Thiên 709 — Hội 4 · Phẩm 16 Chân như · phần 1

 Phần thứ tư, phẩm "Chân như", phẩm thứ mười sáu, đoạn một.

 Bấy giờ cụ thọ (cách gọi tôn kính một vị tu sĩ có đức hạnh) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh Không) bạch Phật: "Thưa Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được cả thế gian kính trọng), pháp Phật nói nhiệm mầu sâu xa, đối với tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều thuận theo được mà không bị ngăn ngại. Pháp Phật nói có tướng không ngăn ngại, giống như hư không, hoàn toàn không có dấu vết. Pháp Phật nói không có tướng đối đãi, vì không có cái thứ hai. Pháp Phật nói không có gì sánh bằng, vì không có gì đối địch. Pháp Phật nói hoàn toàn không có dấu vết, vì không sinh không diệt. Pháp Phật nói hoàn toàn không sinh không diệt, vì mọi sự sinh diệt đều không thể nắm bắt được. Pháp Phật nói hoàn toàn không có lối mòn, vì mọi lối mòn đều không thể nắm bắt được. Pháp Phật nói hoàn toàn không có hý luận (lời bàn suông, phân biệt vô ích), vì sự phân biệt và lời nói đều không thể nắm bắt được." Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói."

 Bấy giờ các thiên tử cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn dục lạc) và cõi Sắc (cõi trời đã lìa dục lạc nhưng còn thân hình vi tế) bạch Phật: "Đại đức Thiện Hiện là con Phật chân chính, sinh ra theo Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như). Vì sao vậy? Vì những pháp mà đại đức Thiện Hiện giảng nói đều tương ứng với tánh Không."

 Bấy giờ Thiện Hiện bảo các thiên tử cõi Dục và cõi Sắc: "Các ông nói ta là con Phật chân chính, sinh ra theo Như Lai. Thế nào là Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai? Nghĩa là sinh theo Chân như (thể tánh chân thật, như như không thay đổi của mọi sự vật) của Như Lai, vì mọi pháp có sinh đều không thể nắm bắt được. Vì sao vậy? Chân như của Như Lai không đến không đi, bản tánh không sinh; Chân như của Thiện Hiện cũng không đến không đi, bản tánh không sinh; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai.

 Chân như của Như Lai chính là Chân như của tất cả các pháp; Chân như của tất cả các pháp chính là Chân như của Như Lai. Chân như ấy không có tánh Chân như, cũng không có tánh chẳng phải Chân như. Chân như của Thiện Hiện cũng như vậy; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai. Chân như của Như Lai lấy sự thường còn làm tướng; Chân như của Thiện Hiện cũng như vậy; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai. Chân như của Như Lai không biến đổi, không phân biệt, lưu chuyển khắp các pháp; Chân như của Thiện Hiện cũng như vậy; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai.

 Chân như của Như Lai không có gì vướng ngại; Chân như của tất cả các pháp cũng không có gì vướng ngại. Dù là Chân như của Như Lai, dù là Chân như của tất cả các pháp, đều cùng một Chân như, không hai, không khác, không tạo, không làm. Chân như ấy luôn là tướng Chân như, không lúc nào chẳng phải tướng Chân như; vì luôn là tướng Chân như, không lúc nào chẳng phải tướng Chân như, nên không hai không khác. Chân như của Thiện Hiện cũng như vậy; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai.

 Chân như của Như Lai đối với tất cả các pháp không nhớ nghĩ, không phân biệt; Chân như của Thiện Hiện cũng như vậy; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai. Chân như của Như Lai không có sự sai khác, không thể nắm bắt được; Chân như của Thiện Hiện cũng như vậy; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai. Chân như của Như Lai không lìa Chân như của tất cả các pháp; Chân như của tất cả các pháp không lìa Chân như của Như Lai. Chân như ấy luôn là tướng Chân như, không lúc nào chẳng phải tướng Chân như. Chân như của Thiện Hiện cũng như vậy; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai. Tuy nói là sinh theo, nhưng không có gì được sinh theo, vì Chân như của Thiện Hiện không khác với Phật.

 Chân như của Như Lai chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai, chẳng phải hiện tại; Chân như của tất cả các pháp cũng chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai, chẳng phải hiện tại. Chân như của Thiện Hiện cũng như vậy; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai. Chân như của Thiện Hiện theo Chân như của Như Lai; Chân như của Như Lai theo Chân như của quá khứ, Chân như của quá khứ theo Chân như của Như Lai; Chân như của Như Lai theo Chân như của vị lai, Chân như của vị lai theo Chân như của Như Lai; Chân như của Như Lai theo Chân như của hiện tại, Chân như của hiện tại theo Chân như của Như Lai; Chân như của Như Lai theo Chân như của ba đời, Chân như của ba đời theo Chân như của Như Lai. Chân như của ba đời và Chân như của Như Lai không hai không khác; Chân như của tất cả các pháp và Chân như của Thiện Hiện cũng không hai không khác; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai.

 Chân như của hạnh mà tất cả các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) tu chính là Chân như của Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của Phật) nơi chư Phật. Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát nhờ Chân như mà chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, được gọi là Như Lai, Ứng (bậc đáng được cúng dường), Chánh đẳng giác (bậc giác ngộ chân chánh trọn vẹn). Ta đối với Chân như của các pháp như thế hết lòng tin hiểu, vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai."

 Khi nói về tướng Chân như như thế, cõi tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một tỉ thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một đức Phật) này chấn động theo sáu cách, giống hệt như lúc Phật chứng được Vô thượng Chánh đẳng Đại Bồ-đề, không có gì khác; vì thế nói Thiện Hiện sinh ra theo Như Lai.

 "Này các thiên tử, nên biết: ta, Thiện Hiện, không phải do sắc (hình chất vật chất, thân thể — phần thứ nhất trong năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người) mà sinh ra theo Như Lai; không phải do thọ (cảm nhận khổ, vui), tưởng (nhận biết hình tướng, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết phân biệt) mà sinh ra theo Như Lai; không phải do quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc Thanh văn: vừa bước vào dòng thánh) mà sinh ra theo Như Lai; không phải do quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi người một lần), Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả cao nhất của bậc Thanh văn: đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) mà sinh ra theo Như Lai; không phải do Bồ-đề của Độc giác (người tự mình giác ngộ không cần thầy, nhưng không giáo hóa người khác) mà sinh ra theo Như Lai; không phải do Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật mà sinh ra theo Như Lai; mà chỉ do Chân như nên sinh ra theo Như Lai. Này các thiên tử, nên biết: ta, Thiện Hiện, không sinh theo sắc, không sinh theo thọ, tưởng, hành, thức, không sinh theo quả Dự lưu, không sinh theo quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, không sinh theo Bồ-đề của Độc giác, không sinh theo Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật; mà chỉ vì sinh theo Chân như, nên ta, Thiện Hiện, sinh ra theo Như Lai."

 Bấy giờ Xá-lợi Tử (đệ tử của Phật, bậc nhất về trí tuệ) bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, Chân như như thế thật sâu xa nhiệm mầu." Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói. Chân như như thế thật sâu xa nhiệm mầu."

 Khi nói về tướng Chân như như thế, ba trăm vị bí-sô (tỳ-kheo, tu sĩ nam xuất gia) dứt hẳn các lậu (phiền não khiến tâm rỉ chảy, trôi lăn trong sống chết), tâm được giải thoát, thành A-la-hán. Lại có năm trăm vị bí-sô-ni (tỳ-kheo-ni, tu sĩ nữ xuất gia) xa lìa bụi bặm, rời bỏ cấu nhơ, đối với các pháp được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt thấy rõ chân lý trong sạch, tức chứng được quả thánh đầu tiên). Năm nghìn thiên tử, nghiệp duyên đời trước đã chín muồi, cùng một lúc chứng được Vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên thấu suốt và chấp nhận rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Sáu mươi vị Bồ-tát không còn nhận các lậu, tâm được giải thoát (tức chứng quả A-la-hán, dừng lại ở quả vị của Thanh văn).

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử: "Sáu mươi vị Bồ-tát trong chúng hội này, trong quá khứ đã từng gần gũi cúng dường năm trăm đức Phật; tuy tu bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp ban cho người), tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng điều trái ý), tinh tấn (siêng năng không lười), tĩnh lự (thiền định, giữ tâm yên lặng chuyên chú), nhưng không nắm giữ phương tiện thiện xảo (sự khéo léo dùng phương cách thích hợp) của Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa sang bờ giác ngộ, thấy rõ mọi sự vật không có thực thể cố định) sâu xa, khởi lên ý tưởng phân biệt sai khác, tu những hạnh phân biệt sai khác, không vào được Chánh tánh ly sinh (địa vị chắc chắn trên đường thánh của Bồ-tát, lìa hẳn tính phàm phu). Cho nên hôm nay tuy được nghe pháp lớn, nhưng do sức của nhân duyên đời trước, họ không còn nhận các lậu, tâm được giải thoát. Vì thế, Xá-lợi Tử, các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tuy có đạo Bồ-tát gồm không, vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), vô nguyện (không có gì để mong cầu), nhưng nếu không nắm giữ phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa thì sẽ chứng Thật tế (bờ mé chân thật, tức vào Niết-bàn riêng mình), rơi vào địa vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chỉ để tự giải thoát) hoặc Độc giác.

 Xá-lợi Tử, ví như có con chim thân hình to lớn, rộng một trăm du-thiện-na (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi du-thiện-na khoảng mười mấy cây số), hoặc hai trăm cho đến năm trăm du-thiện-na; cánh lông chưa mọc đủ, hoặc đã già yếu mục nát. Con chim ấy từ cõi trời Ba mươi ba (cõi trời Đao-lợi, ở trên đỉnh núi Tu-di) lao mình xuống hướng về châu Thiệm-bộ (châu lục phía nam, nơi loài người ở). Giữa đường, nó chợt nghĩ: 'Bây giờ ta muốn trở lên cõi trời Ba mươi ba.' Ý ông nghĩ sao, con chim ấy có thể trở về cõi trời Ba mươi ba được không?" Xá-lợi Tử thưa: "Không thể, thưa Thế Tôn."

 Phật bảo Xá-lợi Tử: "Con chim ấy giữa đường có khi lại mong rằng: 'Khi đến châu Thiệm-bộ, mong cho thân ta không tổn thương, không đau đớn.' Ý ông nghĩ sao, điều con chim ấy mong có được toại nguyện không?" Xá-lợi Tử thưa: "Không thể, thưa Thế Tôn. Khi con chim ấy đến châu Thiệm-bộ này, thân nó chắc chắn bị tổn thương đau đớn, hoặc đến chết, hoặc gần chết. Vì sao? Vì thân con chim ấy to lớn, rơi từ chỗ xa xuống, mà cánh lông thì chưa mọc đủ hoặc đã già yếu mục nát."

 Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói. Có những thiện nam tử v.v. theo thừa Bồ-tát (con đường tu của Bồ-tát) cũng lại như thế. Tuy đã phát tâm cầu Vô thượng Chánh đẳng Giác, đã trải qua số đại kiếp (khoảng thời gian cực dài, trải qua sự thành và hoại của thế giới) nhiều như cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ; cát sông Hằng dùng để ví số nhiều không đếm được), siêng tu bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, cũng tu các cửa giải thoát không, vô tướng, vô nguyện, nhưng không nắm giữ phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, nên liền chứng Thật tế, rồi rơi vào địa vị Thanh văn hoặc Độc giác.

 Xá-lợi Tử, những thiện nam tử v.v. theo thừa Bồ-tát ấy, tuy nhớ nghĩ đến giới uẩn (khối công đức giữ giới), định uẩn (khối công đức thiền định), tuệ uẩn (khối công đức trí tuệ), giải thoát uẩn (khối công đức giải thoát) và giải thoát tri kiến uẩn (khối công đức thấy biết rằng mình đã giải thoát) của chư Phật Thế Tôn trong ba đời, nhưng tâm lại bám vào hình tướng, không biết, không thấy công đức chân thật của năm uẩn ấy nơi chư Phật Thế Tôn, chỉ nghe tiếng "không" rồi bám vào hình tướng mà chấp trước, đem hồi hướng (hướng công đức về) Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nên rơi vào địa vị Thanh văn hoặc Độc giác. Vì sao? Xá-lợi Tử, vì các vị Bồ-tát ấy không nắm giữ phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, nên tuy đem đủ thứ căn lành (những việc thiện làm gốc sinh ra quả tốt) đã tu hồi hướng về Bồ-đề mà không có sức lực."

 Lúc ấy Xá-lợi Tử bạch Phật: "Theo con hiểu ý nghĩa lời Phật dạy, nếu những thiện nam tử v.v. theo thừa Bồ-tát mà xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì tuy có đầy đủ vô lượng tư lương phước đức (vốn liếng phước lành làm hành trang trên đường tu), đối với Bồ-đề có khi được, có khi không được. Vì thế, chúng Bồ-tát Ma-ha-tát muốn đạt Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì nhất quyết không được xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa." Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm bốn mươi tám.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm bốn mươi chín.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video