Thiên 651 — Hội 3 · Phẩm 17 Thí dụ

 Phần thứ ba — Phẩm Thí dụ, thứ mười bảy

 Bấy giờ, Cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành lâu năm, đạo hạnh đáng kính) Thiện Hiện (tức ngài Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lẽ "không") lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật)! Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấy rõ thật tướng của mọi sự vật, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giải thoát) rất sâu xa này hiện ra ở thế gian vì việc lớn, hiện ra ở thế gian vì việc không thể nghĩ bàn, hiện ra ở thế gian vì việc không thể cân lường, hiện ra ở thế gian vì việc không thể đếm được, hiện ra ở thế gian vì việc vô đẳng đẳng (không gì sánh bằng, chỉ ngang với cái vốn không ai sánh được, tức quả vị Phật)."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy! Vì sao thế? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa có thể làm nên trọn vẹn sáu ba-la-mật-đa (sáu hạnh tu đưa sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); có thể làm nên trọn vẹn từ nội không (thấy các giác quan bên trong là trống rỗng, không có thực thể) cho đến vô tính tự tính không (thấy mọi pháp không có tự tính, và ngay cái "không có tự tính" ấy cũng là không); có thể làm nên trọn vẹn từ chân như (bản thể như thật, không biến đổi của mọi sự vật) cho đến bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn); có thể làm nên trọn vẹn bốn thánh đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo (bốn chân lý cao quý: đời là khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, và con đường dứt khổ);

 có thể làm nên trọn vẹn bốn tĩnh lự (bốn bậc thiền định thuộc cõi Sắc), bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả), bốn vô sắc định (bốn bậc định của cõi Vô sắc, nơi không còn hình thể vật chất); có thể làm nên trọn vẹn từ bốn niệm trụ (bốn phép quán giữ tâm tỉnh giác: quán thân, cảm thọ, tâm, và các pháp) cho đến tám chi thánh đạo (tám con đường chân chính: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, việc làm đúng, nghề sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng);

 có thể làm nên trọn vẹn tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp tâm thoát khỏi ràng buộc), tám thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt lên các cảnh sắc), chín thứ đệ định (chín bậc định nối tiếp nhau theo thứ tự từ thấp lên cao), mười biến xứ (mười phép quán cho một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, màu xanh… lan khắp mọi nơi); có thể làm nên trọn vẹn ba môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện (ba cửa đưa tới giải thoát: thấy mọi pháp là không, không chấp hình tướng, không còn mong cầu tạo tác);

 có thể làm nên trọn vẹn từ Tịnh quán địa cho đến Như Lai địa (các bậc tu chung cho cả ba thừa, từ bậc mới bắt đầu quán xét trong sạch cho đến bậc thành Phật); có thể làm nên trọn vẹn từ Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa (mười bậc tu của Bồ-tát, từ bậc đầu tiên tràn đầy hoan hỷ cho đến bậc thứ mười, nơi trí tuệ như mây che khắp, tuôn mưa pháp); có thể làm nên trọn vẹn tất cả các môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất) và các môn tam-ma-địa (các phép định tâm, tâm chuyên chú một chỗ không tán loạn);

 có thể làm nên trọn vẹn năm nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: làm được những việc kỳ diệu, tai nghe khắp, biết tâm người khác, nhớ các đời trước, mắt thấy khắp, dứt sạch phiền não); có thể làm nên trọn vẹn từ mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng của Phật, không chung với ai khác); có thể làm nên trọn vẹn đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương ban vui, lòng thương cứu khổ, lòng vui theo điều lành của người, lòng buông xả bình đẳng — ở mức rộng lớn nhất);

 có thể làm nên trọn vẹn ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ (những nét đặc biệt nơi thân tướng của Phật); có thể làm nên trọn vẹn pháp không quên mất (luôn nhớ rõ, không bao giờ sai sót) và tính luôn an trụ nơi xả (tâm thường bình thản, không bị dao động); có thể làm nên trọn vẹn từ quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc thánh, mới bước vào dòng thánh) cho đến Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác — người tự mình ngộ đạo khi không có Phật ra đời); có thể làm nên trọn vẹn tất cả các hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm lớn cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) và vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng, tức quả vị Phật) của chư Phật; có thể làm nên trọn vẹn nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi pháp đều không), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu và sai biệt của chúng để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi hình tướng chung và riêng của tất cả các pháp, tức trí tuệ của Phật).

 Này Thiện Hiện, ông nên biết: ví như một vị đại vương thuộc dòng sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa) đã làm lễ quán đỉnh (lễ rưới nước lên đỉnh đầu khi lên ngôi), uy đức tự tại, khuất phục được tất cả; ông giao phó việc nước cho các đại thần, rồi chỉ việc chắp tay ngồi yên, không phải làm gì, mà vẫn an ổn vui sướng. Đức Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến) cũng vậy: là vị đại pháp vương (vua của giáo pháp), uy đức tự tại, khuất phục được tất cả; Ngài đem pháp Thanh văn (hàng đệ tử nghe tiếng Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự giải thoát), pháp Độc giác, pháp Bồ-tát, pháp Như Lai, giao phó hết cho Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa; nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà mọi sự nghiệp đều được làm nên trọn vẹn.

 Vì thế, này Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa hiện ra ở thế gian vì việc lớn, nói rộng ra cho đến hiện ra ở thế gian vì việc vô đẳng đẳng. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa đối với sắc (thân thể và thế giới vật chất) không nắm lấy, không chấp giữ, nên hiện ra ở thế gian mà làm nên được mọi việc; đối với thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết, hình dung), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt nhận thức) không nắm lấy, không chấp giữ, nên hiện ra ở thế gian mà làm nên được mọi việc; nói rộng ra cho đến đối với nhất thiết trí không nắm lấy, không chấp giữ, nên hiện ra ở thế gian mà làm nên được mọi việc; đối với đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không nắm lấy, không chấp giữ, nên hiện ra ở thế gian mà làm nên được mọi việc; đối với quả Dự lưu không nắm lấy, không chấp giữ, nên hiện ra ở thế gian mà làm nên được mọi việc; cho đến đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật không nắm lấy, không chấp giữ, nên hiện ra ở thế gian mà làm nên được mọi việc."

 Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật: "Vì sao Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, đối với sắc cho đến vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật đều không nắm lấy, không chấp giữ, nên hiện ra ở thế gian mà làm nên được mọi việc?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Ông có thấy sắc, cho đến có thấy vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là có thể nắm lấy, có thể chấp giữ chăng?"

 Thiện Hiện đáp: "Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), không!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Hay thay, hay thay! Ta cũng không thấy sắc, cho đến không thấy vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là có thể nắm lấy, có thể chấp giữ. Vì không thấy nên không nắm lấy; vì không nắm lấy nên không chấp giữ. Do nhân duyên ấy, Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa đối với sắc cho đến vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật đều không nắm lấy, không chấp giữ.

 Này Thiện Hiện, ông nên biết: Ta cũng không thấy Phật tính, Như Lai tính, tính giác ngộ tự nhiên, tính nhất thiết trí của tất cả các đức Như Lai, Ứng (bậc đáng được cúng dường), Chính đẳng giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn khắp) là có thể nắm lấy, có thể chấp giữ. Vì không thấy nên không nắm lấy; vì không nắm lấy nên không chấp giữ. Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa cũng như vậy: hoàn toàn không thấy có Phật tính, Như Lai tính, tính giác ngộ tự nhiên, tính nhất thiết trí của tất cả các đức Như Lai, Ứng, Chính đẳng giác là có thể chấp giữ, có thể nắm lấy. Do nhân duyên ấy mà không chấp giữ, không nắm lấy. Vì thế, này Thiện Hiện, các Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không nên đối với sắc, thọ, tưởng, hành, thức, nói rộng ra cho đến Phật tính, Như Lai tính, tính giác ngộ tự nhiên, tính nhất thiết trí của tất cả các đức Như Lai, Ứng, Chính đẳng giác mà nắm lấy hay chấp giữ."

 Bấy giờ, các thiên tử (các vị trời) ở cõi Dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dục lạc) và cõi Sắc (cõi trời đã lìa dục lạc nhưng còn thân hình vi tế) cùng thưa Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là sâu xa bậc nhất, khó thấy, khó hiểu, không thể dùng suy tìm mà biết, vượt ngoài phạm vi của sự suy tìm; vắng lặng, vi diệu, chắc thật, kín sâu, chỉ người cực kỳ sáng suốt mới có thể hiểu rõ. Nếu có hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức) nào có thể tin hiểu sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, nên biết người ấy đã từng cúng dường nhiều trăm nghìn đức Phật trong quá khứ, đã phát những lời thệ nguyện rộng lớn nơi các đức Phật, đã trồng nhiều căn lành, đã phụng sự nhiều bạn lành, đã được vô lượng bạn lành nâng đỡ dìu dắt, nên mới có thể tin hiểu Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế. Nếu có ai được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế mà sinh lòng tin hiểu sâu xa, nên biết những người ấy là đại Bồ-tát, nhất định sẽ được vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Giả sử tất cả hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) đều thành bậc tùy tín hành (người tu dựa vào lòng tin nơi lời thầy dạy), tùy pháp hành (người tự mình suy xét giáo pháp mà tu), bậc thứ tám (người đang hướng tới quả Dự lưu, tính ngược từ quả A-la-hán là bậc thứ tám), Dự lưu, Nhất lai (bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần), Bất hoàn (bậc không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), Độc giác, thì trí (sự hiểu biết chứng đắc) và đoạn (sự dứt trừ phiền não) mà họ thành tựu cũng không bằng một người trong một ngày đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa này mà nhẫn chịu chấp nhận, vui thích, suy nghĩ, cân nhắc, quán sát. Sự nhẫn mà người ấy thành tựu được đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa này hơn trí và đoạn của những vị kia vô lượng vô biên. Vì sao vậy? Vì trí và đoạn của các bậc tùy tín hành v.v… chỉ là một phần nhỏ trong sự nhẫn của các Bồ-tát ma-ha-tát đã được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt)."

 Bấy giờ Phật bảo các thiên tử: "Hay thay, hay thay! Đúng như các ông nói. Này các thiên tử, nên biết: nếu những thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin theo Phật pháp) có thể nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa trong chốc lát, nghe xong lại tin hiểu, chép viết, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói, thì những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy sẽ mau ra khỏi sinh tử (vòng sống chết luân hồi), nhanh chứng niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết khổ đau và phiền não), hơn hẳn những người cầu thừa Thanh văn, Độc giác mà xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa, đi học các kinh điển khác, dù trải qua một kiếp (khoảng thời gian vô cùng dài) hay hơn một kiếp. Vì sao vậy? Vì trong kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa này đã nói rộng tất cả các pháp vi diệu thù thắng; các bậc tùy tín hành, tùy pháp hành v.v… đều nên siêng năng tu học ở đây, thì tùy theo điều mình mong cầu, đều mau chóng hoàn tất việc phải làm. Tất cả các đức Như Lai, Ứng, Chính đẳng giác đều nương nơi đây mà học, nên đã chứng, đang chứng và sẽ chứng vô thượng bồ-đề."

 Khi ấy các thiên tử cùng cất tiếng nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là ba-la-mật-đa lớn, là ba-la-mật-đa không thể nghĩ bàn, là ba-la-mật-đa không thể cân lường, là ba-la-mật-đa không thể đếm được, là ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng. Các bậc tùy tín hành cho đến Độc giác đều siêng năng tu học trong đây mà mau chứng niết-bàn; tất cả chúng Bồ-tát ma-ha-tát đều siêng năng tu học trong đây mà mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề. Tuy các hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát đều nương nơi đây mà học, mỗi người đều đạt tới chỗ rốt ráo, nhưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì không thêm không bớt."

 Các thiên tử nói xong lời ấy, vui mừng hớn hở, cúi đầu lễ dưới chân Phật, đi vòng quanh bên phải ba vòng, từ biệt Phật trở về cung. Rời hội chưa xa thì cùng lúc biến mất, mỗi vị theo cõi của mình mà về ở cung điện cũ.

 Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa mà sinh lòng tin hiểu sâu xa, thì vị ấy đã mất ở chỗ nào mà đến sinh ở nơi đây?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa mà sinh lòng tin hiểu sâu xa, không chìm đắm, không ngợp, không mê, không rối, không ngờ vực, không nghi hoặc, không nắm lấy, không chấp giữ, vui mừng lắng nghe tiếp nhận, cung kính cúng dường, thường theo pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) để hỏi ý nghĩa; dù đi, đứng, ngồi, nằm cũng chẳng lúc nào tạm rời, như con bê mới sinh không rời mẹ; cho đến khi chưa thông suốt rốt ráo mọi ý nghĩa của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa để có thể giảng cho người khác, thì trọn không bao giờ rời xa kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế và vị pháp sư giảng nói. Này Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã mất ở cõi người rồi lại đến sinh ở nơi đây. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đời trước đã được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa; nghe xong thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói, chép viết, trang hoàng, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Nhờ căn lành ấy mà lìa được tám nạn không có dịp tu học (tám hoàn cảnh không thể gặp hay học Phật pháp: sinh vào địa ngục, quỷ đói, súc sinh, cõi trời sống lâu, vùng biên địa xa xôi, thân thể khuyết tật, mắc tà kiến, sinh vào lúc trước hoặc sau khi có Phật), mất ở cõi người lại sinh vào cõi người, vừa tạm nghe kinh này đã sinh lòng tin hiểu sâu xa."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Có Bồ-tát ma-ha-tát nào thành tựu công đức thù thắng như thế, đã cúng dường phụng sự các đức Phật ở phương khác rồi, từ nơi ấy mất mà đến sinh ở đây, nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế liền sinh lòng tin hiểu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói, cúng dường, cung kính không biết mệt mỏi chăng?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Có những Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu công đức thù thắng như thế, đã cúng dường phụng sự các đức Phật ở phương khác rồi, từ nơi ấy mất mà đến sinh ở đây, nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế liền sinh lòng tin hiểu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói, cúng dường, cung kính với lòng không mệt mỏi. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy trước kia đã ở nơi vô lượng đức Phật phương khác, nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa mà sinh lòng tin hiểu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói, cúng dường, cung kính với lòng không mệt mỏi; nương vào căn lành ấy, từ nơi kia mất mà đến sinh ở đây, nghe nói kinh này liền sinh lòng tin hiểu sâu xa.

 Lại nữa, này Thiện Hiện, có Bồ-tát ma-ha-tát từ trong hàng chư thiên cõi trời Đổ-sử-đa (tức cõi trời Đâu-suất, nơi Bồ-tát sắp thành Phật ở trước khi xuống đời) mất đi, đến sinh vào cõi người; vị ấy cũng thành tựu công đức như thế. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đời trước đã ở cõi trời Đổ-sử-đa, nơi Bồ-tát ma-ha-tát Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai), thưa hỏi ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa; nương vào căn lành ấy, từ nơi kia mất mà đến sinh vào cõi người, nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa liền sinh lòng tin hiểu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói, cúng dường, cung kính với lòng không mệt mỏi.

 Lại nữa, này Thiện Hiện, có những thiện nam tử v.v… an trụ nơi Đại thừa (cỗ xe lớn — con đường tu của Bồ-tát, cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh), tuy đời trước đã được nghe từ Bát-nhã cho đến Bố thí ba-la-mật-đa; hoặc nghe từ nội không cho đến vô tính tự tính không; hoặc nghe từ chân như cho đến bất tư nghị giới; hoặc nghe bốn thánh đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo; hoặc nghe bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định; hoặc nghe từ bốn niệm trụ cho đến tám chi thánh đạo; hoặc nghe tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ; hoặc nghe ba môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; hoặc nghe từ Tịnh quán địa cho đến Như Lai địa; hoặc nghe từ Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa; hoặc nghe tất cả môn đà-la-ni, môn tam-ma-địa; hoặc nghe năm nhãn, sáu thần thông; hoặc nghe từ mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; hoặc nghe đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả; hoặc nghe ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp phụ; hoặc nghe pháp không quên mất, tính luôn an trụ nơi xả; hoặc nghe tất cả các hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát và vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật; hoặc nghe nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, nhưng không thưa hỏi ý nghĩa sâu xa. Nên đời này sinh vào cõi người, nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế thì tâm mê muội rối loạn, do dự, khiếp nhược; hoặc nảy sinh cách hiểu sai lệch, khó có thể mở mang khai ngộ.

 Lại nữa, này Thiện Hiện, có những thiện nam tử v.v… an trụ nơi Đại thừa, tuy đời trước đã được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng từng thưa hỏi ý nghĩa sâu xa, hoặc trải qua một ngày cho đến mười ngày, nhưng không đúng như lời dạy mà tinh tấn tu hành. Nên đời này sinh vào cõi người, nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, dù trong một ngày cho đến mười ngày, tâm vững chắc không gì phá được; nhưng nếu rời khỏi Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa đã nghe ấy, thì liền thoái lui, mất đi, lòng sinh do dự. Vì sao vậy? Vì những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa này, đời trước tuy được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa, tuy cũng thưa hỏi ý nghĩa sâu xa, nhưng không đúng như lời dạy mà tinh tấn tu hành; cho nên đời này nếu gặp bạn lành ân cần khuyên nhủ khích lệ thì vui thích nghe nhận Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa; nếu không có bạn lành ân cần khuyên nhủ khích lệ thì không thích nghe nhận kinh này. Người ấy đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa, có lúc thích nghe, có lúc không thích; có lúc vững chắc, có lúc thoái lui; tâm nhẹ nổi lay động, tiến lui không thường, như bông cây đâu-la (thứ bông rất nhẹ) bay theo chiều gió.

 Nên biết, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế, thời gian phát tâm hướng về Đại thừa chưa lâu, chưa gần gũi nhiều với bậc thiện tri thức (người thầy, người bạn hiểu đạo, dẫn dắt mình đi đúng đường) chân chính, chưa cúng dường nhiều đức Phật Thế Tôn, chưa từng thọ trì, đọc tụng, chép viết, suy nghĩ, giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, chưa từng siêng năng tu học từ Bát-nhã cho đến Bố thí ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí. Nên biết, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế mới hướng về Đại thừa, đối với pháp Đại thừa chỉ thành tựu được một phần nhỏ lòng tin, kính, yêu, thích, chưa thể chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói cho người khác Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa.

 Lại nữa, này Thiện Hiện, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, nếu không chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói cho người khác Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, nếu không thể dùng từ Bát-nhã rất sâu xa cho đến Bố thí ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, để thu nhận dìu dắt hữu tình, thì những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy không được từ Bát-nhã cho đến Bố thí ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, che chở giữ gìn. Những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy không thể thuận theo mà tu hành từ Bát-nhã cho đến Bố thí ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí; do nhân duyên ấy mà rơi vào bậc Thanh văn hoặc bậc Độc giác. Vì sao vậy? Vì những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa này, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không thể chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói cho người khác; cũng không thể dùng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, để thu nhận dìu dắt hữu tình; không thể thuận theo mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí; không được Bát-nhã ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, che chở giữ gìn; do nhân duyên ấy mà rơi vào bậc Thanh văn hoặc bậc Độc giác.

 Này Thiện Hiện, nên biết: ví như người đi biển lớn, chiếc thuyền đang đi bị vỡ; những người trên thuyền nếu không vớ lấy khúc gỗ, đồ vật, phao túi da, mảnh ván hay xác chết để bám vào thì chắc chắn sẽ chết đuối, không đến được bờ bên kia. Nếu vớ được khúc gỗ, đồ vật, phao túi da, mảnh ván hay xác chết để bám vào, nên biết những người ấy trọn không chìm chết, được đến bờ bên kia của biển lớn một cách an ổn, không tổn hại, hưởng mọi niềm vui. Cũng vậy, này Thiện Hiện, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, tuy đối với Đại thừa đã thành tựu một phần nhỏ lòng tin, kính, yêu, thích, nhưng nếu không chép viết, thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ, tu tập, giảng nói cho người khác Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, nói rộng ra cho đến các kinh điển tương ứng với nhất thiết tướng trí, để làm chỗ nương bám, thì nên biết những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế sẽ suy sụp giữa đường, không chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề, thoái lui vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác. Nếu những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa đã thành tựu trọn vẹn lòng tin, kính, yêu, thích đối với Đại thừa, lại có thể chép viết, thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ, tu tập, giảng nói cho người khác Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, nói rộng ra cho đến các kinh điển tương ứng với nhất thiết tướng trí, để làm chỗ nương bám, thì nên biết những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế trọn không thoái lui giữa đường vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác, nhất định chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, này Thiện Hiện, như người muốn vượt qua vùng đồng hoang hiểm ác, nếu không mang theo lương thực và đồ dùng thì không thể đến được miền đất an vui, giữa đường gặp khổ mà mất mạng. Cũng vậy, này Thiện Hiện, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, dù đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề có lòng tin, có sự nhẫn chấp nhận, có tâm thanh tịnh, có ý muốn thù thắng, có mong cầu, có hiểu biết vững chắc, có buông xả, có tinh tấn, nhưng nếu không giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, thì nên biết những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế sẽ suy sụp giữa đường, không chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề, thoái lui vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác. Này Thiện Hiện, nên biết: như người muốn vượt qua vùng đồng hoang hiểm ác, nếu mang theo đủ lương thực và đồ dùng thì nhất định đến được miền đất an vui, trọn không gặp khổ mất mạng giữa đường. Cũng vậy, này Thiện Hiện, nếu những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa đã đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề có lòng tin, có sự nhẫn chấp nhận, có tâm thanh tịnh, có ý muốn thù thắng, có mong cầu, có hiểu biết vững chắc, có buông xả, có tinh tấn, lại có thể giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, thì nên biết những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế trọn không suy hao thoái bại giữa đường, vượt qua bậc Thanh văn và bậc Độc giác, thành tựu hữu tình (giáo hóa cho chúng sinh được thuần thục trên đường đạo), làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, này Thiện Hiện, như có người nam hoặc người nữ cầm chiếc bình hỏng (bình đất chưa nung) đến sông lấy nước, hoặc ao, hoặc giếng, hoặc suối, hoặc mương, nên biết chiếc bình ấy chẳng bao lâu sẽ rã nát. Vì sao vậy? Vì bình ấy chưa được nung chín, không chịu nổi việc chứa nước, rốt cuộc trở về thành đất. Cũng vậy, này Thiện Hiện, có những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, dù đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề có lòng tin, có sự nhẫn chấp nhận, có tâm thanh tịnh, có ý muốn thù thắng, có mong cầu, có hiểu biết vững chắc, có buông xả, có tinh tấn, nhưng nếu không giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện thiện xảo (sự khéo léo dùng phương cách thích hợp để tu hành và giáo hóa mà không bị chấp trước), nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, thì nên biết những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế sẽ suy sụp giữa đường, không chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề, thoái lui vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác. Này Thiện Hiện, nên biết: như có người nam hoặc người nữ cầm chiếc bình đã nung chín đến sông lấy nước, hoặc ao, hoặc giếng, hoặc suối, hoặc mương, nên biết chiếc bình ấy trọn không rã nát. Vì sao vậy? Vì bình ấy đã được nung chín kỹ, chịu được việc chứa nước, vô cùng bền chắc. Cũng vậy, này Thiện Hiện, có những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, nếu đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề có lòng tin, có sự nhẫn chấp nhận, có tâm thanh tịnh, có ý muốn thù thắng, có mong cầu, có hiểu biết vững chắc, có buông xả, có tinh tấn, lại có thể giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện thiện xảo, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, thì nên biết những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế thường được chư Phật và các Bồ-tát thu nhận, che chở, nhớ nghĩ; trọn không suy hao thoái bại giữa đường, vượt qua các bậc Thanh văn và Độc giác, giáo hóa hữu tình được thuần thục, làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, này Thiện Hiện, như có người lái buôn không có trí khéo léo, thuyền còn ở bờ biển chưa được sửa sang cho chắc chắn, đã đem của cải đặt lên, kéo xuống nước rồi vội vàng ra khơi. Nên biết chiếc thuyền ấy sẽ vỡ chìm giữa đường, người, thuyền, của cải mỗi thứ tan tác một nơi. Người lái buôn không có trí khéo léo như thế sẽ mất cả thân mạng lẫn của báu lớn. Cũng vậy, này Thiện Hiện, có những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, dù đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề có lòng tin, có sự nhẫn chấp nhận, có tâm thanh tịnh, có ý muốn thù thắng, có mong cầu, có hiểu biết vững chắc, có buông xả, có tinh tấn, nhưng nếu không giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện thiện xảo, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, thì nên biết những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế sẽ suy sụp giữa đường, mất cả thân mạng lẫn của báu lớn. Mất thân mạng nghĩa là rơi vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác; mất của báu nghĩa là mất vô thượng chính đẳng bồ-đề. Này Thiện Hiện, nên biết: như có người lái buôn có trí khéo léo, trước hết ở bờ biển sửa sang thuyền cho chắc chắn, rồi mới kéo xuống nước, biết chắc không có chỗ thủng, sau đó mới đem của cải đặt lên mà đi. Nên biết chiếc thuyền ấy nhất định không vỡ chìm, người và của cải đều an ổn đến được nơi muốn đến. Cũng vậy, này Thiện Hiện, có những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, nếu đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề có lòng tin, có sự nhẫn chấp nhận, có tâm thanh tịnh, có ý muốn thù thắng, có mong cầu, có hiểu biết vững chắc, có buông xả, có tinh tấn, lại có thể giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện thiện xảo, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, thì nên biết những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế thường được chư Phật và các Bồ-tát thu nhận, che chở, nhớ nghĩ; trọn không suy hao thoái bại giữa đường, vượt qua các bậc Thanh văn, Độc giác, giáo hóa hữu tình được thuần thục, làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, này Thiện Hiện, ví như có người đã một trăm hai mươi tuổi, già lão suy kiệt, lại thêm nhiều bệnh, đó là bệnh phong, bệnh nhiệt, bệnh đàm (theo y học Ấn Độ xưa, ba loại bệnh do mất cân bằng của gió, nhiệt và chất đờm trong cơ thể), hoặc cả ba thứ bệnh lẫn lộn. Ý ông nghĩ sao? Người già bệnh ấy có tự mình đứng dậy khỏi giường được chăng?"

 Thiện Hiện đáp: "Bạch Thế Tôn, không!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Người ấy dù có ai đỡ cho đứng dậy, cũng không có sức đi được một câu-lô-xá (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng tầm tiếng bò rống nghe được, chừng vài dặm), hai câu-lô-xá, ba câu-lô-xá. Vì sao vậy? Vì quá già và quá bệnh. Cũng vậy, này Thiện Hiện, có những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, dù đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề có lòng tin, có sự nhẫn chấp nhận, có tâm thanh tịnh, có ý muốn thù thắng, có mong cầu, có hiểu biết vững chắc, có buông xả, có tinh tấn, nhưng nếu không giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện thiện xảo, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, thì nên biết những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế sẽ suy sụp giữa đường, không chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề, thoái lui vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác. Vì sao vậy? Vì không giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện thiện xảo, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, nên chư Phật và Bồ-tát không che chở nhớ nghĩ.

 Này Thiện Hiện, nên biết: ví như có người đã một trăm hai mươi tuổi, già lão suy kiệt, lại thêm nhiều bệnh, tức bệnh phong, nhiệt, đàm, hoặc cả ba thứ bệnh lẫn lộn. Người già bệnh ấy muốn đứng dậy khỏi giường để đi nơi khác mà tự mình không làm được. Có hai người khỏe mạnh mỗi người đỡ một bên nách, từ từ nâng dậy và nói với ông rằng: 'Đừng lo khó khăn gì, ông muốn đi đâu tùy ý, hai chúng tôi trọn không bỏ ông, nhất định đưa ông đến nơi muốn đến một cách an ổn, không tổn hại.' Cũng vậy, này Thiện Hiện, có những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, nếu đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề có lòng tin, có sự nhẫn chấp nhận, có tâm thanh tịnh, có ý muốn thù thắng, có mong cầu, có hiểu biết vững chắc, có buông xả, có tinh tấn, lại có thể giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện thiện xảo, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, thì nên biết những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa như thế trọn không suy hao thoái bại giữa đường, vượt qua các bậc Thanh văn, Độc giác, giáo hóa hữu tình được thuần thục, làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Vì có thể giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện thiện xảo, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, nên được chư Phật và Bồ-tát cùng che chở nhớ nghĩ."

 Bấy giờ Thiện Hiện liền thưa Phật: "Vì sao những thiện nam tử v.v… theo Đại thừa, do không giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện thiện xảo, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, mà thoái lui rơi vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác, không chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Hay thay, hay thay! Ông đã có thể hỏi Như Lai điều cốt yếu như thế. Nay ông hãy lắng nghe kỹ, ta sẽ nói cho ông. Có những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, từ lúc mới phát tâm đã chấp vào ngã (cái "tôi") và ngã sở (cái "của tôi"), mà tu hành từ bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa. Những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy, khi tu bố thí thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể bố thí, tôi cho vật này, người kia nhận của tôi cho.' Khi tu tịnh giới (giữ giới luật trong sạch) thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể giữ giới, tôi giữ giới này, tôi có đủ giới này.' Khi tu an nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng mà tâm an ổn) thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu nhẫn, tôi nhẫn đối với người kia, tôi có đủ sự nhẫn này.' Khi tu tinh tấn thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể tinh tấn, tôi tinh tấn vì việc này, tôi có đủ sự tinh tấn này.' Khi tu tĩnh lự (thiền định) thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu định, tôi tu định vì việc này, tôi có đủ định này.' Khi tu bát-nhã thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu tuệ, tôi tu tuệ vì việc này, tôi có đủ tuệ này.'

 Lại nữa, này Thiện Hiện, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy, khi tu bố thí thì chấp rằng có sự bố thí này, chấp rằng nhờ sự bố thí này (mà được kết quả), chấp sự bố thí là của mình; khi tu tịnh giới thì chấp rằng có tịnh giới này, chấp rằng nhờ tịnh giới này, chấp tịnh giới là của mình; khi tu an nhẫn thì chấp rằng có an nhẫn này, chấp rằng nhờ an nhẫn này, chấp an nhẫn là của mình; khi tu tinh tấn thì chấp rằng có tinh tấn này, chấp rằng nhờ tinh tấn này, chấp tinh tấn là của mình; khi tu tĩnh lự thì chấp rằng có tĩnh lự này, chấp rằng nhờ tĩnh lự này, chấp tĩnh lự là của mình; khi tu bát-nhã thì chấp rằng có bát-nhã này, chấp rằng nhờ bát-nhã này, chấp bát-nhã là của mình. Những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy, vì sự chấp ngã, chấp ngã sở luôn theo đuổi, nên những gì tu được từ bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa chỉ làm tăng thêm sinh tử, không thể giải thoát khỏi các khổ như sinh v.v… Vì sao vậy? Vì trong sáu ba-la-mật-đa như bố thí v.v… không có sự phân biệt ấy để có thể khởi lên sự chấp ấy. Vì sao thế? Vì xa lìa bờ này và bờ kia (bờ này là sinh tử, bờ kia là niết-bàn — tức không còn phân biệt đối đãi) chính là tướng của sáu ba-la-mật-đa như bố thí v.v… Này Thiện Hiện, nên biết: những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy vì không biết tướng của bờ này bờ kia, nên không thể giữ lấy bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên ấy, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy thoái lui rơi vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác, không chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Vì sao những thiện nam tử v.v… theo Đại thừa, vì không có phương tiện thiện xảo, tuy thực hành sáu ba-la-mật-đa mà vẫn rơi vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác, không chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Có những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, từ lúc mới phát tâm vì không có phương tiện thiện xảo, nên khi tu bố thí thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể bố thí, tôi có đủ sự bố thí, đây là bố thí.' Khi tu tịnh giới thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể giữ giới, tôi có đủ tịnh giới, đây là tịnh giới.' Khi tu an nhẫn thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu nhẫn, tôi có đủ an nhẫn, đây là an nhẫn.' Khi tu tinh tấn thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể tinh tấn, tôi có đủ tinh tấn, đây là tinh tấn.' Khi tu tĩnh lự thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu định, tôi có đủ tĩnh lự, đây là tĩnh lự.' Khi tu bát-nhã thì nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu tuệ, tôi có đủ bát-nhã, đây là bát-nhã.'

 Lại nữa, này Thiện Hiện, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy, khi tu bố thí thì chấp rằng có sự bố thí này, chấp rằng nhờ sự bố thí này, chấp sự bố thí là của mình mà sinh kiêu căng buông lung; khi tu tịnh giới thì chấp rằng có tịnh giới này, chấp rằng nhờ tịnh giới này, chấp tịnh giới là của mình mà sinh kiêu căng buông lung; khi tu an nhẫn thì chấp rằng có an nhẫn này, chấp rằng nhờ an nhẫn này, chấp an nhẫn là của mình mà sinh kiêu căng buông lung; khi tu tinh tấn thì chấp rằng có tinh tấn này, chấp rằng nhờ tinh tấn này, chấp tinh tấn là của mình mà sinh kiêu căng buông lung; khi tu tĩnh lự thì chấp rằng có tĩnh lự này, chấp rằng nhờ tĩnh lự này, chấp tĩnh lự là của mình mà sinh kiêu căng buông lung; khi tu bát-nhã thì chấp rằng có bát-nhã này, chấp rằng nhờ bát-nhã này, chấp bát-nhã là của mình mà sinh kiêu căng buông lung. Những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy, vì sự chấp ngã, chấp ngã sở luôn theo đuổi, nên những gì tu được từ bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa chỉ làm tăng thêm sinh tử, không thể giải thoát khỏi các khổ như sinh v.v… Vì sao vậy? Vì trong sáu ba-la-mật-đa như bố thí v.v… không có sự phân biệt như thế, cũng không như điều họ phân biệt. Vì sao thế? Vì không đến bờ này hay bờ kia chính là tướng của sáu ba-la-mật-đa như bố thí v.v… Này Thiện Hiện, nên biết: những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy vì không biết tướng của bờ này bờ kia, nên không thể giữ lấy bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên ấy, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy thoái lui rơi vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác, không chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề. Như vậy, này Thiện Hiện, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, do không giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và các công đức khác, cũng không giữ lấy phương tiện thiện xảo, nên tuy thực hành sáu ba-la-mật-đa mà vẫn rơi vào bậc Thanh văn hoặc Độc giác, không chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Vì sao những thiện nam tử v.v… theo Đại thừa, do có thể giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện thiện xảo, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, nên không rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác, mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Có những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, từ lúc mới phát tâm đã lìa sự chấp ngã và ngã sở, mà tu hành từ bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa. Những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy, khi tu bố thí không nghĩ thế này: 'Tôi có thể bố thí, tôi cho vật này, người kia nhận của tôi cho.' Khi tu tịnh giới không nghĩ thế này: 'Tôi có thể giữ giới, tôi giữ giới này, tôi có đủ giới này.' Khi tu an nhẫn không nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu nhẫn, tôi nhẫn đối với người kia, tôi có đủ sự nhẫn này.' Khi tu tinh tấn không nghĩ thế này: 'Tôi có thể tinh tấn, tôi tinh tấn vì việc này, tôi có đủ sự tinh tấn này.' Khi tu tĩnh lự không nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu định, tôi tu định vì việc này, tôi có đủ định này.' Khi tu bát-nhã không nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu tuệ, tôi tu tuệ vì việc này, tôi có đủ tuệ này.'

 Lại nữa, này Thiện Hiện, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy, khi tu bố thí không chấp rằng có sự bố thí này, không chấp rằng nhờ sự bố thí này, không chấp sự bố thí là của mình; khi tu tịnh giới không chấp rằng có tịnh giới này, không chấp rằng nhờ tịnh giới này, không chấp tịnh giới là của mình; khi tu an nhẫn không chấp rằng có an nhẫn này, không chấp rằng nhờ an nhẫn này, không chấp an nhẫn là của mình; khi tu tinh tấn không chấp rằng có tinh tấn này, không chấp rằng nhờ tinh tấn này, không chấp tinh tấn là của mình; khi tu tĩnh lự không chấp rằng có tĩnh lự này, không chấp rằng nhờ tĩnh lự này, không chấp tĩnh lự là của mình; khi tu bát-nhã không chấp rằng có bát-nhã này, không chấp rằng nhờ bát-nhã này, không chấp bát-nhã là của mình. Những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy, vì sự chấp ngã, chấp ngã sở không theo đuổi, nên những gì tu được từ bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa làm giảm bớt sinh tử, mau có thể giải thoát khỏi các khổ như sinh v.v… Vì sao vậy? Vì trong sáu ba-la-mật-đa như bố thí v.v… không có sự phân biệt ấy để có thể khởi lên sự chấp ấy. Vì sao thế? Vì xa lìa bờ này và bờ kia chính là tướng của sáu ba-la-mật-đa như bố thí v.v… Này Thiện Hiện, nên biết: những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy vì khéo biết tướng của bờ này bờ kia, nên có thể giữ lấy sáu ba-la-mật-đa như bố thí v.v…, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên ấy, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy không rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác, mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Vì sao những thiện nam tử v.v… theo Đại thừa, vì có phương tiện thiện xảo mà tu hành sáu ba-la-mật-đa, nên không rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác, nhanh chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Có những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, từ lúc mới phát tâm vì có phương tiện thiện xảo, nên khi tu bố thí không nghĩ thế này: 'Tôi có thể bố thí, tôi có đủ sự bố thí, đây là bố thí.' Khi tu tịnh giới không nghĩ thế này: 'Tôi có thể giữ giới, tôi có đủ tịnh giới, đây là tịnh giới.' Khi tu an nhẫn không nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu nhẫn, tôi có đủ an nhẫn, đây là an nhẫn.' Khi tu tinh tấn không nghĩ thế này: 'Tôi có thể tinh tấn, tôi có đủ tinh tấn, đây là tinh tấn.' Khi tu tĩnh lự không nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu định, tôi có đủ tĩnh lự, đây là tĩnh lự.' Khi tu bát-nhã không nghĩ thế này: 'Tôi có thể tu tuệ, tôi có đủ bát-nhã, đây là bát-nhã.'

 Lại nữa, này Thiện Hiện, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy, khi tu bố thí không chấp rằng có sự bố thí này, không chấp rằng nhờ sự bố thí này, không chấp sự bố thí là của mình, không sinh kiêu căng buông lung; khi tu tịnh giới không chấp rằng có tịnh giới này, không chấp rằng nhờ tịnh giới này, không chấp tịnh giới là của mình, không sinh kiêu căng buông lung; khi tu an nhẫn không chấp rằng có an nhẫn này, không chấp rằng nhờ an nhẫn này, không chấp an nhẫn là của mình, không sinh kiêu căng buông lung; khi tu tinh tấn không chấp rằng có tinh tấn này, không chấp rằng nhờ tinh tấn này, không chấp tinh tấn là của mình, không sinh kiêu căng buông lung; khi tu tĩnh lự không chấp rằng có tĩnh lự này, không chấp rằng nhờ tĩnh lự này, không chấp tĩnh lự là của mình, không sinh kiêu căng buông lung; khi tu bát-nhã không chấp rằng có bát-nhã này, không chấp rằng nhờ bát-nhã này, không chấp bát-nhã là của mình, không sinh kiêu căng buông lung. Những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy, vì sự chấp ngã, chấp ngã sở không theo đuổi, nên những gì tu được từ bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa làm giảm bớt sinh tử, mau có thể giải thoát khỏi các khổ như sinh v.v… Vì sao vậy? Vì trong sáu ba-la-mật-đa như bố thí v.v… không có sự phân biệt như thế, cũng không như điều kia phân biệt. Vì sao thế? Vì không đến bờ này hay bờ kia chính là tướng của sáu ba-la-mật-đa như bố thí v.v… Này Thiện Hiện, nên biết: những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy vì khéo biết tướng của bờ này bờ kia, nên có thể giữ lấy sáu ba-la-mật-đa như bố thí v.v…, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên ấy, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa ấy không rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác, mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề. Như vậy, này Thiện Hiện, những thiện nam tử v.v… an trụ Đại thừa, vì có thể giữ lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, cũng có thể giữ lấy các công đức khác, dùng phương tiện thiện xảo tu hành sáu ba-la-mật-đa, nên không rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác, mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười một.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười hai.

 Tam tạng pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba kho giáo điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video