Thiên 770 — Hội 6 · Phẩm 11 Hiển đức

 Phần thứ sáu, phẩm thứ mười một: Bày tỏ công đức

 Lúc ấy Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc tu hành lớn, nguyện cầu giác ngộ để cứu độ mọi loài) Mạn-thù-thất-lợi (tức Bồ-tát Văn-thù, vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) từ chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu lễ chân Phật, khoác áo che vai trái, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính, bạch rằng:

– Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát phải trải qua bao nhiêu kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt tính không của mọi pháp, đưa người qua bờ giác ngộ) sâu xa, cúng dường bao nhiêu đức Phật, mới có thể đối đáp, xiển dương Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu do Như Lai nói, như Thiên vương Tối Thắng (vị vua cõi trời đã hỏi đạo trong kinh này)?

Phật bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Mạn-thù-thất-lợi:

– Thiện nam tử, việc như vậy không thể nghĩ bàn. Nếu không phải trong vô lượng trăm nghìn đại kiếp tu tập các hạnh, gieo trồng các căn lành, thì không được nghe đến danh từ công đức của Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu. Thiện nam tử, ở mười phương, mỗi phương có số thế giới nhiều như cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ), tất cả hạt cát sông Căng-già trong đó còn có thể biết được số lượng; còn Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, số kiếp đã trải qua và số Phật đã cúng dường thì đều không thể biết.

Thiện nam tử, vào thời quá khứ cách đây vô lượng, vô số, vô biên kiếp khó nghĩ bàn, có một đức Phật ra đời tên là Đa Văn, đầy đủ mười hiệu (mười danh hiệu tôn xưng công đức của Phật như Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri…); kiếp tên là Tăng Thượng, nước tên là Nhật Quang. Đức Như Lai Đa Văn vì các Bồ-tát Ma-ha-tát nói pháp môn thanh tịnh rằng: "Thiện nam tử, các ông nên siêng năng tu các pháp lành, đừng đoái hoài thân mạng."

Lúc ấy trong hội có một vị Bồ-tát tên là Tinh Tiến Lực, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu lễ chân Phật, khoác áo che vai trái, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính mà bạch Phật rằng: "Thế Tôn dạy: 'Các ông nên siêng năng tu các pháp lành, đừng đoái hoài thân mạng.' Theo chỗ con hiểu nghĩa lời Phật dạy, thì các Bồ-tát Ma-ha-tát nên lười biếng, không tu pháp lành, mới có thể mau chứng vô thượng bồ-đề (giác ngộ cao tột). Vì sao vậy? Nếu các Bồ-tát siêng tu các điều lành, thì không thể ở lâu trong sinh tử để làm lợi ích an vui cho hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức). Thế nhưng các Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, chế ngự và cắt đứt phiền não mà vẫn ở lâu trong sinh tử, trọn không vì riêng mình mà vội chứng Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não và khổ đau), chỉ vì làm lợi ích an vui cho các hữu tình. Bồ-tát lấy việc ở trong sinh tử làm vui, không lấy Niết-bàn làm vui. Vì sao? Vì các Bồ-tát Ma-ha-tát lấy việc giáo hóa hữu tình làm niềm vui; nghĩa là tùy theo sở thích của họ, dùng phương tiện thiện xảo (cách khéo léo, linh hoạt) nói và trao pháp môn, khiến họ được an vui. Nếu siêng tu điều lành thì sẽ mau dứt sạch lậu (phiền não rỉ chảy, thứ giữ người ta trong vòng sinh tử), không thể làm lợi ích an vui cho tất cả hữu tình. Vì vậy, Bồ-tát quán thấy sinh tử nhiều khổ não, khởi tâm đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu khổ chúng sinh), không bỏ hữu tình, để thành tựu bản nguyện (lời nguyện ban đầu).

Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát đủ sức phương tiện, ở lâu trong sinh tử, được thấy vô lượng vô biên Như Lai, được nghe nhận vô lượng vô biên chánh pháp, giáo hóa dẫn dắt vô lượng vô biên hữu tình. Vì vậy Bồ-tát vì những việc như thế mà không chán sinh tử, không ưa Niết-bàn. Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu nhìn sinh tử mà sinh chán sợ, ham thích Niết-bàn, thì rơi vào phi đạo (con đường không phải của Bồ-tát), không thể làm lợi ích an vui cho tất cả hữu tình, không thể thông đạt cảnh giới rất sâu của Như Lai. Thế nào là phi đạo? Là ưa thích địa vị Thanh văn (người nghe Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Độc giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không nghe Phật dạy), đối với các loài hữu tình không có tâm đại bi. Vì sao vậy? Vì con đường mà Thanh văn, Độc giác đi không phải là con đường của các Bồ-tát Ma-ha-tát. Vì sao? Vì Thanh văn, Độc giác chán sợ sinh tử, ham thích Niết-bàn, không thể đầy đủ phước đức và trí tuệ. Vì nghĩa ấy nên không phải là đạo Bồ-tát."

Lúc ấy Phật Đa Văn liền khen Tinh Tiến Lực rằng: "Lành thay, lành thay! Đúng như ông nói. Các Bồ-tát Ma-ha-tát nên tu con đường của chính mình, chớ tập theo phi đạo."

Khi ấy Tinh Tiến Lực bạch: "Bạch Thế Tôn, thế nào là con đường của chính Bồ-tát?"

Phật Đa Văn nói: "Bồ-tát thành tựu tất cả phước và tuệ; dùng sức đại bi mà không bỏ hữu tình; xa lìa địa vị Thanh văn và Độc giác; được vô sinh nhẫn (sự an trụ vững chắc vào lẽ thật rằng các pháp vốn không sinh không diệt) mà không bỏ ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc – toàn bộ thế giới chúng sinh còn luân hồi); không mong cầu gì mà nuôi lớn căn lành; với phương tiện thiện xảo tu hành tất cả các ba-la-mật-đa (các hạnh đưa qua bờ giác ngộ); dùng sức trí tuệ, với tâm không phân biệt mà nuôi lớn căn lành; thành tựu tận trí (trí biết rằng phiền não đã dứt hết) và vô lượng công đức. Tuy biết các pháp không có một pháp nào có thể sinh, mà vẫn dùng phương tiện thị hiện thọ sinh; tuy biết hữu tình không có một ai thật có, mà vẫn dùng phương tiện giáo hóa dẫn dắt. Biết mọi pháp đều lìa tự tính, nhìn các cõi Phật như hư không, mà vẫn có thể khéo léo trang nghiêm làm thanh tịnh cõi Phật. Biết pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chân lý) của tất cả các đức Phật không có hình tướng, mà vẫn dùng phương tiện thị hiện tướng tốt trang nghiêm. Tùy theo điều mà các hữu tình trong lòng ưa thích, liền có thể dùng phương tiện mà trao cho họ. Thân tâm Bồ-tát tuy luôn vắng lặng, mà vẫn nói các pháp để giáo hóa dẫn dắt hữu tình; cũng dùng sự khéo léo mà xa lìa chốn ồn ào, tu các thiền định vắng lặng, biết tự tính là không, đều có thể thông đạt trí tuệ rất sâu; có thể dùng phương tiện nói pháp cho người khác; không chứng quả của thừa Thanh văn và Độc giác; siêng cầu sự giải thoát mà Như Lai đã chứng; không bỏ tất cả đạo hạnh của Bồ-tát. Thiện nam tử, đó gọi là con đường của chính Bồ-tát."

Mạn-thù-thất-lợi, lúc ấy Tinh Tiến Lực từ đức Như Lai ấy nghe nói cảnh giới tu hành của Bồ-tát, được điều chưa từng có, liền lại bạch Phật Đa Văn: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Theo chỗ con hiểu nghĩa lời Phật dạy, Bồ-tát đầy đủ phương tiện thiện xảo thì nhìn mọi pháp không pháp nào không phải là đạo. Ví như hư không dung chứa mọi hình sắc, cũng vậy, Bồ-tát đủ phương tiện lớn thì con đường mình đi thu nhiếp mọi pháp. Lại như hư không, tất cả cỏ cây, hoa quả, cây thơm nhờ đó mà lớn lên; những vật ấy đối với hư không không thể làm nó dơ hay sạch, không khiến nó giận hay vui. Cũng vậy, Bồ-tát đủ phương tiện lớn và Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu, thì nhìn mọi pháp đều là đạo; tức là pháp của dị sinh (phàm phu chưa thấy chân lý), hoặc pháp của Thanh văn, hoặc pháp của Độc giác, hoặc pháp của Bồ-tát, hoặc pháp của Như Lai. Vì sao? Vì đó là những gì các Bồ-tát đã thông đạt. Ví như lửa lớn, gặp cỏ cây thì nhất định không lùi lại; những cỏ cây ấy đều thuận theo giúp thêm cho lửa, làm lửa bừng sáng. Cũng vậy, các pháp không pháp nào không thuận theo Bồ-tát, cho nên gọi là đạo Bồ-tát. Ví như kim cương, tự thể cứng chắc, dao không chặt được, lửa không đốt được, nước không làm mục được, chất độc không làm hại được. Cũng vậy, trí tuệ phương tiện của Bồ-tát thì Độc giác, Thanh văn, các ngoại đạo (người theo đạo ngoài Phật pháp) và mọi phiền não đều không thể phá hoại. Như ngọc lắng nước có thể làm trong nước đục, cũng vậy, Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu của Bồ-tát có thể khiến mọi phiền não của hữu tình đều được thanh tịnh. Ví như thuốc hay, báu quý, ngọc thần, không ở chung với chất độc mà có thể tiêu trừ mọi chất độc; cũng vậy, Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, không ở chung với mọi phiền não mà có thể đoạn diệt mọi phiền não. Vì nhân duyên ấy, tất cả các pháp đều là đạo của Bồ-tát Ma-ha-tát."

Mạn-thù-thất-lợi, khi Tinh Tiến Lực ấy nói pháp này, tám nghìn vị Bồ-tát cùng phát tâm vô thượng chánh đẳng giác (tâm cầu sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn của Phật), hai trăm vị Bồ-tát được vô sinh nhẫn. Mạn-thù-thất-lợi, Tinh Tiến Lực ấy chính là Thiên vương Tối Thắng ngày nay.

 Lúc ấy Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi lại bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, làm sao được sức kiên cố để hộ trì chánh pháp?

Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi:

– Thiện nam tử, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thà bỏ thân mạng chứ không bỏ chánh pháp; đối với người khác thì khiêm nhường, không sinh kiêu mạn; bị coi thường, bị sỉ nhục thì tâm có thể nhẫn chịu; hữu tình đói khát thì cho đồ ăn uống ngon; người gặp nguy nạn thì cho sự không sợ hãi; với những người bệnh tật thì chữa trị đúng phép; hữu tình nghèo thiếu thì khiến họ được giàu có của báu; chùa tháp linh thiêng của chư Phật thì tu sửa xây dựng, trang hoàng; việc xấu thì che giấu ngăn chặn, việc tốt thì làm sáng tỏ đề cao; hữu tình lo khổ thì đem lại an vui cho họ – Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa thì được sức kiên cố để hộ trì chánh pháp.

Mạn-thù-thất-lợi lại bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, làm sao điều phục được tâm?

Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi:

– Thiện nam tử, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, không xen vào việc của người khác, nghĩ trước rồi mới làm, tâm tính ngay thẳng, lìa hạnh dua nịnh quanh co, không tự khoe khoang cao ngạo, ý luôn mềm mỏng – Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể điều phục được tâm.

Mạn-thù-thất-lợi lại bạch Phật:

– Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, điều phục được tâm, thì sẽ sinh vào cõi nào?

Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi:

– Thiện nam tử, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, điều phục được tâm, thì hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh trong loài người. Nếu sinh lên cõi trời thì làm Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), hoặc làm Phạm vương, chủ cõi Kham Nhẫn (thế giới Ta-bà, cõi đầy khổ đau phải chịu đựng mà chúng ta đang sống). Nếu sinh trong cõi người thì làm Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp), hoặc làm các vua khác, trưởng giả (người giàu có, có đức vọng), cư sĩ (người tu tại gia). Ở trên trời hay trong cõi người đều thường được gặp Phật. Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, điều phục được tâm thì sinh vào những cõi như vậy.

Mạn-thù-thất-lợi lại bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn, lòng tin chân chánh sinh ra (lưu xuất: tuôn ra, dẫn tới) pháp gì?

Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi:

– Lòng tin chân chánh sinh ra việc được bạn lành chân thật.

– Bạch Thế Tôn, nghe nhiều sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Nghe nhiều sinh ra diệu tuệ (trí tuệ sáng suốt nhiệm mầu).

– Bạch Thế Tôn, bố thí sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Bố thí sinh ra sự giàu có lớn.

– Bạch Thế Tôn, tịnh giới (giữ giới trong sạch) sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Tịnh giới sinh ra thiện thú (những đường sinh tốt lành: cõi người, cõi trời).

– Bạch Thế Tôn, an nhẫn (nhẫn nhịn chịu đựng một cách an ổn) sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– An nhẫn sinh ra sự dung chứa được tất cả hữu tình.

– Bạch Thế Tôn, tinh tiến (siêng năng không lùi bước) sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Tinh tiến sinh ra khả năng hoàn thành tất cả Phật pháp.

– Bạch Thế Tôn, tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên chú) sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Tĩnh lự sinh ra sự xa lìa mọi tán loạn dao động.

– Bạch Thế Tôn, bát-nhã (trí tuệ) sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Bát-nhã sinh ra sự xa lìa mọi phiền não.

– Bạch Thế Tôn, nghe pháp sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Nghe pháp sinh ra sự xa lìa mọi lưới nghi (những mối ngờ vực trói buộc như tấm lưới).

– Bạch Thế Tôn, hỏi đúng đắn sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Hỏi đúng đắn sinh ra diệu trí quyết định đối với pháp.

– Bạch Thế Tôn, ở nơi vắng lặng sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Ở nơi vắng lặng sinh ra thiền định thù thắng và các thần thông (năng lực siêu phàm).

– Bạch Thế Tôn, tu tập chân chánh sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Tu tập chân chánh sinh ra yếm đạo (con đường nhàm chán, buông bỏ thế gian).

– Bạch Thế Tôn, tiếng (lời dạy) vô thường sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Tiếng vô thường sinh ra sự không còn ôm giữ che chở đối với các cảnh.

– Bạch Thế Tôn, tiếng khổ sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Tiếng khổ sinh ra sự không sinh (không còn tái sinh).

– Bạch Thế Tôn, tiếng vô ngã sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Tiếng vô ngã sinh ra sự diệt trừ chấp "ta" và "của ta".

– Bạch Thế Tôn, tiếng không sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Tiếng không sinh ra sự vắng lặng.

– Bạch Thế Tôn, chánh niệm (sự nhớ biết đúng đắn) sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Chánh niệm sinh ra cái thấy của bậc thánh.

– Bạch Thế Tôn, thân tâm xa lìa (chốn ồn ào, dục lạc) sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Thân tâm xa lìa sinh ra tất cả các thiền định mầu nhiệm và thần thông.

– Bạch Thế Tôn, thánh đạo (con đường của bậc thánh) sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Thánh đạo sinh ra thánh quả (quả vị chứng đắc của bậc thánh).

– Bạch Thế Tôn, thắng giải (sự hiểu biết quyết định, tin hiểu vững chắc) sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Thắng giải sinh ra sự thành tựu tất cả các giải thoát.

– Bạch Thế Tôn, Phật sinh (sự sinh ra hạt giống Phật) sinh ra pháp gì?

Phật dạy:

– Phật sinh sinh ra tất cả các pháp bồ-đề phần (các pháp tu giúp dẫn đến giác ngộ).

Lúc ấy Tối Thắng tiến đến trước bạch Phật:

– Thế nào là Phật sinh?

Phật bảo Tối Thắng:

– Như phát tâm vô thượng chánh đẳng giác.

– Bạch Thế Tôn, làm sao phát được tâm vô thượng chánh đẳng giác?

Phật dạy:

– Thiên vương, như sinh tâm đại bi.

– Bạch Thế Tôn, làm sao sinh được tâm đại bi?

Phật dạy:

– Là không bỏ tất cả hữu tình.

– Bạch Thế Tôn, làm sao không bỏ hữu tình?

Phật dạy:

– Nên như không bỏ Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng).

– Bạch Thế Tôn, ai có thể không bỏ Tam bảo?

Phật dạy:

– Tất cả những người không có phiền não.

Lúc ấy Tối Thắng liền bạch Phật:

– Thật kỳ lạ thay, bạch Thế Tôn! Hiếm có thay, bạch Thiện Thệ (một trong mười hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát)! Điều bí mật của chư Phật rất sâu xa vi diệu: tuy nói pháp là không, không sinh không diệt, xưa nay vắng lặng, nhưng không phá hoại nghiệp và quả báo thiện ác, xa lìa cả đoạn kiến (cái thấy sai cho rằng chết là hết) lẫn thường kiến (cái thấy sai cho rằng mọi thứ tồn tại mãi). Bạch Thế Tôn, có hữu tình nào nghe pháp như vậy mà không khởi lòng kính tin, lại sinh tâm hủy báng không?

Phật dạy:

– Cũng có.

– Bạch Thế Tôn, những hữu tình như vậy nhờ đời quá khứ tu hành nghiệp lành mà được thân người, nhưng vì gần gũi bạn ác nên đối với pháp sâu xa này không thể kính tin, lại sinh tâm hủy báng; như thế là phụ lòng nghiệp lành quá khứ. Ân đức của chư Phật thật là sâu nặng; giả sử có người đem thịt máu của mình cúng dường chư Phật cũng không thể báo đáp. Nhờ ân Phật mà chúng con ngày nay nuôi lớn căn lành, được niềm vui lớn của pháp, sống trong đại tự tại, được trời người cung kính. Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa nên biết ơn Phật, gần gũi bạn lành, nên tu hạnh Phật, chứng bồ-đề của Phật.

Khi nói pháp này, trong chúng có hai vạn năm nghìn vị Bồ-tát được vô sinh nhẫn, bốn vạn năm nghìn chúng người và trời cùng phát tâm vô thượng chánh đẳng giác, một vạn hai nghìn vị thiên tử (các vị trời) xa lìa bụi bặm, dứt sạch cấu nhiễm, sinh được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt thấy rõ chân lý, tức bước đầu chứng quả thánh).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video