Phần thứ tư, phẩm Thanh tịnh, thứ tám.
Bấy giờ cụ thọ (cách gọi tôn kính dành cho vị tỳ-kheo đức cao, nghĩa là "bậc có tuổi thọ đầy đủ") Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một trong mười đại đệ tử của đức Phật, giỏi nhất về hiểu lý "không") lại thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Những kẻ ngu si không siêng năng tinh tấn, làm đủ mọi điều ác, gốc lành mỏng ít, tối tăm chậm lụt, không mong cầu, ít nghe, trí kém. Họ bị bạn xấu dắt dắt, không theo bạn lành, không thích hỏi han về những điều tốt đẹp thù thắng, không siêng tu học. Nghe lời Phật nói về Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt thật tướng của mọi sự, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ) rất sâu xa thì thật khó tin, khó hiểu."
Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói."
Bấy giờ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, vì sao lại sâu xa, khó tin, khó hiểu?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Sắc (phần thân thể và thế giới vật chất, là uẩn thứ nhất trong năm uẩn — năm nhóm hợp thành con người) chẳng bị trói buộc cũng chẳng được cởi mở. Vì sao? Vì sắc lấy cái 'không có tự tính' làm tự tính của nó. Thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung, đặt tên sự vật), hành (các hoạt động tâm lý như ý muốn, tạo tác), thức (sự hay biết, phân biệt) chẳng bị trói buộc cũng chẳng được cởi mở. Vì sao? Vì thọ, tưởng, hành, thức lấy cái 'không có tự tính' làm tự tính.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tiền tế (khoảng quá khứ) của sắc chẳng bị trói buộc cũng chẳng được cởi mở. Vì sao? Vì tiền tế của sắc lấy cái không có tự tính làm tự tính. Hậu tế (khoảng tương lai) của sắc chẳng bị trói buộc cũng chẳng được cởi mở. Vì sao? Vì hậu tế của sắc lấy cái không có tự tính làm tự tính. Trung tế (khoảng hiện tại) của sắc chẳng bị trói buộc cũng chẳng được cởi mở. Vì sao? Vì trung tế của sắc lấy cái không có tự tính làm tự tính. Tiền tế của thọ, tưởng, hành, thức chẳng bị trói buộc cũng chẳng được cởi mở. Vì sao? Vì tiền tế của thọ, tưởng, hành, thức lấy cái không có tự tính làm tự tính. Hậu tế của thọ, tưởng, hành, thức chẳng bị trói buộc cũng chẳng được cởi mở. Vì sao? Vì hậu tế của thọ, tưởng, hành, thức lấy cái không có tự tính làm tự tính. Trung tế của thọ, tưởng, hành, thức chẳng bị trói buộc cũng chẳng được cởi mở. Vì sao? Vì trung tế của thọ, tưởng, hành, thức lấy cái không có tự tính làm tự tính."
Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thật rất khó tin hiểu. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thật vô cùng khó tin hiểu."
Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Vì sao thế? Thiện Hiện! Sắc thanh tịnh tức là quả (các quả vị chứng đắc của người tu) thanh tịnh; quả thanh tịnh tức là sắc thanh tịnh. Vì sao? Vì sắc thanh tịnh và quả thanh tịnh không hai, không chia làm hai, không khác biệt, không đứt rời nhau. Thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh tức là quả thanh tịnh; quả thanh tịnh tức là thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh. Vì sao? Vì thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh và quả thanh tịnh không hai, không chia làm hai, không khác biệt, không đứt rời nhau.
Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc thanh tịnh tức là nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi pháp, trí tuệ của bậc Phật) thanh tịnh; nhất thiết trí thanh tịnh tức là sắc thanh tịnh. Vì sao? Vì sắc thanh tịnh và nhất thiết trí thanh tịnh không hai, không chia làm hai, không khác biệt, không đứt rời nhau. Thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh tức là nhất thiết trí thanh tịnh; nhất thiết trí thanh tịnh tức là thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh. Vì sao? Vì thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh và nhất thiết trí thanh tịnh không hai, không chia làm hai, không khác biệt, không đứt rời nhau."
Bấy giờ Xá-lợi Tử (một trong mười đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là sâu xa nhất."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế rất có thể soi tỏ."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là ánh sáng lớn."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế vĩnh viễn không tiếp nối (không còn nối tiếp dòng sống chết)."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế vốn không có tạp nhiễm (các thứ ô uế phiền não lẫn lộn)."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế không có chỗ đắc, không có hiện quán (sự thấy biết trực tiếp, rõ ràng chân lý)."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế không có gì sinh khởi."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế rốt ráo không sinh."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế không sinh vào dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục), không sinh vào sắc giới (cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế), không sinh vào vô sắc giới (cõi của chúng sinh chỉ còn tâm thức, không còn thân hình)."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế không biết, không hiểu."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế không biết, không hiểu đối với những pháp nào?"
Phật nói: "Không biết, không hiểu đối với sắc. Vì sao? Vì cực kỳ thanh tịnh. Không biết, không hiểu đối với thọ, tưởng, hành, thức. Vì sao? Vì cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế đối với Tát-bà-nhã (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) không làm tổn giảm, không làm tăng thêm."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Xá-lợi Tử nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế đối với tất cả các pháp không nắm giữ, không buông bỏ."
Phật nói: "Đúng vậy, vì nó cực kỳ thanh tịnh."
Bấy giờ Thiện Hiện cũng thưa Phật: "Vì ngã (cái 'tôi', cái được cho là chủ thể thường còn) thanh tịnh nên sắc thanh tịnh."
Phật nói: "Đúng vậy, vì rốt ráo thanh tịnh."
Thiện Hiện lại nói: "Vì ngã thanh tịnh nên thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh."
Phật nói: "Đúng vậy, vì rốt ráo thanh tịnh."
Thiện Hiện lại nói: "Vì ngã thanh tịnh nên quả thanh tịnh."
Phật nói: "Đúng vậy, vì rốt ráo thanh tịnh."
Thiện Hiện lại nói: "Vì ngã thanh tịnh nên nhất thiết trí thanh tịnh."
Phật nói: "Đúng vậy, vì rốt ráo thanh tịnh."
Thiện Hiện lại nói: "Vì ngã thanh tịnh nên không có chỗ đắc, không có hiện quán."
Phật nói: "Đúng vậy, vì rốt ráo thanh tịnh."
Thiện Hiện lại nói: "Vì ngã không có giới hạn nên sắc không có giới hạn."
Phật nói: "Đúng vậy, vì rốt ráo thanh tịnh."
Thiện Hiện lại nói: "Vì ngã không có giới hạn nên thọ, tưởng, hành, thức không có giới hạn."
Phật nói: "Đúng vậy, vì rốt ráo thanh tịnh."
Thiện Hiện lại nói: "Nếu bồ-tát ma-ha-tát (bậc tu hành cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh, thuộc hàng lớn) có thể giác ngộ như thế, thì đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Phật nói: "Đúng vậy, vì rốt ráo thanh tịnh."
Thiện Hiện lại nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế chẳng phải ở bờ này (bờ sinh tử mê lầm), chẳng phải ở bờ kia (bờ giác ngộ, niết-bàn), cũng chẳng ở khoảng giữa."
Phật nói: "Đúng vậy, vì rốt ráo thanh tịnh."
Thiện Hiện lại nói: "Nếu bồ-tát ma-ha-tát khởi lên ý tưởng như vậy, thì là bỏ mất Bát-nhã ba-la-mật-đa, xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy. Vì sao thế? Vì vị bồ-tát ma-ha-tát ấy chấp vào danh, chấp vào tướng."
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật: "Thật lạ lùng thay, bạch Thế Tôn! Thật hiếm có thay, bạch Thiện Thệ (danh hiệu của Phật: bậc đã đi đến chỗ tốt đẹp, đã khéo vượt qua bờ mê)! Ngài đã khéo vì chúng bồ-tát ma-ha-tát mà chỉ bày, phân tích đến tận cùng các tướng chấp trước đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa."
Lúc ấy Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện: "Thế nào là bồ-tát ma-ha-tát khởi tướng chấp trước đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?"
Thiện Hiện đáp: "Nếu bồ-tát ma-ha-tát đối với sắc cho là 'không' (trống rỗng, không có thực thể) rồi khởi ý tưởng 'không' mà chấp vào đó; đối với thọ, tưởng, hành, thức cho là 'không' rồi khởi ý tưởng 'không' mà chấp vào đó; đối với pháp quá khứ cho là pháp quá khứ rồi khởi ý tưởng pháp quá khứ mà chấp vào đó; đối với pháp vị lai cho là pháp vị lai rồi khởi ý tưởng pháp vị lai mà chấp vào đó; đối với pháp hiện tại cho là pháp hiện tại rồi khởi ý tưởng pháp hiện tại mà chấp vào đó; hoặc cho rằng các thiện nam tử (người tu tại gia hay xuất gia có lòng lành) theo Bồ-tát thừa (con đường tu hành của bồ-tát, nhằm thành Phật) khi mới phát tâm đã sinh ra phúc đức như thế — cũng gọi là chấp tướng."
Lúc ấy Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, vị hộ pháp của Phật giáo) hỏi Thiện Hiện: "Vì cớ gì như thế lại gọi là chấp tướng?"
Thiện Hiện đáp: "Nếu cho rằng đây là tâm đại bồ-đề (tâm lớn cầu giác ngộ), nếu chấp rằng đây là tâm bồ-đề ban đầu, rồi đem hồi hướng (hướng công đức về một mục đích) đến vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật), thì đó gọi là chấp tướng. Kiều-thi-ca (tên họ của Thiên Đế Thích)! Tâm vốn bản tính là không, không thể hồi hướng. Các thiện nam tử theo Bồ-tát thừa nếu chấp rằng 'ta đang hướng tới Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cứu độ mọi người để cùng thành Phật)', thì những điều như thế đều gọi là chấp tướng.
Vì vậy, chúng bồ-tát ma-ha-tát khi muốn chỉ bày, khuyên dắt, khen ngợi khích lệ, làm cho vui mừng những hữu tình (chúng sinh có tình thức) phát tâm hướng tới Đại thừa để cầu vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì nên theo đúng thật tướng (bộ mặt thật của các pháp) mà chỉ bày, khuyên dắt, khen ngợi khích lệ, làm cho vui mừng. Những hữu tình ấy nếu có thể chỉ bày, khuyên dắt, khen ngợi khích lệ, làm cho vui mừng các hữu tình khác như thế, thì không tự hại mình cũng không hại người, và đó là điều chư Như Lai chấp thuận. Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử an trụ Đại thừa nếu có thể chỉ bày, khuyên dắt, khen ngợi khích lệ, làm cho vui mừng như thế những hữu tình hướng về Bồ-tát thừa, thì liền có thể xa lìa mọi chấp trước."
Bấy giờ Thế Tôn khen Thiện Hiện: "Hay thay, hay thay! Nay ông đã khéo vì các bồ-tát mà nói về các tướng chấp trước, khiến các bồ-tát nhận biết mà xa lìa. Còn có những chấp trước vi tế khác nữa, ta sẽ nói cho ông. Ông hãy lắng nghe kỹ, khéo chú tâm suy nghĩ."
Thiện Hiện thưa: "Vâng, xin Ngài nói, chúng con rất muốn nghe."
Phật bảo Thiện Hiện: "Các thiện nam tử an trụ Đại thừa, muốn hướng tới vô thượng chính đẳng bồ-đề, đối với chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai — bậc đến từ chân như; Ứng — bậc đáng được cúng dường; Chính Đẳng Giác — bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) mà đem lòng tin trong sạch, nắm lấy tướng mạo để nhớ nghĩ, thì tùy theo chỗ nắm tướng đều gọi là chấp trước. Vì sao thế? Vì những ai nắm tướng thì gọi là chấp trước.
Nếu đối với các pháp vô lậu (pháp trong sạch, không còn phiền não rỉ chảy) của tất cả Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác trong quá khứ, vị lai, hiện tại mà sâu xa tùy hỷ (vui mừng theo điều lành của người khác), rồi lại đem căn lành tùy hỷ ấy chia đều cho các hữu tình cùng có, hồi hướng về vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì cũng gọi là chấp trước. Vì sao thế? Vì thật tính của các pháp chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai, chẳng phải hiện tại; nó xa lìa ba đời. Cái chẳng lìa ba đời thì sao có thể hồi hướng tới pháp đã lìa ba đời (?). Thật tính ấy không thể nắm tướng, không thể bám víu, cũng không có việc thấy, nghe, hay, biết."
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật: "Thật tính của các pháp là sâu xa nhất."
Phật nói: "Đúng vậy, vì bản tính vốn xa lìa."
Thiện Hiện lại nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế bản tính rất sâu xa."
Phật nói: "Đúng vậy, vì bản tính vốn thanh tịnh."
Thiện Hiện lại nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế bản tính thanh tịnh."
Phật nói: "Đúng vậy, vì bản tính vốn xa lìa."
Thiện Hiện lại nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế đáng được mọi người kính lễ."
Phật nói: "Đúng vậy, vì bản tính của tất cả các pháp vốn xa lìa. Thiện Hiện nên biết: nếu bản tính của tất cả các pháp xa lìa, thì đó chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao thế? Vì thật tính của các pháp mà Như Lai đã chứng ngộ là không do ai tạo, không do ai làm."
Thiện Hiện lại nói: "Vì vậy Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác đối với tất cả các pháp không có gì để chứng, nên gọi là Hiện Đẳng Giác (giác ngộ trọn vẹn, ngay trước mắt)."
Phật nói: "Đúng vậy, vì tất cả các pháp chỉ có một tính, chẳng phải hai. Thiện Hiện nên biết: một tính của các pháp chính là không có tính; không có tính của các pháp chính là một tính. Một tính, không tính như thế của các pháp là bản tính chân thật. Bản tính chân thật này là một tướng, tức là không có tướng. Vì vậy, Thiện Hiện, tất cả Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác đối với tất cả các pháp không có gì để chứng, nên gọi là Hiện Đẳng Giác. Vì sao thế? Vì bản tính của các pháp chỉ là một, không có hai. Thiện Hiện nên biết: bản tính của các pháp tức chẳng phải bản tính; cái chẳng phải bản tính này chính là bản tính. Ai biết được như thế thì liền có thể xa lìa mọi chấp trước."
Thiện Hiện lại nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế khó có thể nhận biết."
Phật nói: "Đúng vậy, vì không có người biết."
Thiện Hiện lại nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế không thể nghĩ bàn."
Phật nói: "Đúng vậy, vì không phải tâm nào có thể hiểu biết được."
Thiện Hiện lại nói: "Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế không tạo tác gì."
Phật nói: "Đúng vậy, vì không thể tìm được người tạo tác."
Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát nên thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế nào?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Các bồ-tát ma-ha-tát nếu không hành nơi sắc, đó là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa; nếu không hành nơi thọ, tưởng, hành, thức, đó là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Lại nữa, Thiện Hiện! Các bồ-tát ma-ha-tát nếu không hành nơi sắc là không, đó là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa; nếu không hành nơi thọ, tưởng, hành, thức là không, đó là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Lại nữa, Thiện Hiện! Các bồ-tát ma-ha-tát nếu không hành nơi tướng không viên mãn của sắc, đó là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa; nếu không hành nơi tướng không viên mãn của thọ, tưởng, hành, thức, đó là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao thế? Vì sắc không viên mãn tức chẳng phải sắc; thọ, tưởng, hành, thức không viên mãn tức chẳng phải thọ, tưởng, hành, thức. Nếu không hành như thế, đó là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Bấy giờ Thiện Hiện liền thưa Phật: "Hiếm có thay, bạch Thế Tôn! Lạ lùng thay, bạch Thiện Thệ! Ngay giữa các chấp trước mà Ngài nói ra tướng không chấp trước."
Phật bảo Thiện Hiện: "Các bồ-tát ma-ha-tát nếu không hành nơi tướng không chấp trước của sắc, đó là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa; nếu không hành nơi tướng không chấp trước của thọ, tưởng, hành, thức, đó là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thiện Hiện nên biết: các bồ-tát ma-ha-tát nếu có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì đối với sắc không sinh chấp trước; đối với thọ, tưởng, hành, thức không sinh chấp trước; đối với quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc Thánh, mới vào dòng Thánh) không sinh chấp trước; đối với quả Nhất lai (còn trở lại cõi người một lần), Bất hoàn (không trở lại cõi dục nữa), A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, không còn sinh tử) không sinh chấp trước; đối với Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo, không nhờ thầy, không thuyết pháp độ người) không sinh chấp trước; đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề của Phật không sinh chấp trước; đối với Tát-bà-nhã cũng không sinh chấp trước. Vì sao thế? Vì không chấp trước, không trói buộc, vượt qua tất cả, nên gọi là Tát-bà-nhã. Như thế, Thiện Hiện, các bồ-tát ma-ha-tát vượt qua mọi chấp trước mà hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa."
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật: "Hiếm có thay, bạch Thế Tôn! Lạ lùng thay, bạch Thiện Thệ! Pháp tính (bản chất chân thật của các pháp) mà Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế đã chứng là sâu xa nhất; dù nói hay không nói cũng đều không thêm không bớt."
Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Ví như hư không, giả sử chư Phật dùng suốt cả đời mình mà khen ngợi hay chê bai, thì hư không kia vẫn không thêm không bớt. Pháp tính sâu xa cũng lại như thế, dù nói hay không nói cũng đều không thêm không bớt. Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như người do phép huyễn hóa ra, khi bị khen hay bị chê thì không mừng không lo, không thêm không bớt. Pháp tính sâu xa cũng lại như thế, dù nói hay không nói vẫn như cũ, không khác."
Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: "Các bồ-tát ma-ha-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là việc rất khó. Bởi vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dù tu hay không tu cũng không thêm không bớt, không tiến không lùi. Các bồ-tát ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa như tu hư không, hoàn toàn không có gì cả; nghĩa là trong đó không có pháp nào có thể đắc, vậy mà vẫn siêng năng tu học, cho đến khi đạt vô thượng chính đẳng bồ-đề vẫn luôn không thoái lui.
Bạch Thế Tôn! Chúng con là hữu tình đều nên kính lễ các bồ-tát ma-ha-tát, vì các ngài có thể mặc được chiếc áo giáp công đức lớn như thế. Vì sao thế? Các bồ-tát ma-ha-tát vì cứu độ hữu tình mà mặc áo giáp công đức, ví như muốn đánh nhau với hư không mà mặc áo giáp bền chắc. Bạch Thế Tôn! Các bồ-tát ma-ha-tát vì cứu độ hữu tình mà mặc áo giáp công đức, như người dũng mãnh muốn nhổ hư không lên đặt vào chỗ cao quý. Bạch Thế Tôn! Các bồ-tát ma-ha-tát rất dũng mãnh mặc áo giáp công đức, vì các hữu tình vốn như hư không, như pháp giới (toàn thể các pháp, xét về bản chất chân thật), như pháp tính, mà muốn hướng tới vô thượng chính đẳng bồ-đề. Bạch Thế Tôn! Các bồ-tát ma-ha-tát đạt được tinh tấn ba-la-mật-đa lớn (sự siêng năng không mỏi mệt, một trong sáu hạnh đưa sang bờ giác), vì tất cả các pháp vốn như hư không mà mặc áo giáp công đức. Bạch Thế Tôn! Các bồ-tát ma-ha-tát thật hiếm có: vì các loài hữu tình vốn như hư không, để giải thoát họ khỏi nỗi khổ sinh tử vốn như hư không, để họ đạt niềm vui niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử) vốn như hư không, mà mặc áo giáp công đức."
Bấy giờ trong hội có một vị bí-sô (tức tỳ-kheo, người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) hướng về Phật chắp tay thưa: "Bạch Thế Tôn! Con nên kính lễ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa này không có pháp nào có thể sinh, không có pháp nào có thể diệt."
Lúc ấy Thiên Đế Thích hỏi Thiện Hiện: "Nếu bồ-tát ma-ha-tát muốn học Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên học thế nào?"
Thiện Hiện đáp: "Nếu bồ-tát ma-ha-tát muốn học Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên siêng năng tu học như hư không."
Lúc ấy Thiên Đế Thích liền thưa Phật: "Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà hết lòng lắng nghe, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lý, chép viết, giảng giải, truyền bá rộng rãi, thì con sẽ bảo vệ họ, không để bị tổn hại quấy nhiễu."
Bấy giờ Thiện Hiện bảo Đế Thích: "Ông có thấy có pháp nào có thể bảo vệ được không?"
Thiên Đế Thích nói: "Thưa Đại đức, không. Tôi không thấy pháp nào có thể bảo vệ được."
Thiện Hiện bảo: "Nếu bồ-tát ma-ha-tát an trụ đúng như lời Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã nói, thì đó chính là được bảo vệ. Nếu rời bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa thì người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần) muốn gây tổn hại quấy nhiễu liền có dịp. Kiều-thi-ca! Muốn bảo vệ các bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì chẳng khác gì có người cố gắng siêng năng bảo vệ hư không. Muốn bảo vệ các bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì chỉ uổng công nhọc sức, hoàn toàn không ích gì. Kiều-thi-ca! Ý ông thế nào? Có ai bảo vệ được tiếng vang trong hang núi và những thứ tương tự không?"
Thiên Đế Thích nói: "Thưa Đại đức, không."
Thiện Hiện bảo: "Kiều-thi-ca! Muốn bảo vệ các bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng lại như thế, chỉ uổng công nhọc sức, hoàn toàn không ích gì. Kiều-thi-ca! Các bồ-tát ma-ha-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tuy biết các pháp đều như tiếng vang v.v., nhưng không quán thấy, cũng không bày tỏ ra, vì tất cả các pháp đều hoàn toàn không có gì, không thể nắm bắt. Nếu bồ-tát ma-ha-tát có thể an trụ như thế, đó là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Bấy giờ, do sức uy thần của Thế Tôn, khiến bốn vị Đại Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), Thiên Đế Thích, Đại Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên thuộc sắc giới) cùng tất cả chúng trời trong tam thiên đại thiên thế giới (một thế giới lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một đức Phật) đều đến chỗ Phật, cúi đầu lễ dưới hai chân Phật rồi lui đứng một bên. Nhờ thần lực của Phật, ở khắp mười phương thế giới, họ đều thấy nghìn đức Phật đang tuyên nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, nghĩa lý và tên phẩm đều giống hệt như ở đây; vị đứng đầu chúng bí-sô thỉnh hỏi Bát-nhã ba-la-mật-đa đều tên là Thiện Hiện, vị đứng đầu chúng trời vặn hỏi Bát-nhã ba-la-mật-đa đều tên là Đế Thích.
Bấy giờ Thế Tôn bảo Thiện Hiện: "Khi bồ-tát Từ Thị (tức bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai) chứng vô thượng chính đẳng giác, cũng sẽ dùng tên này, cũng ở nơi này tuyên nói Bát-nhã ba-la-mật-đa. Các đức Phật sẽ ra đời trong Hiền kiếp này (kiếp hiện tại, gọi là 'kiếp Hiền' vì có nghìn vị Phật hiền thánh xuất hiện) cũng sẽ dùng tên này, cũng ở nơi này tuyên nói Bát-nhã ba-la-mật-đa."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video