Thiên 663 — Hội 3 · Phẩm 23 Phương tiện khéo · phần 3

 Phần thứ ba, Phẩm Phương Tiện Khéo Léo, thứ hai mươi ba, đoạn ba.

 Bấy giờ, cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc xuất gia có đức hạnh và tuổi đạo) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh không) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấy rõ thật tướng của mọi sự, đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) sâu xa lấy gì làm tướng (dấu hiệu, đặc điểm để nhận biết)?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lấy không (trống rỗng, không có tự thể riêng cố định) làm tướng, lấy vô trước (không bám dính vào đâu) làm tướng, lấy vô tướng (không có hình tướng nào để nắm bắt) làm tướng, lấy tịch tĩnh (lặng yên, dứt hết mọi xao động phiền não) làm tướng, lấy viễn ly (xa lìa mọi ràng buộc và đối đãi) làm tướng. Vì sao vậy? Vì trong tướng sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) và các tướng đều không thể nắm bắt được, vì không hề có thật."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Có phải có nguyên do để có thể nói rằng: những tướng mầu nhiệm mà Bát-nhã ba-la-mật-đa có, thì tất cả các pháp khác cũng có những tướng mầu nhiệm như thế chăng?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy. Có nguyên do để có thể nói rằng những tướng mầu nhiệm mà Bát-nhã ba-la-mật-đa có, các pháp khác cũng có những tướng mầu nhiệm như thế. Vì sao vậy? Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lấy tự tánh vốn không làm tướng, các pháp khác cũng lấy tự tánh vốn không làm tướng. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lấy không bám dính làm tướng, các pháp khác cũng lấy không bám dính làm tướng. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lấy vô tướng làm tướng, các pháp khác cũng lấy vô tướng làm tướng. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lấy tịch tĩnh làm tướng, các pháp khác cũng lấy tịch tĩnh làm tướng. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lấy viễn ly làm tướng, các pháp khác cũng lấy viễn ly làm tướng. Do nguyên do này mà có thể nói rằng: những tướng mầu nhiệm mà Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có, các pháp khác cũng có những tướng mầu nhiệm như thế, vì tất cả các pháp đều tự tánh vốn không, tự tánh vốn lìa."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nếu tất cả các pháp đều tự tánh vốn không, tự tánh vốn lìa, thì tất cả các pháp chính là cái không của tất cả các pháp, cũng chính là sự lìa của tất cả các pháp. Vậy làm sao có thể nói rằng hữu tình (chúng sinh, loài có tâm thức và tình cảm) có nhiễm (bị phiền não làm ô uế) và có tịnh (trong sạch, thoát khỏi phiền não)? Pháp có tánh không thì không có nhiễm, không có tịnh; pháp đã lìa cũng không có nhiễm, không có tịnh. Pháp có tánh không thì không thể chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật); pháp đã lìa cũng không thể chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Trong tánh không thì không có pháp nào nắm bắt được, trong sự lìa cũng không có pháp nào nắm bắt được. Trong tánh không thì không có Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) nào chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, trong sự lìa cũng không có Bồ-tát ma-ha-tát nào chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vậy làm sao khiến con hiểu được ý nghĩa sâu xa mà Phật đã nói?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Hữu tình trong đêm dài (suốt thời gian lâu xa chìm trong mê muội) có phải có tâm chấp 'ta' và 'của ta', bám chấp vào 'ta' và 'của ta' không?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Đúng vậy, bạch Thiện Thệ (danh hiệu của Phật: bậc đã khéo đi qua bờ sinh tử, đến nơi giải thoát)! Hữu tình trong đêm dài có tâm chấp 'ta' và 'của ta', bám chấp vào 'ta' và 'của ta'."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Cái 'ta' và 'của ta' mà hữu tình bám chấp có phải là không, là xa lìa chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Đúng vậy, bạch Thiện Thệ! Cái 'ta' và 'của ta' mà hữu tình bám chấp đều là không, đều xa lìa."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Há chẳng phải hữu tình vì bám chấp vào 'ta' và 'của ta' mà trôi lăn trong sinh tử sao?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Đúng vậy, bạch Thiện Thệ! Các loài hữu tình vì bám chấp vào 'ta' và 'của ta' mà trôi lăn trong sinh tử."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Hữu tình trôi lăn trong sinh tử như thế là do có tạp nhiễm (sự ô uế lẫn lộn của phiền não, nghiệp và khổ), vì vậy mới nói hữu tình có nhiễm. Nếu các hữu tình không có tâm nhiễm đắm vào 'ta' và 'của ta', thì không có tạp nhiễm. Nếu không có tạp nhiễm thì không thể có sự trôi lăn trong sinh tử. Sự trôi lăn trong sinh tử đã không thể có, thì nên biết hữu tình đã xa lìa tạp nhiễm. Do không có tạp nhiễm mà nói là có tịnh. Vì thế, Thiện Hiện, tuy tất cả các pháp tự tánh đều không, tự tánh đều lìa, nhưng vẫn có thể nói các hữu tình có nhiễm, có tịnh."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, và thấy tánh của tất cả các pháp đều không, đều lìa, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không hành theo sắc uẩn cho đến thức uẩn (năm uẩn: năm nhóm hợp thành con người — sắc là thân thể và vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình ảnh và khái niệm, hành là ý chí tạo tác, thức là sự phân biệt nhận biết); cũng không hành theo nhãn xứ cho đến ý xứ (sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý — sáu cơ quan nhận biết); cũng không hành theo sắc xứ cho đến pháp xứ (sáu cảnh: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị, vật chạm xúc và các đối tượng của ý); cũng không hành theo nhãn giới cho đến ý giới (sáu căn xét theo cách chia mười tám giới, tức mười tám yếu tố cấu thành sự nhận biết); cũng không hành theo sắc giới cho đến pháp giới (sáu cảnh xét theo mười tám giới); cũng không hành theo nhãn thức giới cho đến ý thức giới (sáu thức: sự nhận biết qua mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); cũng không hành theo nhãn xúc cho đến ý xúc (sự tiếp xúc giữa căn, cảnh và thức); cũng không hành theo các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác vui, khổ, hoặc không vui không khổ phát sinh từ sự tiếp xúc ấy); cũng không hành theo địa giới cho đến thức giới (sáu giới: đất, nước, lửa, gió, hư không và thức — các yếu tố làm nên thân tâm); cũng không hành theo nhân duyên cho đến tăng thượng duyên (bốn duyên: nhân duyên, đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên — các loại điều kiện làm cho sự vật sinh khởi); cũng không hành theo vô minh cho đến lão tử (mười hai nhân duyên: chuỗi mười hai mắt xích từ vô minh tức sự mê muội không hiểu chân lý, cho đến già và chết, giải thích vòng sinh tử luân hồi);

 cũng không hành theo bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa (sáu ba-la-mật-đa: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, tĩnh lự tức thiền định, và bát-nhã tức trí tuệ — sáu hạnh tu đưa đến bờ giác); cũng không hành theo nội không cho đến vô tính tự tính không (mười tám loại không, từ cái không của các căn bên trong cho đến cái không của tự tánh vốn không có tánh — các cách quán sát thấy mọi sự đều không có tự thể); cũng không hành theo chân như cho đến bất tư nghị giới (các tên gọi khác nhau của thật tánh các pháp: chân như tức cái như thật không đổi, pháp giới, pháp tánh… cho đến cảnh giới không thể nghĩ bàn); cũng không hành theo khổ thánh đế cho đến đạo thánh đế (bốn thánh đế: bốn chân lý cao quý — khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, và con đường diệt khổ); cũng không hành theo bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi (ba mươi bảy pháp hỗ trợ giác ngộ, từ bốn pháp quán chú tâm vào thân, thọ, tâm, pháp, cho đến tám nhánh của con đường chánh); cũng không hành theo bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi có hình sắc), bốn vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trải rộng không giới hạn đến chúng sinh), bốn vô sắc định (bốn tầng thiền định cao vượt khỏi mọi hình sắc); cũng không hành theo lìa giết hại sinh mạng cho đến lìa tà kiến (mười điều thiện: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói ác, không nói thêu dệt, không tham lam, không sân hận, không tà kiến); cũng không hành theo ba giải thoát môn không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: quán mọi sự là không, không có tướng để nắm bắt, và không còn mong cầu gì); cũng không hành theo tám giải thoát cho đến mười biến xứ (các pháp thiền định: tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định và mười biến xứ tức quán một đối tượng trải khắp mọi nơi); cũng không hành theo tịnh quán địa cho đến Như Lai địa (mười địa chung cho cả ba hàng tu học, từ giai đoạn quán chiếu trong sạch ban đầu cho đến địa vị của Phật); cũng không hành theo cực hỷ địa cho đến pháp vân địa (mười địa của Bồ-tát, từ địa vui mừng tột bậc cho đến địa mà trí tuệ như mây pháp che khắp); cũng không hành theo đà-la-ni môn (pháp môn nắm giữ, ghi nhớ trọn vẹn không quên mất) và tam-ma-địa môn (pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên nhất); cũng không hành theo năm nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hóa tự tại, dứt sạch phiền não); cũng không hành theo mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất chỉ Phật mới có, không chung với ai khác); cũng không hành theo đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương ban vui, thương cứu khổ, vui theo niềm vui người khác và buông xả bình đẳng, ở mức rộng lớn tột bậc); cũng không hành theo ba mươi hai tướng đại sĩ và tám mươi vẻ đẹp phụ (các đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật); cũng không hành theo pháp không quên mất và tánh luôn an trú trong xả (không bao giờ quên chánh niệm, và tâm luôn bình thản buông xả); cũng không hành theo quả Dự lưu (quả thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh) cho đến bồ-đề của Độc giác (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo nhờ quán nhân duyên, không có thầy chỉ dạy); cũng không hành theo hạnh của tất cả Bồ-tát ma-ha-tát và vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật; cũng không hành theo nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp), đạo tướng trí (trí biết mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ từng tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp, là trí tuệ trọn vẹn của Phật).

 Vì sao vậy? Vì các pháp như thế đều không thể nắm bắt được; người hành, cái được hành, lúc hành, chỗ hành và cái do đó mà hành đều không hề có. Bạch Thế Tôn, nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể hành như thế, thì không bị tất cả trời, người, a-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn nhưng hay ganh ghét, đánh nhau với chư thiên)… trong thế gian khuất phục, mà lại có thể khuất phục được họ. Bạch Thế Tôn, nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể hành như thế, thì không bị tất cả Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) và Độc giác khuất phục, mà lại có thể khuất phục được họ. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã được an trú ở địa vị không ai khuất phục nổi, tức là địa vị ly sinh của Bồ-tát (địa vị đã chắc chắn vào dòng thánh, lìa hẳn tánh chất phàm phu). Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy thường an trú trong tác ý (sự chú tâm, hướng tâm) về nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ toàn giác của Phật), không gì có thể khuất phục. Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy khi hành như thế thì đã gần gũi nhất thiết trí trí, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu (thuyết giảng chánh pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mọi mê lầm) để cứu độ chúng hữu tình."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, và thấy tướng không, tướng xa lìa của tất cả các pháp, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không hành theo sắc uẩn, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí; như thế cho đến đã gần gũi nhất thiết trí trí, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu để cứu độ chúng hữu tình."

 "Lại nữa, Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Giả sử các loài hữu tình ở châu Nam Thiệm Bộ này (châu lục phía nam núi Tu-di theo vũ trụ quan Phật giáo, tức thế giới loài người chúng ta) đều được thân người, được thân người rồi phát tâm tu học các hạnh Bồ-tát, đều chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề; có người thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng tin và tu theo điều lành) suốt cả cuộc đời đem những vật dụng an vui tốt đẹp nhất của thế gian cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn) ấy; rồi lại đem những căn lành (gốc rễ của điều thiện, tức công đức đã gieo trồng) đã gom góp được như thế, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng (chuyển công đức của mình hướng về một mục đích cao cả) về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Người thiện nam, thiện nữ ấy do nhân duyên này được phước có nhiều không?"

 Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu người thiện nam, thiện nữ ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nêu bày, xác lập, phân tích, chỉ dạy cho người nghe dễ hiểu, và an trú trong tác ý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì người thiện nam, thiện nữ ấy do nhân duyên này được công đức nhiều hơn người trước, vô lượng vô số, không thể tính đếm."

 "Lại nữa, Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Như thế cho đến giả sử các loài hữu tình trong ba nghìn đại thiên thế giới (một đại vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ như thế giới của chúng ta) đều được thân người, được thân người rồi phát tâm tu học các hạnh Bồ-tát, đều chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề; có người thiện nam, thiện nữ suốt cả cuộc đời đem những vật dụng an vui tốt đẹp nhất của thế gian cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác ấy; rồi lại đem những căn lành đã gom góp được như thế, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Người thiện nam, thiện nữ ấy do nhân duyên này được phước có nhiều không?"

 Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu người thiện nam, thiện nữ ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nêu bày, xác lập, phân tích, chỉ dạy cho người nghe dễ hiểu, và an trú trong tác ý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì người thiện nam, thiện nữ ấy do nhân duyên này được công đức nhiều hơn người trước, vô lượng vô số, không thể tính đếm."

 "Lại nữa, Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Giả sử các loài hữu tình ở châu Nam Thiệm Bộ này, không trước không sau, cùng lúc đều được thân người; có người thiện nam, thiện nữ dùng phương tiện giáo hóa dẫn dắt, khiến tất cả đều an trú trong mười thiện nghiệp đạo (mười con đường hành động lành), hoặc bốn tĩnh lự, hoặc bốn vô lượng, hoặc bốn vô sắc định, hoặc năm thần thông (năm năng lực siêu phàm, chưa gồm năng lực dứt sạch phiền não), hoặc quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), hoặc quả Bất hoàn (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), hoặc quả A-la-hán (quả thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), hoặc bồ-đề của Độc giác, hoặc vô thượng chánh đẳng bồ-đề; rồi lại đem căn lành giáo hóa dẫn dắt như thế, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Người thiện nam, thiện nữ ấy do nhân duyên này được phước có nhiều không?"

 Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu người thiện nam, thiện nữ ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nêu bày, xác lập, phân tích, chỉ dạy cho người nghe dễ hiểu, và an trú đúng đắn trong tác ý tương ứng với nhất thiết trí trí, thì người thiện nam, thiện nữ ấy do nhân duyên này được công đức nhiều hơn người trước, vô lượng vô số, không thể tính đếm."

 "Lại nữa, Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Như thế cho đến giả sử các loài hữu tình trong ba nghìn đại thiên thế giới, không trước không sau, cùng lúc đều được thân người; có người thiện nam, thiện nữ dùng phương tiện giáo hóa dẫn dắt, khiến tất cả đều an trú trong mười thiện nghiệp đạo, hoặc bốn tĩnh lự, hoặc bốn vô lượng, hoặc bốn vô sắc định, hoặc năm thần thông, hoặc quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A-la-hán, hoặc bồ-đề của Độc giác, hoặc vô thượng chánh đẳng bồ-đề; rồi lại đem căn lành giáo hóa dẫn dắt như thế, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Người thiện nam, thiện nữ ấy do nhân duyên này được phước có nhiều không?"

 Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu người thiện nam, thiện nữ ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nêu bày, xác lập, phân tích, chỉ dạy cho người nghe dễ hiểu, và an trú đúng đắn trong tác ý tương ứng với nhất thiết trí trí, thì người thiện nam, thiện nữ ấy do nhân duyên này được công đức nhiều hơn người trước, vô lượng vô số, không thể tính đếm.

 Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy nhờ sức mạnh vượt trội của sự tinh tấn này mà đạt đến tột bậc của ruộng phước (người đáng được cúng dường, vì cúng dường cho họ sinh ra phước đức như gieo hạt vào ruộng tốt) cho các hữu tình. Vì sao vậy? Vì sức mạnh vượt trội của sự tinh tấn đối với pháp của vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy, không một hữu tình nào sánh kịp, chỉ trừ các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thấy các hữu tình không có lợi ích an vui thì khởi tâm đại từ, thấy các hữu tình có suy tổn khổ đau thì khởi tâm đại bi, thấy các hữu tình được lợi ích an vui thì khởi tâm đại hỷ, thấy các hữu tình lìa tánh lìa tướng thì khởi tâm đại xả — điều mà hàng Thanh văn, Độc giác không đạt được.

 Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tuy khởi đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả bình đẳng đối với hữu tình, nhưng đối với tất cả đều không bám chấp, không giống như phàm phu, Thanh văn, Độc giác, hễ có chỗ nắm bắt là khởi tâm bám chấp. Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì được ánh sáng lớn, tức là được ánh sáng lớn của bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa. Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tuy chưa chứng được nhất thiết trí trí, nhưng vì đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề đã được bất thoái chuyển (không còn lui sụt, chắc chắn sẽ thành Phật), nên đạt đến tột bậc của ruộng phước cho hữu tình, xứng đáng nhận tất cả y phục, thức ăn uống, giường chỗ ngồi, thuốc men và các vật dụng nuôi sống.

 Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy thường an trú trong tác ý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa, nên có thể đền đáp trọn vẹn ân của thí chủ (người bố thí cúng dường), cũng có thể gần gũi nhất thiết trí trí. Vì thế, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát muốn không nhận uổng phí của tín thí (của cải người khác do lòng tin mà dâng cúng) từ vua, quan đại thần và các hữu tình khác; muốn chỉ cho hữu tình con đường chân thật trong sạch; muốn làm ánh sáng lớn soi chiếu cho hữu tình; muốn giải thoát hữu tình khỏi ngục tù ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử luân hồi); muốn trao cho hữu tình con mắt pháp trong sạch (trí tuệ thấy rõ chân lý), thì nên thường an trú trong tác ý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

 Thiện Hiện, nên biết: nếu Bồ-tát ma-ha-tát thường an trú trong tác ý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì xen giữa đó không để cho các tác ý khác khởi lên dù chỉ trong chốc lát. Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy ngày đêm siêng năng, thường an trú trong tác ý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa, không lúc nào tạm bỏ. Ví như có người trước đây chưa từng có viên ngọc báu ma-ni (loại ngọc quý có ánh sáng, được xem là có thể đem lại điều như ý), về sau gặp được thì vui mừng tự chúc mừng mình; rồi gặp cơ duyên lại đánh mất, sinh ra khổ não lớn, thường ôm lòng than tiếc, chưa từng rời khỏi ý nghĩ ấy, cứ nghĩ phải dùng cách gì để lấy lại viên ngọc này. Người ấy do tác ý tương ứng như thế mà hướng nghĩ về viên ngọc báu, không lúc nào tạm bỏ. Các Bồ-tát ma-ha-tát cũng như thế, nên thường an trú trong tác ý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nếu không an trú trong tác ý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì đã đánh mất tác ý tương ứng với nhất thiết trí trí."

 Bấy giờ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Tất cả tác ý đều tự tánh vốn không, tất cả tác ý đều tự tánh vốn lìa; các pháp cũng như thế. Trong chỗ tất cả các pháp đều tự tánh vốn không, tự tánh vốn lìa, thì dù là Bồ-tát ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù là nhất thiết trí trí, dù là các tác ý, đều không thể nắm bắt được. Vậy làm sao Bồ-tát ma-ha-tát không rời tác ý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không rời tác ý tương ứng với nhất thiết trí trí?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát biết tất cả các pháp và tất cả tác ý tự tánh đều không, tự tánh đều lìa; cái không và cái lìa như thế không phải do Thanh văn làm ra, không phải do Độc giác làm ra, không phải do Bồ-tát làm ra, không phải do Như Lai làm ra, cũng không phải do các hữu tình khác làm ra; mà pháp định (tánh quyết định không đổi của các pháp), pháp trụ (sự an trụ vững bền của các pháp), pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp), pháp giới (cảnh giới chân thật bao trùm mọi pháp), tánh không hư dối, tánh không biến đổi, tánh bình đẳng, tánh ly sinh (tánh lìa khỏi sự sinh khởi), chân như, thật tế (giới hạn chân thật tột cùng), cùng hư không giới và bất tư nghị giới của tất cả các pháp, vốn tự nhiên thường trụ như vậy — thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không rời tác ý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không rời tác ý tương ứng với nhất thiết trí trí. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhất thiết trí trí và các tác ý tự tánh đều không, tự tánh đều lìa; cái không và cái lìa như thế không thêm không bớt; nếu thông đạt đúng đắn điều ấy thì gọi là không rời."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng tự tánh vốn không, tự tánh vốn lìa, thì làm sao chúng Bồ-tát ma-ha-tát tu tập và chứng được tánh bình đẳng của Bát-nhã ba-la-mật-đa rồi liền được vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Khi các Bồ-tát ma-ha-tát tu tập và chứng tánh bình đẳng của Bát-nhã ba-la-mật-đa, không phải các pháp của Phật có thêm có bớt, cũng không phải pháp định, pháp trụ, pháp tánh, pháp giới, tánh không hư dối, tánh không biến đổi, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, chân như, thật tế, hư không giới và bất tư nghị giới của các pháp có thêm có bớt. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không phải một, không phải hai, cũng không phải nhiều. Thiện Hiện, nên biết: nếu Bồ-tát ma-ha-tát nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà tâm không kinh hãi, không sợ, không khiếp, không chìm, không đắm, cũng không do dự, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đến chỗ rốt ráo, an trú ở địa vị bất thoái chuyển của Bồ-tát, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, có phải chính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính cái tánh trống rỗng, không thật có, không tự chủ, không bền chắc của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa cái tánh trống rỗng, không thật có, không tự chủ, không bền chắc của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính tánh không có thể hành cái không không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa tánh không mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành cái không không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện."

 "Bạch Thế Tôn, có phải chính sắc uẩn cho đến thức uẩn có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa sắc uẩn cho đến thức uẩn mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính nhãn xứ cho đến ý xứ có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa nhãn xứ cho đến ý xứ mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính sắc xứ cho đến pháp xứ có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa sắc xứ cho đến pháp xứ mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính nhãn giới cho đến ý giới có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa nhãn giới cho đến ý giới mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính sắc giới cho đến pháp giới có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa sắc giới cho đến pháp giới mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính nhãn thức giới cho đến ý thức giới có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa nhãn thức giới cho đến ý thức giới mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính nhãn xúc cho đến ý xúc có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa nhãn xúc cho đến ý xúc mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện."

 "Bạch Thế Tôn, có phải chính địa giới cho đến thức giới có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa địa giới cho đến thức giới mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính nhân duyên cho đến tăng thượng duyên có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa nhân duyên cho đến tăng thượng duyên mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính vô minh cho đến lão tử có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa vô minh cho đến lão tử mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính nội không cho đến vô tính tự tính không có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa nội không cho đến vô tính tự tính không mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính chân như cho đến bất tư nghị giới có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa chân như cho đến bất tư nghị giới mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính các thánh đế khổ, tập, diệt, đạo có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa các thánh đế khổ, tập, diệt, đạo mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện."

 "Bạch Thế Tôn, có phải chính bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính tám giải thoát cho đến mười biến xứ có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa tám giải thoát cho đến mười biến xứ mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính các giải thoát môn không, vô tướng, vô nguyện có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa các giải thoát môn không, vô tướng, vô nguyện mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính tịnh quán địa cho đến Như Lai địa có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa tịnh quán địa cho đến Như Lai địa mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính cực hỷ địa cho đến pháp vân địa có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa cực hỷ địa cho đến pháp vân địa mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính đà-la-ni môn, tam-ma-địa môn có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa đà-la-ni môn, tam-ma-địa môn mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện."

 "Bạch Thế Tôn, có phải chính năm nhãn, sáu thần thông có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa năm nhãn, sáu thần thông mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính ba mươi hai tướng đại sĩ, tám mươi vẻ đẹp phụ có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa ba mươi hai tướng đại sĩ, tám mươi vẻ đẹp phụ mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính pháp không quên mất, tánh luôn an trú trong xả có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa pháp không quên mất, tánh luôn an trú trong xả mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính quả Dự lưu cho đến bồ-đề của Độc giác có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa quả Dự lưu cho đến bồ-đề của Độc giác mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện."

 "Bạch Thế Tôn, có phải chính hạnh của tất cả Bồ-tát ma-ha-tát có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa hạnh của tất cả Bồ-tát ma-ha-tát mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải chính nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện."

 "Bạch Thế Tôn, có phải chính cái tánh trống rỗng, không thật có, không tự chủ, không bền chắc của sắc uẩn cho đến thức uẩn có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa cái tánh trống rỗng, không thật có, không tự chủ, không bền chắc của sắc uẩn cho đến thức uẩn mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, như thế cho đến, có phải chính cái tánh trống rỗng, không thật có, không tự chủ, không bền chắc của nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa cái tánh trống rỗng, không thật có, không tự chủ, không bền chắc của nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện."

 "Bạch Thế Tôn, có phải chính chân như, pháp giới, pháp tánh, tánh không hư dối, tánh không biến đổi, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới của sắc uẩn cho đến thức uẩn có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa chân như, pháp giới, pháp tánh, tánh không hư dối, tánh không biến đổi, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới của sắc uẩn cho đến thức uẩn mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, như thế cho đến, có phải chính chân như, pháp giới, pháp tánh, tánh không hư dối, tánh không biến đổi, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới của nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải lìa chân như, pháp giới, pháp tánh, tánh không hư dối, tánh không biến đổi, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới của nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà có pháp nào nắm bắt được có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện."

 "Bạch Thế Tôn, nếu các pháp như thế đều không thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì các Bồ-tát ma-ha-tát làm sao có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Ông có thấy có pháp nào có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn." Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Ông có thấy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là chỗ hành của Bồ-tát ma-ha-tát không?" Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn." Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Pháp mà ông không thấy, pháp ấy có thể nắm bắt được không?" Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn." Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Pháp không thể nắm bắt được thì có sinh ra không?" Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Thật tánh của các pháp đúng như ông thấy, đó chính là vô sinh pháp nhẫn (sự thấu suốt và an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không thật có sinh, có diệt) của Bồ-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu vô sinh pháp nhẫn như thế, thì xứng đáng được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy, đối với vô lượng vô biên công đức thù thắng như mười lực của Phật, bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp của Phật), bốn vô ngại giải (bốn trí biện tài không bị trở ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về lời biện thuyết), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả và mười tám pháp bất cộng của Phật, được gọi là người có thể tinh tấn, tu hành đúng như thật. Nếu có thể tinh tấn tu hành như thế mà không được trí vô thượng chánh đẳng giác, nhất thiết tướng trí, trí lớn, trí mầu nhiệm, thì không có lẽ ấy. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã chứng được vô sinh pháp nhẫn cho đến vô thượng chánh đẳng bồ-đề, đối với pháp đã đạt được thì không lui, không giảm."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, có phải các Bồ-tát ma-ha-tát nhờ tánh không sinh của tất cả các pháp mà được thọ ký về vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải các Bồ-tát ma-ha-tát nhờ tánh có sinh của tất cả các pháp mà được thọ ký về vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải các Bồ-tát ma-ha-tát nhờ tánh vừa sinh vừa không sinh của tất cả các pháp mà được thọ ký về vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện." — "Bạch Thế Tôn, có phải các Bồ-tát ma-ha-tát nhờ tánh chẳng phải sinh chẳng phải không sinh của tất cả các pháp mà được thọ ký về vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật không?" — "Không phải vậy, Thiện Hiện."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nếu vậy thì làm sao các Bồ-tát ma-ha-tát xứng đáng được thọ ký về vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Ông có thấy có pháp nào được thọ ký về vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật không?" Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Con không thấy có pháp nào xứng đáng được thọ ký về vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật; cũng không thấy có pháp nào là người chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật; lúc chứng, chỗ chứng và cái do đó mà chứng đều không thể nắm bắt được."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Thiện Hiện, nên biết: khi Bồ-tát ma-ha-tát đối với tất cả các pháp không có chỗ nắm bắt, thì không nghĩ rằng: 'Ta sẽ chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề; ta dùng pháp này, vào lúc như thế, ở chỗ như thế, chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề.' Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát ma-ha-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì không có tất cả những sự phân biệt như thế. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lìa mọi phân biệt; nếu khởi phân biệt thì không phải là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa."

 Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba, vị hộ pháp lớn của Phật giáo) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế hết sức sâu xa, khó thấy, khó hiểu, không thể dùng suy tìm mà biết, vượt ngoài cảnh giới của suy tìm, là chỗ chứng của bậc trí giả tinh tế, kín nhiệm, thông minh sắc sảo, vì đã rốt ráo lìa mọi phân biệt về các tướng. Nếu các hữu tình đối với kinh điển sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa này thường ưa nghe, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, thông thuộc rốt ráo, suy nghĩ đúng lẽ, theo lời dạy mà tu hành, giảng nói đúng đắn cho người khác, cho đến khi đạt vô thượng chánh đẳng bồ-đề không xen lẫn các tâm và tâm sở (tâm sở: các trạng thái tâm lý đi kèm theo tâm) nào khác, thì nên biết những loài hữu tình như thế chắc chắn đã thành tựu vô lượng căn lành, mới có thể làm được việc này ở nơi đây."

 Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Kiều-thi-ca (tên họ của Đế Thích khi còn làm người), nếu các hữu tình đối với kinh điển sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa này thường ưa nghe, thọ trì, đọc tụng, thông thuộc rốt ráo, suy nghĩ đúng lẽ, theo lời dạy mà tu hành, giảng nói đúng đắn cho người khác, cho đến khi đạt vô thượng chánh đẳng bồ-đề không xen lẫn các tâm và tâm sở nào khác, thì nên biết những loài hữu tình như thế chắc chắn đã thành tựu vô lượng căn lành, mới có thể làm được việc này ở nơi đây. Kiều-thi-ca, giả sử các loài hữu tình ở châu Nam Thiệm Bộ này cho đến ba nghìn đại thiên thế giới đều thành tựu vô lượng công đức như mười thiện nghiệp đạo, hoặc bốn tĩnh lự, hoặc bốn vô lượng, hoặc bốn vô sắc định, hoặc năm thần thông; mà có người thiện nam, thiện nữ đối với kinh điển sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa này thường ưa nghe, thọ trì, đọc tụng, thông thuộc rốt ráo, suy nghĩ đúng lẽ, theo lời dạy mà tu hành, giảng nói đúng đắn cho người khác, thì công đức người thiện nam, thiện nữ ấy đạt được so với khối phước trước, hơn gấp trăm lần, hơn gấp nghìn lần, cho đến hơn gấp ưu-ba-ni-sát-đàm lần (một đơn vị cực nhỏ, chỉ số lượng lớn đến mức không thể so sánh)."

 Bấy giờ trong hội có một vị bí-sô (tức tỳ-kheo, vị tăng xuất gia đã thọ giới đầy đủ) nói với Thiên Đế Thích: "Kiều-thi-ca, nếu người thiện nam, thiện nữ đối với kinh điển sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa này, nhiếp tâm không tán loạn, thường ưa nghe, thọ trì, đọc tụng, làm cho thật thông thuộc, suy nghĩ đúng lẽ, theo lời dạy mà tu hành, giảng nói đúng đắn cho người khác, cho đến khi đạt vô thượng chánh đẳng bồ-đề không xen lẫn các tâm và tâm sở nào khác, thì công đức người thiện nam, thiện nữ ấy đạt được hơn vô lượng công đức của các loài hữu tình ở châu Thiệm Bộ cho đến ba nghìn đại thiên thế giới, khi tất cả đều thành tựu mười thiện nghiệp đạo, hoặc bốn tĩnh lự, hoặc bốn vô lượng, hoặc bốn vô sắc định, hoặc năm thần thông."

 Khi ấy Thiên Đế Thích đáp lời vị bí-sô: "Người thiện nam, thiện nữ ấy, ngay khi mới phát một niệm tâm tương ứng với nhất thiết tướng trí, công đức đạt được đã hơn gấp nhiều trăm nghìn lần vô lượng công đức của tất cả các loài hữu tình ở châu Nam Thiệm Bộ cho đến ba nghìn đại thiên thế giới khi tất cả đều thành tựu mười thiện nghiệp đạo, hoặc bốn tĩnh lự, hoặc bốn vô lượng, hoặc bốn vô sắc định, hoặc năm thần thông. Huống chi lại còn có thể đối với kinh điển sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa này, nhiếp tâm không tán loạn, thường ưa nghe, thọ trì, đọc tụng, làm cho thật thông thuộc, suy nghĩ đúng lẽ, theo lời dạy mà tu hành, giảng nói đúng đắn cho người khác, cho đến khi đạt vô thượng chánh đẳng bồ-đề không xen lẫn các tâm và tâm sở nào khác, thì công đức đạt được há có thể so lường được sao!

 Bí-sô nên biết: công đức và trí tuệ của người thiện nam, thiện nữ ấy không chỉ hơn vô lượng công đức của các loài hữu tình ở châu Nam Thiệm Bộ cho đến ba nghìn đại thiên thế giới khi tất cả đều thành tựu mười thiện nghiệp đạo, bốn tĩnh lự…, mà còn hơn tất cả công đức của trời, người, a-tu-la… trong thế gian. Vì sao vậy? Vì người thiện nam, thiện nữ ấy sẽ mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, làm lợi ích an vui cho hữu tình không cùng tận. Bí-sô nên biết: công đức và trí tuệ của người thiện nam, thiện nữ ấy không chỉ hơn khắp tất cả công đức của trời, người, a-tu-la… trong thế gian, mà còn hơn tất cả công đức của các bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác. Vì sao vậy? Vì người thiện nam, thiện nữ ấy sẽ mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, làm lợi ích an vui cho hữu tình không cùng tận.

 Bí-sô nên biết: công đức và trí tuệ của người thiện nam, thiện nữ ấy không chỉ hơn khắp tất cả công đức của các bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác, mà còn hơn công đức của tất cả những Bồ-tát ma-ha-tát xa lìa phương tiện khéo léo của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tu hành bố thí ba-la-mật-đa cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa; an trú nội không cho đến vô tính tự tính không; an trú chân như cho đến bất tư nghị giới; an trú các thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; tu hành bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi; tu hành bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định; tu hành tám giải thoát cho đến mười biến xứ; tu hành các giải thoát môn không, vô tướng, vô nguyện; tu hành cực hỷ địa cho đến pháp vân địa; tu hành tất cả đà-la-ni môn, tam-ma-địa môn; tu hành năm nhãn, sáu thần thông; tu hành mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; tu hành đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả; tu hành pháp không quên mất, tánh luôn an trú trong xả; tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; tu hành quán thuận và quán nghịch mười hai chi duyên khởi (quán chuỗi mười hai nhân duyên theo chiều sinh khởi và theo chiều diệt dứt); thành thục hữu tình (giáo hóa cho chúng sinh được chín muồi căn lành), làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật; tu các hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát; và hơn cả công đức của những vị [tu theo cách ấy để cầu] vô thượng chánh đẳng giác của Phật (?). Vì sao vậy? Vì người thiện nam, thiện nữ ấy sẽ mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, làm lợi ích an vui cho hữu tình không cùng tận. Bí-sô nên biết: công đức và trí tuệ của người thiện nam, thiện nữ ấy cũng hơn công đức của tất cả những Bồ-tát ma-ha-tát xa lìa phương tiện khéo léo mà tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì người thiện nam, thiện nữ ấy sẽ mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, làm lợi ích an vui cho hữu tình không cùng tận.

 Lại nữa, bí-sô, nên biết người thiện nam, thiện nữ ấy chính là Bồ-tát ma-ha-tát. Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đúng như lời dạy, vì có phương tiện khéo léo nên không bị tất cả trời, người, a-tu-la… trong thế gian và các Bồ-tát, Độc giác, Thanh văn khác vượt hơn, khuất phục; có thể nối tiếp dòng giống nhất thiết trí trí, khiến không bị đoạn tuyệt; thường không xa lìa các bạn lành chân thật trong sạch là chư Phật và Bồ-tát; chẳng bao lâu sẽ ngồi nơi tòa bồ-đề mầu nhiệm (chỗ ngồi dưới cội bồ-đề nơi chứng thành Phật), hàng phục tất cả quyến thuộc của ác ma (ma vương cùng bè đảng chuyên ngăn trở người tu đạo), chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu, nhổ bỏ nỗi khổ lớn sinh tử cho các loài hữu tình, khiến họ được Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử) thường còn an vui rốt ráo.

 Bí-sô nên biết: vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đúng như lời dạy, vì có phương tiện khéo léo nên thường học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, không học những pháp mà hàng Thanh văn, Độc giác… nên học. Bí-sô nên biết: vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có phương tiện khéo léo, thường học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, nên bốn vị Đại Thiên Vương (bốn vị vua trời hộ trì bốn phương của thế giới) mỗi vị dẫn chúng trời của mình đến chỗ vị ấy, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, đều nói rằng: 'Lành thay, Đại sĩ! Hãy siêng năng tinh tấn học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, chớ học những pháp mà hàng Thanh văn, Độc giác… nên học. Nếu học như thế, ngài sẽ mau an tọa nơi tòa bồ-đề mầu nhiệm, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Như các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác trước kia đã nhận bốn chiếc bát do bốn vị Thiên Vương dâng lên, ngài cũng sẽ nhận như vậy; như bốn vị Đại Thiên Vương hộ thế (giữ gìn thế gian) thuở trước đã dâng lên bốn chiếc bát, chúng tôi cũng sẽ dâng như vậy.'

 Bí-sô nên biết: vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có phương tiện khéo léo, thường học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, nên chúng tôi là các vị Thiên Đế mỗi vị dẫn chúng trời của mình đến chỗ vị ấy, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, đều nói rằng: 'Lành thay, Đại sĩ! Hãy siêng năng tinh tấn học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, chớ học những pháp mà hàng Thanh văn, Độc giác… nên học. Nếu học như thế, ngài sẽ mau an tọa nơi tòa bồ-đề mầu nhiệm, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu để cứu độ chúng hữu tình.'

 Bí-sô nên biết: vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có phương tiện khéo léo, thường học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, nên Thiên tử cõi trời Diệu Thời Phần (tức trời Dạ-ma), Thiên tử cõi trời Diệu Hỷ Túc (tức trời Đâu-suất), Thiên tử cõi trời Diệu Biến Hóa (tức trời Hóa Lạc), Thiên tử cõi trời Diệu Tự Tại (tức trời Tha Hóa Tự Tại) — các tầng trời trong cõi dục — mỗi vị dẫn chúng trời của mình đến chỗ vị ấy, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, đều nói rằng: 'Lành thay, Đại sĩ! Hãy siêng năng tinh tấn học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, chớ học những pháp mà hàng Thanh văn, Độc giác… nên học. Nếu học như thế, ngài sẽ mau an tọa nơi tòa bồ-đề mầu nhiệm, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu để cứu độ chúng hữu tình.'

 Bí-sô nên biết: vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có phương tiện khéo léo, thường học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, nên Đại Phạm Thiên Vương, chúa của thế giới Kham Nhẫn (tức cõi Ta-bà, thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ), dẫn chúng Phạm thiên đến chỗ vị ấy, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, nói rằng: 'Lành thay, Đại sĩ! Hãy siêng năng tinh tấn học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, chớ học những pháp mà hàng Thanh văn, Độc giác… nên học. Nếu học như thế, ngài sẽ mau an tọa nơi tòa bồ-đề mầu nhiệm, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Tôi sẽ đến dưới cội bồ-đề ân cần khuyến thỉnh ngài chuyển bánh xe pháp mầu, làm lợi ích an vui cho vô biên các loài hữu tình.'

 Bí-sô nên biết: vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có phương tiện khéo léo, thường học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, nên các trời từ trời Cực Quang Tịnh, nói rộng ra cho đến trời Sắc Cứu Cánh (các tầng trời trong cõi sắc, từ tầng thiền thứ hai cho đến tầng cao nhất của cõi sắc), mỗi vị dẫn chúng trời của mình đến chỗ vị ấy, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, đều nói rằng: 'Lành thay, Đại sĩ! Hãy siêng năng tinh tấn học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, chớ học những pháp mà hàng Thanh văn, Độc giác… nên học. Nếu học như thế, ngài sẽ mau an tọa nơi tòa bồ-đề mầu nhiệm, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu để cứu độ chúng hữu tình.'

 Bí-sô nên biết: vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có phương tiện khéo léo, thường học những pháp mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên học, nên tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, cùng chúng Bồ-tát ma-ha-tát, và các trời, rồng, a-tu-la… thường theo hộ niệm (che chở và ghi nhớ giúp đỡ). Do nhân duyên này, mọi hiểm nạn, nguy ách trong thế gian và những ưu khổ của thân tâm đều không xâm hại được vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy. Các bệnh tật trong thế gian sinh ra do bốn đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu tạo nên thân thể) mất điều hòa, như bệnh mắt, bệnh tai, bệnh mũi, bệnh lưỡi, bệnh thân, bệnh các khớp chi thể — tất cả bốn trăm lẻ bốn thứ bệnh như thế đều vĩnh viễn không có trong thân vị ấy; chỉ trừ nghiệp nặng (quả báo của việc ác nặng đã tạo từ trước) được chuyển thành chịu nhẹ ngay trong đời hiện tại. Bí-sô nên biết: vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đúng như lời dạy, có phương tiện khéo léo, nên được những công đức đời hiện tại như thế, còn công đức đời sau thì vô lượng vô biên."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười chín.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm (hai) mươi (?).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc, người sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video