Thiên 706 — Hội 4 · Phẩm 13 Bất khả tư nghị

 Phần thứ tư, phẩm thứ mười ba: Phẩm "Không thể nghĩ bàn v.v."

 Khi ấy cụ thọ (bậc đáng kính, cách gọi tôn xưng một vị tu hành) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật) bèn thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa người sang bờ giác ngộ, thấu suốt bản tính trống rỗng của mọi sự vật) rất sâu xa vì việc lớn mà xuất hiện ở thế gian, vì việc không thể nghĩ bàn mà xuất hiện ở thế gian, vì việc không thể cân lường mà xuất hiện ở thế gian, vì việc không có số lượng mà xuất hiện ở thế gian, vì việc không gì sánh bằng mà xuất hiện ở thế gian." Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Thiện Hiện, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa vì việc lớn mà xuất hiện ở thế gian? Nghĩa là các Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc đến từ chân lý như thật; Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường; Chính Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính và trọn khắp) đều lấy việc cứu vớt tất cả hữu tình (chúng sinh, những loài có tình thức), không lúc nào tạm bỏ, làm việc lớn; Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa vì việc ấy mà xuất hiện ở thế gian. Thiện Hiện, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa vì việc không thể nghĩ bàn, việc không thể cân lường, việc không có số lượng, việc không gì sánh bằng mà xuất hiện ở thế gian? Nghĩa là Phật tính (bản tính thành Phật), Như Lai tính (bản tính của Như Lai), tự nhiên giác tính (tính tự mình giác ngộ, không cần thầy dạy), nhất thiết trí tính (tính của trí tuệ biết trọn vẹn tất cả) của các Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác đều không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng; Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa vì việc ấy mà xuất hiện ở thế gian."

 Khi ấy Thiện Hiện lại thưa với Phật: "Chỉ có Phật tính, Như Lai tính, tự nhiên giác tính, nhất thiết trí tính của Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác là không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng; hay sắc, thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn, năm nhóm hợp thành con người và thế gian: sắc là phần vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình ảnh, hành là các hoạt động tạo tác của tâm, thức là sự phân biệt nhận biết) cho đến tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) cũng không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng?" Phật bảo Thiện Hiện: "Không chỉ Phật tính, Như Lai tính, tự nhiên giác tính, nhất thiết trí tính của Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác là không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng; sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến tất cả các pháp cũng không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng. Vì sao vậy? Vì trong tính chân thật của tất cả các pháp, tâm và tâm sở (tâm là cái biết chủ yếu; tâm sở là các trạng thái, tác dụng đi kèm theo tâm) đều không thể nắm được. Thiện Hiện nên biết, tất cả sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả các pháp đều không thể đặt bày, gọi tên, nên không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng. Vì sao vậy? Vì các pháp ấy không có tự tính (bản chất riêng tự tồn tại), vì không thể nắm được, vì tự tính trống rỗng. Lại nữa, Thiện Hiện, tất cả sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả các pháp đều không thể nắm được, nên không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng. Vì sao vậy? Vì các pháp ấy không có hạn lượng, vì không có gì cả, vì tự tính trống rỗng. Lại nữa, Thiện Hiện, tất cả sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả các pháp đều không có hạn lượng, nên không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng."

 Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa với Phật: "Vì nhân duyên gì mà tất cả sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả các pháp đều không có hạn lượng?" Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Hư không có tâm và tâm sở nào có thể đo lường được không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không thể." Phật bảo Thiện Hiện: "Tất cả sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả các pháp cũng như vậy; vì tự tính trống rỗng nên tâm và tâm sở không thể đo lường được. Do nhân duyên ấy, tất cả sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả các pháp vì không có hạn lượng nên đều không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng. Thiện Hiện nên biết, vì tất cả các pháp đều không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng, nên Phật pháp, pháp của Như Lai, pháp tự nhiên giác ngộ, pháp của trí tuệ biết tất cả nơi tất cả các Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác cũng không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng. Thiện Hiện nên biết, các pháp ấy đều không thể nghĩ bàn, vì sự nghĩ bàn đã dứt; không thể cân lường, vì sự cân lường đã dứt; không có số lượng, vì sự đếm lường đã dứt; không gì sánh bằng, vì sự so sánh đã dứt. Thiện Hiện nên biết, các pháp ấy đều không thể nghĩ bàn, vì vượt qua sự nghĩ bàn; không thể cân lường, vì vượt qua sự cân lường; không có số lượng, vì vượt qua sự đếm lường; không gì sánh bằng, vì vượt qua sự so sánh. Thiện Hiện nên biết, những từ 'không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng' chỉ là những lời gọi thêm vào, hoàn toàn không có gì chân thật. Thiện Hiện nên biết, 'không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng' đều như hư không, hoàn toàn không có gì cả. Do nhân duyên ấy, Phật pháp, pháp của Như Lai, pháp tự nhiên giác ngộ, pháp của trí tuệ biết tất cả nơi tất cả các Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác đều không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng; vì hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, mục đích là dứt phiền não cho riêng mình), Độc giác (người tự giác ngộ một mình nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy), cùng chư thiên, loài người, a-tố-lạc (tức A-tu-la, loài thần có phước lớn nhưng hay ganh ghét, đánh nhau với chư thiên) v.v. trong thế gian, đều không thể nghĩ bàn, cân lường, đếm lường, so sánh các pháp ấy."

 Khi Phật nói về những pháp không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có số lượng, không gì sánh bằng như thế, trong đại chúng có năm trăm bí-sô (tức tỳ-kheo, tu sĩ nam xuất gia) và hai nghìn bí-sô-ni (tức tỳ-kheo-ni, tu sĩ nữ xuất gia) không còn nhận lấy các lậu (phiền não rỉ chảy, khiến trôi lăn trong sinh tử), tâm được giải thoát. Lại có sáu mươi ô-ba-sách-ca (tức ưu-bà-tắc, nam cư sĩ tu tại gia) và ba mươi ô-ba-tư-ca (tức ưu-bà-di, nữ cư sĩ tu tại gia) đối với các pháp xa lìa bụi trần, cấu bẩn, sinh ra pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trong sạch thấy rõ chân lý, tức là chứng quả thánh đầu tiên). Lại có hai vạn Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu lâu, công đức lớn) đắc vô sinh pháp nhẫn (sự nhận biết vững chắc, an nhiên rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Thế Tôn thọ ký (lời Phật báo trước về quả vị sẽ đạt) cho họ rằng trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài) sẽ được nhận lời thọ ký bất thoái chuyển (không còn thối lui) về vô thượng chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn khắp của Phật). Còn các ô-ba-sách-ca, ô-ba-tư-ca nói ở trên, những người đối với các pháp xa lìa bụi trần, cấu bẩn, sinh ra pháp nhãn thanh tịnh, Phật cũng thọ ký cho họ rằng không bao lâu nữa sẽ chứng được sự dứt sạch vĩnh viễn các lậu, đạt tâm giải thoát và tuệ giải thoát (tâm thoát khỏi trói buộc của tham ái, trí tuệ thoát khỏi trói buộc của vô minh).

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm bốn mươi bảy (hết).

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm bốn mươi tám.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu (lệnh vua) dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video