Phần thứ năm, phẩm Hồi Hướng, thứ bảy.
Bấy giờ Bồ-tát Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai) nói với Thiện Hiện (tức tôn giả Tu-bồ-đề, đại đệ tử của Phật): Những việc làm phước của Bồ-tát đi kèm với tùy hỷ (vui mừng theo việc lành của người khác) và hồi hướng (đem công đức của mình hướng về mục đích giác ngộ và chia sẻ cho mọi chúng sinh), so với những việc làm phước như bố thí, trì giới, tu thiền định… của các hữu tình (chúng sinh) khác, là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao vượt, là tốt đẹp, là vi diệu, là cao trên, là cao tột không gì hơn.
Bấy giờ Thiện Hiện hỏi Bồ-tát Từ Thị: Giả sử các Bồ-tát khởi tâm tùy hỷ và hồi hướng, nhắm đến khắp vô lượng vô số thế giới; trong mỗi thế giới có vô lượng vô số chư Phật Thế Tôn (Đấng được thế gian tôn kính) đã nhập niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết khổ đau, không còn sinh tử); từ lúc mới phát tâm cho đến khi thành Phật, rồi lần lượt cho đến khi nhập bát niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, khi thân xác của Phật mất đi), cho đến lúc giáo pháp sắp diệt hết. Trong khoảng thời gian ấy, có những căn lành tương ứng với sáu pháp ba-la-mật-đa (sáu hạnh tu đưa sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); những việc làm phước như bố thí, trì giới, tu thiền định của các đệ tử; những căn lành vô lậu (trong sạch, không còn dính phiền não) của bậc hữu học (bậc thánh còn phải tu học) và vô học (bậc đã tu xong, không còn gì phải học); giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn của Phật (năm khối công đức của Phật: giới hạnh, thiền định, trí tuệ, giải thoát, và sự thấy biết rõ mình đã giải thoát); lòng đại từ đại bi vì đem lợi ích an vui cho tất cả hữu tình, cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác; những lời giảng pháp yếu; những căn lành học theo pháp yếu; những căn lành mà các loài hữu tình gieo trồng sau khi Phật Thế Tôn nhập niết-bàn. Gom tất cả lại, cân lường, rồi ngay đó khởi lên tâm tùy hỷ tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên nhất, vi diệu nhất. Lại đem những việc làm phước đi kèm với tùy hỷ như vậy, cùng chung bình đẳng với các hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), nguyện căn lành này cùng với các loài hữu tình dẫn đến vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Ý ngài nghĩ sao? Các Bồ-tát ấy nhắm đến những việc như vậy, khởi lên hành tướng (cách tâm nắm bắt và hình dung đối tượng) như vậy; vậy tâm tùy hỷ, hồi hướng ấy có đối tượng (cái mà tâm hướng đến) như thế, đúng như hình tướng mà Bồ-tát ấy đã nắm bắt, có thể tìm thấy được chăng?
Bồ-tát Từ Thị đáp Thiện Hiện: Các Bồ-tát ấy nhắm đến những việc như vậy, khởi lên hành tướng như vậy, nhưng tâm tùy hỷ, hồi hướng thật ra không có đối tượng nào như thế, đúng như hình tướng mà Bồ-tát ấy nắm bắt, có thể tìm thấy được.
Cụ thọ (cách xưng hô tôn kính đối với vị tỳ-kheo trưởng lão) Thiện Hiện nói với Bồ-tát Từ Thị: Nếu không có những đối tượng như vậy, đúng như hình tướng mà Bồ-tát ấy nắm bắt, thì sự tùy hỷ, hồi hướng của các Bồ-tát ấy há chẳng đều thành tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo (ba thứ sai lầm: nhận biết sai, tâm sai, thấy hiểu sai) hay sao? Vì sao vậy? Như có người chấp vào việc vốn không có: vô thường mà cho là thường, thật khổ mà cho là vui, không có ngã mà cho là có ngã, không sạch mà cho là sạch; do đó mà khởi lên tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Đối tượng đã thật không có gì, thì bồ-đề và tâm cũng phải như vậy. Nếu thế thì tất cả đều phải không có gì khác nhau. Ở đây, cái gì là đối tượng? Cái gì là tâm tùy hỷ? Cái gì là bồ-đề? Cái gì là hồi hướng? Làm sao Bồ-tát nhắm đến những việc như vậy mà khởi tâm tùy hỷ, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề?
Bồ-tát Từ Thị đáp Thiện Hiện: Sự tùy hỷ, hồi hướng được khởi lên như vậy, không nên nói trước các Bồ-tát mới học Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu để thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh). Vì sao vậy? Vì họ nghe sự tùy hỷ, hồi hướng như vậy, thì bao nhiêu lòng tin ưa, cung kính đều sẽ tiêu mất. Pháp tùy hỷ, hồi hướng như vậy nên phân tích, chỉ bày cho các Bồ-tát ma-ha-tát bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường thành Phật), hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đã phát nguyện lớn từ lâu, đã gieo trồng nhiều căn lành, được nhiều bạn lành nâng đỡ. Vì sao vậy? Vì những vị ấy nghe sự tùy hỷ, hồi hướng như vậy thì không kinh hãi, không sợ sệt, không lùi bước, không chìm đắm.
Các Bồ-tát nên đem những việc làm phước đi kèm với tùy hỷ như vậy hồi hướng về nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả mọi pháp trọn vẹn, tức trí tuệ của Phật) mà mình mong cầu. Ngay lúc ấy nên nghĩ thế này: "Cái tâm dùng để tùy hỷ, hồi hướng, cái tâm ấy đã hết, đã diệt, đã lìa tan, đã biến đổi. Những đối tượng được nhắm đến và các căn lành cũng đều như tâm, đã hết, đã diệt, đã lìa tan, đã biến đổi. Ở đây, cái gì là tâm được dùng? Lại lấy cái gì làm đối tượng và các căn lành, mà nói là tùy hỷ, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề?" Xét theo lẽ, tâm không thể tùy hỷ, hồi hướng đối với tâm, vì không có hai tâm cùng khởi lên một lúc. Tâm cũng không thể tùy hỷ, hồi hướng, vì đó là tự tánh của tâm (?). Cho nên tâm tùy hỷ, hồi hướng và đối tượng đều không thể nắm bắt được.
Khi ấy Thiên Đế Thích nói với Thiện Hiện: Các Bồ-tát mới học Đại thừa nghe những việc như vậy, tâm họ há chẳng kinh hãi, lùi bước, chìm đắm sao? Làm sao Bồ-tát đối với đối tượng mà khởi tâm tùy hỷ? Làm sao nắm giữ những việc làm phước đi kèm với tùy hỷ mà hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề?
Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện dựa vào Bồ-tát Từ Thị mà nói thế này: Các Bồ-tát nhắm đến khắp tất cả Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến, bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn) ở mười phương, những vị đã cắt đứt các nẻo đường dẫn đến tái sinh, dứt tuyệt con đường hý luận (những lời bàn suông, phân biệt vô ích), quét sạch mây mù (chỉ sự mê muội), bẻ gãy gai góc (chỉ phiền não), buông bỏ mọi gánh nặng, đạt được lợi ích của chính mình, dứt sạch các hữu kết (những trói buộc khiến còn tái sinh), giải thoát nhờ trí tuệ chân chính, đạt đến chỗ tâm tự tại rốt ráo bậc nhất, đã vào cõi vô dư y niết-bàn (niết-bàn không còn sót lại thân năm uẩn làm chỗ nương, tức niết-bàn trọn vẹn sau khi thân mất). Từ lúc các ngài mới phát tâm cho đến khi thành Phật, rồi lần lượt cho đến khi nhập bát niết-bàn, cho đến khi giáo pháp sắp diệt mất, trong khoảng ấy có bao nhiêu công đức, cùng những căn lành mà các đệ tử gieo trồng, gom tất cả lại, cân lường, rồi ngay đó khởi lên tâm tùy hỷ tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên nhất, vi diệu nhất; lại đem những việc làm phước đi kèm với tùy hỷ như vậy hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vậy các Bồ-tát ấy làm sao để không rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo?
Bồ-tát Từ Thị nói với Thiện Hiện: Nếu các Bồ-tát, đối với những pháp như tâm tùy hỷ, hồi hướng do mình khởi lên, không có ý tưởng chấp đó là tâm…, thì không rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Nếu các Bồ-tát, đối với những pháp như tâm tùy hỷ, hồi hướng do mình khởi lên, có ý tưởng chấp đó là tâm…, thì liền rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.
Lại nữa, các Bồ-tát dùng tâm như vậy nghĩ đến công đức, căn lành của Phật và đệ tử mà sinh tùy hỷ, biết đúng rằng tâm này đã hết, đã diệt, đã lìa tan, đã biến đổi, không phải là cái có thể tùy hỷ; biết đúng rằng các pháp kia, tánh chất cũng như vậy, không phải là cái được tùy hỷ. Lại hiểu thấu đúng rằng tâm có thể hồi hướng, tánh của nó cũng như vậy, không phải là cái có thể hồi hướng; và biết đúng rằng pháp được hồi hướng, tánh của nó cũng như vậy, không phải là cái được hồi hướng. Nếu ai có thể y theo điều đã nói như vậy, thì sự tùy hỷ, hồi hướng ấy là chân chính chứ không phải tà vạy. Các Bồ-tát đều nên khởi lên sự tùy hỷ, hồi hướng như vậy về vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Lại nữa, các Bồ-tát nhắm đến khắp công đức của chư Phật Thế Tôn quá khứ, vị lai, hiện tại; những căn lành của các đệ tử; những căn lành của hàng dị sinh (phàm phu, người chưa chứng thánh quả); những căn lành của loài bàng sinh (súc sinh, loài vật) được nghe chánh pháp; cho đến những loài khác như trời, rồng, nói rộng ra cho đến nhân phi nhân (các loài giống người mà không phải người, như các loài thần) được nghe chánh pháp mà phát tâm bồ-đề. Gom tất cả như vậy lại, cân lường, ngay đó khởi lên tâm tùy hỷ tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên nhất, vi diệu nhất. Tùy hỷ rồi hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vào lúc ấy, nếu hiểu đúng rằng các pháp có thể tùy hỷ, hồi hướng đều đã hết, đã diệt, đã lìa tan, đã biến đổi; các pháp được tùy hỷ, hồi hướng tánh chất cũng như vậy; vượt lìa cái biết như thế (?) mà vẫn có thể tùy hỷ, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Lại vào lúc ấy, nếu hiểu đúng rằng hoàn toàn không có pháp nào có thể tùy hỷ, hồi hướng; đối với các pháp tuy biết như vậy mà vẫn có thể tùy hỷ, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì không rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát ấy đối với tâm có thể tùy hỷ, hồi hướng và pháp được tùy hỷ, hồi hướng đều không sinh chấp trước. Đó gọi là sự tùy hỷ, hồi hướng cao tột.
Nếu các Bồ-tát đối với pháp có thể tùy hỷ, hồi hướng mà khởi ý tưởng đó là pháp có thể tùy hỷ, hồi hướng; đối với pháp được tùy hỷ, hồi hướng mà khởi ý tưởng đó là pháp được tùy hỷ, hồi hướng; rồi khởi lên sự tùy hỷ, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì liền rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo; sự tùy hỷ, hồi hướng khởi lên đều là tà vạy. Bồ-tát nên biết điều này và tìm cách xa lìa.
Nếu các Bồ-tát đối với những việc làm phước mình đã tu tạo, biết đúng như thật rằng chúng xa lìa (không có tự tánh) và vắng lặng; đối với tâm có thể tùy hỷ, hồi hướng cũng biết đúng như thật rằng nó xa lìa và vắng lặng; biết như thật rồi, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa sang bờ giải thoát) thâm sâu, đối với các pháp hoàn toàn không nắm giữ, chấp trước, rồi khởi lên sự tùy hỷ, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì không rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Nếu các Bồ-tát đối với những việc làm phước mình đã tu tạo, không biết như thật rằng chúng xa lìa và vắng lặng; đối với tâm có thể tùy hỷ, hồi hướng cũng không biết rằng nó xa lìa và vắng lặng; đối với tất cả các pháp đều chấp vào các hình tướng, rồi khởi lên sự tùy hỷ, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì liền rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.
Nếu các Bồ-tát muốn khởi lên đúng đắn sự tùy hỷ, hồi hướng đối với công đức, căn lành của chư Phật Thế Tôn và các đệ tử đã diệt độ (đã nhập niết-bàn), thì nên nghĩ thế này: "Như chư Phật Thế Tôn và các đệ tử đều đã diệt độ, tự tánh không có; công đức, căn lành cũng như vậy. Sự tùy hỷ, hồi hướng do ta khởi lên và vô thượng bồ-đề được hồi hướng đến, tánh và tướng cũng như vậy, đều không thể nắm bắt được". Biết như thật rồi, đối với các căn lành mà phát khởi sự tùy hỷ, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì có thể không sinh tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo, vì không nắm giữ hình tướng. Đó là điều Phật chấp thuận, gọi là sự tùy hỷ, hồi hướng bồ-đề chân chính.
Nếu các Bồ-tát lấy việc nắm giữ hình tướng làm phương tiện để thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu, đối với công đức, căn lành của Phật và đệ tử đã diệt độ mà nắm giữ hình tướng để tùy hỷ, hồi hướng bồ-đề, thì đó là sự tùy hỷ, hồi hướng không tốt. Nếu các Bồ-tát lấy việc không nắm giữ hình tướng làm phương tiện để thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu, đối với công đức, căn lành của Phật và đệ tử đã diệt độ mà lìa hình tướng để tùy hỷ, hồi hướng bồ-đề, thì đó gọi là sự tùy hỷ, hồi hướng tốt.
Bồ-tát Từ Thị hỏi Thiện Hiện: Làm sao Bồ-tát đối với công đức, căn lành của Phật và đệ tử đều không nắm giữ hình tướng, mà vẫn có thể tùy hỷ, hồi hướng bồ-đề?
Thiện Hiện đáp: Nên biết rằng nhờ sự khéo léo trong phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát tu học, nên tuy không nắm giữ hình tướng mà việc làm vẫn thành tựu. Không phải lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể khởi lên sự tùy hỷ, hồi hướng chân chính. Vì vậy, Bồ-tát muốn thành tựu việc làm của mình thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Bồ-tát Từ Thị nói với Thiện Hiện: Chớ nói như vậy. Vì sao vậy? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật-đa rất thâm sâu, công đức, căn lành của Phật và đệ tử đều không thể nắm bắt được; sự tùy hỷ, hồi hướng bồ-đề được khởi lên cũng không thể nắm bắt được. Ở đây Bồ-tát nên quán như vầy: "Công đức, căn lành của các Như Lai và các đệ tử thời quá khứ, tánh của chúng đều đã diệt; tâm tùy hỷ, hồi hướng được khởi lên và tánh của đại bồ-đề đều vắng lặng tịch diệt. Nếu ta đối với những điều ấy mà nắm giữ hình tướng, phân biệt, rồi phát sinh tâm tùy hỷ, hồi hướng, thì chư Phật Thế Tôn đều không chấp thuận". Vì sao vậy? Vì đối với Phật, đệ tử… đã diệt độ mà nắm giữ hình tướng, phân biệt để tùy hỷ, hồi hướng, thì gọi là rất chấp có chỗ đắc (chấp rằng thật có cái để nắm lấy, để đạt được). Vì quá khứ đã diệt, không có gì cả; còn Phật, đệ tử… ở vị lai và hiện tại thì vị lai chưa đến, hiện tại không dừng trụ, cũng không thể nắm bắt được. Nếu không thể nắm bắt thì không phải là cảnh để nắm giữ hình tướng. Nếu nắm giữ hình tướng của chúng mà phát sinh tùy hỷ, hồi hướng bồ-đề thì liền rơi vào điên đảo.
Vì vậy, Bồ-tát muốn đối với công đức, căn lành của Như Lai và các đệ tử mà phát khởi đúng đắn sự tùy hỷ, hồi hướng bồ-đề, thì không nên ở trong đó khởi tâm chấp có chỗ đắc, nắm giữ hình tướng, phân biệt mà tùy hỷ, hồi hướng. Nếu ở trong đó khởi tâm chấp có chỗ đắc, nắm giữ hình tướng, phân biệt mà tùy hỷ, hồi hướng, thì Phật không nói việc ấy có ý nghĩa và lợi ích lớn. Vì sao vậy? Vì tâm tùy hỷ, hồi hướng như vậy do vọng tưởng phân biệt, nên gọi là lẫn chất độc. Ví như thức ăn uống tuy đủ màu sắc, hương thơm, vị ngon thượng hạng nhưng có lẫn thuốc độc; kẻ ngu hiểu biết nông cạn tham lấy mà ăn, lúc đầu tuy vừa ý, sau liền khổ lớn.
Cũng vậy, có một hạng bổ-đặc-già-la (người, con người cá thể) không khéo thọ trì, không khéo quán xét Bát-nhã ba-la-mật-đa rất thâm sâu, không khéo thông suốt ý nghĩa sâu xa, mà bảo người có chủng tánh Đại thừa (căn cơ, dòng giống tâm linh hợp với Đại thừa) rằng: "Lại đây, thiện nam tử! Ngươi hãy đối với năm uẩn như giới uẩn… (năm khối công đức: giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến) và vô lượng vô biên công đức khác của chư Phật Thế Tôn ba đời; những căn lành do đệ tử Phật gieo trồng; những căn lành do các loài hữu tình gieo trồng khi Phật Thế Tôn thọ ký ba thứ bồ-đề (lời Phật báo trước sự thành tựu ba loại giác ngộ: của Phật, của Độc giác, của Thanh văn) cho các Bồ-tát, Thanh văn, Độc giác; những căn lành do trời, người, a-tố-lạc (tức a-tu-la, loài thần hay gây chiến với chư thiên)… gieo trồng; gom tất cả như vậy lại, cân lường, ngay đó tùy hỷ, hồi hướng bồ-đề". Sự tùy hỷ, hồi hướng được nói như vậy, vì lấy tâm chấp có chỗ đắc làm phương tiện, nên ví như thức ăn uống lẫn chất độc ở thế gian. Người có chủng tánh Bồ-tát không nên học theo lời người ấy nói.
Vì vậy, thưa Đại đức (cách gọi tôn kính bậc tu hành có đức lớn), xin hãy nói: người theo Bồ-tát thừa như thiện nam tử… nên tùy hỷ, hồi hướng thế nào đối với công đức, căn lành của chư Phật và đệ tử… ở ba đời mười phương thì mới có thể gọi là không lẫn chất độc?
Thiện Hiện đáp: Nếu các Bồ-tát muốn không phỉ báng Phật mà phát tâm tùy hỷ, hồi hướng, thì nên nghĩ thế này: "Như chư Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác thông suốt như thật rằng công đức, căn lành có tánh như thế, có tướng như thế, có pháp như thế mà có thể tùy hỷ, thì nay ta cũng nên tùy hỷ như vậy. Như chư Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác thông suốt như thật rằng nên đem những việc làm phước như thế hồi hướng bồ-đề, thì nay ta cũng nên hồi hướng như vậy". Nếu tùy hỷ, hồi hướng như vậy thì không phỉ báng Phật, không lẫn các chất độc, lìa mọi lỗi lầm, khéo thuận theo lời Phật dạy.
Lại nữa, Bồ-tát nên tùy hỷ, hồi hướng như thế này: "Như giới uẩn… không rơi vào tam giới (ba cõi luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), không thuộc trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), thì sự tùy hỷ, hồi hướng cũng nên như vậy". Vì sao vậy? Vì như các pháp ấy do tự tánh là không (không có thực thể riêng tồn tại độc lập) nên không rơi vào tam giới, không thuộc trong ba đời; sự tùy hỷ, hồi hướng cũng như vậy. Nếu có thể tùy hỷ, hồi hướng như vậy thì không lẫn các chất độc, không bị mất mát hư hoại. Nếu không tùy hỷ, hồi hướng như vậy, nên biết đó là sự tùy hỷ, hồi hướng tà vạy. Nếu các Bồ-tát nghĩ thế này: "Như chư Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác thông suốt như thật các công đức…, có pháp như vậy có thể dựa vào pháp này mà phát sinh sự tùy hỷ, hồi hướng không điên đảo, thì nay ta cũng nên dựa vào pháp như vậy mà phát sinh tâm tùy hỷ, hồi hướng", thì đó là phát khởi đúng đắn sự tùy hỷ, hồi hướng.
Bấy giờ Thế Tôn khen Thiện Hiện rằng: Hay thay, hay thay! Nay ông có thể vì các Bồ-tát mà làm Phật sự lớn lao. Thiện Hiện nên biết, giả sử các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp lại, tức một cõi do một vị Phật giáo hóa) tất cả đều được những công đức có hình tướng thuộc thế gian và xuất thế gian như bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả), bốn vô sắc định (bốn tầng thiền định cao nhất, vượt khỏi hình sắc), năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: mắt trời, tai trời, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa tự tại)…, thì sự tùy hỷ, hồi hướng không điên đảo do một vị Bồ-tát khởi lên, so với những công đức ấy, là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao vượt, là tốt đẹp, là vi diệu, là cao trên, là cao tột không gì hơn.
Lại nữa, Thiện Hiện! Giả sử tất cả hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới đều phát tâm vô thượng chánh đẳng giác; mỗi người trải qua số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát sông Hằng, lấy tâm chấp có chỗ đắc làm phương tiện, đều đem y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men thượng hạng và các vật dụng an vui khác cung kính cúng dường các hữu tình trong số thế giới nhiều như cát sông Hằng, thường xuyên không gián đoạn. Ý ông nghĩ sao? Các Bồ-tát ấy nhờ nhân duyên này được phước có nhiều chăng?
Thiện Hiện thưa: Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Khối phước như vậy nếu có hình sắc thì các cõi ở mỗi phương trong mười phương nhiều như cát sông Hằng cũng không chứa hết.
Phật dạy: Thiện Hiện! Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Nếu một vị Bồ-tát nhờ được Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu nâng đỡ mà phát khởi sự tùy hỷ, hồi hướng không điên đảo, thì công đức đạt được so với khối phước có hình tướng của các Bồ-tát trước, hơn gấp trăm lần, hơn gấp nghìn lần, cho đến hơn gấp ổ-ba-ni-sát-đàm lần (một con số cực lớn, không thể tính đếm, ý nói hơn đến mức không thể so sánh).
Bấy giờ Tứ Đại Thiên Vương (bốn vị vua trời hộ trì bốn phương, ở cõi trời thấp nhất của cõi Dục) mỗi vị cùng với hai vạn thiên tử quyến thuộc, cúi đầu lễ chân Phật, chắp tay cung kính bạch: Bạch Thế Tôn, sự tùy hỷ, hồi hướng không điên đảo do các Bồ-tát khởi lên, nhờ được sự khéo léo trong phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất thâm sâu nâng đỡ, nên uy lực rộng lớn, hơn sự bố thí với tâm chấp có chỗ đắc vừa nói trên gấp nhiều trăm nghìn lần.
Khi ấy Thiên Đế Thích cho đến vua trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời cao nhất của cõi Dục, nơi chư thiên hưởng thụ những thứ do kẻ khác biến hóa ra), mỗi vị cùng với mười vạn thiên tử quyến thuộc, đều cầm đủ loại tràng hoa vi diệu cõi trời, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng và các thứ châu báu quý lạ, trổi nhạc trời mà cúng dường Phật, cúi đầu lễ chân Phật, chắp tay bạch: Sự tùy hỷ, hồi hướng không điên đảo do các Bồ-tát khởi lên, nhờ được sự khéo léo trong phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất thâm sâu nâng đỡ, nên uy lực rộng lớn, hơn sự bố thí với tâm chấp có chỗ đắc vừa nói trên gấp nhiều trăm nghìn lần.
Khi ấy Đại Phạm Vương (vua trời cõi Phạm thiên, cõi Sắc), nói rộng ra cho đến chư thiên cõi Sắc Cứu Cánh (cõi trời cao nhất của cõi Sắc), mỗi vị cùng với vô lượng trăm nghìn thiên chúng, đến trước chỗ Phật, cúi đầu lễ chân Phật, chắp tay cung kính, cùng cất tiếng nói: Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Sự tùy hỷ, hồi hướng không điên đảo do các Bồ-tát khởi lên, nhờ được sự khéo léo trong phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất thâm sâu nâng đỡ, nên uy lực rộng lớn, hơn sự bố thí với tâm chấp có chỗ đắc vừa nói trên gấp nhiều trăm nghìn lần.
Bấy giờ Phật bảo chư thiên như chư thiên cõi Tịnh Cư (năm cõi trời ở cõi Sắc, nơi các bậc thánh quả Bất hoàn cư trú): Hãy khoan nói đến việc tất cả hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới đều phát tâm vô thượng chánh đẳng giác. Giả sử tất cả hữu tình trong các thế giới chư Phật ở mười phương nhiều như cát sông Hằng đều phát tâm vô thượng chánh đẳng giác; mỗi người trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng, lấy tâm chấp có chỗ đắc làm phương tiện, đều đem y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men thượng hạng và các vật dụng an vui khác cung kính cúng dường các hữu tình trong số thế giới nhiều như cát sông Hằng, thường xuyên không gián đoạn. Nếu có Bồ-tát nhắm đến khắp giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn và vô lượng vô biên Phật pháp khác của chư Phật Thế Tôn ba đời; những căn lành của các đệ tử; những pháp lành mà các hữu tình khác tu tập; gom tất cả như vậy lại, cân lường, ngay đó phát khởi những việc làm phước đi kèm với tùy hỷ tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên nhất, vi diệu nhất; lại đem những việc làm phước đi kèm với tùy hỷ như vậy hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề; thì công đức đạt được từ sự tùy hỷ, hồi hướng như vậy hơn khối phước có hình tướng nói trên vô lượng vô biên, không thể cân lường, đếm tính.
Bấy giờ Thiện Hiện liền bạch Phật: Như Thế Tôn nói, ngay đó phát khởi những việc làm phước đi kèm với tùy hỷ tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên nhất, vi diệu nhất. Thế nào gọi là những việc làm phước đi kèm với tùy hỷ tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên nhất, vi diệu nhất?
Phật bảo Thiện Hiện: Nếu các Bồ-tát đối với các pháp ba đời không giữ lấy, không buông bỏ, không nghĩ nhớ, không nắm được; biết không có pháp nào đã sinh, đang sinh, sẽ sinh; biết không có pháp nào đã diệt, đang diệt, sẽ diệt; đúng như thật tánh của các pháp mà phát sinh tùy hỷ, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề; như vậy gọi là những việc làm phước đi kèm với tùy hỷ tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên nhất, vi diệu nhất.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ-tát muốn đối với những căn lành tương ứng với bố thí, tịnh giới (giữ giới trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhục), tinh tấn, tĩnh lự (thiền định), bát-nhã (trí tuệ), và với chánh giải thoát, giải thoát tri kiến của chư Phật Thế Tôn và đệ tử… ở ba đời mà phát sinh sự tùy hỷ, hồi hướng không điên đảo, thì nên nghĩ thế này: "Như sự giải thoát chân thật, những căn lành tương ứng với bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã cũng như vậy. Như sự giải thoát chân thật, những căn lành tương ứng với giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn cũng như vậy. Như sự giải thoát chân thật, mọi thắng giải (sự hiểu biết quyết định, tin chắc không lay chuyển) cũng như vậy. Như sự giải thoát chân thật, sự tùy hỷ, hồi hướng cũng như vậy. Như sự giải thoát chân thật, tất cả các pháp quá khứ đã diệt cũng như vậy. Như sự giải thoát chân thật, tất cả các pháp vị lai chưa sinh cũng như vậy. Như sự giải thoát chân thật, tất cả các pháp hiện tại đang chuyển hiện cũng như vậy. Như sự giải thoát chân thật, chư Phật Thế Tôn và đệ tử… trong vô lượng vô số thế giới quá khứ cũng như vậy. Như sự giải thoát chân thật, chư Phật Thế Tôn và đệ tử… trong vô lượng vô số thế giới vị lai cũng như vậy. Như sự giải thoát chân thật, chư Phật Thế Tôn và đệ tử… trong vô lượng vô số thế giới hiện tại cũng như vậy. Chân như pháp tánh (bản chất chân thật, như như không đổi của các pháp) của các pháp như vậy không hướng tới, không quay lưng, không trói buộc, không giải thoát, không nhiễm ô, không thanh tịnh. Ta đối với những công đức, căn lành như vậy, ngay đó tùy hỷ, lấy sự không dời đổi, không mất hoại, không hình tướng, không chỗ đắc làm phương tiện, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề". Như vậy gọi là sự tùy hỷ, hồi hướng tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên nhất, vi diệu nhất.
Thiện Hiện nên biết, công đức đạt được từ sự tùy hỷ, hồi hướng không điên đảo như vậy, so với phước bố thí đạt được khi tất cả hữu tình trong các thế giới ở mỗi phương trong mười phương nhiều như số cát sông Hằng đều phát tâm vô thượng chánh đẳng giác, mỗi người trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng, lấy tâm chấp có chỗ đắc làm phương tiện, đều đem y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men thượng hạng và các vật dụng an vui khác cung kính cúng dường tất cả hữu tình trong các cõi ở mỗi phương trong mười phương nhiều như cát sông Hằng, thường xuyên không gián đoạn; và so với những căn lành tương ứng với tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã mà tất cả hữu tình trong các thế giới chư Phật ở mười phương nhiều như cát sông Hằng tu tập, mỗi người trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng, lấy tâm chấp có chỗ đắc làm phương tiện; thì hơn gấp trăm lần, hơn gấp nghìn lần, cho đến hơn gấp ổ-ba-ni-sát-đàm lần.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm năm mươi tám.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm năm mươi chín.
Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho tàng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video