Thiên 7 — Hội 1 · Phẩm 3 Tương ưng · phần 3

 Phần thứ nhất (hội đầu tiên trong bộ kinh) — Phẩm Tương Ưng, thứ ba, đoạn ba.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử (Śāriputra, một đại đệ tử của Đức Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất)! Các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ, tức vị Bồ-tát lớn) tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Bát-nhã: trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự vật; Ba-la-mật-đa: sự tu tập hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ, giải thoát).

 Không chấp trước (bám giữ, dính mắc vào ý niệm) nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh vật thấy được và cái biết của mắt) là có. Không chấp nhãn xúc là chẳng có. Không chấp nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc (sự tiếp xúc tương ứng của tai, mũi, lưỡi, thân và tâm ý với đối tượng của chúng) là có. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là chẳng có.

 Không chấp nhãn xúc là thường (còn mãi, không đổi). Không chấp nhãn xúc là vô thường (luôn biến đổi, không bền lâu). Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là thường. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là vô thường.

 Không chấp nhãn xúc là lạc (vui). Không chấp nhãn xúc là khổ. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là lạc. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là khổ.

 Không chấp nhãn xúc là ngã (có một cái "tôi" thật, thường còn và tự làm chủ). Không chấp nhãn xúc là vô ngã (không có cái "tôi" như thế). Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là ngã. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là vô ngã.

 Không chấp nhãn xúc là tịch tĩnh (vắng lặng, dứt hết phiền não xao động). Không chấp nhãn xúc là chẳng tịch tĩnh. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là tịch tĩnh. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp nhãn xúc là Không (rỗng không: không có tự thể riêng biệt, cố định). Không chấp nhãn xúc là chẳng rỗng không. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là rỗng không. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là chẳng rỗng không.

 Không chấp nhãn xúc là vô tướng (không có hình tướng, dấu hiệu nào để nắm bắt). Không chấp nhãn xúc là hữu tướng (có hình tướng, dấu hiệu để nắm bắt). Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là vô tướng. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là hữu tướng.

 Không chấp nhãn xúc là vô nguyện (không có gì để mong cầu, tạo tác). Không chấp nhãn xúc là hữu nguyện (có điều mong cầu, tạo tác). Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là vô nguyện. Không chấp nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng (khế hợp, đi đúng với) với những pháp (những điều, những cách thấy) như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp các thọ (cảm thọ: những cảm giác vui, khổ, hoặc không vui không khổ) sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) là có. Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là chẳng có. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là có. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là chẳng có.

 Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là thường. Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là vô thường. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là thường. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là vô thường.

 Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là lạc. Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là khổ. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là lạc. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là khổ.

 Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là ngã. Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là vô ngã. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là ngã. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là vô ngã.

 Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là tịch tĩnh. Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là chẳng tịch tĩnh. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là tịch tĩnh. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là rỗng không. Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là chẳng rỗng không. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là rỗng không. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là chẳng rỗng không.

 Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là vô tướng. Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là hữu tướng. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là vô tướng. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là hữu tướng.

 Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là vô nguyện. Không chấp các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên là hữu nguyện. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là vô nguyện. Không chấp các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp địa giới (yếu tố đất: tính cứng chắc trong vạn vật) là có. Không chấp địa giới là chẳng có. Không chấp thủy giới (yếu tố nước: tính ướt, kết dính), hỏa giới (yếu tố lửa: tính nóng), phong giới (yếu tố gió: tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố nhận biết của tâm) là có. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là chẳng có.

 Không chấp địa giới là thường. Không chấp địa giới là vô thường. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là thường. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vô thường.

 Không chấp địa giới là lạc. Không chấp địa giới là khổ. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là lạc. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là khổ.

 Không chấp địa giới là ngã. Không chấp địa giới là vô ngã. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ngã. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vô ngã.

 Không chấp địa giới là tịch tĩnh. Không chấp địa giới là chẳng tịch tĩnh. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là tịch tĩnh. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp địa giới là rỗng không. Không chấp địa giới là chẳng rỗng không. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là rỗng không. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là chẳng rỗng không.

 Không chấp địa giới là vô tướng. Không chấp địa giới là hữu tướng. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vô tướng. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là hữu tướng.

 Không chấp địa giới là vô nguyện. Không chấp địa giới là hữu nguyện. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vô nguyện. Không chấp thủy, hỏa, phong, không, thức giới là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp nhân duyên (nguyên nhân trực tiếp sinh ra một sự vật) là có. Không chấp nhân duyên là chẳng có. Không chấp đẳng vô gián duyên (điều kiện do niệm tâm trước vừa diệt liền mở đường cho niệm tâm sau sinh ra, nối tiếp không gián đoạn), sở duyên duyên (đối tượng mà tâm nhận biết, làm điều kiện cho tâm sinh khởi), tăng thượng duyên (mọi điều kiện hỗ trợ, hoặc không ngăn cản, cho một sự vật sinh ra) và các pháp do duyên sinh ra là có. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là chẳng có.

 Không chấp nhân duyên là thường. Không chấp nhân duyên là vô thường. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là thường. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là vô thường.

 Không chấp nhân duyên là lạc. Không chấp nhân duyên là khổ. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là lạc. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là khổ.

 Không chấp nhân duyên là ngã. Không chấp nhân duyên là vô ngã. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là ngã. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là vô ngã.

 Không chấp nhân duyên là tịch tĩnh. Không chấp nhân duyên là chẳng tịch tĩnh. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là tịch tĩnh. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp nhân duyên là rỗng không. Không chấp nhân duyên là chẳng rỗng không. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là rỗng không. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là chẳng rỗng không.

 Không chấp nhân duyên là vô tướng. Không chấp nhân duyên là hữu tướng. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là vô tướng. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là hữu tướng.

 Không chấp nhân duyên là vô nguyện. Không chấp nhân duyên là hữu nguyện. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là vô nguyện. Không chấp đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do duyên sinh ra là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật; khâu đầu tiên trong mười hai khâu nối nhau tạo thành vòng sinh tử) là có. Không chấp vô minh là chẳng có.

 Không chấp hành (những tạo tác bằng thân, lời nói, ý nghĩ do vô minh thúc đẩy), thức (tâm thức nhận biết, khởi đầu một đời sống mới), danh sắc (phần tinh thần và phần thể xác lúc mới thành hình), lục xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), xúc (sự tiếp xúc của giác quan với đối tượng), thọ (cảm giác vui, khổ…), ái (lòng tham luyến), thủ (sự níu giữ, chiếm lấy), hữu (sự tích tụ nghiệp dẫn đến đời sau), sinh, lão tử (già và chết), sầu, thán (than thở), khổ, ưu (lo buồn), não (phiền muộn, bức bối) là có. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là chẳng có.

 Không chấp vô minh là thường. Không chấp vô minh là vô thường. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là thường. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là vô thường.

 Không chấp vô minh là lạc. Không chấp vô minh là khổ. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là lạc. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là khổ.

 Không chấp vô minh là ngã. Không chấp vô minh là vô ngã. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là ngã. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là vô ngã.

 Không chấp vô minh là tịch tĩnh. Không chấp vô minh là chẳng tịch tĩnh. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là tịch tĩnh. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp vô minh là rỗng không. Không chấp vô minh là chẳng rỗng không. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là rỗng không. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là chẳng rỗng không.

 Không chấp vô minh là vô tướng. Không chấp vô minh là hữu tướng. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là vô tướng. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là hữu tướng.

 Không chấp vô minh là vô nguyện. Không chấp vô minh là hữu nguyện. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là vô nguyện. Không chấp hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng, giúp đỡ người khác được tu tập trọn vẹn) là có. Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là chẳng có. Không chấp Tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), An nhẫn (nhẫn chịu, không sân giận), Tinh tấn (siêng năng không lười mỏi), Tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lắng yên), Bát-nhã Ba-la-mật-đa là có. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là chẳng có.

 Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là thường. Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là vô thường. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là thường. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là vô thường.

 Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là lạc. Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là khổ. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là lạc. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là khổ.

 Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là ngã. Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là vô ngã. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là ngã. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là vô ngã.

 Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là tịch tĩnh. Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là chẳng tịch tĩnh. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là tịch tĩnh. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là rỗng không. Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là chẳng rỗng không. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là rỗng không. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là chẳng rỗng không.

 Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là vô tướng. Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là hữu tướng. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là vô tướng. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là hữu tướng.

 Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là vô nguyện. Không chấp Bố thí Ba-la-mật-đa là hữu nguyện. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là vô nguyện. Không chấp Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp nội không (sự rỗng không của sáu giác quan bên trong) là có. Không chấp nội không là chẳng có.

 Không chấp ngoại không (sự rỗng không của sáu loại đối tượng bên ngoài: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật chạm, ý niệm), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều rỗng không), không không (ngay cái "rỗng không" cũng rỗng không), đại không (không gian mười phương rộng lớn cũng rỗng không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, Niết-bàn, cũng rỗng không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều rỗng không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng rỗng không), tất cánh không (rốt ráo, tuyệt đối rỗng không), vô tế không (không có điểm khởi đầu, không có điểm tận cùng nên rỗng không), tán không (các pháp do hợp lại rồi tan rã nên rỗng không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng rỗng không), bản tính không (bản tính vốn có của các pháp cũng rỗng không), tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp cũng rỗng không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp cũng rỗng không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều rỗng không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được nên rỗng không), vô tính không (không có tính chất gì nên rỗng không), tự tính không (tự tính của các pháp cũng rỗng không), vô tính tự tính không (cả cái không có tính chất lẫn tự tính đều rỗng không) là có. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là chẳng có.

 Không chấp nội không là thường. Không chấp nội không là vô thường. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là thường. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là vô thường.

 Không chấp nội không là lạc. Không chấp nội không là khổ. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là lạc. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là khổ.

 Không chấp nội không là ngã. Không chấp nội không là vô ngã. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là ngã. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là vô ngã.

 Không chấp nội không là tịch tĩnh. Không chấp nội không là chẳng tịch tĩnh. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là tịch tĩnh. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp nội không là rỗng không. Không chấp nội không là chẳng rỗng không. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là rỗng không. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là chẳng rỗng không.

 Không chấp nội không là vô tướng. Không chấp nội không là hữu tướng. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là vô tướng. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là hữu tướng.

 Không chấp nội không là vô nguyện. Không chấp nội không là hữu nguyện. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là vô nguyện. Không chấp ngoại không cho đến vô tính tự tính không là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp chân như (bản chất chân thật, như vậy mãi không đổi của mọi pháp) là có. Không chấp chân như là chẳng có.

 Không chấp pháp giới (bản thể chung trùm khắp của muôn pháp), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính không hư dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng, như nhau ở mọi pháp), ly sinh tính (tính lìa khỏi sự sinh khởi), pháp định (các pháp vốn an định như thế), pháp trụ (các pháp vốn an trụ như thế), thực tế (chỗ tận cùng chân thật của thực tại), hư không giới (cảnh giới rộng khắp như hư không), bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn) là có. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là chẳng có.

 Không chấp chân như là thường. Không chấp chân như là vô thường. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là thường. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là vô thường.

 Không chấp chân như là lạc. Không chấp chân như là khổ. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là lạc. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là khổ.

 Không chấp chân như là ngã. Không chấp chân như là vô ngã. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là ngã. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là vô ngã.

 Không chấp chân như là tịch tĩnh. Không chấp chân như là chẳng tịch tĩnh. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là tịch tĩnh. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp chân như là rỗng không. Không chấp chân như là chẳng rỗng không. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là rỗng không. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là chẳng rỗng không.

 Không chấp chân như là vô tướng. Không chấp chân như là hữu tướng. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là vô tướng. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là hữu tướng.

 Không chấp chân như là vô nguyện. Không chấp chân như là hữu nguyện. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là vô nguyện. Không chấp pháp giới cho đến bất tư nghị giới là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp tứ niệm trụ (bốn phép giữ tâm tỉnh giác: quán thân là không sạch, quán cảm thọ là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là vô ngã) là có. Không chấp tứ niệm trụ là chẳng có.

 Không chấp tứ chính đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của thiền định và thần thông: ý muốn, tinh tấn, nhất tâm, quán xét), ngũ căn (năm khả năng gốc: niềm tin, tinh tấn, chánh niệm, thiền định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: chánh niệm, phân biệt pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng) là có. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là chẳng có.

 Không chấp tứ niệm trụ là thường. Không chấp tứ niệm trụ là vô thường. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là thường. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là vô thường.

 Không chấp tứ niệm trụ là lạc. Không chấp tứ niệm trụ là khổ. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là lạc. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là khổ.

 Không chấp tứ niệm trụ là ngã. Không chấp tứ niệm trụ là vô ngã. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là ngã. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là vô ngã.

 Không chấp tứ niệm trụ là tịch tĩnh. Không chấp tứ niệm trụ là chẳng tịch tĩnh. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là tịch tĩnh. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp tứ niệm trụ là rỗng không. Không chấp tứ niệm trụ là chẳng rỗng không. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là rỗng không. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là chẳng rỗng không.

 Không chấp tứ niệm trụ là vô tướng. Không chấp tứ niệm trụ là hữu tướng. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là vô tướng. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là hữu tướng.

 Không chấp tứ niệm trụ là vô nguyện. Không chấp tứ niệm trụ là hữu nguyện. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là vô nguyện. Không chấp tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong vòng sinh tử vốn đầy khổ não) là có. Không chấp Khổ thánh đế là chẳng có. Không chấp Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ: do tham ái, phiền não gom tụ), Diệt thánh đế (chân lý về sự dứt hết khổ, tức Niết-bàn), Đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến dứt khổ) là có. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là chẳng có.

 Không chấp Khổ thánh đế là thường. Không chấp Khổ thánh đế là vô thường. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là thường. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là vô thường.

 Không chấp Khổ thánh đế là lạc. Không chấp Khổ thánh đế là khổ. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là lạc. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là khổ.

 Không chấp Khổ thánh đế là ngã. Không chấp Khổ thánh đế là vô ngã. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là ngã. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là vô ngã.

 Không chấp Khổ thánh đế là tịch tĩnh. Không chấp Khổ thánh đế là chẳng tịch tĩnh. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là tịch tĩnh. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp Khổ thánh đế là rỗng không. Không chấp Khổ thánh đế là chẳng rỗng không. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là rỗng không. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là chẳng rỗng không.

 Không chấp Khổ thánh đế là vô tướng. Không chấp Khổ thánh đế là hữu tướng. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là vô tướng. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là hữu tướng.

 Không chấp Khổ thánh đế là vô nguyện. Không chấp Khổ thánh đế là hữu nguyện. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là vô nguyện. Không chấp Tập, Diệt, Đạo thánh đế là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc, tâm lắng dần từ thô đến tế) là có. Không chấp tứ tĩnh lự là chẳng có. Không chấp tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui người khác, buông xả bình đẳng) và tứ vô sắc định (bốn tầng định cao vượt khỏi mọi hình sắc: định Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ) là có. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là chẳng có.

 Không chấp tứ tĩnh lự là thường. Không chấp tứ tĩnh lự là vô thường. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là thường. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là vô thường.

 Không chấp tứ tĩnh lự là lạc. Không chấp tứ tĩnh lự là khổ. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là lạc. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là khổ.

 Không chấp tứ tĩnh lự là ngã. Không chấp tứ tĩnh lự là vô ngã. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là ngã. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là vô ngã.

 Không chấp tứ tĩnh lự là tịch tĩnh. Không chấp tứ tĩnh lự là chẳng tịch tĩnh. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là tịch tĩnh. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp tứ tĩnh lự là rỗng không. Không chấp tứ tĩnh lự là chẳng rỗng không. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là rỗng không. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là chẳng rỗng không.

 Không chấp tứ tĩnh lự là vô tướng. Không chấp tứ tĩnh lự là hữu tướng. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là vô tướng. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là hữu tướng.

 Không chấp tứ tĩnh lự là vô nguyện. Không chấp tứ tĩnh lự là hữu nguyện. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là vô nguyện. Không chấp tứ vô lượng, tứ vô sắc định là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp lìa bỏ sự tham đắm vào ba cõi) là có. Không chấp bát giải thoát là chẳng có. Không chấp bát thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng các cảnh sắc để dứt lòng tham), cửu thứ đệ định (chín tầng định nhập nối tiếp theo thứ tự: bốn tầng thiền, bốn tầng định vô sắc và định diệt hết cảm thọ, tri giác), thập biến xứ (mười phép quán một thứ — đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức — trùm khắp mọi nơi) là có. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là chẳng có.

 Không chấp bát giải thoát là thường. Không chấp bát giải thoát là vô thường. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là thường. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là vô thường.

 Không chấp bát giải thoát là lạc. Không chấp bát giải thoát là khổ. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là lạc. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là khổ.

 Không chấp bát giải thoát là ngã. Không chấp bát giải thoát là vô ngã. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là ngã. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là vô ngã.

 Không chấp bát giải thoát là tịch tĩnh. Không chấp bát giải thoát là chẳng tịch tĩnh. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là tịch tĩnh. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp bát giải thoát là rỗng không. Không chấp bát giải thoát là chẳng rỗng không. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là rỗng không. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là chẳng rỗng không.

 Không chấp bát giải thoát là vô tướng. Không chấp bát giải thoát là hữu tướng. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là vô tướng. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là hữu tướng.

 Không chấp bát giải thoát là vô nguyện. Không chấp bát giải thoát là hữu nguyện. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là vô nguyện. Không chấp bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp Không giải thoát môn (cửa ngõ đưa đến giải thoát nhờ quán mọi pháp đều rỗng không) là có. Không chấp Không giải thoát môn là chẳng có. Không chấp Vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp không có hình tướng để nắm bắt) và Vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, tạo tác điều gì) là có. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là chẳng có.

 Không chấp Không giải thoát môn là thường. Không chấp Không giải thoát môn là vô thường. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là thường. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là vô thường.

 Không chấp Không giải thoát môn là lạc. Không chấp Không giải thoát môn là khổ. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là lạc. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là khổ.

 Không chấp Không giải thoát môn là ngã. Không chấp Không giải thoát môn là vô ngã. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là ngã. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là vô ngã.

 Không chấp Không giải thoát môn là tịch tĩnh. Không chấp Không giải thoát môn là chẳng tịch tĩnh. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là tịch tĩnh. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp Không giải thoát môn là rỗng không. Không chấp Không giải thoát môn là chẳng rỗng không. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là rỗng không. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là chẳng rỗng không.

 Không chấp Không giải thoát môn là vô tướng. Không chấp Không giải thoát môn là hữu tướng. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là vô tướng. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là hữu tướng.

 Không chấp Không giải thoát môn là vô nguyện. Không chấp Không giải thoát môn là hữu nguyện. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là vô nguyện. Không chấp Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn mọi điều thiện, mọi lời dạy, không để mất) là có. Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là chẳng có. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa (thiền định: tâm chuyên chú vào một đối tượng, không tán loạn) là có. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là chẳng có.

 Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là thường. Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là vô thường. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là thường. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là vô thường.

 Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là lạc. Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là khổ. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là lạc. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là khổ.

 Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là ngã. Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là vô ngã. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là ngã. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là vô ngã.

 Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là tịch tĩnh. Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là chẳng tịch tĩnh. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là tịch tĩnh. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là rỗng không. Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là chẳng rỗng không. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là rỗng không. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là chẳng rỗng không.

 Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là vô tướng. Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là hữu tướng. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là vô tướng. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là hữu tướng.

 Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là vô nguyện. Không chấp tất cả pháp môn đà-la-ni là hữu nguyện. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là vô nguyện. Không chấp tất cả pháp môn tam-ma-địa là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp Cực hỷ địa (giai vị thứ nhất trong mười giai vị tu chứng của Bồ-tát: vui mừng tột bậc khi lần đầu thấy rõ chân lý) là có. Không chấp Cực hỷ địa là chẳng có.

 Không chấp Ly cấu địa (giai vị lìa sạch nhơ bẩn của phạm giới), Phát quang địa (giai vị phát ra ánh sáng trí tuệ), Diệm tuệ địa (giai vị trí tuệ rực cháy như lửa đốt phiền não), Cực nan thắng địa (giai vị vượt qua được điều rất khó vượt), Hiện tiền địa (giai vị trí tuệ hiện bày rõ ràng trước mắt), Viễn hành địa (giai vị đi xa, vượt khỏi cảnh giới thông thường), Bất động địa (giai vị tâm không còn lay động), Thiện tuệ địa (giai vị trí tuệ khéo léo, thuyết pháp không ngại), Pháp vân địa (giai vị giáo pháp như mây lớn che khắp, tưới nhuần chúng sinh) là có. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là chẳng có.

 Không chấp Cực hỷ địa là thường. Không chấp Cực hỷ địa là vô thường. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là thường. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là vô thường.

 Không chấp Cực hỷ địa là lạc. Không chấp Cực hỷ địa là khổ. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là lạc. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là khổ.

 Không chấp Cực hỷ địa là ngã. Không chấp Cực hỷ địa là vô ngã. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là ngã. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là vô ngã.

 Không chấp Cực hỷ địa là tịch tĩnh. Không chấp Cực hỷ địa là chẳng tịch tĩnh. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là tịch tĩnh. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp Cực hỷ địa là rỗng không. Không chấp Cực hỷ địa là chẳng rỗng không. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là rỗng không. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là chẳng rỗng không.

 Không chấp Cực hỷ địa là vô tướng. Không chấp Cực hỷ địa là hữu tướng. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là vô tướng. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là hữu tướng.

 Không chấp Cực hỷ địa là vô nguyện. Không chấp Cực hỷ địa là hữu nguyện. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là vô nguyện. Không chấp Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời thấy xa không ngăn ngại, mắt tuệ thấy lẽ rỗng không, mắt pháp thấy rõ mọi pháp môn độ người, mắt Phật thấy biết trọn vẹn tất cả) là có. Không chấp ngũ nhãn là chẳng có. Không chấp lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa đi lại tự tại, thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết đời trước, dứt sạch phiền não) là có. Không chấp lục thần thông là chẳng có.

 Không chấp ngũ nhãn là thường. Không chấp ngũ nhãn là vô thường. Không chấp lục thần thông là thường. Không chấp lục thần thông là vô thường.

 Không chấp ngũ nhãn là lạc. Không chấp ngũ nhãn là khổ. Không chấp lục thần thông là lạc. Không chấp lục thần thông là khổ.

 Không chấp ngũ nhãn là ngã. Không chấp ngũ nhãn là vô ngã. Không chấp lục thần thông là ngã. Không chấp lục thần thông là vô ngã.

 Không chấp ngũ nhãn là tịch tĩnh. Không chấp ngũ nhãn là chẳng tịch tĩnh. Không chấp lục thần thông là tịch tĩnh. Không chấp lục thần thông là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp ngũ nhãn là rỗng không. Không chấp ngũ nhãn là chẳng rỗng không. Không chấp lục thần thông là rỗng không. Không chấp lục thần thông là chẳng rỗng không.

 Không chấp ngũ nhãn là vô tướng. Không chấp ngũ nhãn là hữu tướng. Không chấp lục thần thông là vô tướng. Không chấp lục thần thông là hữu tướng.

 Không chấp ngũ nhãn là vô nguyện. Không chấp ngũ nhãn là hữu nguyện. Không chấp lục thần thông là vô nguyện. Không chấp lục thần thông là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lẽ và không hợp lẽ, biết rõ nghiệp và quả báo của chúng sinh…) là có. Không chấp mười lực của Phật là chẳng có.

 Không chấp tứ vô sở úy (bốn điều hoàn toàn không sợ hãi của Phật khi giảng dạy giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn trí hiểu biết và diễn đạt thông suốt không ngăn ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn ngữ, về biện luận), đại từ (lòng thương lớn, ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả lớn, đối xử bình đẳng không thiên vị), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) là có. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là chẳng có.

 Không chấp mười lực của Phật là thường. Không chấp mười lực của Phật là vô thường. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là thường. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là vô thường.

 Không chấp mười lực của Phật là lạc. Không chấp mười lực của Phật là khổ. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là lạc. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là khổ.

 Không chấp mười lực của Phật là ngã. Không chấp mười lực của Phật là vô ngã. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là ngã. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là vô ngã.

 Không chấp mười lực của Phật là tịch tĩnh. Không chấp mười lực của Phật là chẳng tịch tĩnh. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là tịch tĩnh. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp mười lực của Phật là rỗng không. Không chấp mười lực của Phật là chẳng rỗng không. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là rỗng không. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là chẳng rỗng không.

 Không chấp mười lực của Phật là vô tướng. Không chấp mười lực của Phật là hữu tướng. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là vô tướng. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là hữu tướng.

 Không chấp mười lực của Phật là vô nguyện. Không chấp mười lực của Phật là hữu nguyện. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là vô nguyện. Không chấp tứ vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ (ba mươi hai đặc điểm nổi bật, tốt đẹp trên thân của bậc đại nhân như Phật) là có. Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là chẳng có. Không chấp tám mươi tùy hảo (tám mươi vẻ đẹp nhỏ đi kèm theo các tướng chính) là có. Không chấp tám mươi tùy hảo là chẳng có.

 Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là thường. Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là vô thường. Không chấp tám mươi tùy hảo là thường. Không chấp tám mươi tùy hảo là vô thường.

 Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là lạc. Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là khổ. Không chấp tám mươi tùy hảo là lạc. Không chấp tám mươi tùy hảo là khổ.

 Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là ngã. Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là vô ngã. Không chấp tám mươi tùy hảo là ngã. Không chấp tám mươi tùy hảo là vô ngã.

 Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là tịch tĩnh. Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là chẳng tịch tĩnh. Không chấp tám mươi tùy hảo là tịch tĩnh. Không chấp tám mươi tùy hảo là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là rỗng không. Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là chẳng rỗng không. Không chấp tám mươi tùy hảo là rỗng không. Không chấp tám mươi tùy hảo là chẳng rỗng không.

 Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là vô tướng. Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là hữu tướng. Không chấp tám mươi tùy hảo là vô tướng. Không chấp tám mươi tùy hảo là hữu tướng.

 Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là vô nguyện. Không chấp ba mươi hai tướng đại sĩ là hữu nguyện. Không chấp tám mươi tùy hảo là vô nguyện. Không chấp tám mươi tùy hảo là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp pháp không quên mất (phẩm chất luôn ghi nhớ rõ ràng, không bao giờ quên sót điều cần nhớ) là có. Không chấp pháp không quên mất là chẳng có. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả (tâm lúc nào cũng bình thản, buông xả, không dính mắc) là có. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là chẳng có.

 Không chấp pháp không quên mất là thường. Không chấp pháp không quên mất là vô thường. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là thường. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là vô thường.

 Không chấp pháp không quên mất là lạc. Không chấp pháp không quên mất là khổ. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là lạc. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là khổ.

 Không chấp pháp không quên mất là ngã. Không chấp pháp không quên mất là vô ngã. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là ngã. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là vô ngã.

 Không chấp pháp không quên mất là tịch tĩnh. Không chấp pháp không quên mất là chẳng tịch tĩnh. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là tịch tĩnh. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp pháp không quên mất là rỗng không. Không chấp pháp không quên mất là chẳng rỗng không. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là rỗng không. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là chẳng rỗng không.

 Không chấp pháp không quên mất là vô tướng. Không chấp pháp không quên mất là hữu tướng. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là vô tướng. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là hữu tướng.

 Không chấp pháp không quên mất là vô nguyện. Không chấp pháp không quên mất là hữu nguyện. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là vô nguyện. Không chấp tính luôn an trụ trong buông xả là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp nhất thiết trí (trí biết một cách tổng quát rằng mọi pháp đều rỗng không) là có. Không chấp nhất thiết trí là chẳng có. Không chấp đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi mặt, mọi chi tiết của tất cả các pháp, tức trí tuệ của Phật) là có. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là chẳng có.

 Không chấp nhất thiết trí là thường. Không chấp nhất thiết trí là vô thường. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là thường. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là vô thường.

 Không chấp nhất thiết trí là lạc. Không chấp nhất thiết trí là khổ. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là lạc. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là khổ.

 Không chấp nhất thiết trí là ngã. Không chấp nhất thiết trí là vô ngã. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là ngã. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là vô ngã.

 Không chấp nhất thiết trí là tịch tĩnh. Không chấp nhất thiết trí là chẳng tịch tĩnh. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là tịch tĩnh. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp nhất thiết trí là rỗng không. Không chấp nhất thiết trí là chẳng rỗng không. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là rỗng không. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là chẳng rỗng không.

 Không chấp nhất thiết trí là vô tướng. Không chấp nhất thiết trí là hữu tướng. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là vô tướng. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là hữu tướng.

 Không chấp nhất thiết trí là vô nguyện. Không chấp nhất thiết trí là hữu nguyện. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là vô nguyện. Không chấp đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên, mới bước vào dòng thánh) là có. Không chấp quả Dự lưu là chẳng có. Không chấp quả Nhất lai (quả vị chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), quả Bất hoàn (quả vị không còn trở lại cõi Dục), quả A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng đệ tử nghe pháp, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) và Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác — người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên) là có. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là chẳng có.

 Không chấp quả Dự lưu là thường. Không chấp quả Dự lưu là vô thường. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là thường. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là vô thường.

 Không chấp quả Dự lưu là lạc. Không chấp quả Dự lưu là khổ. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là lạc. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là khổ.

 Không chấp quả Dự lưu là ngã. Không chấp quả Dự lưu là vô ngã. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là ngã. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là vô ngã.

 Không chấp quả Dự lưu là tịch tĩnh. Không chấp quả Dự lưu là chẳng tịch tĩnh. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là tịch tĩnh. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp quả Dự lưu là rỗng không. Không chấp quả Dự lưu là chẳng rỗng không. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là rỗng không. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là chẳng rỗng không.

 Không chấp quả Dự lưu là vô tướng. Không chấp quả Dự lưu là hữu tướng. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là vô tướng. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là hữu tướng.

 Không chấp quả Dự lưu là vô nguyện. Không chấp quả Dự lưu là hữu nguyện. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là vô nguyện. Không chấp quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là có. Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là chẳng có. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn không gì sánh bằng) của chư Phật là có. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là chẳng có.

 Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là thường. Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là vô thường. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là thường. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là vô thường.

 Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là lạc. Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là khổ. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là lạc. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là khổ.

 Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là ngã. Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là vô ngã. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là ngã. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là vô ngã.

 Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là tịch tĩnh. Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là chẳng tịch tĩnh. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là tịch tĩnh. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là chẳng tịch tĩnh.

 Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là rỗng không. Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là chẳng rỗng không. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là rỗng không. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là chẳng rỗng không.

 Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là vô tướng. Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là hữu tướng. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là vô tướng. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là hữu tướng.

 Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là vô nguyện. Không chấp tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là hữu nguyện. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là vô nguyện. Không chấp vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật là hữu nguyện.

 Này Xá-lợi-tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Này Xá-lợi-tử! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa không khởi ý nghĩ rằng: "Ta thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa." Không khởi ý nghĩ rằng: "Ta không thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa." Không khởi ý nghĩ rằng: "Ta vừa thực hành vừa không thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa." Không khởi ý nghĩ rằng: "Ta chẳng phải thực hành, cũng chẳng phải không thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa." Này Xá-lợi-tử! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, vì tương ưng với những pháp như thế, nên phải nói là tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ sáu.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bảy.

 Tam tạng Pháp sư (danh hiệu tôn xưng vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video