Thiên 677 — Hội 3 · Phẩm 28 Tướng vi diệu · phần 5

 Phần thứ ba, phẩm "Diệu tướng" (những tướng tốt mầu nhiệm), phẩm thứ hai mươi tám, đoạn thứ năm.

 Bấy giờ cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành có tuổi đạo cao) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý "Không") liền thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), nếu dựa theo thế tục (chân lý quy ước, theo cách nói thông thường của thế gian) mà giả lập sự sai khác về các giai đoạn, địa vị của nhân và quả, chứ không dựa theo thắng nghĩa (chân lý tối thượng, tuyệt đối), thì lẽ ra tất cả kẻ ngu phu dị sinh (phàm phu, kẻ còn bị phiền não chi phối, sinh ra trong các cõi khác nhau theo nghiệp) cũng phải có quả Dự lưu (quả thánh đầu tiên, đã nhập vào dòng thánh), quả Nhất lai (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi Dục một lần), quả Bất hoàn (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), quả A-la-hán (quả thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), bồ-đề của Độc giác (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo không nhờ thầy) và vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn khắp)."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Kẻ ngu phu dị sinh có giác ngộ đúng như thật lý của hai đế (hai tầng chân lý) thế tục và thắng nghĩa không? Nếu họ giác ngộ đúng như thật lý của hai đế thì họ cũng phải có quả Dự lưu v.v... Nhưng tất cả kẻ ngu phu dị sinh ấy vì không giác ngộ đúng như thật thế tục và thắng nghĩa nên không có thánh đạo (con đường của bậc thánh) và không tu thánh đạo, không thể giả lập sự sai khác của các thánh quả (các quả vị chứng đắc của bậc thánh). Chỉ có các bậc thánh giác ngộ đúng như thật thế tục và thắng nghĩa, nên có thánh đạo và tu thánh đạo; vì thế mới giả lập sự sai khác của các thánh quả."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Người tu thánh đạo có chắc chắn đạt được các thánh quả chăng?" Phật nói: "Không." Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Không tu thánh đạo mà đạt được thánh quả chăng?" Phật nói: "Không." Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Nếu vậy thì lẽ ra không có ai đạt được thánh quả." Phật bảo Thiện Hiện: "Tuy dựa theo thế tục thì có việc đạt được thánh quả, nhưng không phải theo thắng nghĩa. Nếu dựa theo thắng nghĩa thì không phải tu thánh đạo mà đạt được thánh quả, cũng không phải không tu thánh đạo mà đạt được thánh quả; không phải lìa thánh đạo mà đạt được thánh quả, cũng không phải trụ trong thánh đạo mà đạt được thánh quả. Vì sao vậy? Vì theo thắng nghĩa đế thì đạo và quả của đạo, tu hay không tu, đều không thể nắm bắt được. Như vậy, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ) khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ) sâu xa, tuy vì hữu tình (chúng sinh có tâm thức) mà giả lập đủ loại sai khác của thánh quả, nhưng không phân biệt các thánh quả như vậy nằm trong cõi hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) hay cõi vô vi (pháp không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt)."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Nếu các thánh quả không thể phân biệt là nằm trong cõi hữu vi hay cõi vô vi, thì bạch Thế Tôn, vì sao lại nói: dứt ba kết (ba trói buộc: chấp thân này là ta, chấp giữ những giới cấm sai lầm, và nghi ngờ chánh pháp) thì được quả Dự lưu; làm mỏng tham dục và sân hận thì được quả Nhất lai; dứt hết hẳn năm kết thuận hạ phần (năm trói buộc khiến chúng sinh còn sinh vào cõi dưới, tức cõi Dục: chấp thân là ta, chấp giới cấm sai lầm, nghi, tham dục, sân hận) thì được quả Bất hoàn; dứt hết hẳn năm kết thuận thượng phần (năm trói buộc khiến còn sinh vào các cõi trên: tham đắm cõi Sắc, tham đắm cõi Vô sắc, kiêu mạn, tâm xao động, vô minh) thì được quả A-la-hán; biết rằng mọi pháp có sinh khởi đều là pháp sẽ diệt thì được bồ-đề của Độc giác; dứt hẳn sự nối tiếp của tập khí (thói quen sâu kín còn sót lại) của phiền não chướng (chướng ngại do phiền não) và sở tri chướng (chướng ngại che lấp sự hiểu biết) thì được vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật? Bạch Thế Tôn, con phải hiểu thế nào về ý nghĩa sâu xa trong lời Phật dạy, tức là không phân biệt các quả Dự lưu v.v... nằm trong cõi hữu vi hay cõi vô vi?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Các quả đã nói là quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, bồ-đề của Độc giác, vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật, những thánh quả như vậy là hữu vi hay là vô vi?" Thiện Hiện đáp: "Những thánh quả như vậy đều là vô vi, không phải là hữu vi." Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Trong cõi vô vi có sự phân biệt không?" Thiện Hiện đáp: "Bạch Thế Tôn, không." Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân thông suốt rằng tất cả hữu vi, vô vi đều cùng một tướng, tức là vô tướng (không có tướng), thì vào lúc ấy, các thiện nam tử, thiện nữ nhân này đối với các pháp có phân biệt rằng đây là hữu vi hay vô vi không?" Thiện Hiện đáp: "Bạch Thế Tôn, không."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tuy vì hữu tình mà tuyên nói các pháp, nhưng không phân biệt tướng của các pháp được nói, vì nội không (cái bên trong như thân tâm vốn trống rỗng) cho đến vô tính tự tính không (ngay cả cái 'không có tự tính' cũng là không). Bồ-tát Ma-ha-tát này tự mình đối với các pháp không có sự giữ lấy, vướng mắc, cũng có thể dạy người khác đối với các pháp không giữ lấy, vướng mắc. Nghĩa là đối với từ bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), bốn vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả rộng lớn vô hạn), bốn định vô sắc (bốn tầng thiền của cõi Vô sắc, không còn hình sắc) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với từ bốn niệm trụ (bốn phép quán giữ chánh niệm về thân, cảm thọ, tâm, pháp) cho đến tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với từ nội không cho đến vô tính tự tính không không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với từ chân như (thực tính chân thật như như của vạn pháp) cho đến bất tư nghị giới (cõi chân lý không thể nghĩ bàn) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với các thánh đế (chân lý cao quý) khổ, tập (nguyên nhân của khổ), diệt (sự dứt khổ), đạo (con đường dứt khổ) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với các giải thoát môn (cửa ngõ đưa tới giải thoát) Không, Vô tướng, Vô nguyện không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với từ tám giải thoát (tám tầng thiền quán giúp thoát khỏi sự trói buộc) cho đến mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, màu sắc... trùm khắp mọi nơi) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với từ Cực hỷ địa (bậc vui mừng tột độ, bậc đầu trong mười bậc của Bồ-tát) cho đến Pháp vân địa (bậc mây pháp, bậc thứ mười) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với tất cả các môn đà-la-ni (pháp môn ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp) và các môn tam-ma-địa (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên nhất) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với năm nhãn (năm loại con mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với từ mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức tính chỉ Phật có, không chung với ai khác) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương ban vui, lòng thương cứu khổ, lòng vui theo điều tốt của người, lòng buông xả bình đẳng, ở mức rộng lớn vô hạn) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với ba mươi hai tướng của bậc đại sĩ (ba mươi hai đặc điểm thân thể tốt đẹp của bậc đại nhân) và tám mươi vẻ đẹp phụ không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với pháp không quên mất (luôn giữ chánh niệm) và tính luôn an trú trong sự buông xả không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với nhất thiết trí (trí biết toàn thể các pháp), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp) không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật không giữ lấy, vướng mắc; cũng đối với nhất thiết trí trí (trí tuệ của bậc biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) không giữ lấy, vướng mắc.

 Bồ-tát Ma-ha-tát này tự mình đối với các pháp đã nói như vậy không giữ lấy, vướng mắc, cũng có thể dạy người khác đối với các pháp như vậy không giữ lấy, vướng mắc. Bồ-tát Ma-ha-tát này vì đối với các pháp ấy không giữ lấy, vướng mắc, nên ở mọi nơi đều được không chướng ngại. Như những vị do Phật Thế Tôn biến hóa ra, tuy thực hành bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhưng đối với kết quả của chúng không giữ lấy, không vướng mắc, chỉ vì để hữu tình đạt được niết-bàn (sự tịch diệt, dứt hẳn mọi phiền não và khổ đau, ra khỏi vòng sinh tử); như vậy cho đến tuy thực hành nhất thiết trí trí, nhưng đối với kết quả của nó không giữ lấy, không vướng mắc, chỉ vì để hữu tình đạt được niết-bàn. Các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đối với tất cả các pháp, hoặc hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy) hoặc vô lậu (không còn phiền não), hoặc thế gian hoặc xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian), hoặc hữu vi hoặc vô vi, đều không giữ lấy, không vướng mắc, không trụ vào, không chướng ngại. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát này thông suốt tướng vi diệu của tất cả các pháp."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video