Thiên 784 — Hội 9 · Phần Năng đoạn kim cương (Kinh Kim Cương)

 Phần thứ chín: Năng Đoạn Kim Cương (nghĩa là "Kim cương có thể cắt đứt": ví trí tuệ như kim cương, cắt đứt được mọi sự bám chấp).

 Tôi nghe như thế này. Một thời, đức Bạc-già-phạm (Bhagavat, danh hiệu tôn xưng Phật, nghĩa là bậc đầy đủ phúc đức, được cả thế gian tôn kính) ở thành Thất-la-phiệt (Śrāvastī, kinh đô nước Kiều-tát-la ở Ấn Độ xưa), trú tại vườn Cấp Cô Độc (vườn do trưởng giả Cấp Cô Độc, người hay giúp đỡ kẻ cô đơn, dâng cúng) trong rừng Thệ-đa (rừng của thái tử Thệ-đa). Ngài ở cùng chúng đại Bật-sô (tỳ-kheo, tức tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ) gồm một nghìn hai trăm năm mươi người.

 Bấy giờ, Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Phật) vào buổi sáng sớm sửa sang y phục, mang y cầm bát, vào đại thành Thất-la-phiệt khất thực (đi xin ăn theo phép người tu). Đức Bạc-già-phạm đi xin ăn trong thành xong thì trở về chỗ cũ. Ăn xong, Ngài cất y bát, rửa chân. Sau bữa ăn, Ngài trải tòa như thường lệ rồi ngồi kết già phu tọa (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi). Ngài giữ thân ngay thẳng, phát nguyện chân chính, an trú chánh niệm ngay trước mặt (giữ tâm tỉnh giác, tập trung). Lúc ấy các Bật-sô đến chỗ Phật. Đến rồi, họ cúi đầu lễ sát hai chân Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải ba vòng, rồi lui ngồi một bên. Cụ thọ (tiếng gọi kính trọng bậc trưởng lão) Thiện Hiện (Subhūti, thường gọi là Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật) cũng ngồi trong hội chúng ấy.

 Bấy giờ trong chúng, cụ thọ Thiện Hiện từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần một bên vai, quỳ gối phải sát đất, chắp tay cung kính mà bạch Phật rằng:

 "Thật hiếm có thay, bạch Thế Tôn! Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (các danh hiệu của Phật. Như Lai: bậc đến từ chân như. Ứng: bậc đáng được cúng dường. Chánh Đẳng Giác: bậc giác ngộ đúng đắn, trọn vẹn) đã dùng sự nhiếp thọ (che chở, dìu dắt) tốt đẹp nhất mà nhiếp thọ các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người tu cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh. Ma-ha-tát: bậc đại sĩ, tức Bồ-tát lớn). Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cũng đã dùng sự phó chúc (giao phó, dặn dò) tốt đẹp nhất mà phó chúc các vị Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Bạch Thế Tôn, những ai đã phát tâm tiến theo Bồ-tát thừa (cỗ xe Bồ-tát, tức con đường tu của Bồ-tát hướng tới thành Phật), thì nên an trú thế nào, nên tu hành thế nào, nên điều phục tâm mình thế nào?" Thiện Hiện nói lời ấy xong.

 Bấy giờ Thế Tôn bảo cụ thọ Thiện Hiện: "Lành thay, lành thay! Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đã dùng sự nhiếp thọ tốt đẹp nhất mà nhiếp thọ các Bồ-tát Ma-ha-tát, và đã dùng sự phó chúc tốt đẹp nhất mà phó chúc các Bồ-tát Ma-ha-tát. Vì thế, Thiện Hiện, ông hãy lắng nghe cho kỹ, chú tâm thật khéo, Ta sẽ vì ông phân biệt giảng giải. Những ai đã phát tâm tiến theo Bồ-tát thừa thì nên an trú như thế này, tu hành như thế này, điều phục tâm mình như thế này."

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Đúng vậy, đúng vậy, bạch Thế Tôn, con rất mong được nghe."

 Phật nói: "Thiện Hiện, những ai đã phát tâm tiến theo Bồ-tát thừa nên phát khởi tâm như thế này: 'Có tất cả các hữu tình (chúng sinh có tình thức), tức mọi loài được gộp vào cõi hữu tình. Hoặc noãn sinh (sinh từ trứng), hoặc thai sinh (sinh từ bào thai), hoặc thấp sinh (sinh từ chỗ ẩm ướt), hoặc hóa sinh (tự nhiên hiện ra mà sinh, không nhờ cha mẹ). Hoặc có sắc (có thân hình vật chất), hoặc không có sắc. Hoặc có tưởng (có tri giác, nhận thức), hoặc không có tưởng, hoặc chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không có tưởng. Cho đến khắp cõi hữu tình, bao nhiêu loài được đặt tên gọi, tất cả như thế, ta đều sẽ khiến họ vào cõi Vô dư y Niết-bàn mầu nhiệm (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại chỗ nương là thân xác và phiền não) mà bát Niết-bàn (nhập Niết-bàn, tức diệt hết khổ đau, thoát hẳn vòng sinh tử).'

 Tuy đã độ vô lượng hữu tình như thế, khiến họ được diệt độ (được cứu độ vào Niết-bàn), nhưng thật ra không có hữu tình nào được diệt độ cả. Vì sao vậy? Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát Ma-ha-tát còn khởi lên tưởng về hữu tình (còn nghĩ có chúng sinh thật), thì không nên gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát. Tại sao thế? Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát không thể nói là còn khởi lên tưởng về hữu tình. Phải biết rằng các tưởng sau đây cũng vậy, không được khởi lên: tưởng về mạng giả (cái "người sống" có thọ mạng), tưởng về sĩ phu (cái "con người" làm chủ), tưởng về bổ-đặc-già-la (pudgala, cái "chủ thể" đi luân hồi qua các kiếp), tưởng về ý sinh (cái "người do ý sinh ra"), tưởng về ma-nạp-bà (mānava, cái "người trẻ", tức con người), tưởng về tác giả (cái "người làm"), tưởng về thọ giả (cái "người nhận chịu quả báo"). Đó đều là những cách chấp rằng có một cái "ta" thật. Vì sao vậy? Thiện Hiện, không có một chút pháp (sự vật, hiện tượng) nào gọi là người phát tâm tiến theo Bồ-tát thừa.

 Lại nữa, Thiện Hiện, Bồ-tát Ma-ha-tát không nên trụ (bám víu, dừng lại mà chấp) vào sự vật mà làm bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp cho người khác). Phải hoàn toàn không trụ vào đâu mà làm bố thí. Không trụ vào sắc (hình sắc, những gì mắt thấy) mà làm bố thí. Không trụ vào thanh (âm thanh), hương (mùi), vị, xúc (cảm giác khi chạm) và pháp (đối tượng của ý, tức ý niệm) mà làm bố thí. Thiện Hiện, Bồ-tát Ma-ha-tát nên bố thí như vậy, không trụ vào tưởng về tướng (hình tướng, đặc điểm bề ngoài). Vì sao vậy? Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hoàn toàn không trụ vào đâu mà bố thí, thì khối phúc đức của vị ấy không thể nắm bắt, đo lường được."

 Phật hỏi Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Hư không ở phương đông có thể đo lường được chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Không thể, bạch Thế Tôn."

 "Thiện Hiện, cũng vậy, hư không ở phương nam, phương tây, phương bắc, bốn phương phụ (đông nam, tây nam, tây bắc, đông bắc), phương trên, phương dưới, trùm khắp mười phương của tất cả thế giới, có thể đo lường được chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Không thể, bạch Thế Tôn."

 Phật nói: "Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hoàn toàn không trụ vào đâu mà bố thí, thì khối phúc đức của vị ấy cũng không thể đo lường được, y như thế. Thiện Hiện, Bồ-tát nên bố thí như vậy, không trụ vào tưởng về tướng."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Có thể dựa vào các tướng đầy đủ (những dấu hiệu tốt đẹp trọn vẹn trên thân Phật) mà thấy Như Lai chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Không thể, bạch Thế Tôn. Không nên dựa vào các tướng đầy đủ mà nhìn Như Lai. Vì sao? Như Lai nói các tướng đầy đủ tức chẳng phải các tướng đầy đủ."

 Thiện Hiện nói lời ấy xong, Phật lại bảo cụ thọ Thiện Hiện: "Thiện Hiện, phàm là các tướng đầy đủ thì đều là hư dối. Phàm là chẳng phải tướng đầy đủ thì đều chẳng hư dối. Như vậy, nên lấy tướng và chẳng phải tướng mà quán (nhìn thấy đúng) Như Lai."

 Phật nói lời ấy xong, cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, ở đời vị lai, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, lúc chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật) sắp diệt, khi thời thế đổi thay, liệu có hữu tình nào nghe nói những câu kinh như thế này mà sinh lòng tin là thật chăng?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ông chớ nói như thế, rằng ở đời vị lai, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, lúc chánh pháp sắp diệt, khi thời thế đổi thay, liệu có hữu tình nào nghe nói những câu kinh như thế này mà sinh lòng tin là thật chăng. Thiện Hiện, trái lại, ở đời vị lai, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, lúc chánh pháp sắp diệt, khi thời thế đổi thay, vẫn có những Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ thi-la (giới hạnh, sự giữ giới), đầy đủ đức, đầy đủ tuệ.

 Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không phải chỉ phụng sự, cúng dường ở chỗ một đức Phật. Họ cũng không phải chỉ gieo các thiện căn (gốc rễ lành, tức công đức làm nền cho quả tốt về sau) ở chỗ một đức Phật. Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã phụng sự, cúng dường ở chỗ không chỉ một trăm nghìn đức Phật, đã gieo các thiện căn ở chỗ không chỉ một trăm nghìn đức Phật, nên mới có thể nghe nói những câu kinh như thế này mà được một tâm tin thanh tịnh.

 Thiện Hiện, Như Lai dùng Phật trí (trí tuệ của Phật) đã biết rõ họ. Như Lai dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy suốt mọi sự) đã thấy rõ họ. Thiện Hiện, Như Lai đã hiểu thấu họ. Tất cả những hữu tình ấy sẽ sinh ra vô lượng vô số khối phúc, sẽ thu nhận vô lượng vô số khối phúc. Vì sao? Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không khởi lên tưởng về ngã (cái "ta"). Họ cũng không có tưởng về hữu tình, không có tưởng về mạng giả, không có tưởng về sĩ phu, không có tưởng về bổ-đặc-già-la, không có tưởng về ý sinh, không có tưởng về ma-nạp-bà, không có tưởng về tác giả, không khởi lên tưởng về thọ giả.

 Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không khởi lên tưởng về pháp, cũng không khởi lên tưởng về phi pháp (cái chẳng phải pháp). Họ không khởi lên tưởng, cũng không khởi lên chẳng phải tưởng. Tại sao? Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khởi lên tưởng về pháp, thì người ấy ắt có ngã chấp (bám chấp vào cái "ta"), hữu tình chấp, mạng giả chấp, bổ-đặc-già-la chấp và các chấp khác. Nếu khởi lên tưởng về phi pháp, thì người ấy cũng ắt có ngã chấp, hữu tình chấp, mạng giả chấp, bổ-đặc-già-la chấp và các chấp khác. Vì sao? Thiện Hiện, không nên nắm lấy pháp, cũng không nên nắm lấy phi pháp. Vì thế, Như Lai với ý sâu kín đã nói pháp môn thí dụ chiếc bè (giáo pháp ví như chiếc bè dùng để qua sông, qua rồi thì phải bỏ, không vác theo). Người có trí đến pháp còn phải buông bỏ, huống gì là phi pháp."

 Phật lại bảo cụ thọ Thiện Hiện: "Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Có chút pháp nào nhờ đó Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật) chăng? Có chút pháp nào là điều Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đã nói chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, theo chỗ con hiểu nghĩa lời Phật nói, thì không có chút pháp nào nhờ đó Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Cũng không có chút pháp nào là điều Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đã nói. Vì sao? Bạch Thế Tôn, các pháp mà Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đã chứng, đã nói, đã suy nghĩ, đều không thể nắm giữ, không thể nói ra, chẳng phải pháp, cũng chẳng phải phi pháp. Vì sao? Vì các bậc hiền thánh đều do pháp vô vi (cái không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt) mà hiển lộ."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Giả sử có thiện nam tử hay thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tức người tin theo Phật pháp) đem bảy báu (bảy thứ quý như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, xích châu, mã não) chứa đầy ba nghìn đại thiên thế giới này (một vũ trụ cực lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) mà bố thí. Người ấy nhờ nhân duyên này mà sinh ra khối phúc có nhiều chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn. Rất nhiều, bạch Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát, một danh hiệu của Phật). Thiện nam tử hay thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này mà sinh ra khối phúc rất nhiều. Vì sao? Bạch Thế Tôn, cái gọi là khối phúc đức, khối phúc đức ấy, Như Lai nói là chẳng phải khối phúc đức. Cho nên Như Lai gọi là khối phúc đức, khối phúc đức."

 Phật lại bảo Thiện Hiện: "Thiện Hiện, giả sử có thiện nam tử hay thiện nữ nhân đem bảy báu chứa đầy ba nghìn đại thiên thế giới này mà bố thí. Lại có thiện nam tử hay thiện nữ nhân đối với pháp môn này, dù chỉ bốn câu già-đà (bài kệ, tức đoạn văn vần ngắn trong kinh), mà thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý (suy xét đúng như chân lý). Khối phúc sinh ra do nhân duyên này nhiều hơn khối phúc trước vô lượng vô số lần. Vì sao? Vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề của tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều từ kinh này mà ra. Chư Phật Thế Tôn đều từ kinh này mà sinh. Tại sao? Thiện Hiện, cái gọi là các Phật pháp, các Phật pháp ấy, Như Lai nói là chẳng phải các Phật pháp. Cho nên Như Lai gọi là các Phật pháp, các Phật pháp."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Các bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, mới dự vào dòng thánh, còn gọi là Tu-đà-hoàn) có nghĩ thế này chăng: 'Ta đã chứng được quả Dự lưu'?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Các bậc Dự lưu không nghĩ thế này: 'Ta đã chứng được quả Dự lưu.' Vì sao? Bạch Thế Tôn, các bậc Dự lưu không dự vào một chút gì nên gọi là Dự lưu. Họ không dự vào sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp nên gọi là Dự lưu. Bạch Thế Tôn, nếu bậc Dự lưu nghĩ thế này: 'Ta đã chứng được quả Dự lưu', thì tức là chấp có ngã, có hữu tình, có mạng giả, có sĩ phu, có bổ-đặc-già-la và các thứ khác."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Các bậc Nhất lai (bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần, còn gọi là Tư-đà-hàm) có nghĩ thế này chăng: 'Ta đã chứng được quả Nhất lai'?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Các bậc Nhất lai không nghĩ thế này: 'Ta đã chứng được quả Nhất lai.' Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì không có chút pháp nào chứng được tính Nhất lai, nên gọi là Nhất lai."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Các bậc Bất hoàn (bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục, còn gọi là A-na-hàm) có nghĩ thế này chăng: 'Ta đã chứng được quả Bất hoàn'?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Các bậc Bất hoàn không nghĩ thế này: 'Ta đã chứng được quả Bất hoàn.' Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì không có chút pháp nào chứng được tính Bất hoàn, nên gọi là Bất hoàn."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Các bậc A-la-hán (bậc thánh cao nhất của hàng đệ tử nghe pháp, đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh) có nghĩ thế này chăng: 'Ta đã chứng được quả A-la-hán'?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Các bậc A-la-hán không nghĩ thế này: 'Ta đã chứng được tính A-la-hán.' Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì không có chút pháp nào gọi là A-la-hán, do nhân duyên ấy nên gọi là A-la-hán. Bạch Thế Tôn, nếu bậc A-la-hán nghĩ thế này: 'Ta đã chứng được tính A-la-hán', thì tức là chấp có ngã, có hữu tình, có mạng giả, có sĩ phu, có bổ-đặc-già-la và các thứ khác.

 Tại sao? Bạch Thế Tôn, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nói con là bậc nhất trong những người đạt được vô tránh trụ (an trú trong trạng thái không tranh chấp, không xung đột với ai). Bạch Thế Tôn, con tuy là A-la-hán đã lìa hẳn tham dục, nhưng con chưa từng nghĩ thế này: 'Ta được quả A-la-hán, đã lìa hẳn tham dục.' Bạch Thế Tôn, nếu con nghĩ thế này: 'Ta được quả A-la-hán, đã lìa hẳn tham dục', thì Như Lai đã không nói về con rằng: 'Thiện Hiện, người thiện nam ấy là bậc nhất trong những người đạt được vô tránh trụ, vì hoàn toàn không trụ vào đâu. Cho nên Như Lai gọi là vô tránh trụ, vô tránh trụ.'"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Xưa kia, khi Như Lai ở chỗ đức Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (vị Phật đời quá khứ đã báo trước rằng Phật Thích-ca sẽ thành Phật), Như Lai có nắm lấy chút pháp nào chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Xưa kia, khi Như Lai ở chỗ đức Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, Như Lai hoàn toàn không nắm lấy chút pháp nào."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu có Bồ-tát nói thế này: 'Ta sẽ tạo thành sự trang nghiêm bằng công đức cho cõi Phật (cõi nước nơi một vị Phật giáo hóa, được làm cho tốt đẹp bằng công đức)', thì Bồ-tát ấy nói lời không chân thật. Vì sao? Thiện Hiện, cái gọi là sự trang nghiêm bằng công đức của cõi Phật, sự trang nghiêm bằng công đức của cõi Phật ấy, Như Lai nói là chẳng phải trang nghiêm. Cho nên Như Lai gọi là sự trang nghiêm bằng công đức của cõi Phật, sự trang nghiêm bằng công đức của cõi Phật. Vì thế, Thiện Hiện, Bồ-tát phải hoàn toàn không trụ vào đâu như vậy mà sinh tâm. Không trụ vào sắc mà sinh tâm. Không trụ vào cái chẳng phải sắc mà sinh tâm. Không trụ vào thanh, hương, vị, xúc, pháp mà sinh tâm. Không trụ vào cái chẳng phải thanh, hương, vị, xúc, pháp mà sinh tâm. Hoàn toàn không trụ vào đâu mà sinh tâm."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ví như có người có thân đầy đủ, thân to lớn, tự thể (bản thân, cái thân ấy) giả sử lớn như núi chúa Diệu Cao (núi Tu-di, ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới theo cách hình dung vũ trụ của nhà Phật). Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Tự thể của người ấy có to lớn chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Tự thể của người ấy to lớn, bạch Thế Tôn. To lớn, bạch Thiện Thệ. Vì sao? Bạch Thế Tôn, tự thể của người ấy, Như Lai nói là chẳng phải thể, nên gọi là tự thể. Không phải vì là thể ấy mà gọi là tự thể."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Giả sử số sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ) nhiều bằng số cát trong sông Căng-già, thì cát trong tất cả các sông Căng-già ấy có nhiều chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn. Rất nhiều, bạch Thiện Thệ. Riêng các sông Căng-già đã nhiều vô số, huống gì là cát của chúng."

 Phật nói: "Thiện Hiện, nay Ta bảo ông, mở bày cho ông hiểu. Giả sử có thiện nam tử hay thiện nữ nhân đem bảy báu tốt đẹp chứa đầy số thế giới nhiều bằng số cát của bấy nhiêu sông Căng-già, dâng lên Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Thiện nam tử hay thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này mà sinh ra khối phúc có nhiều chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn. Rất nhiều, bạch Thiện Thệ. Thiện nam tử hay thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này mà sinh ra khối phúc rất nhiều."

 Phật lại bảo Thiện Hiện: "Giả sử có người đem bảy báu chứa đầy số thế giới nhiều bằng số cát ấy, dâng lên Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Lại có thiện nam tử hay thiện nữ nhân đối với pháp môn này, dù chỉ bốn câu già-đà, mà thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý. Khối phúc sinh ra do nhân duyên này nhiều hơn khối phúc trước vô lượng vô số lần.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nơi chốn nào có người vì người khác tuyên nói, chỉ bày pháp môn này, dù chỉ bốn câu già-đà, thì nơi chốn ấy còn được chư thiên (các vị trời), loài người, A-tố-lạc (A-tu-la, một loài thần hay gây chiến với chư thiên) cùng các loài khác ở thế gian cúng dường như tháp miếu thiêng của Phật. Huống gì là có người đối với pháp môn này mà trọn vẹn biên chép, thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý. Hữu tình như thế thành tựu công đức hiếm có, thù thắng bậc nhất. Nơi chốn ấy là chỗ bậc Đại sư (tức Phật) ở, hoặc là chỗ của một bậc đáng tôn trọng, tức những vị có trí cùng tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, xa lìa dục lạc)." Phật nói lời ấy xong.

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nên gọi pháp môn này là gì? Con nên vâng giữ thế nào?" Thiện Hiện nói lời ấy xong.

 Phật bảo Thiện Hiện: "Này cụ thọ, pháp môn này tên là Năng Đoạn Kim Cương Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ đưa đến bờ giải thoát, có thể cắt đứt mọi chấp trước như kim cương. Bát-nhã: trí tuệ thấy rõ chân tướng của mọi sự. Ba-la-mật-đa: đến bờ kia, tức hạnh tu trọn vẹn đưa tới giải thoát). Ông hãy vâng giữ danh hiệu như thế. Vì sao? Thiện Hiện, Bát-nhã Ba-la-mật-đa như thế, Như Lai nói là chẳng phải Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Cho nên Như Lai gọi là Bát-nhã Ba-la-mật-đa."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Có chút pháp nào Như Lai có thể nói chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Không có chút pháp nào Như Lai có thể nói."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Vi trần (hạt bụi cực nhỏ) của mặt đất trong ba nghìn đại thiên thế giới có nhiều chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Vi trần của mặt đất ấy rất nhiều, bạch Thế Tôn. Rất nhiều, bạch Thiện Thệ."

 Phật nói: "Thiện Hiện, vi trần của mặt đất, Như Lai nói là chẳng phải vi trần. Cho nên Như Lai gọi là vi trần của mặt đất. Các thế giới, Như Lai nói là chẳng phải thế giới. Cho nên Như Lai gọi là thế giới."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Có nên dựa vào ba mươi hai tướng đại sĩ phu (ba mươi hai dấu hiệu tốt đẹp trên thân của bậc đại nhân, tức thân Phật) mà nhìn Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Không nên dựa vào ba mươi hai tướng đại sĩ phu mà nhìn Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Vì sao? Bạch Thế Tôn, ba mươi hai tướng đại sĩ phu, Như Lai nói là chẳng phải tướng. Cho nên Như Lai gọi là ba mươi hai tướng đại sĩ phu."

 Phật lại bảo Thiện Hiện: "Giả sử có thiện nam tử hay thiện nữ nhân, ngày nào cũng đem thân mình ra bố thí, số thân nhiều bằng số cát sông Căng-già, và cứ thế đem thân bố thí suốt số kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều bằng số cát sông Căng-già. Lại có thiện nam tử hay thiện nữ nhân đối với pháp môn này, dù chỉ bốn câu già-đà, mà thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý. Khối phúc sinh ra do nhân duyên này nhiều hơn khối phúc trước vô lượng vô số lần."

 Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện nghe pháp, cảm uy lực của pháp mà bi cảm khóc, rơi nước mắt. Thiện Hiện cúi xuống ngẩng lên lau nước mắt mà bạch Phật: "Thật kỳ lạ hiếm có, bạch Thế Tôn! Hiếm có đến tột bậc, bạch Thiện Thệ! Pháp môn mà Như Lai nay nói ra, khắp vì những người phát tâm tiến theo tối thượng thừa (cỗ xe cao nhất, tức con đường tu Đại thừa) mà làm mọi lợi ích, khắp vì những người phát tâm tiến theo tối thắng thừa (cỗ xe thù thắng nhất) mà làm mọi lợi ích. Bạch Thế Tôn, từ khi con có trí hiểu biết đến nay, chưa từng được nghe pháp môn như thế.

 Bạch Thế Tôn, nếu các hữu tình nghe nói kinh điển sâu xa như thế mà sinh tưởng chân thật, thì phải biết họ đã thành tựu điều hiếm có, thù thắng bậc nhất. Vì sao? Bạch Thế Tôn, cái gọi là tưởng chân thật, tưởng chân thật ấy, Như Lai nói là chẳng phải tưởng. Cho nên Như Lai gọi là tưởng chân thật, tưởng chân thật.

 Bạch Thế Tôn, nay con nghe nói pháp môn như thế mà lĩnh hội, tin hiểu, thì chưa phải là hiếm có. Nếu các hữu tình ở đời vị lai, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, lúc chánh pháp sắp diệt, khi thời thế đổi thay, mà đối với pháp môn sâu xa như thế có thể lĩnh hội, tin hiểu, thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý, thì phải biết họ đã thành tựu điều hiếm có, thù thắng bậc nhất.

 Vì sao? Bạch Thế Tôn, các hữu tình ấy không khởi lên tưởng về ngã. Họ cũng không có tưởng về hữu tình, không có tưởng về mạng giả, không có tưởng về sĩ phu, không có tưởng về bổ-đặc-già-la, không có tưởng về ý sinh, không có tưởng về ma-nạp-bà, không có tưởng về tác giả, không khởi lên tưởng về thọ giả. Tại sao? Bạch Thế Tôn, các tưởng về ngã tức là chẳng phải tưởng. Các tưởng về hữu tình, mạng giả, sĩ phu, bổ-đặc-già-la, ý sinh, ma-nạp-bà, tác giả, thọ giả tức là chẳng phải tưởng. Vì sao? Vì chư Phật Thế Tôn đã lìa mọi tưởng." Thiện Hiện nói lời ấy xong.

 Bấy giờ, Thế Tôn bảo cụ thọ Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy. Thiện Hiện, nếu các hữu tình nghe nói kinh điển sâu xa như thế mà không kinh hãi, không sợ, không hoảng hốt, thì phải biết họ đã thành tựu điều hiếm có, thù thắng bậc nhất. Vì sao? Thiện Hiện, Như Lai nói Ba-la-mật-đa thù thắng nhất, tức là Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Thiện Hiện, Ba-la-mật-đa thù thắng nhất mà Như Lai nói là điều mà vô lượng chư Phật Thế Tôn cùng tuyên nói, nên gọi là Ba-la-mật-đa thù thắng nhất. Ba-la-mật-đa thù thắng nhất mà Như Lai nói, tức là chẳng phải Ba-la-mật-đa. Cho nên Như Lai gọi là Ba-la-mật-đa thù thắng nhất.

 Lại nữa, Thiện Hiện, Như Lai nói Nhẫn nhục Ba-la-mật-đa (hạnh nhẫn chịu trọn vẹn, đưa tới bờ giải thoát) tức là chẳng phải Ba-la-mật-đa. Cho nên Như Lai gọi là Nhẫn nhục Ba-la-mật-đa. Vì sao? Thiện Hiện, trong đời quá khứ, Ta từng bị vua Yết-lợi (Kali, một ông vua bạo ngược đời xưa) cắt đứt tay chân, xẻo thịt. Lúc ấy, Ta hoàn toàn không có tưởng về ngã, hay tưởng về hữu tình, hay tưởng về mạng giả, hay tưởng về sĩ phu, hay tưởng về bổ-đặc-già-la, hay tưởng về ý sinh, hay tưởng về ma-nạp-bà, hay tưởng về tác giả, hay tưởng về thọ giả. Lúc ấy, Ta hoàn toàn không có tưởng, cũng chẳng phải là không có tưởng.

 Vì sao? Thiện Hiện, lúc ấy nếu Ta có tưởng về ngã, thì ngay lúc ấy ắt có tưởng giận hờn. Lúc ấy nếu Ta có tưởng về hữu tình, mạng giả, sĩ phu, bổ-đặc-già-la, ý sinh, ma-nạp-bà, tác giả, thọ giả, thì ngay lúc ấy ắt có tưởng giận hờn. Vì sao? Thiện Hiện, Ta nhớ trong năm trăm đời quá khứ, Ta từng là vị tiên tự xưng là Nhẫn Nhục Tiên Nhân (vị tiên tu hạnh nhẫn nhục). Lúc ấy, Ta hoàn toàn không có tưởng về ngã, không có tưởng về hữu tình, không có tưởng về mạng giả, không có tưởng về sĩ phu, không có tưởng về bổ-đặc-già-la, không có tưởng về ý sinh, không có tưởng về ma-nạp-bà, không có tưởng về tác giả, không có tưởng về thọ giả. Lúc ấy, Ta hoàn toàn không có tưởng, cũng chẳng phải là không có tưởng.

 Vì thế, Thiện Hiện, Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa mọi tưởng mà phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Không trụ vào sắc mà sinh tâm. Không trụ vào cái chẳng phải sắc mà sinh tâm. Không trụ vào thanh, hương, vị, xúc, pháp mà sinh tâm. Không trụ vào cái chẳng phải thanh, hương, vị, xúc, pháp mà sinh tâm. Hoàn toàn không trụ vào đâu mà sinh tâm. Vì sao? Thiện Hiện, phàm có chỗ trụ thì đều là chẳng phải trụ. Vì thế, Như Lai nói các Bồ-tát phải không trụ vào đâu mà làm bố thí, không nên trụ vào sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp mà làm bố thí.

 Lại nữa, Thiện Hiện, Bồ-tát Ma-ha-tát vì làm lợi ích cho các hữu tình, nên phải buông bỏ mà bố thí như thế. Vì sao? Thiện Hiện, các tưởng về hữu tình tức là chẳng phải tưởng. Tất cả hữu tình, Như Lai nói là chẳng phải hữu tình. Thiện Hiện, Như Lai là người nói lời thật, nói lời chân chính, nói lời đúng như thật, nói lời không sai khác. Lại nữa, Thiện Hiện, pháp mà Như Lai đã trực tiếp chứng biết trọn vẹn, hoặc pháp Như Lai đã nói, hoặc pháp Như Lai đã suy nghĩ, trong đó chẳng phải thật, cũng chẳng phải dối.

 Thiện Hiện, ví như người đi vào nhà tối thì không thấy gì cả. Phải biết Bồ-tát nếu rơi vào sự vật, tức là rơi vào sự vật mà làm bố thí, thì cũng như vậy. Thiện Hiện, ví như người sáng mắt, khi đêm đã qua, trời sáng, mặt trời mọc lên, thì thấy đủ mọi màu sắc. Phải biết Bồ-tát không rơi vào sự vật, tức là không rơi vào sự vật mà làm bố thí, thì cũng như vậy.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu thiện nam tử hay thiện nữ nhân đối với pháp môn này mà thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý, thì Như Lai dùng Phật trí biết rõ người ấy, Như Lai dùng Phật nhãn thấy rõ người ấy, Như Lai hiểu thấu người ấy. Những hữu tình như thế đều sẽ sinh ra vô lượng khối phúc.

 Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử thiện nam tử hay thiện nữ nhân, vào buổi sáng đem thân mình ra bố thí, số thân nhiều bằng số cát sông Căng-già. Vào buổi trưa lại đem thân mình ra bố thí, số thân nhiều bằng số cát sông Căng-già. Vào buổi chiều cũng đem thân mình ra bố thí, số thân nhiều bằng số cát sông Căng-già. Theo cách ấy, người đó đem thân bố thí suốt trăm nghìn câu-chi (mười triệu) na-dữu-đa (một con số cực lớn) kiếp. Lại có người nghe nói pháp môn như thế mà không sinh lòng chê bai. Khối phúc sinh ra do nhân duyên này còn nhiều hơn khối phúc trước vô lượng vô số lần. Huống gì là có người đối với pháp môn như thế mà trọn vẹn đến cùng, biên chép, thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý.

 Lại nữa, Thiện Hiện, pháp môn như thế không thể nghĩ bàn, không thể cân lường. Nên mong cầu quả dị thục (quả báo chín muồi về sau, khác thời với nhân đã gieo) không thể nghĩ bàn mà pháp môn này đem lại. Thiện Hiện, Như Lai tuyên nói pháp môn như thế là vì muốn làm lợi ích cho các hữu tình tiến theo tối thượng thừa, vì muốn làm lợi ích cho các hữu tình tiến theo tối thắng thừa.

 Thiện Hiện, nếu có người đối với pháp môn này mà thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý, thì Như Lai dùng Phật trí biết rõ người ấy, Như Lai dùng Phật nhãn thấy rõ người ấy, Như Lai hiểu thấu người ấy. Những hữu tình như thế đều thành tựu vô lượng khối phúc, đều sẽ thành tựu khối phúc vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể cân lường. Thiện Hiện, tất cả những hữu tình như thế đều đem vai mình gánh vác Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn) của Như Lai.

 Vì sao? Thiện Hiện, pháp môn như thế không phải là điều mà những hữu tình có lòng tin hiểu thấp kém có thể nghe được. Những kẻ có ngã kiến (cái thấy chấp rằng có "ta"), hữu tình kiến, mạng giả kiến, sĩ phu kiến, bổ-đặc-già-la kiến, ý sinh kiến, ma-nạp-bà kiến, tác giả kiến, thọ giả kiến cũng không thể nghe được. Những người ấy mà có thể thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý, thì không có lẽ ấy.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nơi chốn nào mở ra kinh điển này, thì nơi chốn ấy sẽ được chư thiên, loài người, A-tố-lạc cùng các loài khác ở thế gian cúng dường, lễ kính, đi nhiễu bên phải như tháp miếu thiêng của Phật.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu thiện nam tử hay thiện nữ nhân đối với kinh điển này mà thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý, mà lại bị người khinh chê, thậm chí bị khinh chê rất nặng nề, thì vì sao vậy? Thiện Hiện, những hữu tình ấy đã tạo các nghiệp bất tịnh (việc làm xấu ác) từ những đời trước, lẽ ra phải chịu quả rơi vào ác thú (các đường dữ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Nhưng vì trong đời hiện tại họ bị khinh chê, nên các nghiệp bất tịnh đã tạo từ đời trước đều tiêu hết, và họ sẽ được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Vì sao? Thiện Hiện, Ta nhớ thời quá khứ, trải qua vô số kiếp, rồi lại hơn vô số kiếp nữa, trước cả thời đức Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, lại còn trước nữa, Ta từng gặp tám mươi bốn trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa đức Phật, và Ta đều phụng sự. Phụng sự rồi, Ta đều không hề làm trái phạm. Thiện Hiện, Ta đối với các đức Phật Thế Tôn ấy đều được phụng sự, phụng sự rồi đều không hề làm trái phạm.

 Nếu các hữu tình vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, lúc chánh pháp sắp diệt, khi thời thế đổi thay, mà đối với kinh điển này thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý, thì Thiện Hiện, đem khối phúc trước kia của Ta so với khối phúc này, chia làm trăm phần cũng không bằng được một phần. Cũng vậy, chia làm nghìn phần, trăm nghìn phần, trăm nghìn câu-chi phần, trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa phần, hoặc theo số phần, kế phần, toán phần, dụ phần (các cách đếm, tính, so sánh, ví dụ), cho đến ổ-ba-ni-sát-đàm phần (upaniṣad, phần nhỏ đến tột cùng, không thể chia được nữa), cũng không bằng được.

 Thiện Hiện, nếu Ta nói đầy đủ khối phúc mà thiện nam tử hay thiện nữ nhân ấy sinh ra vào lúc ấy, cho đến khối phúc mà thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy thu nhận, thì sẽ có những hữu tình mê muội, tâm nghi ngờ, cuồng loạn. Vì thế, Thiện Hiện, pháp môn mà Như Lai tuyên nói như thế không thể nghĩ bàn, không thể cân lường. Nên mong cầu quả dị thục không thể nghĩ bàn mà pháp môn này đem lại."

 Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, những ai đã phát tâm tiến theo Bồ-tát thừa thì nên an trú thế nào, nên tu hành thế nào, nên điều phục tâm mình thế nào?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Những ai đã phát tâm tiến theo Bồ-tát thừa nên phát khởi tâm như thế này: 'Ta sẽ khiến tất cả hữu tình đều vào cõi Vô dư y Niết-bàn mầu nhiệm mà bát Niết-bàn.' Tuy đã độ tất cả hữu tình như thế, khiến họ được diệt độ, nhưng thật ra không có hữu tình nào được diệt độ cả. Vì sao vậy? Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát Ma-ha-tát còn khởi lên tưởng về hữu tình, thì không nên gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát. Tại sao thế? Vì các Bồ-tát Ma-ha-tát không thể nói là còn khởi lên tưởng về hữu tình. Phải biết rằng tưởng về mạng giả, tưởng về sĩ phu, tưởng về bổ-đặc-già-la, tưởng về ý sinh, tưởng về ma-nạp-bà, tưởng về tác giả, tưởng về thọ giả cũng vậy. Vì sao vậy? Thiện Hiện, không có một chút pháp nào gọi là người phát tâm tiến theo Bồ-tát thừa."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Xưa kia, khi Như Lai ở chỗ đức Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, có chút pháp nào nhờ đó mà chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề chăng?"

 Phật nói lời ấy xong, cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, theo chỗ con hiểu nghĩa lời Phật nói, xưa kia khi Như Lai ở chỗ đức Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, không có chút pháp nào nhờ đó mà chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Thiện Hiện nói lời ấy xong, Phật bảo cụ thọ Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy. Thiện Hiện, xưa kia khi Như Lai ở chỗ đức Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, không có chút pháp nào nhờ đó mà chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao? Thiện Hiện, nếu xưa kia khi Như Lai ở chỗ đức Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác mà có chút pháp nào nhờ đó chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì đức Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đã không thọ ký (lời Phật báo trước rằng một người sẽ thành Phật) cho Ta rằng: 'Này chàng ma-nạp-bà (chàng trai trẻ, tức tiền thân của Phật Thích-ca), ở đời vị lai, ông sẽ hiệu là Thích-ca Mâu-ni (bậc Thánh tịch tĩnh thuộc dòng họ Thích-ca, tên của đức Phật lịch sử) Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.' Thiện Hiện, vì Như Lai không có chút pháp nào nhờ đó chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cho nên đức Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác mới thọ ký cho Ta rằng: 'Này chàng ma-nạp-bà, ở đời vị lai, ông sẽ hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.'

 Tại sao? Thiện Hiện, nói "Như Lai" tức là một tên gọi khác của chân như (bản tính chân thật, như như không đổi của mọi sự) chân thật. Nói "Như Lai" tức là một tên gọi khác của pháp tính vô sinh (bản tính vốn không sinh ra của các pháp). Nói "Như Lai" tức là một tên gọi khác của sự dứt hẳn mọi đường lối (?). Nói "Như Lai" tức là một tên gọi khác của sự rốt ráo không sinh. Vì sao? Thiện Hiện, cái thật sự không sinh, đó chính là nghĩa tối thắng (chân lý cao nhất).

 Thiện Hiện, nếu có người nói rằng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì phải biết lời ấy không chân thật. Tại sao? Thiện Hiện, vì người ấy phỉ báng Ta, khởi lên sự bám chấp không thật. Vì sao? Thiện Hiện, không có chút pháp nào nhờ đó Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Thiện Hiện, pháp mà Như Lai đã trực tiếp chứng biết trọn vẹn, hoặc pháp Như Lai đã nói, hoặc pháp Như Lai đã suy nghĩ, trong đó chẳng phải thật, cũng chẳng phải dối. Vì thế, Như Lai nói tất cả các pháp đều là Phật pháp. Thiện Hiện, cái gọi là tất cả các pháp, tất cả các pháp ấy, Như Lai nói là chẳng phải tất cả các pháp. Cho nên Như Lai gọi là tất cả các pháp, tất cả các pháp."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ví như có người có thân đầy đủ, thân to lớn."

 Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, người có thân đầy đủ, thân to lớn mà Như Lai nói, Như Lai nói là chẳng phải thân. Cho nên gọi là thân đầy đủ, thân to lớn."

 Phật nói: "Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy. Nếu các Bồ-tát nói thế này: 'Ta sẽ diệt độ vô lượng hữu tình', thì không nên gọi là Bồ-tát. Vì sao? Thiện Hiện, có chút pháp nào gọi là Bồ-tát chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Không có chút pháp nào gọi là Bồ-tát."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Cái gọi là hữu tình, hữu tình ấy, Như Lai nói là chẳng phải hữu tình, nên gọi là hữu tình. Vì thế, Như Lai nói trong tất cả các pháp không có hữu tình, không có mạng giả, không có sĩ phu, không có bổ-đặc-già-la và các thứ khác. Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát nói thế này: 'Ta sẽ tạo thành sự trang nghiêm bằng công đức cho cõi Phật', thì cũng nói như vậy. Vì sao? Thiện Hiện, cái gọi là sự trang nghiêm bằng công đức của cõi Phật, sự trang nghiêm bằng công đức của cõi Phật ấy, Như Lai nói là chẳng phải trang nghiêm. Cho nên Như Lai gọi là sự trang nghiêm bằng công đức của cõi Phật, sự trang nghiêm bằng công đức của cõi Phật. Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát đối với pháp vô ngã (lẽ các pháp không có cái "ta" thật), pháp vô ngã mà tin hiểu sâu sắc, thì Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nói đó là Bồ-tát, là Bồ-tát."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Như Lai có đủ nhục nhãn (mắt thịt, mắt thường của thân xác) chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Như Lai có đủ nhục nhãn."

 Phật nói: "Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Như Lai có đủ thiên nhãn (mắt của chư thiên, thấy được những nơi xa xôi và bị che khuất) chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Như Lai có đủ thiên nhãn."

 Phật nói: "Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Như Lai có đủ tuệ nhãn (mắt trí tuệ, thấy rõ lẽ không của mọi sự) chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Như Lai có đủ tuệ nhãn."

 Phật nói: "Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Như Lai có đủ pháp nhãn (mắt pháp, thấy rõ mọi pháp môn và căn cơ chúng sinh để dẫn dắt họ) chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Như Lai có đủ pháp nhãn."

 Phật nói: "Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Như Lai có đủ Phật nhãn chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Như Lai có đủ Phật nhãn."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Những hạt cát trong sông Căng-già, Như Lai có nói là cát chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Đúng vậy, bạch Thiện Thệ. Như Lai nói đó là cát."

 Phật nói: "Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Giả sử số sông Căng-già nhiều bằng số cát trong sông Căng-già, rồi giả sử số thế giới nhiều bằng số cát trong tất cả các sông Căng-già ấy, thì các thế giới ấy có nhiều chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Đúng vậy, bạch Thiện Thệ. Các thế giới ấy số lượng rất nhiều."

 Phật nói: "Thiện Hiện, các hữu tình trong bấy nhiêu thế giới ấy, mỗi hữu tình đều có đủ loại dòng tâm tuôn chảy (tâm lưu chú: những dòng ý nghĩ nối tiếp không dứt), Ta đều có thể biết hết. Vì sao? Thiện Hiện, cái gọi là dòng tâm tuôn chảy, dòng tâm tuôn chảy ấy, Như Lai nói là chẳng phải dòng tuôn chảy. Cho nên Như Lai gọi là dòng tâm tuôn chảy, dòng tâm tuôn chảy. Tại sao? Thiện Hiện, tâm quá khứ không thể nắm bắt, tâm vị lai không thể nắm bắt, tâm hiện tại không thể nắm bắt."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Nếu thiện nam tử hay thiện nữ nhân đem bảy báu chứa đầy ba nghìn đại thiên thế giới này dâng lên Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thì thiện nam tử hay thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này mà sinh ra khối phúc có nhiều chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn. Rất nhiều, bạch Thiện Thệ."

 Phật nói: "Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy. Thiện nam tử hay thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này mà sinh ra khối phúc rất nhiều. Vì sao? Thiện Hiện, nếu khối phúc là có thật, thì Như Lai đã không nói là khối phúc, khối phúc."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Có thể dựa vào sắc thân viên thật (thân có hình tướng tròn đầy, hoàn hảo) mà nhìn Như Lai chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Không thể dựa vào sắc thân viên thật mà nhìn Như Lai. Vì sao? Bạch Thế Tôn, cái gọi là sắc thân viên thật, sắc thân viên thật ấy, Như Lai nói là chẳng phải viên thật. Cho nên Như Lai gọi là sắc thân viên thật, sắc thân viên thật."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Có thể dựa vào các tướng đầy đủ mà nhìn Như Lai chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Không thể dựa vào các tướng đầy đủ mà nhìn Như Lai. Vì sao? Bạch Thế Tôn, cái gọi là các tướng đầy đủ, các tướng đầy đủ ấy, Như Lai nói là chẳng phải tướng đầy đủ. Cho nên Như Lai gọi là các tướng đầy đủ, các tướng đầy đủ."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Như Lai có nghĩ thế này chăng: 'Ta sẽ nói pháp'? Thiện Hiện, nay ông chớ nhìn như thế. Vì sao? Thiện Hiện, nếu nói Như Lai có nói pháp, tức là phỉ báng Ta, là hiểu sai. Vì sao? Thiện Hiện, cái gọi là nói pháp, nói pháp ấy, vì không có pháp nào có thể nắm bắt, nên gọi là nói pháp."

 Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, ở đời vị lai, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, lúc chánh pháp sắp diệt, khi thời thế đổi thay, liệu có hữu tình nào nghe nói pháp như thế này rồi có thể tin sâu chăng?"

 Phật nói: "Thiện Hiện, họ chẳng phải hữu tình, cũng chẳng phải không phải hữu tình. Vì sao? Thiện Hiện, cái gọi là tất cả hữu tình, Như Lai nói là chẳng phải hữu tình, nên gọi là tất cả hữu tình."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Có chút pháp nào nhờ đó Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trực tiếp chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề chăng?"

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, theo chỗ con hiểu nghĩa lời Phật nói, thì không có chút pháp nào nhờ đó Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trực tiếp chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề."

 Phật nói: "Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy. Trong đó không có chút pháp nào, không có, không được, nên gọi là Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện, pháp ấy bình đẳng, trong đó không có gì là không bình đẳng, nên gọi là Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì không có tính ngã, không có tính hữu tình, không có tính mạng giả, không có tính sĩ phu, không có tính bổ-đặc-già-la và các thứ khác, tất cả đều bình đẳng, nên gọi là Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Tất cả thiện pháp (các pháp lành) không gì là không được trực tiếp chứng biết, tất cả thiện pháp không gì là không được giác ngộ một cách mầu nhiệm. Thiện Hiện, cái gọi là thiện pháp, thiện pháp ấy, Như Lai đều nói là chẳng phải pháp. Cho nên Như Lai gọi là thiện pháp, thiện pháp.

 Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử thiện nam tử hay thiện nữ nhân gom bảy báu thành đống, lượng bằng tất cả núi chúa Diệu Cao có trong ba nghìn đại thiên thế giới, rồi đem bố thí. Lại có thiện nam tử hay thiện nữ nhân đối với kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, dù chỉ bốn câu già-đà, mà thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày, và tác ý đúng lý. Thiện Hiện, đem khối phúc nói trước so với khối phúc này, chia làm trăm phần cũng không bằng được một phần. Cũng vậy, chia làm nghìn phần, trăm nghìn phần, trăm nghìn câu-chi phần, trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa phần, hoặc theo số phần, kế phần, toán phần, dụ phần, cho đến ổ-ba-ni-sát-đàm phần, cũng không bằng được."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Như Lai có nghĩ thế này chăng: 'Ta sẽ độ thoát các hữu tình'? Thiện Hiện, nay ông chớ nhìn như thế. Vì sao? Thiện Hiện, không có một hữu tình nào được Như Lai độ. Thiện Hiện, nếu có hữu tình được Như Lai độ, thì Như Lai ắt có ngã chấp, có hữu tình chấp, có mạng giả chấp, có sĩ phu chấp, có bổ-đặc-già-la chấp và các chấp khác. Thiện Hiện, cái gọi là ngã chấp và các chấp khác, Như Lai nói là chẳng phải chấp, nên gọi là ngã chấp và các chấp khác. Thế mà những kẻ ngu phu dị sinh (phàm phu, người chưa thấy chân lý, sinh ra theo những nghiệp khác nhau) lại cố bám lấy các chấp ấy. Thiện Hiện, cái gọi là ngu phu dị sinh, Như Lai nói là chẳng phải sinh, nên gọi là ngu phu dị sinh."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Có thể dựa vào các tướng đầy đủ mà nhìn Như Lai chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Theo chỗ con hiểu nghĩa lời Phật nói, thì không nên dựa vào các tướng đầy đủ mà nhìn Như Lai."

 Phật nói: "Thiện Hiện, lành thay, lành thay! Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói, không nên dựa vào các tướng đầy đủ mà nhìn Như Lai. Thiện Hiện, nếu dựa vào các tướng đầy đủ mà nhìn Như Lai, thì Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp, cũng có đủ ba mươi hai tướng tốt) cũng phải là Như Lai. Vì thế, không nên dựa vào các tướng đầy đủ mà nhìn Như Lai. Như vậy, nên lấy các tướng là chẳng phải tướng mà nhìn Như Lai."

 Bấy giờ Thế Tôn nói bài tụng rằng:

 Ai lấy hình sắc mà thấy Ta, lấy âm thanh mà tìm Ta,

 Người ấy bước theo đường đoạn trừ sai lầm (?), không thể nào thấy được Ta.

 Nên quán pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp) của Phật, đó chính là pháp thân (thân chân lý, thân thật của Phật) của bậc Đạo sư (bậc dẫn đường, tức Phật).

 Pháp tính không phải là cái mà thức (sự nhận biết phân biệt) có thể biết, nên người ấy không thể hiểu thấu.

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có nhờ các tướng đầy đủ mà trực tiếp chứng được Vô thượng Chánh đẳng Giác chăng? Thiện Hiện, nay ông chớ nhìn như thế. Vì sao? Thiện Hiện, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không nhờ các tướng đầy đủ mà trực tiếp chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, Thiện Hiện, người phát tâm tiến theo Bồ-tát thừa như thế, có đặt ra chút pháp nào là bị hoại diệt hay bị đoạn dứt chăng? Thiện Hiện, nay ông chớ nhìn như thế. Những ai đã phát tâm tiến theo Bồ-tát thừa, trọn không đặt ra chút pháp nào là bị hoại diệt hay bị đoạn dứt.

 Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử thiện nam tử hay thiện nữ nhân đem bảy báu chứa đầy số thế giới nhiều bằng số cát sông Căng-già, dâng lên Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Lại có Bồ-tát đối với các pháp vô ngã, vô sinh mà đạt được kham nhẫn (sự chấp nhận an nhiên, tức hiểu thấu và an trú nơi lẽ các pháp không có "ta" và vốn không sinh). Khối phúc sinh ra do nhân duyên này nhiều hơn khối phúc kia.

 Lại nữa, Thiện Hiện, Bồ-tát không nên nhiếp thọ (thu giữ, nắm lấy làm của mình) khối phúc."

 Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì sao Bồ-tát không nên nhiếp thọ khối phúc?"

 Phật nói: "Thiện Hiện, cái nên nhiếp thọ thì không nên nhiếp thọ, vì thế nên gọi là cái nên nhiếp thọ.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu có người nói rằng Như Lai hoặc đi, hoặc đến, hoặc đứng, hoặc ngồi, hoặc nằm, thì người ấy không hiểu nghĩa lời Ta nói. Vì sao? Thiện Hiện, nói "Như Lai" tức là một tên gọi khác của chân như chân thật. Hoàn toàn không đi về đâu, cũng không từ đâu đến, nên gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.

 Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử thiện nam tử hay thiện nữ nhân lấy số thế giới nhiều bằng số hạt cực vi (hạt vật chất nhỏ nhất, không thể chia được nữa) của mặt đất trong ba nghìn đại thiên thế giới, rồi đem hình sắc của vô số thế giới như thế nghiền thành bột như mực (?), thành những khối cực vi. Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Những khối cực vi ấy có nhiều chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Những khối cực vi ấy rất nhiều, bạch Thế Tôn. Rất nhiều, bạch Thiện Thệ. Vì sao? Bạch Thế Tôn, nếu những khối cực vi là có thật, thì Phật đã không nói là khối cực vi. Tại sao? Như Lai nói khối cực vi tức là chẳng phải khối, nên gọi là khối cực vi. Như Lai nói ba nghìn đại thiên thế giới tức là chẳng phải thế giới, nên gọi là ba nghìn đại thiên thế giới. Vì sao? Bạch Thế Tôn, nếu thế giới là có thật, thì đó là nhất hợp chấp (sự bám chấp vào một khối hợp nhất, tưởng rằng thế giới là một khối thống nhất có thật). Như Lai nói nhất hợp chấp tức là chẳng phải chấp, nên gọi là nhất hợp chấp."

 Phật nói: "Thiện Hiện, nhất hợp chấp này không thể nói ra, không thể hý luận (bàn luận phân biệt suông). Thế mà tất cả những kẻ ngu phu dị sinh ấy lại cố bám chấp pháp này. Vì sao? Thiện Hiện, nếu có người nói rằng Như Lai tuyên nói ngã kiến, hữu tình kiến, mạng giả kiến, sĩ phu kiến, bổ-đặc-già-la kiến, ý sinh kiến, ma-nạp-bà kiến, tác giả kiến, thọ giả kiến, thì ý ông nghĩ sao? Lời nói như thế có phải là lời đúng chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Không, bạch Thế Tôn. Không, bạch Thiện Thệ. Lời nói như thế không phải là lời đúng. Tại sao? Ngã kiến, hữu tình kiến, mạng giả kiến, sĩ phu kiến, bổ-đặc-già-la kiến, ý sinh kiến, ma-nạp-bà kiến, tác giả kiến, thọ giả kiến mà Như Lai nói, tức là chẳng phải kiến, nên gọi là ngã kiến, cho đến thọ giả kiến."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Những ai đã phát tâm tiến theo Bồ-tát thừa, đối với tất cả các pháp nên biết như thế, nên thấy như thế, nên tin hiểu như thế, như thế mà không trụ vào tưởng về pháp. Vì sao? Thiện Hiện, cái gọi là tưởng về pháp, tưởng về pháp ấy, Như Lai nói là chẳng phải tưởng. Cho nên Như Lai gọi là tưởng về pháp, tưởng về pháp.

 Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử Bồ-tát Ma-ha-tát đem bảy báu chứa đầy vô lượng vô số thế giới, dâng lên Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Lại có thiện nam tử hay thiện nữ nhân đối với kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, dù chỉ bốn câu già-đà, mà thọ trì, đọc tụng, thông thạo trọn vẹn, tác ý đúng lý, lại rộng vì người khác tuyên nói, chỉ bày. Khối phúc sinh ra do nhân duyên này nhiều hơn khối phúc trước vô lượng vô số lần. Thế nào là vì người khác tuyên nói, chỉ bày? Như chẳng phải vì người khác tuyên nói, chỉ bày, nên gọi là vì người khác tuyên nói, chỉ bày."

 Bấy giờ Thế Tôn nói bài tụng rằng:

 Mọi pháp do hòa hợp mà tạo thành, như sao trời, như màng che mắt (khiến thấy hoa đốm không có thật), như ngọn đèn, như trò huyễn thuật,

 Như giọt sương, như bọt nước, như giấc mộng, như ánh chớp, như đám mây; nên quán sát chúng như thế.

 Khi ấy, đức Bạc-già-phạm nói kinh này xong, Tôn giả Thiện Hiện cùng các Bật-sô, Bật-sô-ni (tỳ-kheo-ni, tức nữ tu sĩ đã thọ giới đầy đủ), Ổ-ba-sách-ca (ưu-bà-tắc, tức nam cư sĩ tại gia giữ giới), Ổ-ba-tư-ca (ưu-bà-di, tức nữ cư sĩ tại gia giữ giới), cùng chư thiên, loài người, A-tố-lạc, Kiện-đạt-phược (Càn-thát-bà, loài thần âm nhạc cõi trời) và các loài khác ở thế gian, nghe kinh đức Bạc-già-phạm nói xong, thảy đều rất vui mừng, tin nhận và vâng làm theo.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm bảy mươi bảy.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video