Thiên 710 — Hội 4 · Phẩm 16 Chân như · phần 2

 Phần thứ tư, phẩm "Chân như", phẩm thứ mười sáu, đoạn hai.

 Bấy giờ các thiên tử cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn dục lạc) và cõi Sắc (cõi trời đã lìa dục lạc nhưng còn thân hình vi tế) cung kính chắp tay, cùng bạch Phật: "Thưa Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được cả thế gian kính trọng), Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa sang bờ giác ngộ, thấy rõ mọi sự vật không có thực thể cố định) thật sâu xa nhất, cực kỳ khó tin hiểu. Thưa Thế Tôn, Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của Phật) cũng sâu xa nhất, cực kỳ khó tin hiểu. Thưa Thế Tôn, Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề đã khó tin hiểu, lại khó chứng đắc."

 Bấy giờ Phật bảo các thiên tử: "Đúng vậy, đúng vậy, như các ông nói. Nếu có những hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có tri giác) mang trí tuệ xấu, tinh tấn (sự siêng năng) kém cỏi, thắng giải (sự tin hiểu vững chắc, quyết định) kém cỏi, không có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo dùng phương cách thích hợp), bị bạn xấu lôi kéo, thì đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa thật khó tin hiểu, đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng khó tin hiểu; vì thế Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề cũng khó chứng đắc."

 Bấy giờ Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh Không) bạch Phật: "Như Thế Tôn nói, Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật đã khó tin hiểu, lại khó chứng đắc. Vậy sao Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề lại cực kỳ khó tin hiểu và khó chứng đắc? Trong đó hoàn toàn không có ai chứng đắc cả. Vì sao? Vì tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) rốt ráo đều là không, trong cái không ấy không có pháp nào chứng được pháp khác. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả các pháp đều là không. Nếu vì muốn dứt hẳn pháp như thế mà nói pháp như thế, thì pháp này cũng là không. Vì nghĩa ấy, đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật, dù là người chứng, dù là pháp được chứng, dù là người biết, dù là pháp được biết, tất cả đều là không. Do nhân duyên ấy, con nghĩ rằng: Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật dễ tin hiểu, dễ chứng đắc, chứ không khó tin hiểu, không khó chứng đắc; vì tất cả các pháp không gì không là không, tin biết như thế thì liền chứng đắc."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Vì người tin hiểu và người chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật đều không thể nắm bắt được, nên nói là khó tin hiểu và khó chứng đắc. Vì Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật không phải có thật, nên nói là khó tin hiểu và khó chứng đắc. Vì Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật không có sự tích tụ, nên nói là khó tin hiểu và khó chứng đắc."

 Lúc ấy Xá-lợi Tử (đệ tử của Phật, bậc nhất về trí tuệ) nói với Thiện Hiện: "Chính vì tất cả các pháp rốt ráo là không, nên Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật cực kỳ khó tin hiểu, rất khó đạt được. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp đều không có tự tánh, đều như hư không. Ví như hư không không nghĩ rằng: 'Ta đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề sẽ sinh lòng tin hiểu và sẽ chứng đắc.' Các pháp cũng vậy, đều như hư không, hoàn toàn không có tự tánh. Vì thế Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề cực kỳ khó tin hiểu, rất khó chứng đắc. Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật dễ tin hiểu, dễ chứng đắc, thì đã không có chúng Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) nhiều như cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ; cát sông Hằng dùng để ví số nhiều không đếm được) phát tâm hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề rồi sau lại thối chuyển (thoái lui, bỏ dở đường tu). Vì thế biết rằng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề cực kỳ khó tin hiểu, rất khó chứng đắc."

 Lúc ấy cụ thọ (cách gọi tôn kính một vị tu sĩ có đức hạnh) Thiện Hiện hỏi Xá-lợi Tử: "Ý ông nghĩ sao, sắc (hình chất vật chất, thân thể — phần thứ nhất trong năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người) có thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, thọ (cảm nhận khổ, vui), tưởng (nhận biết hình tướng, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết phân biệt) có thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, ngoài sắc ra có pháp nào thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, ngoài thọ, tưởng, hành, thức ra có pháp nào thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 "Ý ông nghĩ sao, Chân như (thể tánh chân thật, như như không thay đổi của mọi sự vật) của sắc có thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, Chân như của thọ, tưởng, hành, thức có thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, ngoài Chân như của sắc ra có pháp nào thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, ngoài Chân như của thọ, tưởng, hành, thức ra có pháp nào thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 "Lại nữa, Xá-lợi Tử, ý ông nghĩ sao, sắc có chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, thọ, tưởng, hành, thức có chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, ngoài sắc ra có pháp nào chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, ngoài thọ, tưởng, hành, thức ra có pháp nào chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, Chân như của sắc có chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, Chân như của thọ, tưởng, hành, thức có chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, ngoài Chân như của sắc ra có pháp nào chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, ngoài Chân như của thọ, tưởng, hành, thức ra có pháp nào chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 "Lại nữa, Xá-lợi Tử, ý ông nghĩ sao, Chân như có thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, ngoài Chân như ra có pháp nào thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Lại nữa, Xá-lợi Tử, ý ông nghĩ sao, Chân như có chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Ý ông nghĩ sao, ngoài Chân như ra có pháp nào chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 "Lại nữa, Xá-lợi Tử, ý ông nghĩ sao, có pháp nào chẳng phải chính là sắc v.v., chẳng phải lìa sắc v.v., chẳng phải chính là Chân như, chẳng phải lìa Chân như, mà thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." — "Lại nữa, Xá-lợi Tử, ý ông nghĩ sao, có pháp nào chẳng phải chính là sắc v.v., chẳng phải lìa sắc v.v., chẳng phải chính là Chân như, chẳng phải lìa Chân như, mà chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Lúc ấy cụ thọ Thiện Hiện nói với Xá-lợi Tử: "Nếu tất cả các pháp, xét theo sự thật và theo chỗ an trú chân thật, đều hoàn toàn không có gì, đều không thể nắm bắt được, thì nói pháp nào có thể thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề?"

 Lúc ấy Xá-lợi Tử nói với Thiện Hiện: "Như nhân giả nói, trong Vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên thấu suốt và chấp nhận rằng các pháp vốn không sinh không diệt) hoàn toàn không có pháp nào, cũng không có Bồ-tát nào, để có thể nói là thối chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu vậy, cớ sao Phật nói có ba hạng bổ-đặc-già-la (con người, cá thể) theo thừa Bồ-tát (con đường tu của Bồ-tát)? Lẽ ra chỉ nên nói một hạng. Lại theo lời nhân giả, lẽ ra không có sự sai khác giữa Bồ-tát của ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát), mà chỉ nên có một thừa Chánh đẳng giác (con đường đi thẳng đến quả Phật)."

 Lúc ấy Mãn Từ Tử (tức Phú-lâu-na, đệ tử của Phật, bậc nhất về thuyết pháp) nói với cụ thọ Xá-lợi Tử: "Nên hỏi Thiện Hiện trước xem ông ấy có chấp nhận có một thừa Bồ-tát hay không, rồi sau mới có thể vặn hỏi rằng lẽ ra không có sự thiết lập sai khác ba thừa, chỉ nên có một thừa Chánh đẳng giác."

 Lúc ấy Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện: "Ông có chấp nhận có một thừa Bồ-tát không?" Thiện Hiện đáp: "Ý ông nghĩ sao, trong Chân như có sự sai khác của ba thừa không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện. Trong Chân như còn không có ba tướng có thể nắm bắt, huống gì trong đó lại có ba thừa khác nhau." — "Ý ông nghĩ sao, trong Chân như có một thừa có thể nắm bắt được không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện. Trong Chân như còn không có một tướng có thể nắm bắt, huống gì trong đó lại có một thừa." — "Ý ông nghĩ sao, trong Chân như có thấy một pháp, một Bồ-tát nào không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Lúc ấy cụ thọ Thiện Hiện nói với Xá-lợi Tử: "Nếu tất cả các pháp, xét theo sự thật và theo chỗ an trú chân thật, đều hoàn toàn không có gì, đều không thể nắm bắt được, Bồ-tát cũng vậy, thì sao tôn giả lại có thể nghĩ rằng: 'Đây là Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chỉ để tự giải thoát), đây là Độc giác (người tự mình giác ngộ không cần thầy, nhưng không giáo hóa người khác), đây là Bồ-tát; như thế là ba, như thế là một'? Xá-lợi Tử, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát) đối với tất cả các pháp hoàn toàn không nắm được gì, đối với Chân như của các pháp cũng không nắm được gì, đối với các Bồ-tát cũng không nắm được gì, đối với các Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) cũng không nắm được gì, thì nên biết đó là Bồ-tát chân thật. Xá-lợi Tử, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát nghe nói Chân như có tướng không sai khác mà không kinh hãi, không sợ, không chìm đắm, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy sẽ mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, và trong khoảng thời gian ấy chắc chắn không thối chuyển."

 Bấy giờ Thế Tôn khen Thiện Hiện: "Lành thay, lành thay! Nay ông có thể vì các Bồ-tát mà khéo nói điều cốt yếu của pháp. Những gì ông nói đều là nhờ sức uy thần của Như Lai. Thiện Hiện nên biết, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đối với tướng không thể nắm bắt của Chân như các pháp mà hết lòng tin hiểu, biết tất cả các pháp có tướng không sai khác, nghe nói tướng không thể nắm bắt của Chân như các pháp như thế mà không kinh hãi, không sợ, không chìm đắm, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy sẽ mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề."

 Lúc ấy Xá-lợi Tử bạch Phật: "Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu pháp này thì sẽ mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Giác chăng?" Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu pháp này thì sẽ mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, không rơi vào các địa vị Thanh văn, Độc giác v.v."

 Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật: "Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát muốn mau chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà mình mong cầu, thì nên an trú thế nào, nên học thế nào?" Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát muốn mau chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà mình mong cầu, thì đối với các chúng sinh nên an trú một cách bình đẳng; đối với các chúng sinh nên khởi tâm bình đẳng, tâm từ (mong cho người được vui), tâm bi (mong cứu người khỏi khổ), tâm hỷ (vui mừng trước điều tốt lành của người), tâm xả (buông bỏ, không thiên vị, không vướng mắc), tâm làm lợi ích, tâm đem lại an vui, tâm hiền hòa mềm mỏng, tâm cung kính, tâm không làm tổn thương, tâm không làm hại, tâm ngay thẳng chất phác, tâm như cha, tâm như mẹ, tâm như anh em, tâm như chị em, tâm làm chỗ nương tựa; và cũng nên dùng tâm ấy mà nói năng với họ. Thiện Hiện nên biết, nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát muốn mau chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà mình mong cầu, thì đối với các chúng sinh nên an trú như thế, nên học như thế."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video