Thiên 728 — Hội 4 · Phẩm 29 Tùy thuận

 Hội thứ tư (phần thứ tư trong bộ kinh Đại Bát-nhã), phẩm Tùy Thuận (thuận theo) thứ hai mươi chín

 Lại nữa, Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nghĩa "không")! Các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn, tức các Bồ-tát bậc cao) nên quán (quan sát, chiêm nghiệm bằng trí tuệ) các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) là không hòa hợp, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấy rõ thực tướng của mọi pháp, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ). Nên quán các pháp là không phân biệt, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không lẫn lộn, không hư hoại, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không biến đổi, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không có gì để biểu thị, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là tùy theo trí tuệ giác biết, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp chỉ là thứ được diễn đạt bằng giả danh (tên gọi tạm đặt, không có thực thể tương ứng), nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp chỉ là lời nói đặt bày tạm thời, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp chỉ được dựng lập tạm thời, không có nơi chốn, không có thời gian, cũng không có việc thật nào để có thể tuyên nói, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp chỉ có tính, tướng, dụng (bản chất, hình tướng, công dụng) hư giả, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không có giới hạn ngăn ngại, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Nên quán sắc uẩn (uẩn: nhóm, khối tích tụ; năm uẩn là năm nhóm yếu tố hợp thành con người và thế giới; sắc uẩn là nhóm vật chất, hình thể) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thọ uẩn (nhóm cảm giác: khổ, vui, không khổ không vui), tưởng uẩn (nhóm tri giác, nhận lấy hình ảnh và khái niệm), hành uẩn (nhóm các hoạt động tâm ý tạo tác, như ý muốn, quyết định), thức uẩn (nhóm nhận biết, phân biệt) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn xứ (xứ: chỗ dựa làm phát sinh nhận thức; nhãn xứ là con mắt, giác quan thấy) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý — các giác quan nghe, ngửi, nếm, chạm biết và nghĩ biết) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán sắc xứ (hình sắc, đối tượng mà mắt thấy) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và các đối tượng mà ý nghĩ biết) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn giới (giới: yếu tố, loại riêng biệt; con mắt xét như một trong mười tám yếu tố cấu thành nhận thức) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới (yếu tố tai, mũi, lưỡi, thân, ý) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới (yếu tố âm thanh, mùi, vị, vật chạm, đối tượng của ý) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn thức giới (yếu tố nhận biết do mắt, tức cái thấy biết) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới (yếu tố nhận biết do tai, mũi, lưỡi, thân, ý) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn xúc (sự gặp gỡ giữa mắt, hình sắc và cái thấy biết) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc (sự gặp gỡ giữa tai, mũi, lưỡi, thân, ý với đối tượng và nhận thức tương ứng) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các thọ (cảm giác) do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) mà sinh ra là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các thọ do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên mà sinh ra là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới (yếu tố nước — tính ẩm ướt; lửa — tính nóng; gió — tính lay động; khoảng không; và yếu tố nhận biết) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhân duyên (ở đây là một trong bốn loại duyên: điều kiện trực tiếp đóng vai trò hạt giống sinh ra kết quả) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán đẳng vô gián duyên (điều kiện do niệm tâm trước vừa diệt liền mở đường cho niệm tâm sau sinh ra, nối nhau không gián đoạn), sở duyên duyên (điều kiện là đối tượng mà tâm hướng tới nhận biết), tăng thượng duyên (mọi điều kiện còn lại có tác dụng trợ giúp hoặc không ngăn cản sự sinh khởi) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán vô minh (sự mê mờ không thấy rõ sự thật, khâu đầu tiên trong mười hai nhân duyên — chuỗi mười hai mắt xích giải thích vòng sinh tử) là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán hành (những tạo tác do vô minh), thức (thức tái sinh), danh sắc (thân và tâm lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng tham luyến), thủ (sự níu giữ chấp lấy), hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo nên), sinh (sự sinh ra), lão tử (già và chết), cùng sầu, than, khổ, ưu, não là không có hạn lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Nên quán các pháp là không có hình trạng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp có tướng thông suốt, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp bản tính vốn trong sạch, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không thể dùng lời nói, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp bình đẳng như chỗ không sinh, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp bình đẳng như chỗ không diệt, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp bình đẳng như Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử, vắng lặng an vui), nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp bình đẳng như chân như (thực tính đúng như thật, không đổi khác, của mọi pháp), nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không đi không đến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không có mình, không có người, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là mình và người bình đẳng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp, dù ở phàm phu hay bậc thánh, bản tính vốn trong sạch, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là buông bỏ gánh nặng, không thêm thắt gì, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không có phương hướng, nơi chốn, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Vì sao vậy? Vì sắc uẩn bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Nhãn xứ bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Sắc xứ bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Nhãn giới bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Sắc giới bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Nhãn thức giới bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Nhãn xúc bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Địa giới bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Nhân duyên bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Vô minh bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não bản tính không có phương hướng, không có nơi chốn.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Nên quán các pháp là vắng lặng an vui, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không có tham ái, cũng không có lìa tham ái, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không nhiễm ô, cũng không có lìa nhiễm ô, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì tính chân thật của sắc uẩn không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của thọ, tưởng, hành, thức uẩn không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của nhãn xứ không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của sắc xứ không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của nhãn giới không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của sắc giới không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của nhãn thức giới không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của nhãn xúc không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của địa giới không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của thủy, hỏa, phong, không, thức giới không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của nhân duyên không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của vô minh không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô. Tính chân thật của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não không nhiễm ô, cũng không lìa nhiễm ô.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Nên quán các pháp là trong sạch tuyệt đối, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không vướng mắc, lìa vướng mắc, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là giác ngộ Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) và trí tuệ của Phật, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp trống rỗng không có thực thể; không có hình tướng để bám vào; không còn mong cầu điều gì), nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là thuốc hay, lấy từ bi làm đầu, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là an trú trong lòng từ, an trú trong Phạm trụ (bốn tâm cao thượng: từ — ban vui, bi — cứu khổ, hỷ — vui theo niềm vui người khác, xả — buông bỏ, bình đẳng), không lỗi lầm, không chấp lấy, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp là không sân hận, không giận dữ đối với mọi hữu tình (chúng sinh có tình cảm, ý thức), nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán biển lớn không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán hư không không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Nên quán sắc uẩn lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thọ, tưởng, hành, thức uẩn lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn xứ lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán sắc xứ lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn giới lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán sắc giới lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn thức giới lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn xúc lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán địa giới lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhân duyên lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán vô minh lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não lìa mọi tướng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Nên quán sắc uẩn không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thọ, tưởng, hành, thức uẩn không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn xứ không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán sắc xứ không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn giới không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán sắc giới không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn thức giới không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhãn xúc không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán địa giới không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán nhân duyên không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán vô minh không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Nên quán vầng mặt trời chiếu sáng không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán mọi âm thanh không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán mọi hữu tình không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán việc tích góp các pháp lành không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán sự đắc định (đạt được trạng thái thiền định, tâm lắng yên chuyên nhất) của các pháp không có bờ bến (?), nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán tất cả Phật pháp không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán các pháp không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán tính Không (bản tính trống rỗng, không có thực thể cố định của mọi pháp) không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán tất cả tâm và tâm sở (các trạng thái tâm lý đi kèm theo tâm, như tham, giận, tin, nhớ…) không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán tâm hành (sự vận hành, hoạt động của tâm) không có bờ bến, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán pháp lành không chuyển đổi, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán pháp chẳng lành là vô lượng, nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nên quán tất cả pháp như tiếng sư tử rống (ví với lời thuyết pháp của Phật vững vàng, không sợ hãi, khiến tà thuyết phải im lặng), nhờ đó thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Vì sao vậy? Vì sắc uẩn như biển lớn. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như biển lớn. Nhãn xứ như biển lớn. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như biển lớn. Sắc xứ như biển lớn. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như biển lớn. Nhãn giới như biển lớn. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như biển lớn. Sắc giới như biển lớn. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như biển lớn. Nhãn thức giới như biển lớn. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như biển lớn. Nhãn xúc như biển lớn. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như biển lớn. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như biển lớn. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như biển lớn. Địa giới như biển lớn. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như biển lớn. Nhân duyên như biển lớn. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như biển lớn. Vô minh như biển lớn. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như biển lớn.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như hư không. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như hư không. Nhãn xứ như hư không. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như hư không. Sắc xứ như hư không. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như hư không. Nhãn giới như hư không. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như hư không. Sắc giới như hư không. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như hư không. Nhãn thức giới như hư không. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như hư không. Nhãn xúc như hư không. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như hư không. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như hư không. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như hư không. Địa giới như hư không. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như hư không. Nhân duyên như hư không. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như hư không. Vô minh như hư không. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như hư không.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc như núi Diệu Cao (tức núi Tu-di, ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) được trang hoàng bằng đủ thứ. Thọ, tưởng, hành, thức như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Nhãn xứ như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Sắc xứ như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Nhãn giới như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Sắc giới như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Nhãn thức giới như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Nhãn xúc như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Địa giới như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Nhân duyên như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Vô minh như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như núi Diệu Cao được trang hoàng bằng đủ thứ.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Nhãn xứ như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Sắc xứ như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Nhãn giới như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Sắc giới như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Nhãn thức giới như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Nhãn xúc như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Địa giới như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Nhân duyên như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Vô minh như vầng mặt trời tỏa ánh sáng. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như vầng mặt trời tỏa ánh sáng.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như âm thanh, không có bờ bến. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như âm thanh, không có bờ bến. Nhãn xứ như âm thanh, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như âm thanh, không có bờ bến. Sắc xứ như âm thanh, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như âm thanh, không có bờ bến. Nhãn giới như âm thanh, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như âm thanh, không có bờ bến. Sắc giới như âm thanh, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như âm thanh, không có bờ bến. Nhãn thức giới như âm thanh, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như âm thanh, không có bờ bến. Nhãn xúc như âm thanh, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như âm thanh, không có bờ bến. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như âm thanh, không có bờ bến. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như âm thanh, không có bờ bến. Địa giới như âm thanh, không có bờ bến. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như âm thanh, không có bờ bến. Nhân duyên như âm thanh, không có bờ bến. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như âm thanh, không có bờ bến. Vô minh như âm thanh, không có bờ bến. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như âm thanh, không có bờ bến.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như cõi hữu tình, không có bờ bến. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như cõi hữu tình, không có bờ bến. Nhãn xứ như cõi hữu tình, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như cõi hữu tình, không có bờ bến. Sắc xứ như cõi hữu tình, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như cõi hữu tình, không có bờ bến. Nhãn giới như cõi hữu tình, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như cõi hữu tình, không có bờ bến. Sắc giới như cõi hữu tình, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như cõi hữu tình, không có bờ bến. Nhãn thức giới như cõi hữu tình, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như cõi hữu tình, không có bờ bến. Nhãn xúc như cõi hữu tình, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như cõi hữu tình, không có bờ bến. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như cõi hữu tình, không có bờ bến. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như cõi hữu tình, không có bờ bến. Địa giới như cõi hữu tình, không có bờ bến. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như cõi hữu tình, không có bờ bến. Nhân duyên như cõi hữu tình, không có bờ bến. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như cõi hữu tình, không có bờ bến. Vô minh như cõi hữu tình, không có bờ bến. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như cõi hữu tình, không có bờ bến.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như đất, không có bờ bến. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như đất, không có bờ bến. Nhãn xứ như đất, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như đất, không có bờ bến. Sắc xứ như đất, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như đất, không có bờ bến. Nhãn giới như đất, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như đất, không có bờ bến. Sắc giới như đất, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như đất, không có bờ bến. Nhãn thức giới như đất, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như đất, không có bờ bến. Nhãn xúc như đất, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như đất, không có bờ bến. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như đất, không có bờ bến. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như đất, không có bờ bến. Địa giới như đất, không có bờ bến. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như đất, không có bờ bến. Nhân duyên như đất, không có bờ bến. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như đất, không có bờ bến. Vô minh như đất, không có bờ bến. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như đất, không có bờ bến.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như nước, không có bờ bến. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như nước, không có bờ bến. Nhãn xứ như nước, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như nước, không có bờ bến. Sắc xứ như nước, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như nước, không có bờ bến. Nhãn giới như nước, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như nước, không có bờ bến. Sắc giới như nước, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như nước, không có bờ bến. Nhãn thức giới như nước, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như nước, không có bờ bến. Nhãn xúc như nước, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như nước, không có bờ bến. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như nước, không có bờ bến. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như nước, không có bờ bến. Địa giới như nước, không có bờ bến. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như nước, không có bờ bến. Nhân duyên như nước, không có bờ bến. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như nước, không có bờ bến. Vô minh như nước, không có bờ bến. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như nước, không có bờ bến.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như lửa, không có bờ bến. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như lửa, không có bờ bến. Nhãn xứ như lửa, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như lửa, không có bờ bến. Sắc xứ như lửa, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như lửa, không có bờ bến. Nhãn giới như lửa, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như lửa, không có bờ bến. Sắc giới như lửa, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như lửa, không có bờ bến. Nhãn thức giới như lửa, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như lửa, không có bờ bến. Nhãn xúc như lửa, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như lửa, không có bờ bến. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như lửa, không có bờ bến. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như lửa, không có bờ bến. Địa giới như lửa, không có bờ bến. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như lửa, không có bờ bến. Nhân duyên như lửa, không có bờ bến. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như lửa, không có bờ bến. Vô minh như lửa, không có bờ bến. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như lửa, không có bờ bến.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như gió, không có bờ bến. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như gió, không có bờ bến. Nhãn xứ như gió, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như gió, không có bờ bến. Sắc xứ như gió, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như gió, không có bờ bến. Nhãn giới như gió, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như gió, không có bờ bến. Sắc giới như gió, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như gió, không có bờ bến. Nhãn thức giới như gió, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như gió, không có bờ bến. Nhãn xúc như gió, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như gió, không có bờ bến. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như gió, không có bờ bến. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như gió, không có bờ bến. Địa giới như gió, không có bờ bến. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như gió, không có bờ bến. Nhân duyên như gió, không có bờ bến. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như gió, không có bờ bến. Vô minh như gió, không có bờ bến. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như gió, không có bờ bến.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như hư không, không có bờ bến. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như hư không, không có bờ bến. Nhãn xứ như hư không, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như hư không, không có bờ bến. Sắc xứ như hư không, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như hư không, không có bờ bến. Nhãn giới như hư không, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như hư không, không có bờ bến. Sắc giới như hư không, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như hư không, không có bờ bến. Nhãn thức giới như hư không, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như hư không, không có bờ bến. Nhãn xúc như hư không, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như hư không, không có bờ bến. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như hư không, không có bờ bến. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như hư không, không có bờ bến. Địa giới như hư không, không có bờ bến. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như hư không, không có bờ bến. Nhân duyên như hư không, không có bờ bến. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như hư không, không có bờ bến. Vô minh như hư không, không có bờ bến. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như hư không, không có bờ bến.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn lìa tướng tích tập điều lành. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn lìa tướng tích tập điều lành. Nhãn xứ lìa tướng tích tập điều lành. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ lìa tướng tích tập điều lành. Sắc xứ lìa tướng tích tập điều lành. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ lìa tướng tích tập điều lành. Nhãn giới lìa tướng tích tập điều lành. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới lìa tướng tích tập điều lành. Sắc giới lìa tướng tích tập điều lành. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới lìa tướng tích tập điều lành. Nhãn thức giới lìa tướng tích tập điều lành. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới lìa tướng tích tập điều lành. Nhãn xúc lìa tướng tích tập điều lành. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc lìa tướng tích tập điều lành. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra lìa tướng tích tập điều lành. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra lìa tướng tích tập điều lành. Địa giới lìa tướng tích tập điều lành. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới lìa tướng tích tập điều lành. Nhân duyên lìa tướng tích tập điều lành. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên lìa tướng tích tập điều lành. Vô minh lìa tướng tích tập điều lành. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não lìa tướng tích tập điều lành.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn lìa tướng tích tập pháp. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn lìa tướng tích tập pháp. Nhãn xứ lìa tướng tích tập pháp. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ lìa tướng tích tập pháp. Sắc xứ lìa tướng tích tập pháp. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ lìa tướng tích tập pháp. Nhãn giới lìa tướng tích tập pháp. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới lìa tướng tích tập pháp. Sắc giới lìa tướng tích tập pháp. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới lìa tướng tích tập pháp. Nhãn thức giới lìa tướng tích tập pháp. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới lìa tướng tích tập pháp. Nhãn xúc lìa tướng tích tập pháp. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc lìa tướng tích tập pháp. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra lìa tướng tích tập pháp. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra lìa tướng tích tập pháp. Địa giới lìa tướng tích tập pháp. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới lìa tướng tích tập pháp. Nhân duyên lìa tướng tích tập pháp. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên lìa tướng tích tập pháp. Vô minh lìa tướng tích tập pháp. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não lìa tướng tích tập pháp.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như định (thiền định), không có bờ bến. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như định, không có bờ bến. Nhãn xứ như định, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như định, không có bờ bến. Sắc xứ như định, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như định, không có bờ bến. Nhãn giới như định, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như định, không có bờ bến. Sắc giới như định, không có bờ bến. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như định, không có bờ bến. Nhãn thức giới như định, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như định, không có bờ bến. Nhãn xúc như định, không có bờ bến. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như định, không có bờ bến. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như định, không có bờ bến. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như định, không có bờ bến. Địa giới như định, không có bờ bến. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như định, không có bờ bến. Nhân duyên như định, không có bờ bến. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như định, không có bờ bến. Vô minh như định, không có bờ bến. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như định, không có bờ bến.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn lìa tự tính (bản chất riêng, cố định, tự có) của sắc uẩn; chân như của sắc uẩn là Phật pháp. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn lìa tự tính của thọ uẩn v.v.; chân như của thọ uẩn v.v. là Phật pháp. Nhãn xứ lìa tự tính của nhãn xứ; chân như của nhãn xứ là Phật pháp. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ lìa tự tính của nhĩ xứ v.v.; chân như của nhĩ xứ v.v. là Phật pháp. Sắc xứ lìa tự tính của sắc xứ; chân như của sắc xứ là Phật pháp. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ lìa tự tính của thanh xứ v.v.; chân như của thanh xứ v.v. là Phật pháp. Nhãn giới lìa tự tính của nhãn giới; chân như của nhãn giới là Phật pháp. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới lìa tự tính của nhĩ giới v.v.; chân như của nhĩ giới v.v. là Phật pháp. Sắc giới lìa tự tính của sắc giới; chân như của sắc giới là Phật pháp. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới lìa tự tính của thanh giới v.v.; chân như của thanh giới v.v. là Phật pháp. Nhãn thức giới lìa tự tính của nhãn thức giới; chân như của nhãn thức giới là Phật pháp. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới lìa tự tính của nhĩ thức giới v.v.; chân như của nhĩ thức giới v.v. là Phật pháp. Nhãn xúc lìa tự tính của nhãn xúc; chân như của nhãn xúc là Phật pháp. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc lìa tự tính của nhĩ xúc v.v.; chân như của nhĩ xúc v.v. là Phật pháp. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra lìa tự tính của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra; chân như của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là Phật pháp. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra lìa tự tính của các thọ do nhĩ xúc v.v. làm duyên sinh ra; chân như của các thọ do nhĩ xúc v.v. làm duyên sinh ra là Phật pháp. Địa giới lìa tự tính của địa giới; chân như của địa giới là Phật pháp. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới lìa tự tính của thủy giới v.v.; chân như của thủy giới v.v. là Phật pháp. Nhân duyên lìa tự tính của nhân duyên; chân như của nhân duyên là Phật pháp. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên lìa tự tính của đẳng vô gián duyên v.v.; chân như của đẳng vô gián duyên v.v. là Phật pháp. Vô minh lìa tự tính của vô minh; chân như của vô minh là Phật pháp. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não lìa tự tính của hành v.v.; chân như của hành v.v. là Phật pháp.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) của sắc uẩn không có bờ bến. Pháp tính của thọ, tưởng, hành, thức uẩn không có bờ bến. Pháp tính của nhãn xứ không có bờ bến. Pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không có bờ bến. Pháp tính của sắc xứ không có bờ bến. Pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không có bờ bến. Pháp tính của nhãn giới không có bờ bến. Pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không có bờ bến. Pháp tính của sắc giới không có bờ bến. Pháp tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không có bờ bến. Pháp tính của nhãn thức giới không có bờ bến. Pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không có bờ bến. Pháp tính của nhãn xúc không có bờ bến. Pháp tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không có bờ bến. Pháp tính của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra không có bờ bến. Pháp tính của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra không có bờ bến. Pháp tính của địa giới không có bờ bến. Pháp tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới không có bờ bến. Pháp tính của nhân duyên không có bờ bến. Pháp tính của đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên không có bờ bến. Pháp tính của vô minh không có bờ bến. Pháp tính của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não không có bờ bến.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Pháp tính Không của sắc uẩn không có bờ bến. Pháp tính Không của thọ, tưởng, hành, thức uẩn không có bờ bến. Pháp tính Không của nhãn xứ không có bờ bến. Pháp tính Không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không có bờ bến. Pháp tính Không của sắc xứ không có bờ bến. Pháp tính Không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không có bờ bến. Pháp tính Không của nhãn giới không có bờ bến. Pháp tính Không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không có bờ bến. Pháp tính Không của sắc giới không có bờ bến. Pháp tính Không của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không có bờ bến. Pháp tính Không của nhãn thức giới không có bờ bến. Pháp tính Không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không có bờ bến. Pháp tính Không của nhãn xúc không có bờ bến. Pháp tính Không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không có bờ bến. Pháp tính Không của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra không có bờ bến. Pháp tính Không của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra không có bờ bến. Pháp tính Không của địa giới không có bờ bến. Pháp tính Không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới không có bờ bến. Pháp tính Không của nhân duyên không có bờ bến. Pháp tính Không của đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên không có bờ bến. Pháp tính Không của vô minh không có bờ bến. Pháp tính Không của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não không có bờ bến.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Tâm đối với sắc uẩn không có bờ bến, vì tâm hành nơi sắc uẩn sinh khởi (?). Tâm đối với thọ, tưởng, hành, thức uẩn không có bờ bến, vì tâm hành nơi thọ uẩn v.v. sinh khởi. Tâm đối với nhãn xứ không có bờ bến, vì tâm hành nơi nhãn xứ sinh khởi. Tâm đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không có bờ bến, vì tâm hành nơi nhĩ xứ v.v. sinh khởi. Tâm đối với sắc xứ không có bờ bến, vì tâm hành nơi sắc xứ sinh khởi. Tâm đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không có bờ bến, vì tâm hành nơi thanh xứ v.v. sinh khởi. Tâm đối với nhãn giới không có bờ bến, vì tâm hành nơi nhãn giới sinh khởi. Tâm đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không có bờ bến, vì tâm hành nơi nhĩ giới v.v. sinh khởi. Tâm đối với sắc giới không có bờ bến, vì tâm hành nơi sắc giới sinh khởi. Tâm đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không có bờ bến, vì tâm hành nơi thanh giới v.v. sinh khởi. Tâm đối với nhãn thức giới không có bờ bến, vì tâm hành nơi nhãn thức giới sinh khởi. Tâm đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không có bờ bến, vì tâm hành nơi nhĩ thức giới v.v. sinh khởi. Tâm đối với nhãn xúc không có bờ bến, vì tâm hành nơi nhãn xúc sinh khởi. Tâm đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không có bờ bến, vì tâm hành nơi nhĩ xúc v.v. sinh khởi. Tâm đối với các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra không có bờ bến, vì tâm hành nơi các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra sinh khởi. Tâm đối với các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra không có bờ bến, vì tâm hành nơi các thọ do nhĩ xúc v.v. làm duyên sinh ra sinh khởi. Tâm đối với địa giới không có bờ bến, vì tâm hành nơi địa giới sinh khởi. Tâm đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới không có bờ bến, vì tâm hành nơi thủy giới v.v. sinh khởi. Tâm đối với nhân duyên không có bờ bến, vì tâm hành nơi nhân duyên sinh khởi. Tâm đối với đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên không có bờ bến, vì tâm hành nơi đẳng vô gián duyên v.v. sinh khởi. Tâm đối với vô minh không có bờ bến, vì tâm hành nơi vô minh sinh khởi. Tâm đối với hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não không có bờ bến, vì tâm hành nơi hành v.v. sinh khởi.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn là lành, là chẳng lành, cho đến tất cả đều không thể nắm bắt được. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Nhãn xứ là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Sắc xứ là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Nhãn giới là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Sắc giới là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Nhãn thức giới là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Nhãn xúc là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Địa giới là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Nhân duyên là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Vô minh là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là lành, là chẳng lành, cho đến đều không thể nắm bắt được.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn không lay động. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn không lay động. Nhãn xứ không lay động. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không lay động. Sắc xứ không lay động. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không lay động. Nhãn giới không lay động. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không lay động. Sắc giới không lay động. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không lay động. Nhãn thức giới không lay động. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không lay động. Nhãn xúc không lay động. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không lay động. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra không lay động. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra không lay động. Địa giới không lay động. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới không lay động. Nhân duyên không lay động. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên không lay động. Vô minh không lay động. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não không lay động.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc uẩn như tiếng sư tử rống. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn như tiếng sư tử rống. Nhãn xứ như tiếng sư tử rống. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như tiếng sư tử rống. Sắc xứ như tiếng sư tử rống. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như tiếng sư tử rống. Nhãn giới như tiếng sư tử rống. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới như tiếng sư tử rống. Sắc giới như tiếng sư tử rống. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới như tiếng sư tử rống. Nhãn thức giới như tiếng sư tử rống. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới như tiếng sư tử rống. Nhãn xúc như tiếng sư tử rống. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc như tiếng sư tử rống. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như tiếng sư tử rống. Các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra như tiếng sư tử rống. Địa giới như tiếng sư tử rống. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới như tiếng sư tử rống. Nhân duyên như tiếng sư tử rống. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên như tiếng sư tử rống. Vô minh như tiếng sư tử rống. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não như tiếng sư tử rống.

 Thiện Hiện nên biết! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu có thể suy nghĩ, quan sát, giác ngộ các uẩn v.v. như thế, thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì liền có thể xa lìa tác ý (sự khởi tâm hướng tới, ý nghĩ) dối trá, nịnh bợ; cũng có thể xa lìa tác ý kiêu căng, ngạo mạn; cũng có thể xa lìa tác ý tự khen mình; cũng có thể xa lìa tác ý chê bai người khác; cũng có thể xa lìa tác ý chấp có cái ta; cũng có thể xa lìa tác ý ham danh lợi; cũng có thể xa lìa tác ý thuộc năm triền cái (năm thứ che lấp tâm, làm trí tuệ không sáng: tham muốn, giận dữ, mê mờ buồn ngủ, xao động hối tiếc, nghi ngờ); cũng có thể xa lìa tác ý ganh ghét, keo kiệt. Nhờ đó cũng có thể làm tròn đầy tất cả công đức chân thật trong sạch, khó được, hiếm có; cũng có thể làm tròn đầy việc trang nghiêm làm trong sạch cõi Phật; cũng có thể làm tròn đầy Phật pháp cao tột, tức là Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật).

 Bấy giờ, Bạc-già-phạm (đức Thế Tôn, danh hiệu tôn kính của Phật) nói kinh này xong, vô lượng chúng Bồ-tát Ma-ha-tát mà Bồ-tát Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai) đứng đầu, cụ thọ (tiếng tôn xưng các vị tỳ-kheo cao đức, nghĩa là "người có đủ tuổi thọ của trí tuệ") Thiện Hiện cùng Xá-lợi Tử, A-nan-đà và các vị đại Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu chứng), cùng chư thiên, loài rồng, A-tố-lạc (tức A-tu-la, loài thần có sức mạnh lớn, hay tranh đấu với chư thiên) v.v. — tất cả đại chúng nghe lời Phật nói đều rất vui mừng, tin nhận và vâng theo thực hành.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm năm mươi lăm.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video