Thiên 73 — Hội 1 · Phẩm 18 Vô sở đắc · phần 2

 Sơ phần (phần thứ nhất của bộ kinh), phẩm Vô Sở Đắc (không có gì để đạt được) thứ mười tám, đoạn hai

 Này Xá-lợi Tử (Śāriputra, vị đệ tử có trí tuệ bậc nhất của Đức Phật)! Vì nhĩ giới (tai, xét như một "giới", tức một trong mười tám yếu tố làm nên mọi kinh nghiệm theo Phật giáo: sáu giác quan, sáu đối tượng của chúng và sáu loại nhận biết) là vô sở hữu (hoàn toàn không có gì thật), nên không thể tìm thấy (bất khả đắc) Bồ Tát Ma-ha-tát (bậc Bồ Tát lớn, người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) ở tiền tế, hậu tế hay trung tế (thời quá khứ, thời vị lai và thời hiện tại). Vì thanh giới (âm thanh, đối tượng của tai), nhĩ thức giới (sự nhận biết qua tai), nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và sự nhận biết của tai) cùng các thọ (cảm giác: dễ chịu, khó chịu, hoặc không dễ chịu cũng không khó chịu) do nhĩ xúc làm duyên (điều kiện) mà sinh ra đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì nhĩ giới là không (trống rỗng, không có thực thể cố định), nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì nhĩ giới là viễn ly (tách lìa, không dính mắc vào bất cứ tướng trạng nào), nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì nhĩ giới là vô tự tánh (không có bản chất riêng tự mình tồn tại), nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của nhĩ giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự không của nhĩ giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của nhĩ giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của nhĩ giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của nhĩ giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra; dù là sự không của nhĩ giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra; dù là sự viễn ly của nhĩ giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra; dù là sự vô tự tánh của nhĩ giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì tỷ giới (mũi, xét như một giới) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hương giới (mùi hương, đối tượng của mũi), tỷ thức giới (sự nhận biết qua mũi), tỷ xúc (sự tiếp xúc giữa mũi, mùi và sự nhận biết của mũi) cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tỷ giới là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tỷ giới là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tỷ giới là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của tỷ giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự không của tỷ giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của tỷ giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của tỷ giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của tỷ giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra; dù là sự không của tỷ giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra; dù là sự viễn ly của tỷ giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra; dù là sự vô tự tánh của tỷ giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần.

 Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì thiệt giới (lưỡi, xét như một giới) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vị giới (vị nếm, đối tượng của lưỡi), thiệt thức giới (sự nhận biết qua lưỡi), thiệt xúc (sự tiếp xúc giữa lưỡi, vị nếm và sự nhận biết của lưỡi) cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thiệt giới là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thiệt giới là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thiệt giới là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của thiệt giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự không của thiệt giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của thiệt giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của thiệt giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của thiệt giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra; dù là sự không của thiệt giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra; dù là sự viễn ly của thiệt giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra; dù là sự vô tự tánh của thiệt giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì thân giới (thân thể, xét như một giới) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì xúc giới (những gì thân chạm biết được như cứng, mềm, nóng, lạnh — đối tượng của thân), thân thức giới (sự nhận biết qua thân), thân xúc (sự tiếp xúc giữa thân, vật được chạm và sự nhận biết của thân) cùng các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thân giới là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì xúc giới, thân thức giới, thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thân giới là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì xúc giới, thân thức giới, thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thân giới là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì xúc giới, thân thức giới, thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của thân giới, xúc giới, thân thức giới, thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của thân giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự không của thân giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của thân giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của thân giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của thân giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra; dù là sự không của thân giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra; dù là sự viễn ly của thân giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra; dù là sự vô tự tánh của thân giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì ý giới (tâm ý, xét như một giới) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì pháp giới (ở đây là đối tượng của ý: mọi ý niệm, hiện tượng mà tâm nhận biết), ý thức giới (sự nhận biết của ý), ý xúc (sự tiếp xúc giữa ý, đối tượng của ý và sự nhận biết của ý) cùng các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì ý giới là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì pháp giới, ý thức giới, ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì ý giới là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì pháp giới, ý thức giới, ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì ý giới là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì pháp giới, ý thức giới, ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của ý giới, pháp giới, ý thức giới, ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của ý giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự không của ý giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của ý giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của ý giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của ý giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra; dù là sự không của ý giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra; dù là sự viễn ly của ý giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra; dù là sự vô tự tánh của ý giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc trong vật chất) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thủy giới (yếu tố nước, tính ướt dính), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố nhận biết) đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì địa giới là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì địa giới là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì địa giới là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới không phải là cái gì khác biệt. Sự không của địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới; dù là sự không của địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới; dù là sự viễn ly của địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới; dù là sự vô tự tánh của địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì Khổ thánh đế (chân lý cao quý thứ nhất: đời sống mang tính khổ) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ) và Đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến chấm dứt khổ) đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì Khổ thánh đế là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì Tập, Diệt, Đạo thánh đế đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì Khổ thánh đế là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì Tập, Diệt, Đạo thánh đế đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì Khổ thánh đế là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì Tập, Diệt, Đạo thánh đế đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế không phải là cái gì khác biệt. Sự không của Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế; dù là sự không của Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế; dù là sự viễn ly của Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế; dù là sự vô tự tánh của Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật — khâu đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai điều kiện nối tiếp nhau làm nên vòng sống chết) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hành (những hành động tạo tác do vô minh thúc đẩy), thức (tâm thức nhận biết khi đi vào đời sống mới), danh sắc (phần tinh thần và phần thân thể), lục xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng ham muốn), thủ (sự nắm giữ, bám víu), hữu (sự hình thành đời sống kế tiếp), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết) cùng sầu, thán, khổ, ưu, não (buồn rầu, than thở, đau đớn, lo âu, phiền muộn) đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vô minh là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vô minh là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vô minh là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của vô minh, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của vô minh cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không phải là cái gì khác biệt. Sự không của vô minh cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của vô minh cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của vô minh cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của vô minh cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não; dù là sự không của vô minh cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não; dù là sự viễn ly của vô minh cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não; dù là sự vô tự tánh của vô minh cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa là hạnh tu hoàn hảo đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ; bố thí là đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn nhịn, chịu đựng mọi nghịch cảnh), tinh tấn ba-la-mật-đa (siêng năng không lui sụt), tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định, giữ tâm lắng yên) và bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi pháp) đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bố thí ba-la-mật-đa là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bố thí ba-la-mật-đa là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bố thí ba-la-mật-đa là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không phải là cái gì khác biệt. Sự không của bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa; dù là sự không của bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa; dù là sự viễn ly của bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa; dù là sự vô tự tánh của bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi sắc giới, tâm ngày càng lắng sâu) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trải rộng đến vô số chúng sinh) và bốn định vô sắc (bốn tầng thiền định vượt khỏi mọi hình sắc: định Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ) đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn tĩnh lự là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn vô lượng, bốn định vô sắc đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn tĩnh lự là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn vô lượng, bốn định vô sắc đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn tĩnh lự là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn vô lượng, bốn định vô sắc đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc không phải là cái gì khác biệt. Sự không của bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc; dù là sự không của bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc; dù là sự viễn ly của bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc; dù là sự vô tự tánh của bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự bám víu vào cõi sắc và cõi vô sắc) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tám thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt trội đối với các đối tượng quán sát, không để chúng khơi dậy phiền não), chín định thứ lớp (chín tầng thiền định nhập lần lượt không gián đoạn: bốn tĩnh lự, bốn định vô sắc và định diệt thọ tưởng) và mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng — đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, khoảng không, thức — trải khắp mọi nơi) đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tám giải thoát là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tám giải thoát là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tám giải thoát là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ không phải là cái gì khác biệt. Sự không của tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ; dù là sự không của tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ; dù là sự viễn ly của tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ; dù là sự vô tự tánh của tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì bốn niệm trụ (bốn phép giữ tâm tỉnh thức: quán sát thân, cảm giác, tâm và các pháp) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, khơi điều thiện chưa sinh, tăng trưởng điều thiện đã sinh), bốn thần túc (bốn nền tảng giúp thành tựu thiền định: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét), năm căn (năm gốc rễ của sự tu: niềm tin, siêng năng, tỉnh thức, định tâm, trí tuệ), năm lực (năm gốc rễ ấy khi đã thành sức mạnh vững chắc), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: tỉnh thức, phân biệt đúng sai, siêng năng, hoan hỷ, thân tâm nhẹ nhàng, định tâm, buông xả) và tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường cao quý: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh thức đúng, định tâm đúng) đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn niệm trụ là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn niệm trụ là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn niệm trụ là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi không phải là cái gì khác biệt. Sự không của bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi; dù là sự không của bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi; dù là sự viễn ly của bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi; dù là sự vô tự tánh của bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì không giải thoát môn (cửa ngõ giải thoát nhờ quán thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có thực thể) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vô tướng giải thoát môn (cửa ngõ giải thoát nhờ quán thấy mọi pháp không có hình tướng cố định để bám vào) và vô nguyện giải thoát môn (cửa ngõ giải thoát nhờ không còn mong cầu, không tạo tác điều gì để mong đạt được) đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì không giải thoát môn là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì không giải thoát môn là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì không giải thoát môn là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không phải là cái gì khác biệt. Sự không của không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; dù là sự không của không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; dù là sự viễn ly của không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; dù là sự vô tự tánh của không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì năm nhãn (năm loại mắt, tức năm tầng nhìn thấy: nhục nhãn là mắt thịt, thiên nhãn là mắt trời thấy xa và thấu suốt, tuệ nhãn là mắt trí tuệ thấy lẽ không, pháp nhãn là mắt thấy rõ mọi phương pháp cứu độ, Phật nhãn là mắt của Phật thấy trọn vẹn tất cả) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, thấy xa và thấy sự sống chết của chúng sinh, dứt sạch phiền não) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì năm nhãn là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì sáu thần thông là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì năm nhãn là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì sáu thần thông là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì năm nhãn là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì sáu thần thông là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của năm nhãn, sáu thần thông, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của năm nhãn, sáu thần thông không phải là cái gì khác biệt. Sự không của năm nhãn, sáu thần thông không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của năm nhãn, sáu thần thông không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của năm nhãn, sáu thần thông không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của năm nhãn, sáu thần thông; dù là sự không của năm nhãn, sáu thần thông; dù là sự viễn ly của năm nhãn, sáu thần thông; dù là sự vô tự tánh của năm nhãn, sáu thần thông; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì mười lực của Phật (mười năng lực hiểu biết đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều gì hợp lẽ và không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh…) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn vô sở úy (bốn điều không e sợ, tức sự tự tin trọn vẹn của Phật khi giảng pháp giữa đại chúng), bốn vô ngại giải (bốn sự thông suốt không vướng mắc: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (lòng thương lớn, mang niềm vui đến cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu chúng sinh khỏi khổ), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an lạc), đại xả (tâm buông xả lớn, đối xử bình đẳng với tất cả), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng của Phật, không chung với hàng tu hành khác), nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi pháp đến từng chi tiết, tức trí tuệ viên mãn của Phật) đều là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì mười lực của Phật là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đều là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì mười lực của Phật là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đều là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì mười lực của Phật là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đều là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của mười lực của Phật cho đến nhất thiết tướng trí không phải là cái gì khác biệt. Sự không của mười lực của Phật cho đến nhất thiết tướng trí không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của mười lực của Phật cho đến nhất thiết tướng trí không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của mười lực của Phật cho đến nhất thiết tướng trí không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của mười lực của Phật cho đến nhất thiết tướng trí; dù là sự không của mười lực của Phật cho đến nhất thiết tướng trí; dù là sự viễn ly của mười lực của Phật cho đến nhất thiết tướng trí; dù là sự vô tự tánh của mười lực của Phật cho đến nhất thiết tướng trí; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Này Xá-lợi Tử! Vì pháp vô vong thất (phẩm chất không bao giờ quên sót, luôn ghi nhớ rõ ràng mọi điều) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hằng trụ xả tánh (tính chất luôn an trú trong tâm buông xả, bình thản trước mọi cảnh) là vô sở hữu, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì pháp vô vong thất là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hằng trụ xả tánh là không, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì pháp vô vong thất là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hằng trụ xả tánh là viễn ly, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì pháp vô vong thất là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại. Vì hằng trụ xả tánh là vô tự tánh, nên không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử! Vì trong sự vô sở hữu, không, viễn ly, vô tự tánh của pháp vô vong thất và hằng trụ xả tánh, thì Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, vị lai hay hiện tại đều không thể tìm thấy. Này Xá-lợi Tử! Sự vô sở hữu của pháp vô vong thất và hằng trụ xả tánh không phải là cái gì khác biệt. Sự không của pháp vô vong thất và hằng trụ xả tánh không phải là cái gì khác biệt. Sự viễn ly của pháp vô vong thất và hằng trụ xả tánh không phải là cái gì khác biệt. Sự vô tự tánh của pháp vô vong thất và hằng trụ xả tánh không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai không phải là cái gì khác biệt. Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại không phải là cái gì khác biệt. Này Xá-lợi Tử! Dù là sự vô sở hữu của pháp vô vong thất và hằng trụ xả tánh; dù là sự không của pháp vô vong thất và hằng trụ xả tánh; dù là sự viễn ly của pháp vô vong thất và hằng trụ xả tánh; dù là sự vô tự tánh của pháp vô vong thất và hằng trụ xả tánh; dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, dù là Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại — tất cả các pháp như thế đều không hai, không chia thành hai phần. Này Xá-lợi Tử! Vì lý do này nên tôi nói rằng: không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở quá khứ, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở vị lai, không thể tìm thấy Bồ Tát Ma-ha-tát ở hiện tại.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn về trí tuệ hoàn hảo đưa đến bờ giác ngộ), quyển thứ sáu mươi hai.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ sáu mươi ba.

 Tam tạng pháp sư (danh hiệu dành cho vị tăng thông suốt cả ba kho giáo điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Hoa) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video