quan, đối tượng và cái biết, từ mắt cho đến ý). Thấy các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác vui, khổ, không vui không khổ phát sinh nhờ sự tiếp xúc ấy làm điều kiện). Thấy địa giới cho đến thức giới (sáu yếu tố: đất, nước, lửa, gió, không gian và thức).

 Thấy nhân duyên cho đến tăng thượng duyên (bốn loại điều kiện sinh ra sự vật: nhân duyên là nguyên nhân trực tiếp, đẳng vô gián duyên là niệm trước nối tiếp niệm sau không gián đoạn, sở duyên duyên là đối tượng được nhận biết, tăng thượng duyên là các điều kiện trợ giúp hoặc không ngăn trở). Thấy vô minh cho đến lão tử (mười hai mắt xích nhân duyên làm nên vòng sinh tử, bắt đầu từ vô minh là sự mê mờ không thấy chân lý, kết thúc ở già và chết). Thấy bố thí Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa (sáu pháp tu hoàn hảo của Bồ-tát: bố thí, tịnh giới tức giữ giới trong sạch, an nhẫn tức nhẫn nhịn, tinh tiến tức siêng năng, tĩnh lự tức thiền định, và bát-nhã tức trí tuệ). Thấy nội không cho đến vô tính tự tính không (các mức độ quán tính Không, từ cái không của các pháp bên trong thân tâm cho đến cái không của tự tính vốn không có tự tính). Thấy chân như cho đến bất tư nghị giới (các tên gọi của thực tại chân thật: chân như là cái như thật không đổi, pháp giới, pháp tính… cho đến cảnh giới không thể nghĩ bàn). Thấy đoạn giới cho đến vô vi giới (các cảnh giới của sự giải thoát: cảnh giới dứt phiền não, lìa tham, diệt khổ… cho đến cảnh giới vô vi, tức không do nhân duyên tạo tác). Thấy Khổ, Tập, Diệt, Đạo Thánh đế (bốn chân lý cao quý: sự khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ). Thấy tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi (ba mươi bảy pháp tu trợ giúp giác ngộ, bắt đầu từ bốn pháp quán chiếu thân, cảm thọ, tâm, pháp, kết thúc ở tám nhánh của con đường chân chính).

 Thấy bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn: từ là ban vui, bi là cứu khổ, hỷ là vui theo, xả là buông bỏ bình đẳng), bốn vô sắc định (bốn tầng định cao nhất, vượt khỏi mọi hình sắc). Thấy tám giải thoát (tám pháp định giúp thoát khỏi sự trói buộc của sắc và vô sắc) và chín thứ đệ định (chín tầng định nhập lần lượt từ thấp đến cao, không xen tâm tạp). Thấy ba môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện (ba cửa vào giải thoát: thấy các pháp là không, không có tướng để bám, không có gì để mong cầu). Thấy tịnh quán địa cho đến Như Lai địa (mười giai vị tu chứng chung của các hàng hành giả, từ bậc mới quán xét thanh tịnh cho đến bậc Phật). Thấy cực hỷ địa cho đến pháp vân địa (mười địa, tức mười giai vị tu chứng của Bồ-tát, từ địa thứ nhất là Cực Hỷ — vui mừng tột bậc — cho đến địa thứ mười là Pháp Vân — mây pháp che rợp khắp nơi). Thấy năm nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và sáu thần thông (sáu năng lực siêu việt: làm phép biến hóa, tai nghe xa, mắt thấy xa, biết tâm người, biết đời trước, dứt sạch lậu hoặc tức phiền não). Thấy mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười năng lực trí tuệ của Phật cùng các công đức riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác; Như Lai là danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như). Thấy pháp vô vong thất (pháp không bao giờ quên mất) và hằng trụ xả tính (tính luôn an trụ trong sự buông xả, bình đẳng). Thấy tất cả các môn đà-la-ni (pháp tổng trì, ghi nhớ và giữ gìn mọi điều lành không để mất) và các môn tam-ma-địa (các pháp định, tâm chuyên chú vào một cảnh). Thấy nhất thiết trí (trí biết toàn bộ các pháp ở mặt chung), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí của Phật biết trọn vẹn mọi tướng trạng riêng chung của các pháp).

 Thấy dị sinh (phàm phu, kẻ chưa thấy chân lý, cứ mãi sinh vào các loài khác nhau) và pháp của dị sinh. Thấy Dự lưu (bậc thánh quả đầu tiên, đã bước vào dòng thánh) và pháp Dự lưu. Thấy Nhất lai (bậc thánh quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần) và pháp Nhất lai. Thấy Bất hoàn (bậc thánh quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục) và pháp Bất hoàn. Thấy A-la-hán (bậc thánh quả cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) và pháp A-la-hán. Thấy Độc giác (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không nghe ai dạy) và pháp Độc giác. Thấy Bồ-tát Ma-ha-tát và pháp Bồ-tát Ma-ha-tát. Thấy chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (các danh hiệu của Phật: Ứng là bậc đáng được cúng dường, Chính Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn) và pháp của chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác. Tất cả đều vì vô sinh nên rốt ráo thanh tịnh.

 Lúc ấy Xá-lợi Tử (tức Xá-lợi-phất, đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) nói với Thiện Hiện: Theo chỗ tôi hiểu nghĩa ngài nói, thì ngã, hữu tình (loài có tình thức, tức chúng sinh) v.v. rốt ráo không sinh; sắc cho đến thức rốt ráo không sinh; cho đến Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác và pháp Như Lai cũng rốt ráo không sinh. Nếu như thế, thì các loài phàm phu thọ sinh trong sáu thú (sáu nẻo luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) lẽ ra không có gì khác biệt; lẽ ra Dự lưu không đắc quả Dự lưu, Nhất lai không đắc quả Nhất lai, Bất hoàn không đắc quả Bất hoàn, A-la-hán không đắc quả A-la-hán, Độc giác không đắc Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác); lẽ ra Bồ-tát Ma-ha-tát không vì cầu nhất thiết tướng trí mà siêng năng tu học, lần lượt chứng đắc năm loại bồ-đề (năm bậc giác ngộ của Bồ-tát: phát tâm bồ-đề, phục tâm bồ-đề, minh tâm bồ-đề, xuất đáo bồ-đề và vô thượng bồ-đề).

 Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu mọi pháp rốt ráo không sinh, thì làm sao bậc Dự lưu vì quả Dự lưu mà siêng tu con đường chân thật dứt hẳn ba kết (ba thứ trói buộc: chấp thân này là ta, chấp giữ giới cấm sai lầm, và hoài nghi chánh pháp)? Làm sao bậc Nhất lai vì quả Nhất lai mà siêng tu con đường dứt thêm, làm mỏng tham, sân, si? Làm sao bậc Bất hoàn vì quả Bất hoàn mà siêng tu con đường dứt hẳn các thuận hạ phần kết (năm thứ trói buộc vào cõi Dục: chấp thân là ta, chấp giới cấm sai lầm, hoài nghi, tham dục và sân hận), lập nên năm bậc phân biệt khác nhau (năm cách nhập Niết-bàn của bậc Bất hoàn, tùy theo nhanh chậm, lúc nào, ở đâu)? Làm sao bậc A-la-hán vì quả A-la-hán mà siêng tu con đường dứt hẳn các thuận thượng phần kết (năm thứ trói buộc vào cõi trên: tham cõi Sắc, tham cõi Vô Sắc, tâm xao động, kiêu mạn và vô minh)? Làm sao bậc Độc giác vì Độc giác bồ-đề mà siêng tu con đường một mình giác ngộ pháp duyên khởi (lẽ mọi sự đều do điều kiện nương nhau mà sinh)? Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát vì cứu độ vô lượng vô số hữu tình mà tu hàng trăm nghìn hạnh khó làm, khổ hạnh, chịu đủ vô lượng nỗi khổ lớn khó nhẫn chịu? Làm sao Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác chứng được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu (tức thuyết giảng chánh pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) để cứu độ các loài hữu tình?

 Thiện Hiện đáp: Thưa Xá-lợi Tử! Trong pháp vô sinh ấy, tôi không thừa nhận có phàm phu cưỡi lên phiền não (các thứ tâm ô nhiễm như tham, sân, si) và nghiệp (hành động có tác ý tạo quả báo) mà qua lại thọ sinh khác nhau trong sáu thú. Trong pháp vô sinh ấy, tôi không thừa nhận có người có thể vào đế hiện quán (sự thấy trực tiếp, tỏ rõ bốn chân lý). Trong pháp vô sinh ấy, tôi không thừa nhận có Dự lưu đắc quả Dự lưu, cho đến có Độc giác đắc Độc giác bồ-đề. Trong pháp vô sinh ấy, tôi không thừa nhận có Bồ-tát Ma-ha-tát vì cầu nhất thiết tướng trí mà siêng năng tu học, lần lượt chứng đắc năm loại bồ-đề. Trong pháp vô sinh ấy, tôi không thừa nhận có Dự lưu vì quả Dự lưu mà siêng tu con đường chân thật dứt hẳn ba kết, cho đến có Độc giác vì Độc giác bồ-đề mà siêng tu con đường một mình giác ngộ pháp duyên khởi. Trong pháp vô sinh ấy, tôi không thừa nhận có Bồ-tát Ma-ha-tát vì cứu độ vô lượng vô số hữu tình mà tu hàng trăm nghìn hạnh khó làm, khổ hạnh, chịu đủ vô lượng nỗi khổ lớn khó nhẫn chịu.

 Tuy vậy, các Bồ-tát Ma-ha-tát dù vì hữu tình mà tu vô lượng loại hạnh khó làm, khổ hạnh, nhưng trong đó không có ý nghĩ rằng mình đang khổ hạnh. Vì sao? Nếu đối với khổ hạnh mà giữ ý nghĩ "đây là khổ hạnh", thì rốt cuộc không thể làm lợi ích lớn cho vô lượng vô số vô biên hữu tình. Tất cả chúng Bồ-tát Ma-ha-tát lấy vô sở đắc (không nắm bắt, không thấy có gì để được) làm phương tiện, đối với các hữu tình giữ ý nghĩ như đối với cha mẹ, anh em, vợ con và chính thân mình; vì cứu độ họ mà phát tâm Vô thượng Chính đẳng Giác, nhờ vậy mới có thể làm lợi ích lớn cho vô lượng vô số vô biên hữu tình ấy.

 Xá-lợi Tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nên nghĩ thế này: Như tự tính của ta, trong mọi pháp, dù tìm bằng mọi cách, ở mọi nơi, mọi lúc cũng không thể có được; các pháp trong và ngoài cũng đều như vậy, hoàn toàn không có gì, đều không thể có được. Nếu an trụ trong ý nghĩ ấy thì không thấy có hạnh khó làm hay khổ hạnh nào. Nhờ thế mà có thể vì vô lượng vô số vô biên hữu tình tu hàng trăm nghìn hạnh khó làm, khổ hạnh, làm lợi ích lớn. Vì sao? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, đối với mọi pháp và mọi hữu tình, dù tìm bằng mọi cách, ở mọi nơi, mọi lúc cũng không thể có được, cho nên trong đó không hề bám chấp.

 Xá-lợi Tử! Trong pháp vô sinh ấy, tôi không thừa nhận có Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu cứu độ các loài hữu tình. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì mọi pháp và mọi hữu tình đều hoàn toàn không có gì, không thể có được, nên không có sự chứng, không có sự độ, cũng không có người chứng và người độ.

 Bấy giờ Xá-lợi Tử hỏi cụ thọ Thiện Hiện: Ý ngài thế nào? Ngài thừa nhận dùng pháp có sinh để chứng pháp có sinh, hay thừa nhận dùng pháp vô sinh để chứng pháp vô sinh? Thiện Hiện đáp: Tôi không thừa nhận dùng pháp có sinh để chứng pháp có sinh, cũng không thừa nhận dùng pháp vô sinh để chứng pháp vô sinh. Xá-lợi Tử lại hỏi: Ý ngài thế nào? Ngài thừa nhận dùng pháp có sinh để chứng pháp vô sinh, hay thừa nhận dùng pháp vô sinh để chứng pháp có sinh? Thiện Hiện đáp: Tôi cũng không thừa nhận dùng pháp có sinh để chứng pháp vô sinh, cũng không thừa nhận dùng pháp vô sinh để chứng pháp có sinh. Xá-lợi Tử nói: Nếu như thế, chẳng lẽ hoàn toàn không có sự chứng đắc, không có hiện quán hay sao?

 Thiện Hiện đáp: Tuy có chứng đắc, có hiện quán, nhưng không phải do hai pháp ấy mà chứng. Chỉ là theo lời nói và cách đặt định của thế gian mà nói có chứng đắc, có hiện quán; chứ trong thắng nghĩa (chân lý tối hậu, sự thật rốt ráo, khác với cách nói quy ước của thế gian) thì không có chứng đắc, không có hiện quán. Chỉ là theo lời nói và cách đặt định của thế gian mà nói có Dự lưu, có quả Dự lưu, nói rộng ra cho đến có chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, có Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của Phật; chứ trong thắng nghĩa thì không có những việc như thế. Xá-lợi Tử nói: Nếu theo lời nói và cách đặt định của thế gian mà có chứng đắc, có hiện quán và có Dự lưu v.v., còn trong thắng nghĩa không có những việc ấy, vậy thì sự khác biệt của sáu thú cũng là theo lời nói và cách đặt định của thế gian, chứ không phải thắng nghĩa chăng? Thiện Hiện đáp: Đúng vậy, đúng vậy. Vì sao? Vì trong thắng nghĩa không có phiền não, nghiệp, quả, dị thục (quả báo chín muồi khác thời, khác tính chất với nghiệp nhân), không có các pháp sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh.

 Bấy giờ Xá-lợi Tử lại hỏi cụ thọ Thiện Hiện: Ý ngài thế nào? Ngài thừa nhận pháp chưa sinh thì sinh, hay thừa nhận pháp đã sinh thì sinh? Thiện Hiện đáp: Tôi không thừa nhận pháp chưa sinh thì sinh, cũng không thừa nhận pháp đã sinh thì sinh. Xá-lợi Tử hỏi: Những gì là pháp chưa sinh mà ngài không thừa nhận nó sinh? Thiện Hiện đáp: Sắc cho đến thức là pháp chưa sinh, tôi không thừa nhận nó sinh. Vì sao? Vì tự tính vốn không. Cứ như thế cho đến Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật là pháp chưa sinh, tôi không thừa nhận nó sinh. Vì sao? Vì tự tính vốn không. Xá-lợi Tử hỏi: Những gì là pháp đã sinh mà ngài không thừa nhận nó sinh? Thiện Hiện đáp: Sắc cho đến thức là pháp đã sinh, tôi không thừa nhận nó sinh. Vì sao? Vì tự tính vốn không. Cứ như thế cho đến Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật là pháp đã sinh, tôi không thừa nhận nó sinh. Vì sao? Vì tự tính vốn không.

 Bấy giờ Xá-lợi Tử lại hỏi cụ thọ Thiện Hiện: Ý ngài thế nào? Ngài thừa nhận cái sinh lại sinh, hay thừa nhận cái không sinh mà sinh? Thiện Hiện đáp: Tôi không thừa nhận cái sinh lại sinh, cũng không thừa nhận cái không sinh mà sinh. Vì sao? Vì sinh và không sinh, hai pháp ấy chẳng hợp chẳng tan, không hình sắc, không thể thấy, không có đối ngại, chỉ một tướng, tức là vô tướng (không có tướng trạng nào). Vì lẽ ấy, tôi không thừa nhận cái sinh lại sinh, cũng không thừa nhận cái không sinh mà sinh.

 Bấy giờ Xá-lợi Tử hỏi cụ thọ Thiện Hiện: Thưa nhân giả, đối với pháp vô sinh đã nói, ngài có thích biện luận về tướng vô sinh không? Thiện Hiện đáp: Đối với pháp vô sinh đã nói, tôi cũng không thích biện luận về tướng vô sinh. Vì sao? Vì pháp vô sinh, tướng vô sinh, sự ưa thích, sự biện luận — tất cả những thứ ấy đều chẳng hợp chẳng tan, không hình sắc, không thể thấy, không có đối ngại, chỉ một tướng, tức là vô tướng, không thể biện luận được.

 Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện: Đối với pháp vô sinh mà nói ra lời "vô sinh", thì lời "vô sinh" ấy cũng vô sinh chăng? Thiện Hiện đáp: Đúng vậy, đúng vậy. Đối với pháp vô sinh mà nói ra lời "vô sinh", thì cả pháp ấy lẫn lời ấy đều có nghĩa vô sinh. Vì sao? Sắc cho đến thức thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Nhãn xứ cho đến ý xứ thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Sắc xứ cho đến pháp xứ thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Nhãn giới cho đến ý giới thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Sắc giới cho đến pháp giới thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Nhãn thức giới cho đến ý thức giới thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Nhãn xúc cho đến ý xúc thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Địa giới cho đến thức giới thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Nhân duyên cho đến tăng thượng duyên thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Vô minh cho đến lão tử thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Thân hành, ngữ hành, ý hành (các hành động của thân, lời nói và ý nghĩ) thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Bố thí Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không. Cứ như thế cho đến nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thảy đều vô sinh. Vì sao? Vì bản tính vốn không.

 Xá-lợi Tử! Vì lẽ ấy mà đối với pháp vô sinh nói ra lời "vô sinh", thì cả pháp ấy lẫn lời ấy đều có nghĩa vô sinh. Xá-lợi Tử! Dù là pháp được nói, hay lời dùng để nói, người nói hay người nghe, đều có nghĩa vô sinh. Vì sao? Vì bản tính của mọi pháp đều không; trong cái không ấy hoàn toàn không có nghĩa cái sinh ra và cái được sinh ra.

 Bấy giờ Xá-lợi Tử khen Thiện Hiện: Trong hàng người thuyết pháp, ngài là bậc nhất; trừ Phật Thế Tôn ra, không ai bì kịp. Vì sao? Vì tùy theo người hỏi vặn về đủ các pháp môn, ngài đều đối đáp được, không chút vướng mắc. Thiện Hiện đáp: Các đệ tử của Phật, ai đối với mọi pháp không nương tựa, không bám chấp, thì tự nhiên đều có thể tùy theo câu hỏi vặn mà đối đáp từng điều một, tự tại không sợ hãi. Vì sao? Vì mọi pháp đều không có chỗ nương tựa. Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện: Vì sao các pháp hoàn toàn không có chỗ nương tựa? Thiện Hiện đáp: Sắc cho đến thức vì bản tính vốn không nên không nương bên trong, không nương bên ngoài, không nương khoảng giữa. Cứ như thế cho đến nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vì bản tính vốn không nên không nương bên trong, không nương bên ngoài, không nương khoảng giữa. Xá-lợi Tử! Vì lẽ ấy mà tôi nói các pháp hoàn toàn không có chỗ nương tựa.

 Như thế, Xá-lợi Tử! Khi các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành sáu Ba-la-mật-đa, nên làm thanh tịnh sắc, nên làm thanh tịnh thọ, tưởng, hành, thức; cứ như thế cho đến nên làm thanh tịnh nhất thiết trí, nên làm thanh tịnh đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; và cũng như thế nên làm thanh tịnh con đường bồ-đề (con đường dẫn đến giác ngộ). Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện: Khi tu hành sáu Ba-la-mật-đa, Bồ-tát Ma-ha-tát làm thanh tịnh con đường bồ-đề như thế nào? Thiện Hiện đáp: Xá-lợi Tử! Bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa, mỗi thứ đều có hai loại, tức là thế gian và xuất thế gian (thuộc về đời thường, còn trong vòng luân hồi; và vượt ra khỏi thế gian, dẫn đến giải thoát).

 Xá-lợi Tử hỏi: Thế nào là bố thí Ba-la-mật-đa thế gian? Thế nào là bố thí Ba-la-mật-đa xuất thế gian? Thiện Hiện đáp: Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát làm đại thí chủ, có thể đem áo mặc, thức ăn uống và các vật dụng khác cho tất cả sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ), người nghèo, người bệnh, kẻ mồ côi không nơi nương tựa, người đi đường xin ăn. Lại nếu có người đến xin con trai thì cho con trai, xin con gái thì cho con gái, xin vợ thiếp thì cho vợ thiếp, xin chức quan thì cho chức quan, xin đất nước thì cho đất nước, xin ngôi vua thì cho ngôi vua, xin đầu thì cho đầu, xin mắt thì cho mắt, xin tay chân thì cho tay chân, xin các khớp chi thì cho các khớp chi, xin máu thịt thì cho máu thịt, xin da xương thì cho da xương, xin tôi tớ thì cho tôi tớ, xin các loài sinh vật (như gia súc) thì cho sinh vật. Tất cả như thế, tùy theo người cầu xin, các vật bên trong lẫn bên ngoài đều đem cho hết.

 Tuy bố thí như vậy nhưng còn có chỗ nương tựa, tức là nghĩ thế này: "Ta cho, kẻ kia nhận; ta là thí chủ, ta không keo kiệt tham lam; ta theo lời Phật dạy, cái gì cũng bỏ được; ta đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa." Khi bố thí, người ấy lấy hữu sở đắc (còn thấy có cái để được, còn nắm bắt) làm phương tiện, cùng chung với mọi hữu tình một cách bình đẳng mà hồi hướng (đem công đức mình tạo được hướng về một mục đích) về Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề. Lại nghĩ thế này: "Ta đem phúc này ban cho các hữu tình, khiến họ được an vui đời này và đời sau, cho đến chứng được Niết-bàn vô dư (sự tịch diệt hoàn toàn, không còn sót lại thân năm uẩn)." Người ấy bám vào tam luân (ba yếu tố của việc bố thí) mà bố thí: một là ý niệm về mình, hai là ý niệm về người khác, ba là ý niệm về việc cho. Vì bám vào ba yếu tố ấy mà bố thí, nên gọi là bố thí Ba-la-mật-đa thế gian. Vì sao sự bố thí này gọi là thế gian? Vì nó tu hành giống như thế gian, không thể lay động mà thoát ra khỏi pháp thế gian. Như thế gọi là bố thí Ba-la-mật-đa thế gian.

 Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi bố thí mà ba yếu tố đều thanh tịnh: một là không chấp ta là người cho, hai là không chấp kẻ kia là người nhận, ba là không chấp việc cho và quả của việc cho — thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy bố thí với ba yếu tố thanh tịnh. Lại nữa, Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lấy tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài) làm đầu, đem phúc bố thí đã tu ban khắp cho hữu tình, mà đối với các hữu tình hoàn toàn không thấy có gì để được; tuy cùng chung với hữu tình một cách bình đẳng mà hồi hướng về Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, nhưng trong đó không thấy một chút tướng nào. Vì bố thí mà hoàn toàn không có chỗ bám chấp, nên gọi là bố thí Ba-la-mật-đa xuất thế gian. Vì sao sự bố thí này gọi là xuất thế gian? Vì nó không tu hành giống như thế gian, có thể lay động mà thoát hẳn khỏi pháp thế gian. Như thế gọi là bố thí Ba-la-mật-đa xuất thế.

 Xá-lợi Tử hỏi: Thế nào là tịnh giới Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa thế gian? Thế nào là tịnh giới Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa xuất thế gian? Thiện Hiện đáp: Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tịnh giới cho đến bát-nhã mà còn có chỗ nương tựa, vì bám vào ba yếu tố, nên gọi là Ba-la-mật-đa thế gian, vì tu hành giống như thế gian, không thể lay động mà thoát ra khỏi pháp thế gian. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành tịnh giới cho đến bát-nhã mà không có chỗ nương tựa, vì ba yếu tố thanh tịnh, nên gọi là Ba-la-mật-đa xuất thế gian, vì không tu hành giống như thế gian, có thể lay động mà thoát hẳn khỏi pháp thế gian.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử! Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát Ma-ha-tát tu, có loại là thế gian, có loại là xuất thế. Thế nào gọi là Bát-nhã Ba-la-mật-đa thế gian? Thế nào gọi là Bát-nhã Ba-la-mật-đa xuất thế? Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu bố thí mà nương vào hữu sở đắc để bố thí, nghĩ thế này: "Ta có thể chế ngự tâm keo kiệt tham lam mà bố thí" — Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì nương vào ý niệm về ta, về hữu tình, về bố thí, nên dù xả bỏ hết mọi thứ trong ngoài, cũng không gọi là bát-nhã xuất thế.

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu tịnh giới mà nương vào hữu sở đắc để tu tịnh giới, nghĩ thế này: "Ta có thể an trụ trong công đức đỗ-đa (tức hạnh đầu-đà, các hạnh sống khổ hạnh, giản dị như khất thực, mặc áo vải vụn… để gột sạch tham chấp); ta có thể chế ngự thân, lời nói và tâm; ta có thể tu hành mười thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến)" — Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nương vào cái thấy về ta, cái thấy về hữu tình và cái thấy về các pháp lành, nên dù có thể tu hành đủ loại tịnh giới, lại đem nó ban cho tất cả hữu tình, cùng chung một cách bình đẳng mà hồi hướng về Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, nhưng lại cho rằng bồ-đề là có thật, rồi dựa vào các công đức mà tự khen mình, chê bai người khác, thì cũng không gọi là bát-nhã xuất thế.

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu an nhẫn mà nương vào hữu sở đắc để tu an nhẫn, nghĩ thế này: "Ta có thể nhẫn chịu mọi việc ác mà tất cả hữu tình làm với ta" — Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì nương vào cái thấy về ta, về hữu tình và về an nhẫn, nên dù có thể nhẫn chịu những điều ác người khác gây ra, lại có thể đem căn lành (gốc rễ điều thiện, sinh ra quả tốt) an nhẫn ấy cùng chung với các hữu tình một cách bình đẳng mà hồi hướng về Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, nhưng vì lấy hữu sở đắc làm phương tiện, nên cũng không gọi là bát-nhã xuất thế.

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu tinh tiến mà nương vào hữu sở đắc để tu tinh tiến, nghĩ thế này: "Ta có thể khởi lên sự tinh tiến của thân và tâm, siêng tu hai loại tư lương phúc và tuệ (hai thứ hành trang cần tích lũy trên đường thành Phật: phúc đức và trí tuệ)" — Bồ-tát Ma-ha-tát ấy dù thường khởi lên sự tinh tiến của thân tâm, siêng tu hai loại tư lương phúc tuệ, nhưng còn nắm bắt tướng của thân tâm, của phúc tuệ, nắm bắt tướng ta, tướng các hữu tình, lại nắm bắt tướng của bồ-đề mà mình mong cầu; vì lấy hữu sở đắc làm phương tiện, nên chưa được gọi là bát-nhã xuất thế.

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu tĩnh lự mà nương vào hữu sở đắc để tu tĩnh lự, nghĩ thế này: "Ta có thể tu hành từ, bi, hỷ, xả, đẳng trì (tâm chuyên chú bình đẳng vào một cảnh), đẳng chí (trạng thái định sâu, thân tâm an ổn bình đẳng), các tầng tĩnh lự và thần thông, vào ra tự tại" — Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đối với các tầng tĩnh lự sinh lòng say đắm sâu nặng; tuy đem căn lành tĩnh lự đạt được cùng chung với các hữu tình một cách bình đẳng mà hồi hướng về Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, nhưng vì lấy hữu sở đắc làm phương tiện, nên chưa được gọi là bát-nhã xuất thế.

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu bát-nhã mà nương vào hữu sở đắc để tu bát-nhã, nghĩ thế này: "Ta có thể quán sát mọi pháp đều không, tức là sắc không cho đến thức không; cứ như thế cho đến Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật cũng đều là không" — Bồ-tát Ma-ha-tát ấy lấy hữu sở đắc làm phương tiện; tuy quán tất cả đều rốt ráo không, lại đem căn lành ban cho các loài hữu tình, hồi hướng về Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề; lại đối với các pháp lành mình và người tu được đều bình đẳng khởi tâm tùy hỷ (vui mừng theo điều lành của người khác); lại có thể sám hối dứt bỏ điều ác mình đã làm; lại có thể khuyến thỉnh vô lượng Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác ở mười phương thế giới chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu cứu độ chúng hữu tình; lại có thể phát nguyện khởi lên thần thông thù thắng để làm lợi ích lớn cho các hữu tình; nhưng vì lấy hữu sở đắc làm phương tiện, nên vẫn chưa gọi là bát-nhã xuất thế. Như thế gọi là Bát-nhã Ba-la-mật-đa thế gian.

 Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu bố thí mà dùng trí tuệ vi diệu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với ta, hữu tình và việc bố thí v.v. đều không thấy có gì để được; vì hướng đến Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, với ba yếu tố thanh tịnh, mà tu bố thí Ba-la-mật-đa, làm thanh tịnh con đường bồ-đề, thì đó gọi là bát-nhã xuất thế. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng trí tuệ vi diệu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với ta, hữu tình và tịnh giới v.v. đều không thấy có gì để được; vì hướng đến Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, với ba yếu tố thanh tịnh, mà tu tịnh giới Ba-la-mật-đa, làm thanh tịnh con đường bồ-đề, thì đó gọi là bát-nhã xuất thế. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng trí tuệ vi diệu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với ta, hữu tình và an nhẫn v.v. đều không thấy có gì để được; vì hướng đến Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, với ba yếu tố thanh tịnh, mà tu an nhẫn Ba-la-mật-đa, làm thanh tịnh con đường bồ-đề, thì đó gọi là bát-nhã xuất thế. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng trí tuệ vi diệu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với ta, hữu tình, sự tinh tiến của thân tâm và tư lương phúc tuệ đều không thấy có gì để được; vì hướng đến Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, với ba yếu tố thanh tịnh, mà tu tinh tiến Ba-la-mật-đa, làm thanh tịnh con đường bồ-đề, thì đó gọi là bát-nhã xuất thế. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng trí tuệ vi diệu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với ta, hữu tình và các tầng tĩnh lự, đẳng trì, đẳng chí đều không thấy có gì để được; vì hướng đến Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, với ba yếu tố thanh tịnh, mà tu tĩnh lự Ba-la-mật-đa, làm thanh tịnh con đường bồ-đề, thì đó gọi là bát-nhã xuất thế. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng trí tuệ vi diệu, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với mọi pháp và mọi hữu tình đều không thấy có gì để được; vì hướng đến Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, với ba yếu tố thanh tịnh, mà tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, làm thanh tịnh con đường bồ-đề, thì đó gọi là bát-nhã xuất thế.

 Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đem tất cả các căn lành như thế cùng chung với các hữu tình một cách bình đẳng mà hồi hướng về Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề. Nên biết sự hồi hướng như thế chính là hồi hướng vô thượng (cao tột), hồi hướng không phân biệt, hồi hướng vô đẳng đẳng (ngang bằng với cái không gì sánh được, tức quả Phật), hồi hướng không thể nghĩ bàn, hồi hướng không gì sánh đối, hồi hướng vô lượng, hồi hướng vi diệu. Như thế gọi là Bát-nhã Ba-la-mật-đa xuất thế.

 Xá-lợi Tử! Sáu Ba-la-mật-đa như thế, vì nhân duyên gì mà gọi là thế gian? Lại vì nhân duyên gì mà gọi là xuất thế? Xá-lợi Tử! Thế gian, nghĩa là sáu Ba-la-mật-đa ấy là thế gian nên gọi là thế gian; tạo ra thế gian nên gọi là thế gian; do thế gian nên gọi là thế gian; vì thế gian nên gọi là thế gian; nhân nơi thế gian nên gọi là thế gian; thuộc về thế gian nên gọi là thế gian; nương vào thế gian nên gọi là thế gian. Xá-lợi Tử! Xuất thế, nghĩa là sáu Ba-la-mật-đa này là xuất thế gian nên gọi là xuất thế; nhổ bật ra khỏi thế gian nên gọi là xuất thế; do ra khỏi thế gian nên gọi là xuất thế; vì ra khỏi thế gian nên gọi là xuất thế; từ thế gian mà ra nên gọi là xuất thế; là sự ra khỏi của thế gian nên gọi là xuất thế; nương vào sự ra khỏi thế gian nên gọi là xuất thế. Xá-lợi Tử! Như thế là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành sáu Ba-la-mật-đa làm thanh tịnh con đường bồ-đề.

 Bấy giờ Xá-lợi Tử hỏi cụ thọ Thiện Hiện: Những gì gọi là con đường bồ-đề của các Bồ-tát Ma-ha-tát? Thiện Hiện đáp: Xá-lợi Tử! Bố thí Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nội không cho đến vô tính tự tính không là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Chân như cho đến bất tư nghị giới là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Khổ, Tập, Diệt, Đạo Thánh đế là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Bốn niệm trụ cho đến tám chi thánh đạo là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Tám giải thoát, chín thứ đệ định là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Ba môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Cực hỷ địa cho đến pháp vân địa là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Tất cả các môn đà-la-ni và các môn tam-ma-địa là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Năm nhãn, sáu thần thông là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Pháp vô vong thất và hằng trụ xả tính là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là con đường bồ-đề của Bồ-tát Ma-ha-tát. Xá-lợi Tử! Những khối công đức lớn vô lượng vô biên như thế, tất cả đều là con đường bồ-đề của các Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Bấy giờ Xá-lợi Tử hỏi cụ thọ Thiện Hiện: Những khối công đức lớn vừa nói, là do sức mạnh của Ba-la-mật-đa nào mà thành tựu? Thiện Hiện đáp: Những khối công đức lớn vừa nói, đều do sức mạnh của Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà thành tựu. Vì sao? Xá-lợi Tử! Bát-nhã Ba-la-mật-đa này có thể làm mẹ của mọi pháp lành, vì các pháp lành của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng, hướng đến quả A-la-hán), Độc giác, Bồ-tát và Như Lai đều từ đây sinh ra. Bát-nhã Ba-la-mật-đa này có thể thâu nhiếp khắp mọi pháp lành, vì các pháp lành của Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát và Như Lai đều nương vào đây mà tồn tại. Xá-lợi Tử! Các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát quá khứ vì tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa hết sức viên mãn nên đã được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề. Các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát vị lai vì tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa hết sức viên mãn nên sẽ được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề. Vô lượng chúng Bồ-tát Ma-ha-tát hiện tại ở các cõi Phật mười phương vì tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa hết sức viên mãn nên nay được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghe nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà tâm không ngờ vực, cũng không mê muội rối bời, thì nên biết Bồ-tát Ma-ha-tát ấy an trụ trong sự an trụ như thế, luôn không lìa bỏ, tức là lấy vô sở đắc làm phương tiện, thường siêng năng cứu giúp tất cả hữu tình. Nên biết Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu tác ý (sự hướng tâm, khởi tâm chú ý vào một điều) tối thắng như thế, tức là tác ý tương ứng với đại bi.

 Bấy giờ Xá-lợi Tử nói với Thiện Hiện: Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ trong sự an trụ như thế, luôn không lìa bỏ, thành tựu tác ý tương ứng với đại bi, thì tất cả hữu tình cũng phải thành tựu Bồ-tát Ma-ha-tát. Vì sao? Vì tất cả hữu tình cũng đối với sự an trụ này và tác ý này thường không lìa bỏ, vậy thì các Bồ-tát Ma-ha-tát với tất cả hữu tình lẽ ra không có khác biệt.

 Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện đáp Xá-lợi Tử: Hay thay, hay thay! Đúng như ngài nói. Ngài có thể biết đúng như thật ý tôi nói; tuy có vẻ như vặn hỏi tôi, nhưng lại làm sáng tỏ nghĩa của tôi. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì hữu tình cho đến kẻ thấy là không có, nên biết sự an trụ và tác ý như thế cũng không có. Vì hữu tình cho đến kẻ thấy là không thật, nên biết sự an trụ và tác ý như thế cũng không thật. Vì hữu tình cho đến kẻ thấy là không có tự tính, nên biết sự an trụ và tác ý như thế cũng không có tự tính. Vì hữu tình cho đến kẻ thấy là không, nên biết sự an trụ và tác ý như thế cũng không. Vì hữu tình cho đến kẻ thấy là viễn ly (xa lìa, tách rời mọi tướng), nên biết sự an trụ và tác ý như thế cũng viễn ly. Vì hữu tình cho đến kẻ thấy là tịch tĩnh (vắng lặng, không xao động), nên biết sự an trụ và tác ý như thế cũng tịch tĩnh. Vì hữu tình cho đến kẻ thấy là không có hiểu biết nhận thức, nên biết sự an trụ và tác ý như thế cũng không có hiểu biết nhận thức.

 Xá-lợi Tử! Vì sắc cho đến thức là không có, không thật, không có tự tính, không, viễn ly, tịch tĩnh, không có hiểu biết nhận thức, nên biết sự an trụ và tác ý như thế cũng không có, không thật, không có tự tính, không, viễn ly, tịch tĩnh, không có hiểu biết nhận thức. Cứ như thế cho đến bồ-đề của Thanh văn, Độc giác và Vô thượng Bồ-đề vì không có, không thật, không có tự tính, không, viễn ly, tịch tĩnh, không có hiểu biết nhận thức, nên biết sự an trụ và tác ý như thế cũng không có, không thật, không có tự tính, không, viễn ly, tịch tĩnh, không có hiểu biết nhận thức. Xá-lợi Tử! Vì nhân duyên ấy, các Bồ-tát Ma-ha-tát đối với sự an trụ như thế và tác ý ấy thường không xa lìa, mà với các hữu tình cũng không khác biệt, vì mọi pháp và các hữu tình đều rốt ráo không, không có khác biệt.

 Bấy giờ Thế Tôn khen Thiện Hiện: Hay thay, hay thay! Ông khéo có thể vì các Bồ-tát Ma-ha-tát tuyên thuyết Bát-nhã Ba-la-mật-đa; đó đều là nhờ sức oai thần của Như Lai. Nếu ai muốn vì các Bồ-tát Ma-ha-tát tuyên thuyết Bát-nhã Ba-la-mật-đa, đều nên tuyên thuyết như ông. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn học Bát-nhã Ba-la-mật-đa, đều nên theo lời ông nói mà học. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát theo lời ông nói mà học Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy sẽ mau được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu, cho đến tận cùng thời vị lai làm lợi ích, an vui cho tất cả hữu tình.

 Khi cụ thọ Thiện Hiện vì đại chúng tuyên thuyết Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, thì tam thiên đại thiên thế giới (một đại thế giới gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, mỗi thế giới nhỏ có mặt trời, mặt trăng, núi Tu-di… riêng) này chấn động theo sáu cách: phía đông vọt lên thì phía tây chìm xuống, phía tây vọt lên thì phía đông chìm xuống, phía nam vọt lên thì phía bắc chìm xuống, phía bắc vọt lên thì phía nam chìm xuống, ở giữa vọt lên thì bốn bên chìm xuống, bốn bên vọt lên thì ở giữa chìm xuống. Bấy giờ Thế Tôn liền mỉm cười. Cụ thọ Thiện Hiện bạch: Bạch Thế Tôn! Do nhân gì, duyên gì mà Ngài hiện ra nụ cười này?

 Phật bảo Thiện Hiện: Như Ta hôm nay ở tam thiên đại thiên thế giới này vì chúng Bồ-tát Ma-ha-tát tuyên thuyết Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì nay ở vô lượng vô số vô biên thế giới mười phương, mỗi nơi đều có Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác cũng đang vì chúng Bồ-tát Ma-ha-tát tuyên thuyết Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Như Ta hôm nay ở tam thiên đại thiên thế giới này tuyên thuyết Bát-nhã Ba-la-mật-đa, có mười hai kinh (kinh: một đơn vị đếm cực lớn của Trung Hoa xưa) chúng trời, người v.v. đối với mọi pháp đạt được vô sinh nhẫn (trí an trụ vững chắc, chấp nhận trọn vẹn chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt); thì nay ở vô lượng vô số vô biên thế giới mười phương, mỗi nơi đều có vô lượng vô số vô biên loài hữu tình, nghe chư Phật ở đó vì chúng Bồ-tát Ma-ha-tát tuyên thuyết Bát-nhã Ba-la-mật-đa, đối với pháp Không sinh lòng tin hiểu sâu xa, đều phát tâm Vô thượng Chính đẳng Giác, siêng tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video