Hội thứ tư, phẩm thứ mười bảy: Phẩm "Dấu hiệu của bậc không thoái lui" (Bất thoái tướng).
Lúc bấy giờ, Thiện Hiện (tức tôn giả Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lẽ "không") lại bạch Phật rằng: "Chúng con phải dựa vào những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu nào để biết đó là vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) bất thoái chuyển (đã vững chắc, không bao giờ còn thoái lui khỏi con đường thành Phật)?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể biết đúng như thật về địa vị dị sinh (phàm phu, người chưa thấy chân lý), địa vị Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), địa vị Độc giác (người tự mình giác ngộ vào thời không có Phật, cũng chỉ cầu giải thoát riêng), địa vị Bồ-tát và địa vị Như Lai (tức Phật); các địa vị ấy tuy nói là khác nhau, nhưng trong chân như (thể tánh chân thật, xưa nay như vậy không đổi của mọi pháp) của các pháp thì không biến đổi, không phân biệt, đều không phải hai, không chia làm hai phần. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy thật sự đã thấu nhập chân như của các pháp, cũng thật sự an trụ nơi chân như của các pháp, mà không có gì phân biệt, vì lấy vô sở đắc (không có gì để nắm bắt, không chấp vào chỗ đạt được) làm phương tiện.
Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã thật sự thấu nhập chân như của các pháp, nên tuy nghe nói chân như với tất cả các pháp không hai, không khác, mà không ngờ vực, không vướng mắc. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã thật sự an trụ nơi chân như của các pháp, nên sau khi ra khỏi chân như, tuy nghe các pháp có đủ loại tướng trạng khác nhau, mà trong đó không chấp trước, cũng không ngờ vực, vướng mắc. Vị ấy không nghĩ rằng: 'Việc này đúng như thật, việc kia không đúng như thật'; tuy không có ý nghĩ ấy, mà vẫn biết các pháp đúng như thật.
Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không bao giờ nói năng khinh suất; điều gì nói ra cũng đem lại ý nghĩa và lợi ích chân chánh; nếu không có ý nghĩa, lợi ích thì không bao giờ nói. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không bao giờ soi xét chỗ tốt xấu, hay dở của người khác, mà thương xót bình đẳng, vì họ nói pháp. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, bình đẳng khắp cùng, tức quả vị Phật).
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển không bao giờ thích ngắm nhìn hình tướng hay nghe lời lẽ của những sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giới tu sĩ, tư tế của đạo Bà-la-môn ở Ấn Độ) thuộc ngoại đạo (các đạo khác ngoài Phật giáo). Những sa-môn, bà-la-môn ấy mà biết thật, thấy thật về pháp cần biết, hoặc có thể đặt ra pháp môn chánh kiến (cái thấy đúng đắn), thì không có lẽ ấy. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không bao giờ lễ bái, kính thờ các vị thiên thần khác như những người ngoại đạo trong đời thờ phụng; cũng không bao giờ đem các thứ vòng hoa, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường thiên thần và các ngoại đạo. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển không rơi vào ác thú (các đường xấu ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), không mang thân nữ, cũng không sinh vào dòng họ thấp hèn; trừ khi vì muốn cứu độ loài hữu tình (chúng sinh có tình thức) thuộc những loại ấy mà hiện ra sinh cùng loại với họ, dùng phương tiện để thu nhận, dìu dắt họ. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thường ưa thọ trì và thực hành thập thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham lam, không sân giận, không tà kiến); tự mình lìa bỏ việc hại sinh mạng cho đến tà kiến (cái thấy sai lầm), cũng khuyên người khác lìa bỏ việc hại sinh mạng cho đến tà kiến; tự mình thọ trì và thực hành mười điều lành, cũng khuyên người khác thọ trì và thực hành mười điều lành; chỉ bày, khuyên dắt, khen ngợi khích lệ, vui mừng cùng họ, thu nhận các hữu tình, khiến họ vững chắc. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy cho đến trong mộng cũng không làm mười điều ác, cũng không khởi tâm xấu ác, bất thiện; cho đến trong mộng cũng thường thọ trì, tu học mười điều lành. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, đối với các loại kinh điển mà mình thọ trì, suy nghĩ, đọc tụng cho đến chỗ hết sức thông thạo, đều là để làm lợi ích, an vui cho tất cả hữu tình, thường nghĩ rằng: 'Ta đem pháp này giảng nói, chỉ bày cho các hữu tình, sẽ khiến tất cả đều được đầy đủ ước nguyện về pháp.' Lại đem thiện căn (gốc rễ điều lành, công đức lành) của việc pháp thí (bố thí bằng giáo pháp) như vậy, cùng chung bình đẳng với các hữu tình, hồi hướng (hướng công đức về mục đích) Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển đối với pháp môn rất sâu do Phật nói, không bao giờ sinh nghi hoặc, do dự, cũng không mê muội; vui mừng tin nhận; điều gì nói ra cũng đều đem lại lợi ích; biết chừng mực mà nói, lời lẽ mềm mỏng. Ngủ ít và nhẹ, phiền não (những tâm trạng ô nhiễm như tham, giận, si mê) không khởi lên. Lúc vào, ra, đi, lại, tâm không mê lầm; thường an trụ trong chánh niệm (luôn nhớ biết điều chân chánh) và chánh tri (luôn tỉnh biết rõ ràng việc mình đang làm). Oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ trang nghiêm) khi tiến khi dừng, lúc đi, đứng, ngồi, nằm, khi giở chân, đặt chân cũng đều như vậy. Đi đến đâu cũng nhìn kỹ mặt đất, thong thả, giữ tâm chuyên chú, nhìn thẳng mà đi; cử động, nói năng không bao giờ hấp tấp, thô bạo. Đồ nằm, y phục mình dùng đều thường thơm sạch, không hôi hám dơ bẩn, cũng không có cáu ghét hay chấy rận các loài trùng. Thường ưa trong sạch, luôn không bệnh tật; trong thân không có tám vạn loại trùng (theo quan niệm xưa, thân người thường có tám vạn loại trùng ký sinh). Vì sao vậy? Vì thiện căn của các vị Bồ-tát ấy tăng thượng, vượt hơn thế gian; thiện căn càng lớn dần bao nhiêu thì thân tâm càng trong sạch bấy nhiêu. Do nhân duyên ấy, thân tâm các vị Bồ-tát ấy vững chắc như kim cương, không bị các duyên trái nghịch xâm phạm, quấy nhiễu. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề."
Lúc ấy Thiện Hiện bạch Phật rằng: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, làm sao biết được là tâm thường trong sạch?" Phật bảo Thiện Hiện: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, thiện căn càng lớn dần bao nhiêu thì trong tâm mọi sự nịnh bợ, quanh co, giả dối, lừa gạt càng vĩnh viễn không khởi bấy nhiêu. Do nhân duyên ấy, tất cả phiền não và những điều bất thiện khác đều vĩnh viễn dứt hết; lại vượt qua địa vị Thanh văn và Độc giác, mau chóng tiến đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì thế nên biết tâm vị ấy thường trong sạch.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển không coi trọng lợi lộc cúng dường, không chạy theo danh tiếng; tâm lìa ganh ghét, keo kiệt; thân không lỗi lầm; đối với đồ ăn uống, y phục, đồ nằm, thuốc men, của cải không sinh đắm nhiễm. Nghe pháp rất sâu, tâm không mê lầm; trí tuệ sâu vững, cung kính tin nhận; nghe được điều gì cũng đều có thể đưa vào Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt tánh không, đưa người tu sang bờ giác ngộ) rất sâu. Những việc làm thế gian mà mình làm, cũng nương vào Bát-nhã Ba-la-mật-đa, khéo dùng phương tiện mà đưa vào pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp), không thấy một việc nào nằm ngoài pháp tánh. Giả sử có việc không tương ứng với pháp tánh, cũng có thể dùng phương tiện đưa vào ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu; do đó không thấy có việc gì nằm ngoài pháp tánh. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Đối với tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, giả sử có ác ma (loài ma xấu ác chuyên phá hoại người tu) hiện ra trước mặt, hóa làm tám đại địa ngục (tám địa ngục lớn, nơi chúng sinh tạo ác nghiệp phải chịu khổ hình), lại trong mỗi đại địa ngục hóa làm vô lượng trăm nghìn vị Bồ-tát, đều bị lửa dữ thiêu đốt thấu suốt, ai nấy chịu khổ đau cay đắng tột cùng. Hóa xong, ma bảo các vị Bồ-tát bất thoái chuyển rằng: 'Các vị Bồ-tát này đều đã được thọ ký (Phật báo trước cho biết) là bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nên mới rơi vào đại địa ngục thế này, mãi chịu đủ thứ khổ dữ dội như vậy. Các ngươi là Bồ-tát đã được thọ ký bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì cũng sẽ rơi vào đại địa ngục này, chịu các khổ dữ dội. Phật thọ ký cho các ngươi là sẽ chịu khổ tột cùng trong đại địa ngục, chứ không phải thọ ký bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì thế các ngươi nên mau bỏ tâm đại Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ lớn) đi, thì có thể thoát khỏi khổ địa ngục này, sẽ được sinh lên cõi trời hoặc sinh trong loài người, hưởng các niềm vui tốt đẹp.'
Khi ấy, vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển thấy nghe việc này, tâm không lay động, cũng không kinh sợ, ngờ vực, chỉ nghĩ rằng: 'Bồ-tát Ma-ha-tát đã được thọ ký bất thoái chuyển mà rơi vào đường ác, chịu các khổ não, không thể thoát ra, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Những gì nay thấy nghe, chắc chắn là do ác ma làm ra, nói ra, đều không có thật.' Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Đối với tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, giả sử có ác ma giả làm hình sa-môn, đến chỗ vị ấy nói rằng: 'Những kinh điển tương ứng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu mà ngươi đã nghe, thọ trì, đọc tụng trước đây đều là tà thuyết, nên mau vứt bỏ, chớ cho là thật. Nếu các ngươi có thể mau chóng vứt bỏ, ta sẽ dạy các ngươi Phật pháp chân thật, trong sạch, khiến các ngươi mau chứng Vô thượng Bồ-đề. Những gì ngươi nghe trước đây không phải lời Phật thật; những văn kệ ấy do kẻ dối trá biên soạn. Điều ta nói mới là lời Phật thật.'
Thiện Hiện nên biết! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát nghe lời như vậy mà tâm lay động, kinh sợ, ngờ vực, thì nên biết vị ấy chưa được thọ ký bất thoái chuyển. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát nghe nói như vậy mà tâm không lay động, cũng không kinh sợ, ngờ vực, chỉ an trụ thuận theo pháp tánh vô tác (không do tạo tác), vô tướng (không có hình tướng), vô sinh (không sinh ra), thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy làm việc gì cũng không vì tin lời người khác, theo lời người khác dạy mà dao động; giống như bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) làm việc gì cũng không vì tin lời người khác, tự mình chứng thấy pháp tánh, không mê lầm, không ngờ vực, tất cả ác ma không thể làm lay chuyển. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển như vậy, tất cả Thanh văn, Độc giác, ngoại đạo và các ác ma đều không thể phá hoại, khiến vị ấy thoái lui, nản chí đối với Bồ-đề. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Đối với tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, giả sử có ác ma đến chỗ vị ấy, giả làm bạn thân mà nói rằng: 'Những gì các ngươi làm là pháp sinh tử (pháp khiến trôi lăn mãi trong vòng sinh ra rồi chết đi), không phải hạnh Bồ-tát. Nay các ngươi nên tu con đường dứt khổ, mau dứt hết các khổ mà nhập bát Niết-bàn (nhập Niết-bàn trọn vẹn; Niết-bàn là trạng thái dứt hết khổ, ra khỏi vòng sinh tử).' Khi ấy ác ma liền nói cho Bồ-tát những pháp tu trông giống như đạo mà thật ra khiến rơi vào sinh tử, bảo Bồ-tát rằng: 'Đây là đạo chân thật. Ngươi tu đạo này sẽ mau dứt hết mọi sinh, già, bệnh, chết mà nhập bát Niết-bàn. Thân khổ hiện tại còn nên chán bỏ, huống nữa lại cầu nhận thân khổ ở đời sau! Ngươi nên tự xét kỹ mà bỏ điều mình tin trước đây.' Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi nghe lời kia, tâm không lay động, cũng không kinh sợ, ngờ vực, chỉ nghĩ rằng: 'Kẻ nói như vậy chắc chắn là ác ma.'
Khi ấy ác ma lại nói với Bồ-tát: 'Có muốn nghe về hạnh vô ích của Bồ-tát không? Đó là các vị Bồ-tát trải qua số đại kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát sông Căng-già (tức sông Hằng ở Ấn Độ), đem vô lượng thứ phẩm vật cúng dường thượng hạng mà cúng dường chư Phật; lại ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già tu vô lượng thứ khổ hạnh khó làm; gần gũi, phụng sự chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) nhiều như cát sông Căng-già, thưa hỏi vô lượng vô biên con đường Bồ-tát phải tu; chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Căng-già theo đúng điều được hỏi mà lần lượt giảng nói. Các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát ấy theo lời Phật dạy bảo, siêng năng tu học trải qua vô lượng kiếp, còn không thể chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà mình mong cầu, huống nữa nay các ngươi lại có thể chứng được sao?' Khi ấy Bồ-tát tuy nghe lời ấy, mà tâm không lay động, cũng không nghi hoặc.
Lúc ấy ác ma lại ở ngay chỗ đó hóa ra vô lượng hình bí-sô (tức tỳ-kheo, người nam xuất gia thọ giới đầy đủ), bảo Bồ-tát rằng: 'Các vị bí-sô này đều trong quá khứ đã trải qua vô số kiếp tu vô lượng thứ khổ hạnh khó làm, mà không thể được Vô thượng Bồ-đề, nay đều thoái lui, dừng ở quả A-la-hán. Làm sao các ngươi có thể chứng Bồ-đề được?' Các vị Bồ-tát ấy thấy nghe điều này rồi liền nghĩ rằng: 'Chắc chắn là ác ma vì muốn quấy rối ta nên làm ra việc như vậy. Chắc chắn không có vị Bồ-tát nào tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa đến địa vị viên mãn mà không chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, lại thoái lui dừng ở địa vị Thanh văn, Độc giác.' Lại nghĩ rằng: 'Nếu các vị Bồ-tát tu hạnh Bồ-tát đúng như Phật dạy mà không chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nên biết những gì nay thấy nghe chắc chắn là do ác ma làm ra, nói ra.' Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Đối với tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, giả sử có ác ma giả làm hình bí-sô đến chỗ vị ấy, muốn khiến vị ấy chán bỏ, quay lưng với Vô thượng Bồ-đề, mà nói rằng: 'Nhất thiết trí trí (trí tuệ biết trọn vẹn tất cả mọi thứ, tức trí tuệ của Phật) giống như hư không, lấy không có tự tánh làm tánh, tướng riêng của nó vốn là không. Các pháp cũng vậy, giống như hư không, lấy không có tự tánh làm tánh. Trong tướng riêng vốn không ấy, không có một pháp nào có thể gọi là người chứng, không có một pháp nào có thể gọi là cái được chứng; chỗ chứng, lúc chứng và cái nhờ đó mà chứng cũng đều không thể có được. Tất cả các pháp đã giống như hư không, lấy không có tự tánh làm tánh, tướng riêng vốn là không, thì cớ sao các ngươi uổng công chịu khổ nhọc để cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề? Điều ngươi nghe trước đây rằng các chúng Bồ-tát nên cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, đều là lời ma nói, không phải lời Phật thật. Các ngươi nên bỏ tâm cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Giác, chớ vì các hữu tình mà tự chịu khổ nhọc trong đêm dài (ví cho thời gian dằng dặc trong sinh tử). Dù làm đủ thứ khổ hạnh khó làm, muốn cầu Bồ-đề cũng không bao giờ được.'
Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi nghe những lời quở trách, can ngăn như vậy, có thể xét kỹ rằng: 'Đây là việc của ác ma, muốn làm thoái lui, phá hỏng tâm đại Bồ-đề của ta. Nay ta không nên tin nhận lời nó mà thoái mất tâm đại Bồ-đề đã phát, mà phải càng bền chắc hơn, không bao giờ lay chuyển.' Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển muốn vào sơ tĩnh lự cho đến đệ tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định, từ tầng thứ nhất đến tầng thứ tư) thì đều tùy ý vào được. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy vào bốn tĩnh lự mà không nhận quả của chúng (không theo sức thiền ấy mà sinh lên các cõi trời tương ứng). Vì muốn làm lợi ích, an vui cho các hữu tình, nên tùy ý muốn nhận loại thân nào cần nhận thì liền theo nguyện mà nhận được; làm xong việc cần làm thì liền có thể bỏ đi. Vì thế, tuy có thể vào các tĩnh lự mà không theo sức mạnh của chúng mà thọ sinh; vì cứu độ hữu tình mà trở lại sinh vào Dục giới (cõi còn ham muốn dục lạc, gồm địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, loài người và một số cõi trời thấp). Tuy sinh vào Dục giới mà không nhiễm dục. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển không quý danh tiếng, không đắm lời khen; đối với các loài hữu tình không có tâm giận hờn, thường muốn làm cho họ được lợi ích, an vui. Khi đi lại, vào ra, tâm không tán loạn; oai nghi tiến dừng luôn giữ chánh niệm. Vì hữu tình mà tuy ở tại gia, trong đó không sinh tham đắm; tuy hiện ra hưởng dục lạc mà thường chán sợ, như người đi đường hiểm, lòng luôn kinh hãi, tuy có ăn uống mà vẫn hoảng sợ không yên, chỉ nghĩ bao giờ mới ra khỏi chốn hiểm nạn này. Tuy hiện ra dùng đủ thứ của báu, trong đó không khởi tham ái. Không sống bằng tà mạng (cách kiếm sống bất chánh), trái pháp; thà tự mình chết đi chứ không làm tổn hại người.
Vì sao vậy? Vì các vị Bồ-tát ấy thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, là bậc tôn quý trong loài người, là kẻ sĩ hiền thiện trong loài người, là bậc hào quý trong loài người, là vua loài trâu trong loài người (ví bậc dẫn đầu đoàn chúng), là hoa sen trong loài người (ví bậc trong sạch giữa đời ô nhiễm), là rồng voi trong loài người (ví bậc có sức mạnh lớn), là sư tử trong loài người, là bậc dũng mãnh trong loài người, là người khéo điều phục trong loài người, là bậc anh kiệt trong loài người. Vốn vì làm lợi ích, an vui cho tất cả hữu tình mà hiện ở tại gia, dùng phương tiện làm lợi ích, há lại vì sống cho mình mà xâm hại người khác sao? Vì sao vậy? Vì các vị Bồ-tát ấy được phương tiện khéo léo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu gìn giữ. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển đều có Chấp Kim Cang Dược-xoa thần vương (vị vua thần thuộc loài Dược-xoa, một loại quỷ thần có sức mạnh, tay cầm chày kim cương để hộ pháp) thường theo bên cạnh, âm thầm bảo vệ, nên không bị uy lực tà mị của các loài người hay phi nhân (loài chẳng phải người, như quỷ thần) làm tổn hại thân tâm. Do nhân duyên ấy, các vị Bồ-tát ấy cho đến khi chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thân ý luôn thư thái, không bị quấy nhiễu. Đầy đủ tướng trượng phu, các giác quan trọn vẹn; tâm hạnh hiền hòa, luôn sống bằng tịnh mạng (cách sinh sống trong sạch, chân chánh). Không làm ảo thuật, không xem tướng đoán lành dữ, không dùng bùa chú cấm trị sai khiến quỷ thần, không pha chế thuốc thang (để mưu sinh), không dụ dỗ lừa gạt kẻ thấp hèn, không kết thân với người quyền quý, không khinh mạn bậc thánh hiền, không gần gũi suồng sã với nam nữ. Không vì danh lợi mà tự khen mình, chê bai người; không dùng tâm nhiễm ô mà liếc nhìn, đùa cợt. Giới hạnh và cái thấy đều trong sạch, tâm tánh chất phác. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển đối với các thứ văn chương, nghề nghiệp, tài nghệ thế gian, tuy được thông thạo mà không ưa đắm, vì thấu suốt tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được, và vì những thứ ấy đều thuộc loại lời lẽ tạp nhạp, ô uế, thuộc về tà mạng. Đối với các sách vở, luận thuyết của thế tục và ngoại đạo, tuy cũng biết rõ mà không ưa đắm, vì thấu suốt bản tánh của tất cả các pháp là không; lại vì những lý lẽ, sự việc mà sách vở, luận thuyết thế tục và ngoại đạo nói ra phần nhiều có thêm bớt sai lệch, không thuận theo đạo Bồ-tát. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển còn có những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu khác, Ta sẽ vì ông phân biệt giảng giải. Đó là các vị Bồ-tát ấy thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, thấu suốt các pháp là không, nên không thích xem xét, bàn luận những chuyện thế sự: chuyện vua chúa, chuyện giặc cướp, chuyện quân đội, chuyện chiến tranh; chuyện thành ấp, làng xóm, voi ngựa, xe cộ; chuyện y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, hoa hương; chuyện nam nữ đẹp xấu, vườn rừng, ao hồ, núi biển. Không thích xem xét, bàn luận chuyện các loài quỷ thần như Dược-xoa, La-sát-sa (loài quỷ dữ hung ác, ăn thịt người). Không thích xem xét, bàn luận chuyện đường phố, chợ búa, lầu gác, buôn bán. Không thích xem xét, bàn luận chuyện ca múa, âm nhạc, phường chèo, trò hề, đùa cợt. Không thích xem xét, bàn luận chuyện cồn bãi, cầu cống, thuyền bè, châu báu. Không thích xem xét, bàn luận chuyện tinh tú, gió mưa, nóng lạnh, lành dữ. Không thích xem xét, bàn luận chuyện các văn kệ có nghĩa lý trái ngược nhau. Không thích xem xét, bàn luận những chuyện tương ứng với phàm phu, Thanh văn, Độc giác; chỉ thích xem xét, bàn luận những chuyện tương ứng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Thiện Hiện nên biết! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thường không rời tác ý (sự chú tâm, hướng tâm) tương ứng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu, thường không rời tâm Tát-bà-nhã (tâm hướng về nhất thiết trí, trí biết tất cả của Phật). Không thích chống trái, ưa hòa giải tranh chấp kiện tụng; luôn mong cầu chánh pháp, không ưa phi pháp; luôn mến mộ bạn lành, không thích bạn xấu; ưa nói lời hợp pháp, tránh lời phi pháp; ưa được thấy Như Lai, vui mừng với chúng xuất gia. Ở các cõi nước trong mười phương có Phật Thế Tôn đang giảng nói pháp yếu, thì nguyện được sinh về đó, gần gũi cúng dường, nghe chánh pháp.
Thiện Hiện nên biết! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy phần nhiều từ các cõi trời ở Dục giới và Sắc giới (cõi đã lìa dục lạc nhưng còn thân hình vi tế) mất đi, sinh vào loài người ở vùng trung tâm của Thiệm-bộ châu (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở), giỏi các nghề nghiệp, tài nghệ, chú thuật, kinh sách, địa lý, thiên văn và các nghĩa lý của pháp; hoặc sinh ở các nước lớn, thành lớn nơi biên địa, làm lợi ích lớn cho các hữu tình.
Thiện Hiện nên biết! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không bao giờ tự nghi rằng: 'Ta là kẻ thoái chuyển hay không thoái chuyển?' Đối với pháp thuộc địa vị của mình cũng không nghi là có hay không. Đối với các việc của ma thì khéo nhận biết rõ. Như bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên trong bốn quả vị Thanh văn, đã vào dòng thánh) đối với pháp thuộc địa vị của mình không bao giờ sinh nghi, dù có ác ma dùng đủ cách mê hoặc, quấy rối cũng không thể làm lay chuyển; vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển cũng vậy, đối với pháp thuộc địa vị của mình chắc chắn không sinh nghi, khéo nhận biết việc ma, không theo sức của ma.
Như người đã tạo nghiệp vô gián (năm tội cực nặng như giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn, khiến chết rồi đọa ngay vào địa ngục không gián đoạn), tâm vô gián ấy luôn đeo đuổi theo người đó, cho đến hết đời không thể lìa bỏ, dù có khởi những tâm khác cũng không thể ngăn đè nó được; các vị Bồ-tát ấy cũng như vậy, tâm bất thoái chuyển luôn đeo theo, an trụ nơi địa vị bất thoái chuyển của Bồ-tát. Trời, người, A-tố-lạc (tức A-tu-la, loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, gây chiến) trong thế gian đều không thể lay động, phá hoại pháp mà mình đã đạt được. Đối với các nghiệp ma thì khéo nhận biết; đối với pháp đã chứng thường không nghi hoặc. Tuy sinh vào đời khác cũng không khởi tâm tương ứng với Thanh văn, Độc giác, cũng không tự nghi rằng đời sau mình có thể chứng Vô thượng Phật Bồ-đề hay không. An trụ nơi địa vị của mình (?), không theo duyên bên ngoài; đối với pháp của mình và của người, không ai có thể phá hoại.
Vì sao vậy? Vì các vị Bồ-tát ấy đã thành tựu trí không lay động, không thoái chuyển; tất cả duyên xấu đều không thể làm lay chuyển, tâm vững chắc hơn cả kim cương. Giả sử có ác ma giả làm hình Phật, đến chỗ vị ấy nói rằng: 'Nay ngươi nên cầu quả A-la-hán, dứt hẳn các lậu (phiền não khiến tâm rỉ chảy, trôi lăn trong sinh tử), nhập bát Niết-bàn. Ngươi chưa đủ sức nhận lời thọ ký đại Bồ-đề, cũng chưa chứng được vô sinh pháp nhẫn (trí an nhiên thấu suốt rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Nay ngươi chưa có những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu của địa vị bất thoái chuyển, Như Lai không nên thọ ký Vô thượng đại Bồ-đề cho ngươi.' Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi nghe lời kia, tâm không biến động, không thoái lui, không chìm đắm, không kinh hãi, không sợ sệt, chỉ nghĩ rằng: 'Đây chắc chắn là ác ma hoặc quyến thuộc của ma hóa làm hình Phật đến chỗ ta nói như vậy. Nếu là Phật thật nói thì không thể khác được.'
Thiện Hiện nên biết! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi nghe lời kia mà có thể quán xét, nhớ nghĩ như vầy: 'Chắc chắn là ác ma hóa làm hình Phật, muốn khiến ta xa rời Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu, khiến ta vứt bỏ Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà ta mong cầu; vì thế không nên nghe theo lời nó', thì khi ấy ma kinh sợ, liền biến mất. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chắc chắn đã an trụ nơi địa vị bất thoái chuyển, chư Phật quá khứ từ lâu đã thọ ký đại Bồ-đề cho vị ấy. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã thành tựu đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu của địa vị bất thoái chuyển, nên có thể nhận biết việc làm của ác ma, khiến nó biến mất, không còn hiện ra nữa. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, gìn giữ chánh pháp, không tiếc thân mạng, huống nữa là của báu, bạn bè, quyến thuộc. Vì giữ gìn chánh pháp mà dũng mãnh tinh tấn, thường nghĩ rằng: 'Chánh pháp như vậy chính là pháp thân (thân chân thật của Phật, tức là chánh pháp) thanh tịnh của chư Phật, được tất cả Như Lai cung kính cúng dường. Nay ta gìn giữ Phật pháp quá khứ, vị lai, hiện tại, tức là gìn giữ pháp thân thanh tịnh của chư Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai); vì thế nay ta nên không tiếc thân mạng, của báu, người thân, bạn bè mà gìn giữ pháp này.' Lại nghĩ rằng: 'Chánh pháp như vậy thuộc chung về chư Phật Thế Tôn ba đời; ta cũng nằm trong số các vị Phật vị lai, Phật đã thọ ký đại Bồ-đề cho ta. Do nhân duyên ấy, chánh pháp của chư Phật chính là pháp của ta, ta nên gìn giữ, không tiếc thân mạng, của báu, người thân, bạn bè. Đời vị lai khi ta được thành Phật, cũng sẽ vì hữu tình giảng nói pháp này.' Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thấy được ý nghĩa lợi ích này nên gìn giữ chánh pháp do Như Lai nói, không tiếc thân mạng, cho đến khi chứng Bồ-đề luôn không biếng nhác mỏi mệt. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển nghe chánh pháp do chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (Ứng: bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chánh, cùng khắp — đều là danh hiệu của Phật) nói, không mê lầm, không ngờ vực; nghe rồi thọ trì, có thể không quên mất cho đến khi chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, vì đã được văn trì Đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nghe điều gì liền nhớ giữ không quên)."
Lúc ấy Thiện Hiện bạch Phật rằng: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chỉ đối với chánh pháp do Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nói mới không mê lầm, không ngờ vực, cho đến Bồ-đề luôn không quên mất; hay khi nghe chánh pháp do Bồ-tát, các Thanh văn, trời, rồng (loài thần rồng), Dược-xoa, người, phi nhân… nói, cũng có thể đối với những điều ấy không mê lầm, không ngờ vực, cho đến Bồ-đề luôn không quên mất?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nghe khắp lời nói, âm thanh của tất cả hữu tình, đều có thể thông suốt văn tự và nghĩa lý, không mê lầm, không ngờ vực, luôn không quên mất. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đối với các pháp đã được vô sinh pháp nhẫn, đã khéo thông suốt thật tánh của các pháp, nên nghe gì cũng đều thuận theo, không hề nghi hoặc; lại vì đã được văn trì Đà-la-ni, nên thường nhớ được, không bao giờ quên mất. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu như vậy, thì chắc chắn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Thiện Hiện nên biết! Đó là những việc làm, dáng dấp, dấu hiệu của vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video