Thiên 671 — Hội 3 · Phẩm 26 Phương tiện thiện xảo · phần 4

 Phần thứ ba, phẩm Phương tiện thiện xảo (khéo léo dùng phương cách thích hợp để dẫn dắt và cứu độ), phẩm thứ hai mươi sáu, phần thứ tư.

 Bấy giờ ngài Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh Không) lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), Ngài thường nói về Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác) rất sâu xa. Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa ấy dựa vào nghĩa nào mà gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà đến được bờ bên kia rốt ráo của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, mọi điều được nhận biết). Dựa vào nghĩa ấy nên gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Lại nữa, Thiện Hiện, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà tự giải thoát), Độc giác (người tự mình giác ngộ mà không cần thầy, thường tu một mình), Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) và Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc đã đến từ chân như) đều đến được bờ bên kia. Dựa vào nghĩa ấy nên gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà dựa theo lẽ thắng nghĩa (chân lý tối thượng, cái thật đúng như nó là, khác với cách hiểu thông thường của thế gian) để phân tích (?) các pháp, cho đến không có một mảy may nào có thể nắm bắt được. Dựa vào nghĩa ấy nên gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Lại nữa, Thiện Hiện, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà thu nhiếp, chứa đựng chân như (bản chất chân thật, như vậy không đổi của mọi sự vật), pháp giới (toàn bộ cõi của các pháp xét theo bản tánh chung), pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp), nói rộng ra cho đến bất tư nghì giới (cảnh giới vượt ngoài suy nghĩ và lời nói). Dựa vào nghĩa ấy nên gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà không có một pháp nhỏ nào là tương ưng (gắn liền, đi đôi với nhau) hay không tương ưng; là hữu sắc (có hình chất) hay vô sắc (không có hình chất); là hữu kiến (có thể thấy được bằng mắt) hay vô kiến (không thể thấy); là hữu đối (có sự ngăn ngại, chiếm chỗ, va chạm được) hay vô đối (không ngăn ngại). Dựa vào nghĩa ấy nên gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa không phải tương ưng cũng không phải không tương ưng, không có hình chất, không thể thấy, không ngăn ngại, chỉ có một tướng, đó là vô tướng (không có hình tướng nào để nắm bắt).

 Lại nữa, Thiện Hiện, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà có thể sinh ra tất cả các pháp lành thù thắng, có thể phát ra tất cả trí tuệ và tài biện luận, có thể đem lại mọi niềm vui thế gian (thuộc đời sống trong vòng sinh tử) và xuất thế gian (vượt ra khỏi vòng sinh tử), có thể soi sáng mọi nghĩa lý sâu xa. Dựa vào nghĩa ấy nên gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Lại nữa, Thiện Hiện, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà đạo lý và ý hướng vững chắc, chân thật, không thể lay động hay phá hoại. Dựa vào nghĩa ấy nên gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, vị Bồ-tát có tâm nguyện và công hạnh lớn lao) thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì tất cả ác ma cùng quyến thuộc (bè đảng, người theo hầu) của chúng, Thanh văn, Độc giác, ngoại đạo Phạm chí (những người tu theo các đạo khác ngoài Phật giáo, nhất là các tu sĩ Bà-la-môn), bạn xấu, kẻ oán thù đều không thể phá hoại được. Vì sao vậy? Vì trong kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa này nói rằng tất cả các pháp đều tự tướng không (tự thân hình tướng riêng của mỗi pháp vốn là trống rỗng, không có thực thể), nên các ác ma v.v... không tìm được chỗ sơ hở để làm hại.

 Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên theo đúng nghĩa chân thật mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tức là: tự tướng của tất cả các pháp đều không, nên mọi duyên xấu không thể lay động hay phá hoại được. Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát muốn thực hành ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì lấy vô sở đắc (không có gì để nắm giữ, không chấp vào chỗ đạt được) làm phương tiện, nên thực hành nghĩa vô thường (mọi thứ đều thay đổi, không bền), nghĩa khổ, nghĩa không (trống rỗng, không có thực thể), nghĩa vô ngã (không có cái ta thật sự).

 Cũng nên thực hành nghĩa của khổ trí (trí biết rõ bản chất khổ), tập trí (trí biết rõ nguyên nhân gây khổ), diệt trí (trí biết rõ sự chấm dứt khổ), đạo trí (trí biết rõ con đường dẫn đến hết khổ), pháp trí (trí thấy rõ bốn chân lý ấy ở cõi Dục), loại trí (trí suy ra cùng loại ấy ở các cõi cao hơn), thế tục trí (trí hiểu biết các sự việc theo cách thông thường của thế gian), tha tâm trí (trí biết được tâm người khác), tận trí (trí biết rằng mọi phiền não đã dứt sạch), vô sinh trí (trí biết rằng phiền não sẽ không bao giờ sinh lại) và như thuyết trí (trí biết đúng như lời Phật đã nói). Như vậy đó, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn thực hành ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa."

 Cụ thọ (cách xưng hô tôn kính với vị tỳ-kheo trưởng lão) Thiện Hiện liền bạch Phật: "Trong Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, cả 'có ích' lẫn 'không có ích' đều không thể nắm bắt được. Vậy làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn thực hành ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà nên thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn thực hành ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên nghĩ thế này: 'Ta không nên làm theo cái vô ích của tham dục (lòng ham muốn). Ta không nên làm theo cái vô ích của sân nhuế (giận dữ, thù ghét). Ta không nên làm theo cái vô ích của ngu si (mê muội, không hiểu lẽ thật). Ta không nên làm theo cái vô ích của kiêu mạn (tự cao, khinh người). Ta không nên làm theo cái vô ích của tà kiến (hiểu biết sai lệch). Ta không nên làm theo cái vô ích của tất cả các kiến thú (các loại quan điểm, chấp kiến sai lầm).' Cũng không nên làm theo cái có ích của tham dục, sân nhuế, ngu si, kiêu mạn, tà kiến, kiến thú và các pháp khác. Vì sao vậy? Vì chân như và thật tế (giới hạn tận cùng của sự thật, cái chân thật rốt ráo) của tham, sân, si v.v... không làm điều có ích hay vô ích cho các pháp.

 Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn thực hành ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên nghĩ thế này: 'Ta không nên làm theo cái có ích hay vô ích của sắc (hình chất, thân thể vật chất). Ta không nên làm theo cái có ích hay vô ích của thọ (cảm giác), tưởng (tri giác, nhận biết hình ảnh khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt nhận biết).' Nói rộng ra cho đến: 'Ta không nên làm theo cái có ích hay vô ích của Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn, chân chánh, cao tột nhất của chư Phật). Ta không nên làm theo cái có ích hay vô ích của nhất thiết trí trí (trí tuệ cao nhất trong các trí, trí biết tất cả của Phật).' Vì sao vậy? Vì khi Phật chứng được Vô thượng Chánh đẳng Giác, tìm cái có ích hay vô ích của tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được.

 Thiện Hiện nên biết, dù chư Phật có ra đời hay không ra đời, thì pháp giới, pháp trụ (sự an trụ của các pháp theo đúng quy luật), pháp định (tính nhất định của quy luật các pháp) của các pháp vẫn tự nhiên như thế mà thường còn. Không có pháp nào làm điều có ích hay vô ích cho pháp nào. Như vậy đó, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên lìa bỏ mọi sự chấp vào có ích hay vô ích, mà thực hành ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Vì nhân duyên gì mà Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa không làm điều có ích hay vô ích cho các pháp?" Phật bảo Thiện Hiện: "Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa đối với các pháp hữu vi (những pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và các pháp vô vi (những pháp không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt) đều không có tác động gì, không phải ân cũng không phải oán, không làm lợi cũng không làm hại. Vì nhân duyên ấy mà không làm điều có ích hay vô ích cho các pháp."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Chẳng phải chư Phật và các đệ tử Phật, tất cả các bậc hiền thánh đều lấy vô vi làm mục đích hướng đến sao?" Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói. Tất cả các bậc hiền thánh đều lấy vô vi làm mục đích hướng đến. Nhưng pháp vô vi không làm lợi hay làm hại cho các pháp. Ví như hư không, chân như, thật tế không làm lợi hay làm hại cho các pháp, Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa của các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy, không làm lợi hay làm hại cho các pháp. Vì thế Bát-nhã ba-la-mật-đa không làm điều có ích hay vô ích cho các pháp."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Chẳng phải các Bồ-tát Ma-ha-tát cần phải học Bát-nhã ba-la-mật-đa vô vi thì mới chứng được nhất thiết trí trí sao?" Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cần phải học Bát-nhã ba-la-mật-đa vô vi rất sâu xa thì mới chứng được nhất thiết trí trí, lấy pháp bất nhị (không phân hai, không đối đãi) làm phương tiện."

 Thiện Hiện lại hỏi: "Có phải dùng pháp bất nhị để đạt được pháp bất nhị chăng?" Phật nói: "Không phải." Thiện Hiện lại hỏi: "Có phải dùng pháp nhị (pháp có phân hai, đối đãi) để đạt được pháp bất nhị chăng?" Phật nói: "Không phải." Thiện Hiện bạch: "Nếu không dùng pháp nhị, cũng không dùng pháp bất nhị mà đạt được, thì các Bồ-tát Ma-ha-tát làm sao đạt được nhất thiết trí trí?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Pháp nhị và pháp bất nhị đều không thể nắm bắt được. Vì thế nhất thiết trí trí được đạt đến không phải nhờ pháp nhị hay pháp bất nhị mà đạt được. Nhưng pháp vô sở đắc có thể đạt được cái vô sở đắc. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và nhất thiết trí trí đều không thể nắm bắt được. Không đạt mà đạt, đó mới gọi là đạt được chân thật."

 Bấy giờ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế thật cực kỳ sâu xa. Các Bồ-tát Ma-ha-tát có thể làm được việc khó: không thấy có hữu tình (chúng sinh có tình thức, có cảm giác) cũng không thấy có sự thi thiết (đặt tên, giả lập khái niệm) về hữu tình, mà vẫn vì hữu tình cầu hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Ví như có người trồng cây giữa hư không, thật là việc rất khó. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy, không thấy có hữu tình và sự thi thiết về họ, mà vẫn vì hữu tình cầu hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thật là việc cực kỳ khó."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói. Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế thật cực kỳ sâu xa. Các Bồ-tát Ma-ha-tát có thể làm được việc khó: không thấy có hữu tình cũng không thấy có sự thi thiết về hữu tình, mà vẫn vì hữu tình cầu hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát Ma-ha-tát tuy không thấy có hữu tình chân thật và sự thi thiết về họ, nhưng các hữu tình vì ngu si, điên đảo (nhận thức sai ngược với sự thật) mà chấp là có thật, nên chìm đắm trong sinh tử, chịu khổ không cùng. Vì muốn cứu vớt họ, Bồ-tát cầu hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề; khi đã đạt Bồ-đề rồi thì dùng phương tiện thiện xảo mà độ cho họ được giải thoát.

 Ví như có người trồng cây trên ruộng tốt. Người ấy tuy không biết ai sẽ được hưởng rễ, thân, cành, lá, hoa, quả của cây này, nhưng trồng cây xong vẫn tưới nước đúng lúc, siêng năng chăm sóc giữ gìn. Về sau cây này dần dần lớn lên, rễ, thân, cành, lá, hoa, quả đều tốt tươi, mọi người dùng đến thì bệnh mau lành, được an ổn. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy, tuy không thấy có quả Phật hay hữu tình, mà vẫn vì hữu tình cầu hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, tuần tự tu hành sáu pháp đến bờ bên kia (sáu ba-la-mật: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) và vô lượng bồ-đề phần pháp (các pháp tu hỗ trợ cho sự giác ngộ) khác. Khi đã viên mãn, Bồ-tát chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, khiến các hữu tình được thọ dụng cây Phật, cành, lá, hoa, quả đều đem lại lợi ích cho họ.

 Thiện Hiện nên biết, lợi ích của cành lá là: các hữu tình nhờ cây Phật này mà thoát khỏi nỗi khổ của các đường ác. Lợi ích của hoa là: các hữu tình nhờ cây Phật này mà hoặc được sinh vào dòng họ lớn Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc ở Ấn Độ xưa), cho đến hoặc được sinh vào dòng họ lớn Cư sĩ (giới giàu có, có danh vọng); hoặc được sinh lên cõi trời Tứ đại vương chúng (cõi trời thấp nhất của cõi Dục, do bốn vị thiên vương cai quản), cho đến hoặc được sinh lên cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ (cõi trời cao nhất trong cõi Vô sắc, nơi tâm không còn tưởng thô nhưng cũng chẳng phải hoàn toàn không có tưởng). Lợi ích của quả là: các hữu tình nhờ cây Phật này mà hoặc chứng quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc Thánh Thanh văn, đã vào dòng Thánh), cho đến hoặc chứng Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác), hoặc chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Các hữu tình ấy khi đã đạt Bồ-đề rồi, lại dùng cành, lá, hoa, quả của cây Phật để làm lợi ích cho các hữu tình khác, khiến các hữu tình thoát khỏi nỗi khổ của các đường ác, được hưởng niềm vui của cõi người và cõi trời, dần dần được an lập để bước vào cảnh giới Bát-niết-bàn (sự tịch diệt hoàn toàn, chấm dứt sinh tử) của Tam thừa (ba cỗ xe đưa người tu đến giải thoát: Thanh văn thừa, Độc giác thừa, Bồ-tát thừa).

 Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát Ma-ha-tát tuy làm việc lợi ích lớn lao như thế, nhưng hoàn toàn không thấy có hữu tình thật sự nào đạt Niết-bàn, chỉ thấy các nỗi khổ do vọng tưởng gây ra được lắng dứt. Như vậy đó, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không thấy có hữu tình và sự thi thiết về họ, nhưng vì muốn trừ bỏ vọng tưởng điên đảo của họ mà cầu hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì nhân duyên ấy mà đó là việc cực kỳ khó."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát nên được biết là như Phật. Vì sao vậy? Vì nhờ các Bồ-tát Ma-ha-tát mà có thể dứt hẳn tất cả địa ngục, bàng sinh (loài súc vật, loài đi ngang), quỷ giới (cõi ngạ quỷ, quỷ đói), cũng có thể dứt hẳn tất cả các nỗi khổ của những chỗ vô hạ (những hoàn cảnh không có điều kiện, không có rảnh rỗi để tu học Phật pháp), nghèo khổ, các đường thấp kém trong Tam giới (ba cõi của chúng sinh trong sinh tử: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc)."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói. Các Bồ-tát Ma-ha-tát nên được biết là như Phật. Thế gian nếu không có chúng Bồ-tát phát tâm hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì không có chư Phật ở mười phương ba đời, cũng không có Độc giác và các Thanh văn, cũng không có ai có thể dứt hẳn nỗi khổ của địa ngục, bàng sinh, quỷ giới và các chỗ vô hạ, nghèo khổ, đường thấp kém trong Tam giới. Vì thế, Thiện Hiện, đúng như lời ông nói, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên được biết là như Phật.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nên biết chúng Bồ-tát Ma-ha-tát chính là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (Ứng: bậc xứng đáng nhận sự cúng dường; Chánh Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn, bình đẳng). Vì sao vậy? Nếu do chân như này mà thi thiết Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết Độc giác. Nếu do chân như này mà thi thiết Độc giác, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết Thanh văn. Nếu do chân như này mà thi thiết Thanh văn, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết tất cả hiền thánh. Nếu do chân như này mà thi thiết tất cả hiền thánh, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết sắc uẩn (nhóm vật chất, một trong năm nhóm tạo nên con người). Nếu do chân như này mà thi thiết sắc uẩn, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn. Nếu do chân như này mà thi thiết thọ, tưởng, hành, thức uẩn, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết nhãn xứ (con mắt, chỗ nương cho sự thấy sinh khởi). Nếu do chân như này mà thi thiết nhãn xứ, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (tâm ý).

 Cứ như vậy lần lượt nói rộng ra cho đến: nếu do chân như này mà thi thiết Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết nhất thiết trí trí. Nếu do chân như này mà thi thiết nhất thiết trí trí, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết cõi hữu vi. Nếu do chân như này mà thi thiết cõi hữu vi, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết cõi vô vi. Nếu do chân như này mà thi thiết cõi vô vi, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết tất cả các pháp. Nếu do chân như này mà thi thiết tất cả các pháp, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết tất cả hữu tình. Nếu do chân như này mà thi thiết tất cả hữu tình, thì cũng chính do chân như này mà thi thiết tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Như vậy đó, Thiện Hiện, dù là chân như của Như Lai, chân như của Độc giác, chân như của Thanh văn, chân như của tất cả hiền thánh, chân như của tất cả các pháp như sắc v.v..., chân như của hữu tình, hay chân như của Bồ-tát Ma-ha-tát, thì các chân như ấy thật ra đều không khác nhau. Vì không khác nhau nên gọi là chân như. Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu học viên mãn nơi chân như này, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nên gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Vì thế, Thiện Hiện, nên biết chúng Bồ-tát Ma-ha-tát chính là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, bởi vì tất cả các pháp và tất cả hữu tình đều lấy chân như làm chuẩn mực nhất định.

 Như vậy đó, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên học chân như, tức Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa. Nếu học chân như, tức Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, thì có thể học chân như của tất cả các pháp. Nếu có thể học chân như của tất cả các pháp thì có thể viên mãn chân như của tất cả các pháp. Nếu có thể viên mãn chân như của tất cả các pháp thì được tự tại đối với chân như của tất cả các pháp. Nếu được tự tại đối với chân như của tất cả các pháp thì có thể biết rõ căn tánh (khả năng, năng lực tiếp nhận giáo pháp) hơn kém của tất cả hữu tình. Nếu có thể biết rõ căn tánh hơn kém của tất cả hữu tình thì có thể biết kỹ sự sai khác về thắng giải (sự hiểu biết và niềm tin vững chắc, chí hướng ưa thích) của tất cả hữu tình. Nếu có thể biết kỹ sự sai khác về thắng giải của tất cả hữu tình thì biết được việc tất cả hữu tình do nghiệp của chính mình mà chịu quả báo.

 Nếu biết được việc tất cả hữu tình do nghiệp của chính mình mà chịu quả báo thì nguyện trí (trí tuệ phát ra theo ý nguyện, muốn biết điều gì thì biết điều ấy) được viên mãn. Nếu nguyện trí viên mãn thì có thể tu tập thanh tịnh trí tuệ kỳ diệu biết rõ ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Nếu có thể tu tập thanh tịnh trí tuệ kỳ diệu về ba đời thì có thể viên mãn nhất thiết trí trí. Nếu có thể viên mãn nhất thiết trí trí thì có thể thực hành hạnh Bồ-tát không sai lệch. Nếu có thể thực hành hạnh Bồ-tát không sai lệch thì có thể giáo hóa cho hữu tình thành thục. Nếu có thể giáo hóa cho hữu tình thành thục thì có thể trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật. Nếu có thể trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật thì có thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà mình cầu.

 Nếu có thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà mình cầu thì có thể chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu (thuyết giảng giáo pháp, ví lời Phật dạy như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) đúng như thật. Nếu có thể chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu đúng như thật thì có thể an lập hữu tình vào đạo Tam thừa không sai lệch. Nếu có thể an lập hữu tình vào đạo Tam thừa không sai lệch thì khiến hữu tình bước vào cảnh giới Vô dư y Bát-niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại chỗ nương là thân xác và phiền não).

 Như vậy đó, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát thấy những công đức lợi mình lợi người như thế, nên phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Giác, dũng mãnh siêng năng chân chánh, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa một cách kiên cố, không thoái lui."

 Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn làm lợi ích cho các hữu tình mà có thể phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Giác, tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa đúng như lời dạy, thì trời, người, A-tố-lạc (A-tu-la, loài thần hay ghen ghét và gây chiến với chư thiên) v.v... trong thế gian đều nên lễ kính." Phật nói: "Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn làm lợi ích cho các hữu tình mà có thể phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Giác, tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa đúng như lời dạy, thì trời, người, A-tố-lạc v.v... trong thế gian đều nên lễ kính."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì làm lợi ích khắp cho các loài hữu tình mà mới phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Giác, thì được bao nhiêu phước?" Phật bảo Thiện Hiện: "Bồ-tát Ma-ha-tát ấy được phước vô lượng, không thể dùng con số hay thí dụ nào để sánh được. Thiện Hiện nên biết, giả sử tất cả hữu tình đầy khắp thế giới của Phật gồm ba nghìn đại thiên (tam thiên đại thiên thế giới: một nghìn tỷ thế giới nhỏ hợp lại, là phạm vi giáo hóa của một đức Phật) đều hướng đến địa vị Thanh văn hoặc Độc giác, ý ông thế nào? Phước của các hữu tình ấy có nhiều không?" Thiện Hiện đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn. Phước họ đạt được vô lượng vô biên."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Phước họ đạt được, so với khối phước mà một Bồ-tát Ma-ha-tát vì làm lợi ích khắp cho các loài hữu tình mới phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Giác như ông vừa hỏi, thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, như thế cho đến không bằng một phần trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (câu-chi: mười triệu; na-dữu-đa: một con số cực lớn, khoảng trăm nghìn triệu). Vì sao vậy? Vì Thanh văn và Độc giác đều nương vào Bồ-tát Ma-ha-tát mà có, chứ không phải Bồ-tát Ma-ha-tát nương vào Thanh văn, Độc giác mà có.

 Lại nữa, Thiện Hiện, hãy gác lại khối phước của tất cả hữu tình đầy khắp ba nghìn đại thiên thế giới đều hướng đến địa vị Thanh văn hoặc Độc giác. Giả sử tất cả hữu tình đầy khắp ba nghìn đại thiên thế giới đều trụ ở Tịnh quán địa (giai đoạn đầu, tu quán tưởng thanh tịnh như quán bất tịnh, quán hơi thở), ý ông thế nào? Phước của các hữu tình ấy có nhiều không?" Thiện Hiện đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn. Phước họ đạt được vô lượng vô biên." Phật bảo Thiện Hiện: "Phước họ đạt được, so với khối phước mà một Bồ-tát Ma-ha-tát vì làm lợi ích khắp cho các loài hữu tình mới phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Giác như ông vừa hỏi, thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, như thế cho đến không bằng một phần trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa. Vì sao vậy? Vì Thanh văn và Độc giác đều nương vào Bồ-tát Ma-ha-tát mà có, chứ không phải Bồ-tát Ma-ha-tát nương vào Thanh văn, Độc giác mà có.

 Lại nữa, Thiện Hiện, hãy gác lại khối phước của tất cả hữu tình đầy khắp ba nghìn đại thiên thế giới đều trụ ở Tịnh quán địa. Giả sử tất cả hữu tình đầy khắp ba nghìn đại thiên thế giới đều trụ ở Chủng tánh địa (giai đoạn đã có chủng tánh, căn cơ của bậc Thánh), hoặc Đệ bát địa (giai đoạn thứ tám, tương ứng với bậc hướng đến quả Dự lưu), hoặc Cụ kiến địa (giai đoạn đã thấy đủ chân lý, tức quả Dự lưu), hoặc Bạc địa (giai đoạn phiền não đã mỏng nhẹ, tức quả Nhất lai), hoặc Ly dục địa (giai đoạn đã lìa ham muốn cõi Dục, tức quả Bất hoàn), hoặc Dĩ biện địa (giai đoạn đã làm xong việc cần làm, tức quả A-la-hán), hoặc Độc giác địa (giai đoạn của bậc Độc giác), ý ông thế nào? Phước của các hữu tình ấy có nhiều không?" Thiện Hiện đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn. Phước họ đạt được vô lượng vô biên." Phật bảo Thiện Hiện: "Phước họ đạt được, so với khối phước mà một Bồ-tát Ma-ha-tát vì làm lợi ích khắp cho các loài hữu tình mới phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Giác như ông vừa hỏi, thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, như thế cho đến không bằng một phần trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa. Vì sao vậy? Vì Thanh văn và Độc giác đều nương vào Bồ-tát Ma-ha-tát mà có, chứ không phải Bồ-tát Ma-ha-tát nương vào Thanh văn, Độc giác mà có.

 Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử tất cả hữu tình đầy khắp thế giới của Phật gồm ba nghìn đại thiên đều vì làm lợi ích cho các loài hữu tình mà mới phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Giác, thì khối phước mà chúng Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đạt được, so với khối phước của một Bồ-tát Ma-ha-tát đã vào chánh tánh ly sinh (địa vị chắc chắn đi trên đường chân chánh, lìa hẳn tánh phàm phu) của Bồ-tát, thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, như thế cho đến không bằng một phần trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa.

 Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử tất cả hữu tình đầy khắp thế giới của Phật gồm ba nghìn đại thiên đều vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thì khối phước mà chúng Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đạt được, so với khối phước của một Bồ-tát Ma-ha-tát đang đi trên Bồ-đề hướng (giai đoạn sắp đạt đến quả giác ngộ), thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, như thế cho đến không bằng một phần trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa. Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử tất cả hữu tình đầy khắp thế giới của Phật gồm ba nghìn đại thiên đều đi trên Bồ-đề hướng, thì khối phước mà chúng Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đạt được, so với khối phước của một Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, như thế cho đến không bằng một phần trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát mới phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Giác thì suy nghĩ về điều gì?" Phật bảo Thiện Hiện: "Bồ-tát Ma-ha-tát ấy luôn luôn suy nghĩ chân chánh về nhất thiết tướng trí (trí tuệ của Phật biết rõ mọi hình tướng, mọi chi tiết sai biệt của tất cả các pháp)."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nhất thiết tướng trí lấy gì làm tánh (bản chất)? Lấy gì làm sở duyên (đối tượng mà tâm hướng đến)? Lấy gì làm tăng thượng (sức mạnh chủ đạo, yếu tố trợ lực chính)? Lấy gì làm hành tướng (cách thức hoạt động, cách tâm nhận biết đối tượng)? Có tướng (đặc điểm) gì?" Phật bảo Thiện Hiện: "Nhất thiết tướng trí lấy vô tánh (không có tự tánh) làm tánh, không có tướng, không có nhân, không có gì để cảnh tỉnh, không sinh, không hiện. Còn điều ông hỏi về nhất thiết tướng trí lấy gì làm sở duyên, lấy gì làm tăng thượng, lấy gì làm hành tướng, có tướng gì, thì Thiện Hiện nên biết: nhất thiết tướng trí lấy vô tánh làm sở duyên, lấy chánh niệm (sự nhớ nghĩ, tỉnh giác chân chánh) làm tăng thượng, lấy tịch tĩnh (vắng lặng, an tĩnh) làm hành tướng, lấy vô tướng làm tướng."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Có phải chỉ riêng nhất thiết tướng trí lấy vô tánh làm tánh, hay sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng lấy vô tánh làm tánh? Nói rộng ra cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật cũng lấy vô tánh làm tánh? Cõi hữu vi và cõi vô vi cũng lấy vô tánh làm tánh?" Phật bảo Thiện Hiện: "Không phải chỉ riêng nhất thiết tướng trí lấy vô tánh làm tánh, mà sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng lấy vô tánh làm tánh, cho đến cõi hữu vi và cõi vô vi cũng lấy vô tánh làm tánh."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Vì nhân duyên gì mà nhất thiết tướng trí lấy vô tánh làm tánh, sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng lấy vô tánh làm tánh, cho đến cõi hữu vi và cõi vô vi cũng lấy vô tánh làm tánh?" Phật bảo Thiện Hiện: "Vì nhất thiết tướng trí không có tự tánh. Nếu pháp nào không có tự tánh thì pháp ấy lấy vô tánh làm tánh. Sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến cõi hữu vi và cõi vô vi cũng không có tự tánh. Nếu pháp nào không có tự tánh thì pháp ấy lấy vô tánh làm tánh."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Vì nhân duyên gì mà nhất thiết tướng trí không có tự tánh, sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến cõi hữu vi và cõi vô vi cũng không có tự tánh?" Phật bảo Thiện Hiện: "Vì nhất thiết tướng trí không có tự tánh do hòa hợp mà thành. Nếu pháp nào không có tự tánh do hòa hợp thì pháp ấy lấy vô tánh làm tánh. Sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến cõi hữu vi và cõi vô vi cũng không có tự tánh do hòa hợp mà thành. Nếu pháp nào không có tự tánh do hòa hợp thì pháp ấy lấy vô tánh làm tánh. Vì nhân duyên ấy, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên biết tất cả các pháp đều lấy vô tánh làm tánh.

 Lại nữa, Thiện Hiện, tất cả các pháp đều lấy không làm tự tánh, lấy vô tướng làm tự tánh, lấy vô nguyện (không mong cầu, không có gì để mưu cầu) làm tự tánh. Vì nhân duyên ấy, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên biết tất cả các pháp đều lấy vô tánh làm tánh. Lại nữa, Thiện Hiện, tất cả các pháp đều lấy chân như làm tự tánh, nói rộng ra cho đến lấy bất tư nghì giới làm tự tánh. Vì nhân duyên ấy, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên biết tất cả các pháp đều lấy vô tánh làm tánh."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nếu tất cả các pháp đều không có tự tánh, thì các Bồ-tát Ma-ha-tát mới phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Giác thành tựu phương tiện thiện xảo nào mà có thể thực hành bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật? Nói rộng ra cho đến thành tựu phương tiện thiện xảo nào mà có thể thực hành nhất thiết trí trí, giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu phương tiện thiện xảo vi diệu: tuy biết tất cả các pháp đều lấy vô tánh làm tánh, nhưng vẫn thường siêng năng giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật; tuy thường siêng năng giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, nhưng vẫn luôn thấu suốt rằng tất cả hữu tình và các cõi Phật đều lấy vô tánh làm tự tánh. Thiện Hiện nên biết, Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy thực hành bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, học đạo Bồ-đề, nhưng biết rằng bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa và đạo Bồ-đề đều lấy vô tánh làm tự tánh. Nói rộng ra cho đến tuy thực hành nhất thiết trí trí, học đạo Bồ-đề, nhưng biết rằng nhất thiết trí trí và đạo Bồ-đề đều lấy vô tánh làm tự tánh.

 Thiện Hiện nên biết, Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tu hành sáu pháp đến bờ bên kia như thế để học đạo Bồ-đề, nói rộng ra cho đến tu hành nhất thiết trí trí như thế để học đạo Bồ-đề. Nếu chưa thành tựu thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) của Như Lai, tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp của Phật), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt thông suốt không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (thương yêu, ban vui), đại bi (xót thương, cứu khổ), đại hỷ (vui theo niềm vui của người), đại xả (buông xả, bình đẳng không thiên vị), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có), vô vong thất pháp (pháp không bao giờ quên sót), hằng trụ xả tánh (tánh luôn an trụ trong sự buông xả, bình thản), nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều là không), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí và vô lượng vô biên Phật pháp khác, thì đều gọi là đang học đạo Bồ-đề mà chưa được viên mãn.

 Nếu học đạo này đã được viên mãn thì đối với tất cả các ba-la-mật-đa cũng đã viên mãn. Vì các ba-la-mật-đa đã viên mãn, nên nhờ trí tuệ tương ưng trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) mà có thể chứng được nhất thiết tướng trí. Lúc ấy, sự nối tiếp của tất cả tập khí (thói quen, dấu vết còn lại) vi tế của phiền não vĩnh viễn không sinh khởi nữa, nên gọi là đoạn trừ không còn sót, và gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Rồi dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết tất cả) thanh tịnh không chướng ngại mà quán khắp các pháp ở mười phương ba đời, ngay cả 'không có' còn không thấy được, huống chi thấy là 'có'. Như vậy đó, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, quán tất cả các pháp đều lấy vô tánh làm tự tánh.

 Thiện Hiện, đó gọi là các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu phương tiện thiện xảo vi diệu, tức là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà quán tất cả các pháp, ngay cả 'không có' còn không thấy được, huống chi thấy là 'có'. Thiện Hiện nên biết, Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khi tu bố thí, đối với sự bố thí này, người cho, người nhận, vật được cho và tâm Bồ-đề, ngay cả 'không có' còn không thấy, huống chi thấy là 'có'. Khi tu tịnh giới (giữ giới hạnh trong sạch), đối với tịnh giới này, chỗ giữ gìn tịnh giới, người giữ tịnh giới và tâm giữ tịnh giới, ngay cả 'không có' còn không thấy, huống chi thấy là 'có'. Khi tu an nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng một cách an ổn), đối với an nhẫn này, chỗ tu an nhẫn, người có thể an nhẫn và tâm tu an nhẫn, ngay cả 'không có' còn không thấy, huống chi thấy là 'có'.

 Khi tu tinh tấn (siêng năng chuyên cần), đối với tinh tấn này, chỗ tu tinh tấn, người có thể tinh tấn và tâm tu tinh tấn, ngay cả 'không có' còn không thấy, huống chi thấy là 'có'. Khi tu tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét), đối với tĩnh lự này, chỗ tu tĩnh lự, người có thể tĩnh lự và tâm tu tĩnh lự, ngay cả 'không có' còn không thấy, huống chi thấy là 'có'. Khi tu bát-nhã (trí tuệ), đối với bát-nhã này, chỗ tu bát-nhã, người thực hành bát-nhã và tâm tu bát-nhã, ngay cả 'không có' còn không thấy, huống chi thấy là 'có'. Nói rộng ra cho đến khi đạt được nhất thiết trí trí, đối với nhất thiết trí trí này, người có thể đạt được, cái nhờ đó mà đạt được, cùng thời gian và nơi chốn đạt được, ngay cả 'không có' còn không thấy, huống chi thấy là 'có'.

 Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thường nghĩ thế này: 'Các pháp đều lấy vô tánh làm tánh. Vô tánh như thế vốn tự nhiên là như vậy, không phải do Phật làm ra, không phải do Độc giác làm ra, không phải do Thanh văn làm ra, cũng không phải do ai khác làm ra, vì tất cả các pháp đều không có người tạo tác, lìa khỏi người tạo tác.'"

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Chẳng phải các pháp đều lìa khỏi tánh của các pháp sao?" Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy." Thiện Hiện lại hỏi: "Nếu tất cả các pháp đều lìa khỏi pháp tánh, thì làm sao một pháp đã lìa lại có thể biết pháp đã lìa là có hay không? Vì sao vậy? Vì pháp không có thì không thể biết pháp không có; pháp có thì không thể biết pháp có; pháp không có thì không thể biết pháp có; pháp có thì không thể biết pháp không có. Như thế tất cả các pháp đều lấy sự không biết làm tánh. Vậy làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lại chỉ bày các pháp là có hay không?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là theo thế tục (cách hiểu và cách nói thông thường của thế gian) mà chỉ bày các pháp là có hay không, chứ không phải theo thắng nghĩa." Thiện Hiện lại hỏi: "Thế tục và thắng nghĩa có khác nhau không?" Phật bảo Thiện Hiện: "Không phải ngoài thế tục ra có riêng một thắng nghĩa khác. Vì sao vậy? Vì chân như của thế tục chính là thắng nghĩa. Các loài hữu tình vì điên đảo, chấp trước sai lầm nên đối với chân như này không biết, không thấy. Các Bồ-tát Ma-ha-tát vì làm lợi ích cho họ nên theo tướng thế tục mà chỉ bày các pháp là có hay không, chứ không phải theo thắng nghĩa.

 Lại nữa, Thiện Hiện, các loài hữu tình đối với ngũ uẩn (năm nhóm tạo nên con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) v.v... khởi lên ý nghĩ là có thật, không biết rằng chúng không phải có. Các Bồ-tát Ma-ha-tát vì làm lợi ích cho họ nên chỉ bày các uẩn v.v... là có hay không, để các hữu tình nhờ đó mà hiểu thấu rằng các pháp như uẩn v.v... không phải có cũng không phải không, chứ không phải muốn khiến họ chấp vào tướng thật có hay thật không. Như vậy đó, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên siêng năng tinh tấn, lìa bỏ sự chấp vào có và không, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, làm lợi ích lớn cho các hữu tình."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Như Lai thường nói về hạnh của các Bồ-tát. Thế nào gọi là hạnh của các Bồ-tát?" Phật bảo Thiện Hiện: "Hạnh Bồ-tát là hành động vì Vô thượng Bồ-đề, hoặc vì làm lợi ích cho các hữu tình, nên gọi là hạnh Bồ-tát." Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành hạnh Bồ-tát ở đâu?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của sắc, nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của thọ, tưởng, hành, thức. Nói rộng ra cho đến nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của nhất thiết trí; nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí; nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của việc trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật; nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của việc giáo hóa cho hữu tình thành thục; nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của việc phát khởi biện tài đà-la-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ, nắm giữ không quên; biện tài đà-la-ni là năng lực giữ gìn và diễn thuyết lưu loát); nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của việc phát khởi văn tự đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ văn tự, chữ nghĩa); nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của việc ngộ nhập văn tự đà-la-ni (hiểu thấu và đi sâu vào năng lực nắm giữ văn tự); nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của việc ngộ nhập vô văn tự đà-la-ni (năng lực nắm giữ nghĩa lý vượt ngoài văn tự); nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của cõi hữu vi; nên thực hành hạnh Bồ-tát nơi tánh không của cõi vô vi.

 Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành hạnh Bồ-tát như thế, thì giống như Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật, đối với các pháp không tạo ra tướng hai bên đối đãi. Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, gọi là Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, và là vì hữu tình mà thực hành hạnh Bồ-tát."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Như Lai ở khắp nơi thường nói 'Phật-đà'. Tên gọi Phật-đà này dựa vào nghĩa nào mà nói?" Phật bảo Thiện Hiện: "Có thể giác ngộ nghĩa chân thật nên gọi là Phật-đà (bậc Giác ngộ). Giác ngộ trọn vẹn, bình đẳng pháp chân thật nên gọi là Phật-đà. Đối với nghĩa chân thật có thể thấu suốt chân chánh nên gọi là Phật-đà. Đối với tất cả các pháp, có thể hiện tiền giác ngộ trọn vẹn như sở hữu tánh (bản chất chân thật đúng như nó là của các pháp) và tận sở hữu tánh (toàn bộ mọi sự sai biệt của các pháp, không sót) nên gọi là Phật-đà. Mở bày giác ngộ đúng như thật cho tất cả hữu tình, khiến họ lìa khỏi điên đảo, nên gọi là Phật-đà."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Như Lai ở khắp nơi thường nói 'Bồ-đề'. Tên gọi Bồ-đề này dựa vào nghĩa nào mà nói?" Phật bảo Thiện Hiện: "Bồ-đề (sự giác ngộ) là nghĩa không, là nghĩa chân như, là nghĩa thật tế, là nghĩa pháp giới, là nghĩa pháp tánh. Lại nữa, Thiện Hiện, giả lập danh tướng, đặt ra lời nói, mà có thể giác ngộ chân thật, cao nhất, nhiệm mầu nhất, nên gọi là Bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện, là chân, là thật, không hư dối, không biến đổi, nên gọi là Bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện, nghĩa không thể phá hoại, không phân biệt, chính là nghĩa Bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện, sự giác ngộ khắp cùng, chân thật, thanh tịnh mà chư Phật có, nên gọi là Bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện, chư Phật nhờ đó mà đối với tất cả các pháp, mọi chủng loại, mọi hình tướng đều hiện tiền giác ngộ trọn vẹn chân chánh, nên gọi là Bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện, chỉ là giả lập danh từ, lời nói thế tục, không có gì thật để nắm bắt, nên gọi là Bồ-đề."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát vì Bồ-đề mà tu hành sáu pháp ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết trí trí, khi tích tập thiện căn (gốc lành, những việc lành làm nền tảng sinh ra phước đức), thì đối với những pháp nào mà làm lợi hay làm hại, làm tăng hay làm giảm, làm sinh hay làm diệt, làm nhiễm ô hay làm thanh tịnh?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát vì Bồ-đề mà tu hành sáu pháp ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết trí trí, khi tích tập thiện căn, thì đối với tất cả các pháp không làm lợi, không làm hại, không làm tăng, không làm giảm, không làm sinh, không làm diệt, không làm nhiễm ô, không làm thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì Bồ-đề mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đối với tất cả các pháp lấy vô sở duyên (không bám vào đối tượng nào) làm phương tiện, không vì lợi hại, không vì tăng giảm, không vì sinh diệt, không vì nhiễm tịnh mà hiện tiền."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Bồ-đề mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đối với tất cả các pháp lấy vô sở duyên làm phương tiện, không vì lợi hại, không vì tăng giảm, không vì sinh diệt, không vì nhiễm tịnh mà hiện tiền, thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa làm sao thu nhiếp được bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa? Nói rộng ra cho đến làm sao thu nhiếp được nhất thiết tướng trí? Làm sao có thể vượt qua địa vị Thanh văn, Độc giác và dị sinh (phàm phu, chúng sinh còn sinh vào các loài khác nhau theo nghiệp), bước vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, tu hành các địa vị của Bồ-tát Ma-ha-tát, dần dần chứng được nhất thiết trí trí?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không do hai bên đối đãi mà thu nhiếp bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến không do hai bên đối đãi mà dần dần chứng được nhất thiết trí trí." Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không do hai bên đối đãi mà thu nhiếp bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến không do hai bên đối đãi mà dần dần chứng được nhất thiết trí trí, thì làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm cho đến tâm sau cùng luôn luôn tăng trưởng các pháp lành thù thắng?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát do hai bên đối đãi mà thực hành thì các pháp lành không thể tăng trưởng. Vì sao vậy? Vì kẻ phàm phu ngu muội đều nương vào hai bên đối đãi, nên các pháp lành họ làm không thể tăng trưởng. Các Bồ-tát Ma-ha-tát không thực hành theo hai bên đối đãi, nên từ lúc mới phát tâm cho đến tâm sau cùng luôn luôn tăng trưởng các pháp lành thù thắng. Vì thế, Thiện Hiện, thiện căn của các Bồ-tát Ma-ha-tát kiên cố, không thể khuất phục; trời, người, A-tố-lạc v.v... trong thế gian không thể phá hoại, khiến họ rơi vào địa vị Thanh văn, Độc giác v.v...; các pháp ác, bất thiện đủ loại trong thế gian không thể lôi kéo cướp đoạt, khiến các pháp lành trong việc thực hành sáu pháp ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết trí trí, không được tăng trưởng. Như vậy đó, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa không hai."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Có phải các Bồ-tát Ma-ha-tát vì thiện căn mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chăng?" Phật nói: "Không phải. Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát Ma-ha-tát không vì thiện căn mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cũng không vì bất thiện căn mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Vì sao vậy? Vì lẽ thường của các Bồ-tát Ma-ha-tát là như thế: nếu chưa gần gũi, cúng dường, cung kính chư Phật Thế Tôn, nếu các thiện căn chưa thật viên mãn, nếu chưa được nhiều thiện hữu (bạn lành, người thầy tốt dẫn dắt trên đường tu) chân chính thu nhận hướng dẫn, thì rốt cuộc không thể đạt được nhất thiết trí trí."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bồ-tát Ma-ha-tát làm sao gần gũi cúng dường chư Phật Thế Tôn, khiến các thiện căn viên mãn tột bậc, được nhiều thiện hữu chân chính thu nhận hướng dẫn, mau chóng chứng được nhất thiết trí trí?" Phật bảo Thiện Hiện: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm đã gần gũi cúng dường chư Phật Thế Tôn, từ nơi chư Phật được nghe giảng khế kinh (kinh điển hợp với chân lý và hợp với căn cơ người nghe) cho đến luận nghĩa (phần giáo pháp phân tích, luận giải nghĩa lý). Nghe xong thì thọ trì, đọc tụng, ôn tập cho thông thạo. Đã thông thạo rồi thì suy nghĩ đúng lý. Đã suy nghĩ rồi thì thấy sâu ý chỉ. Thấy ý chỉ rồi thì có thể thấu suốt. Đã thấu suốt rồi thì đạt được đà-la-ni, phát khởi vô ngại giải, cho đến chứng được Vô thượng Bồ-đề.

 Dù sinh ra ở bất cứ nơi đâu, đối với giáo nghĩa của chánh pháp mà mình đã nghe và giữ gìn, vẫn thường không quên mất. Ở nơi chư Phật, Bồ-tát gieo trồng rộng rãi thiện căn; nhờ sức thiện căn nâng đỡ giữ gìn nên không rơi vào đường ác hay sinh vào chỗ vô hạ. Lại nhờ thiện căn thu nhiếp nên ý lạc (ý chí, mong muốn sâu kín trong lòng) được thanh tịnh; nhờ sức ý lạc thanh tịnh giữ gìn nên luôn có thể không sai lệch mà giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật. Lại nhờ thiện căn thu nhiếp nên luôn không xa lìa các thiện hữu chân chính thanh tịnh, đó là chư Như Lai, các Bồ-tát, Độc giác, Thanh văn và những người khác có thể tán dương Phật, Pháp, Tăng (Tam bảo: đức Phật, giáo pháp và đoàn thể tu sĩ).

 Như vậy đó, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát gần gũi cúng dường chư Phật Thế Tôn, khiến các thiện căn viên mãn tột bậc, được nhiều thiện hữu chân chính thu nhận hướng dẫn, mau chóng chứng được nhất thiết trí trí. Vì thế, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, muốn mau chóng chứng được nhất thiết trí trí, thì nên siêng năng tinh tấn gần gũi cúng dường chư Phật Thế Tôn, thu nhiếp cho viên mãn các thiện căn thù thắng nhiệm mầu, phụng sự thiện hữu chân chính, luôn luôn không chán mỏi."

 Bấy giờ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu không gần gũi cúng dường chư Phật, không thể viên mãn các thiện căn thù thắng nhiệm mầu, không phụng sự nhiều thiện hữu chân chính thanh tịnh, thì lẽ nào không thể đạt được nhất thiết trí trí sao?" Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu không gần gũi cúng dường chư Phật, không thể viên mãn các thiện căn thù thắng nhiệm mầu, không phụng sự nhiều thiện hữu chân chính thanh tịnh, thì ngay cả danh hiệu Ma-ha-tát còn không xứng nhận, huống chi có thể chứng được nhất thiết trí trí. Vì sao vậy? Vì có những Bồ-tát Ma-ha-tát gần gũi cúng dường chư Phật Thế Tôn, gieo trồng rộng rãi thiện căn, phụng sự nhiều thiện hữu mà còn chưa thể đạt được nhất thiết trí trí, huống chi người không gần gũi cúng dường chư Phật, không gieo trồng thiện căn, không phụng sự thiện hữu mà lại có thể chứng được nhất thiết trí trí. Nếu họ có thể đạt được nhất thiết trí trí thì chắc chắn không có lẽ ấy.

 Vì thế, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn nhận danh hiệu Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn mau chóng chứng được nhất thiết trí trí, thì nên thường gần gũi cúng dường chư Phật, thu nhiếp và gieo trồng cho viên mãn các thiện căn thù thắng, phụng sự thiện hữu, chớ sinh chán mỏi."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Vì nhân duyên gì mà có Bồ-tát Ma-ha-tát tuy có thể gần gũi cúng dường chư Phật, gieo trồng rộng rãi thiện căn, phụng sự nhiều thiện hữu, mà vẫn không thể đạt được nhất thiết trí trí?" Phật bảo Thiện Hiện: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa, nên tuy có thể gần gũi cúng dường chư Phật, gieo trồng rộng rãi thiện căn, phụng sự nhiều thiện hữu, mà vẫn không thể đạt được nhất thiết trí trí."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Thế nào gọi là phương tiện thiện xảo, mà các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu phương tiện thiện xảo như thế thì mọi việc làm đều nhất định sẽ chứng được nhất thiết trí trí?" Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, khi tu hành bố thí ba-la-mật-đa (sự cho, ban tặng một cách trọn vẹn đến bờ giác), dùng tác ý (sự chú tâm, khởi ý hướng) tương ưng với nhất thiết trí trí mà hoặc bố thí cho chư Phật, hoặc bố thí cho Bồ-tát, hoặc bố thí cho Độc giác, hoặc bố thí cho Thanh văn, hoặc bố thí cho những người khác, loài phi nhân (các loài không phải người như trời, rồng, quỷ thần) v.v..., thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí như thế, tuy thực hành bố thí mà không có ý nghĩ về sự bố thí, không có ý nghĩ về người nhận, cũng không có mọi ý nghĩ về ngã (cái ta) và ngã sở (cái của ta).

 Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy quán thấy tánh và tướng của tất cả các pháp đều không, không khởi, không thành, không chuyển, không diệt, mà đi sâu vào tướng của các pháp; biết tất cả các pháp không có tạo tác, không có năng lực, mà đi sâu vào tướng của các hành (các pháp do nhân duyên tạo thành). Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu phương tiện thiện xảo như thế, nên luôn luôn tăng trưởng thiện căn thù thắng nhiệm mầu. Nhờ thiện căn này thường tăng trưởng nên có thể thực hành bố thí ba-la-mật-đa, giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật. Tuy thực hành bố thí mà không mong cầu quả báo do bố thí đem lại, tức là không tham đắm quả báo tốt đẹp trong sinh tử, mà chỉ vì cứu giúp những người không ai cứu giúp, và muốn giải thoát những người chưa được giải thoát, nên siêng năng tu bố thí ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, khi tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa, dùng tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí mà thọ trì tịnh giới, thì tâm thường không khởi lên sự trói buộc của tùy miên (phiền não ngầm ẩn, ngủ yên trong tâm và luôn đi theo) và triền (phiền não hiện ra quấn chặt tâm) như tham, sân, si v.v..., cũng không khởi lên các pháp bất thiện khác có thể ngăn trở Bồ-đề, đó là keo kiệt, phá giới, giận dữ, lười biếng, tâm hèn kém, tâm tán loạn, trí tuệ xấu ác và các thứ kiêu mạn khác v.v..., cũng thường không khởi lên tác ý tương ưng với Thanh văn, Độc giác. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy quán thấy tánh và tướng của tất cả các pháp đều không, không khởi, không thành, không chuyển, không diệt, mà đi sâu vào tướng của các pháp; biết tất cả các pháp không có tạo tác, không có năng lực, mà đi sâu vào tướng của các hành.

 Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu phương tiện thiện xảo như thế, nên luôn luôn tăng trưởng thiện căn thù thắng nhiệm mầu. Nhờ thiện căn này thường tăng trưởng nên có thể thực hành tịnh giới ba-la-mật-đa, giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật. Tuy thực hành tịnh giới mà không mong cầu quả báo do giữ giới đem lại, tức là không tham đắm quả báo tốt đẹp trong sinh tử, mà chỉ vì cứu giúp những người không ai cứu giúp, và muốn giải thoát những người chưa được giải thoát, nên siêng năng tu tịnh giới ba-la-mật-đa. Cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, từng pháp một đều nên theo như trên mà nói rộng ra.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, với phương tiện thiện xảo, dùng tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí mà nhập vào tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn vô hạn: từ, bi, hỷ, xả) và tứ vô sắc định (bốn tầng định của cõi Vô sắc, nơi không còn hình chất), thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy ra vào tự tại trong các tĩnh lự, vô lượng, vô sắc định, nhưng không nhận lấy dị thục quả (quả báo chín muồi ở thời gian sau, khác với nhân, tức là được sinh lên các cõi trời tương ứng) của chúng. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu phương tiện thiện xảo thù thắng nhất, quán thấy tánh và tướng của các tĩnh lự, vô lượng, vô sắc định đều không, không khởi, không thành, không chuyển, không diệt, mà đi sâu vào tướng của các pháp; biết tất cả các pháp không có tạo tác, không có năng lực, mà đi sâu vào tướng của các hành. Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu phương tiện thiện xảo như thế, nên luôn luôn tăng trưởng thiện căn thù thắng nhiệm mầu. Nhờ thiện căn này thường tăng trưởng nên có thể thực hành tĩnh lự, vô lượng, vô sắc định. Nhờ thực hành tĩnh lự, vô lượng, vô sắc định mà có thể tự tại giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, với phương tiện thiện xảo, dùng tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, tuy thực hành con đường đoạn trừ các pháp thuộc kiến đạo (giai đoạn thấy rõ chân lý, đoạn trừ các phiền não do hiểu sai) và tu đạo (giai đoạn tu tập lâu dài, đoạn trừ các phiền não do thói quen sâu dày), nhưng có thể không nhận lấy quả Dự lưu, quả Nhất lai (bậc chỉ còn trở lại cõi Dục một lần), quả Bất hoàn (bậc không còn trở lại cõi Dục), quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) hay Độc giác Bồ-đề. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy quán thấy tánh và tướng của tất cả các pháp đều không, không khởi, không thành, không chuyển, không diệt, mà đi sâu vào tướng của các pháp; biết tất cả các pháp không có tạo tác, không có năng lực, mà đi sâu vào tướng của các hành.

 Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu phương tiện thiện xảo thù thắng nhất, nên luôn luôn tăng trưởng thiện căn thù thắng nhiệm mầu. Nhờ thiện căn này thường tăng trưởng nên có thể thực hành tất cả các bồ-đề phần pháp, vượt qua các địa vị Thanh văn, Độc giác v.v..., bước vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát. Đó gọi là vô sinh pháp nhẫn (sự an nhẫn, chấp nhận vững chắc chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt) của Bồ-tát. Nhờ pháp nhẫn ấy mà thường có thể tự tại giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, với phương tiện thiện xảo, dùng tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, tuy được tự tại ra vào theo chiều thuận chiều nghịch các định bát giải thoát (tám pháp thiền giúp thoát khỏi sự trói buộc của các cõi) và cửu thứ đệ định (chín tầng định nhập lần lượt theo thứ tự không gián đoạn), nhưng có thể không nhận lấy quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán hay Độc giác Bồ-đề. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy quán thấy tánh và tướng của tất cả các pháp đều không, không khởi, không thành, không chuyển, không diệt, mà đi sâu vào tướng của các pháp; biết tất cả các pháp không có tạo tác, không có năng lực, mà đi sâu vào tướng của các hành. Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu phương tiện thiện xảo thù thắng nhất, nên luôn luôn tăng trưởng thiện căn thù thắng nhiệm mầu. Nhờ thiện căn này thường tăng trưởng nên có thể tự tại giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, chứng nhập địa vị Bất thoái chuyển (địa vị không bao giờ thoái lui trên đường thành Phật) của Bồ-tát, đạt được thọ ký nhẫn (sự an nhẫn vững chắc đi kèm với việc được Phật thọ ký, tức báo trước chắc chắn sẽ thành Phật).

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, với phương tiện thiện xảo, dùng tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí mà tinh tấn tu hành thập lực của Như Lai và vô lượng vô biên Phật pháp khác, cho đến khi chưa đầy đủ việc giáo hóa cho hữu tình thành thục và trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật thì vẫn chưa chứng nhất thiết trí trí. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy quán thấy tánh và tướng của tất cả các pháp đều không, không khởi, không thành, không chuyển, không diệt, mà đi sâu vào tướng của các pháp; biết tất cả các pháp không có tạo tác, không có năng lực, mà đi sâu vào tướng của các hành. Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu phương tiện thiện xảo thù thắng nhất, nên luôn luôn tăng trưởng thiện căn thù thắng nhiệm mầu. Nhờ thiện căn này thường tăng trưởng nên có thể đầy đủ việc giáo hóa cho hữu tình thành thục, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, rồi dần dần chứng được nhất thiết trí trí.

 Như thế gọi là phương tiện thiện xảo. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu phương tiện thiện xảo như thế thì mọi việc làm đều nhất định có thể chứng được nhất thiết trí trí. Phương tiện thiện xảo thù thắng nhất như thế đều nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa mà được thành tựu. Vì thế, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa."

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm hai mươi sáu.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười bảy (?) (có lẽ là quyển năm trăm hai mươi bảy).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba tạng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (danh tăng đời Đường, Trung Quốc, người sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video