Phần thứ mười hai: Tịnh giới ba-la-mật-đa (sự giữ giới thanh tịnh đạt đến mức hoàn hảo, đưa người tu sang bờ giác ngộ), đoạn thứ ba.
Thế nào gọi là duyên khởi thiện xảo (sự thông thạo khéo léo về lý duyên khởi, tức lý mọi sự vật đều do các nhân và điều kiện hợp lại mà sinh ra)? Đó là các vị Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) biết đúng như thật mọi tự tướng (đặc tính riêng của từng thứ) của các nhân duyên (điều kiện trực tiếp, như hạt giống, sinh ra kết quả). Họ cũng biết đúng như thật mọi tự tướng của các đẳng vô gián duyên (điều kiện là niệm tâm vừa diệt ngay trước, liền kề không gián đoạn, mở đường cho niệm tâm sau sinh khởi), sở duyên duyên (điều kiện là đối tượng mà tâm nhận biết), tăng thượng duyên (điều kiện trợ lực, gồm mọi yếu tố hỗ trợ hoặc không ngăn trở kết quả sinh ra), và của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) do các duyên ấy sinh ra. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng mọi tự tướng của các nhân duyên đều chẳng thể nắm bắt được (bất khả đắc: không tìm thấy một thực thể cố định nào). Họ biết đúng như thật rằng mọi tự tướng của các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và của các pháp do các duyên sinh ra đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật mọi cộng tướng (đặc tính chung của nhiều thứ, như vô thường, khổ, không) của các nhân duyên. Họ biết đúng như thật mọi cộng tướng của các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và của các pháp do các duyên sinh ra. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng mọi cộng tướng của các nhân duyên đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng mọi cộng tướng của các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và của các pháp do các duyên sinh ra đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các nhân duyên, dù là thường (còn mãi không đổi) hay vô thường (luôn biến đổi, không bền), đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do các duyên sinh ra, dù là thường hay vô thường, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các nhân duyên, dù là vui hay khổ, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do các duyên sinh ra, dù là vui hay khổ, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các nhân duyên, dù là ngã (có một cái "tôi" làm chủ thể thường còn) hay vô ngã (không có cái "tôi" ấy), đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do các duyên sinh ra, dù là ngã hay vô ngã, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các nhân duyên, dù là sạch hay không sạch, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do các duyên sinh ra, dù là sạch hay không sạch, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các nhân duyên, dù là không (trống rỗng, không có tự tính riêng) hay chẳng không, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do các duyên sinh ra, dù là không hay chẳng không, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các nhân duyên, dù là hữu tướng (có hình tướng để bám vào) hay vô tướng (không có hình tướng nào để bám vào), đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do các duyên sinh ra, dù là hữu tướng hay vô tướng, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các nhân duyên, dù là hữu nguyện (có mong cầu, có tạo tác) hay vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác), đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do các duyên sinh ra, dù là hữu nguyện hay vô nguyện, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các nhân duyên, dù là tịch tĩnh (lặng yên, dứt hết phiền não) hay chẳng tịch tĩnh, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do các duyên sinh ra, dù là tịch tĩnh hay chẳng tịch tĩnh, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các nhân duyên, dù là viễn ly (lìa xa mọi ràng buộc, phiền não) hay chẳng viễn ly, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng các đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên và các pháp do các duyên sinh ra, dù là viễn ly hay chẳng viễn ly, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật mọi tự tướng của vô minh (sự mê mờ, không thấy rõ sự thật; khâu đầu tiên trong mười hai nhân duyên — chuỗi mười hai khâu nối nhau khiến chúng sinh sống chết luân hồi). Họ biết đúng như thật mọi tự tướng của hành (các hành động tạo nghiệp), thức (tâm thức nhận biết), danh sắc (phần tinh thần và phần thân thể), lục xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng), thọ (cảm nhận khổ, vui, hay không khổ không vui), ái (lòng tham luyến), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo thành, dẫn đến đời sau), sinh (sự ra đời) và lão tử (già và chết). Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng mọi tự tướng của vô minh đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng mọi tự tướng của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật mọi cộng tướng của vô minh. Họ biết đúng như thật mọi cộng tướng của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng mọi cộng tướng của vô minh đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng mọi cộng tướng của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng vô minh, dù là thường hay vô thường, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, dù là thường hay vô thường, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng vô minh, dù là vui hay khổ, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, dù là vui hay khổ, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng vô minh, dù là ngã hay vô ngã, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, dù là ngã hay vô ngã, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng vô minh, dù là sạch hay không sạch, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, dù là sạch hay không sạch, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng vô minh, dù là không hay chẳng không, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, dù là không hay chẳng không, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng vô minh, dù là hữu tướng hay vô tướng, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, dù là hữu tướng hay vô tướng, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng vô minh, dù là hữu nguyện hay vô nguyện, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, dù là hữu nguyện hay vô nguyện, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng vô minh, dù là tịch tĩnh hay chẳng tịch tĩnh, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, dù là tịch tĩnh hay chẳng tịch tĩnh, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng vô minh, dù là viễn ly hay chẳng viễn ly, đều chẳng thể nắm bắt được. Họ biết đúng như thật rằng hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, dù là viễn ly hay chẳng viễn ly, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là duyên khởi thiện xảo.
Thế nào gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo (sự thông thạo khéo léo trong việc phân biệt điều hợp lý, có thể xảy ra — "thị xứ" — với điều không hợp lý, không thể xảy ra — "phi xứ")? Đó là các vị Bồ-tát biết đúng như thật mọi tự tướng của các thị xứ, và biết đúng như thật mọi tự tướng của các phi xứ. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng mọi tự tướng của các thị xứ đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng mọi tự tướng của các phi xứ đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật mọi cộng tướng của các thị xứ, và biết đúng như thật mọi cộng tướng của các phi xứ. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng mọi cộng tướng của các thị xứ đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng mọi cộng tướng của các phi xứ đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các thị xứ, dù là thường hay vô thường, đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng các phi xứ, dù là thường hay vô thường, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các thị xứ, dù là vui hay khổ, đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng các phi xứ, dù là vui hay khổ, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các thị xứ, dù là ngã hay vô ngã, đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng các phi xứ, dù là ngã hay vô ngã, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các thị xứ, dù là sạch hay không sạch, đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng các phi xứ, dù là sạch hay không sạch, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các thị xứ, dù là không hay chẳng không, đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng các phi xứ, dù là không hay chẳng không, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các thị xứ, dù là hữu tướng hay vô tướng, đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng các phi xứ, dù là hữu tướng hay vô tướng, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các thị xứ, dù là hữu nguyện hay vô nguyện, đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng các phi xứ, dù là hữu nguyện hay vô nguyện, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các thị xứ, dù là tịch tĩnh hay chẳng tịch tĩnh, đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng các phi xứ, dù là tịch tĩnh hay chẳng tịch tĩnh, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Lại nữa, các vị Bồ-tát biết đúng như thật rằng các thị xứ, dù là viễn ly hay chẳng viễn ly, đều chẳng thể nắm bắt được, và biết đúng như thật rằng các phi xứ, dù là viễn ly hay chẳng viễn ly, đều chẳng thể nắm bắt được. Như vậy gọi là thị xứ phi xứ thiện xảo.
Như thế, Bồ-tát nên tu tập sự thông thạo khéo léo đối với các uẩn (các nhóm yếu tố hợp thành thân và tâm con người) cùng những pháp khác. Nhờ sự thông thạo khéo léo ấy, Bồ-tát vì các hữu tình (chúng sinh, những loài có tình thức) mà thuyết pháp cho phù hợp với từng người, khiến họ dứt hẳn những ý tưởng chấp rằng có "chúng sinh" thật, v.v. Bồ-tát dấy lên tâm thù thắng (vượt trội, cao quý) như thế, vì lợi ích cho mình và cho người mà tu các trí tuệ mầu nhiệm; mọi việc đều lấy đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả chúng sinh) làm đầu, thường phát khởi được tâm tương ứng với sự hồi hướng (đem công đức mình tu được hướng về một mục đích cao cả) thuận theo nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi sự, tức trí tuệ của Phật). Nên biết đó gọi là Bồ-tát đầy đủ giới, và nên biết vị ấy đã đầy đủ giới thanh tịnh vô thượng (cao nhất, không gì hơn).
Nếu các vị Bồ-tát muốn cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao nhất — tức quả vị Phật), thì nên siêng tu tập Bố thí (cho đi), Tịnh giới (giữ giới thanh tịnh), An nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng), Tinh tấn (siêng năng không lười), Tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên chú) và Bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tướng các pháp) ba-la-mật-đa, rồi hồi hướng để hướng cầu nhất thiết trí trí. Nếu các vị Bồ-tát đem sáu ba-la-mật-đa này hồi hướng để hướng cầu nhất thiết trí trí, thì các vị Bồ-tát ấy nhờ giới thanh tịnh này mà vượt hơn tất cả Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy để tự giải thoát) và Độc giác (người tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, nhưng không đi giáo hóa người khác).
Lại nữa, này Mãn Từ Tử (tức Phú-lâu-na, một vị đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng giỏi thuyết pháp), một giới Bồ-tát của người mới phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, so với mười thiện nghiệp đạo (mười con đường hành động lành: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không sân giận, không tà kiến) mà tất cả hữu tình đều thành tựu, thì giới ấy hơn gấp trăm lần, hơn gấp nghìn lần, cho đến hơn gấp ô-ba-ni-sát-đàm lần (con số cực lớn; khi nói "phần" thì là một phần cực nhỏ, không thể tính đếm).
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giả sử tất cả hữu tình trong thế gian đều thành tựu đầy đủ mười thiện nghiệp đạo, thì giới của họ so với một giới Bồ-tát lúc mới phát tâm của các vị Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ô-ba-ni-sát-đàm.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giả sử tất cả hữu tình trong thế gian đều thành tựu đầy đủ năm thần thông đầu (năm năng lực siêu phàm: thần túc — biến hóa, đi lại tự tại; thiên nhãn — thấy xa; thiên nhĩ — nghe xa; tha tâm — biết tâm người khác; túc mạng — biết đời trước), thì giới của họ so với một giới Bồ-tát lúc mới phát tâm của các vị Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ô-ba-ni-sát-đàm.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giả sử tất cả hữu tình trong thế gian đều an trú đầy đủ trong từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: từ — thương yêu, ban vui; bi — xót thương, cứu khổ; hỷ — vui theo niềm vui của người; xả — buông bỏ, bình đẳng không thiên vị), thì giới của họ so với một giới Bồ-tát lúc mới phát tâm của các vị Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ô-ba-ni-sát-đàm.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giả sử tất cả hữu tình trong thế gian đều thành tựu đầy đủ tùy thuận không nhẫn (sự chấp nhận, an trú vững vàng thuận theo lý "không" — mọi pháp không có tự tính), thì giới của họ so với một giới Bồ-tát lúc mới phát tâm của các vị Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ô-ba-ni-sát-đàm.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giả sử tất cả hữu tình trong thế gian đều thành tựu đầy đủ thuận vô tướng nhẫn (sự chấp nhận vững vàng thuận theo lý "vô tướng" — các pháp không có hình tướng thật để bám vào), thì giới của họ so với một giới Bồ-tát lúc mới phát tâm của các vị Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ô-ba-ni-sát-đàm.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giả sử tất cả hữu tình trong thế gian đều thành tựu đầy đủ thuận vô nguyện nhẫn (sự chấp nhận vững vàng thuận theo lý "vô nguyện" — không còn mong cầu, tạo tác), thì giới của họ so với một giới Bồ-tát lúc mới phát tâm của các vị Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ô-ba-ni-sát-đàm.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giả sử tất cả hữu tình trong thế gian đều thành tựu đầy đủ pháp của bậc Đệ bát (bậc thứ tám, đếm ngược từ quả A-la-hán xuống, tức người đang tu hướng tới quả Dự lưu — bước đầu tiên của bậc thánh), thì giới của họ so với một giới Bồ-tát lúc mới phát tâm của các vị Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ô-ba-ni-sát-đàm.
Bấy giờ Mãn Từ Tử thưa với Xá-lợi Tử (vị đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) rằng: "Nay tôi muốn hỏi Tôn giả ý nghĩa của bậc Đệ bát, chẳng hay Tôn giả có cho phép và giải thích ý nghĩa ấy cho tôi không?" Xá-lợi Tử nói: "Ông cứ tùy ý hỏi, tôi nghe xong sẽ giải thích."
Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính sắc uẩn (nhóm yếu tố vật chất, gồm thân thể và hình sắc) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ (tiếng tôn xưng giữa các vị xuất gia, nghĩa là bậc có tuổi thọ trí tuệ)." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa sắc uẩn thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính thọ uẩn (nhóm cảm nhận), tưởng uẩn (nhóm nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành uẩn (nhóm các hoạt động tâm lý, ý muốn) và thức uẩn (nhóm tâm thức phân biệt) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa thọ, tưởng, hành, thức uẩn thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ."
Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính nhãn xứ (giác quan mắt, một trong mười hai xứ — mười hai nơi phát sinh nhận biết, gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa nhãn xứ thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (giác quan tai, mũi, lưỡi, thân, ý) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ."
Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính sắc xứ (hình sắc, đối tượng mà mắt thấy) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa sắc xứ thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và các đối tượng của ý) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ."
Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính nhãn giới (mắt, xét như một trong mười tám giới — mười tám yếu tố tạo nên mọi kinh nghiệm, gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa nhãn giới thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ."
Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính sắc giới (hình sắc, xét như một trong mười tám giới; ở đây không phải là cõi Sắc) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa sắc giới thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa thanh, hương, vị, xúc, pháp giới thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ."
Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính nhãn thức giới (sự nhận biết phát sinh qua mắt) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa nhãn thức giới thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ."
Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và nhãn thức) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa nhãn xúc thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ."
Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính các cảm thọ (cảm nhận khổ, vui, hay không khổ không vui) do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ."
Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa địa giới thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải chính thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố tâm thức) là bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ." Mãn Từ Tử hỏi: "Có phải lìa thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì có bậc Đệ bát chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa Cụ thọ."
Mãn Từ Tử hỏi: "Nếu vậy, Tôn giả nói pháp gì gọi là bậc Đệ bát? Làm sao để tôi hiểu rõ ý nghĩa Tôn giả nói mà tiếp nhận, giữ gìn cho đúng lẽ?" Xá-lợi Tử đáp: "Ở trong tính bình đẳng (tính như nhau, không sai khác, của mọi pháp), dùng trí như thật mà biết tính bình đẳng, chứng được tính bình đẳng; nhờ trí ấy mà những việc cần làm đã dứt xong. Ở trong đó tôi không thấy có bậc Đệ bát, cũng không thấy có cái trí biết tính bình đẳng. Vì trong đó không có ngã, không có ngã sở (cái thuộc về ngã, cái 'của tôi'), thì làm sao ở trong đó mà có thể tra vấn, cật vấn lẫn nhau được?"
Mãn Từ Tử nói: "Sao lời Tôn giả nói trước và sau lại không trái nhau? Trước kia Ngài nói rằng giới thanh tịnh của tất cả bậc Đệ bát so với một giới Bồ-tát lúc mới phát tâm của các vị Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ô-ba-ni-sát-đàm; nay lại nói rằng ở trong đó tôi hoàn toàn không thấy có bậc Đệ bát và cái trí."
Xá-lợi Tử đáp: "Điều tôi nói trước là nói cho người mới học, không phải cho người đã vào được tính bình đẳng. Điều tôi nói trước là muốn khiến hữu tình đi vào chánh pháp, không phải cho người đã vào được tính bình đẳng. Điều tôi nói trước là muốn khiến hữu tình biết hạnh Đại thừa (cỗ xe lớn — con đường tu của Bồ-tát, cứu độ tất cả chúng sinh) vượt hơn ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác và Bồ-tát), chứ không nói về tính chân thật bình đẳng của các pháp. Điều tôi nói trước là muốn khiến hữu tình hiểu rõ như thật rằng giới thanh tịnh của Phật thừa, Đại thừa là thù thắng, nên mới nói thế này: giả sử tất cả hữu tình trong thế gian đều thành tựu đầy đủ pháp của bậc Đệ bát, thì giới của họ so với một giới Bồ-tát lúc mới phát tâm của các vị Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ô-ba-ni-sát-đàm. Tôi không nói về tính chân thật bình đẳng của các pháp, vốn lìa ngã và ngã sở. Vậy có gì trái nhau?"
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giới thanh tịnh của tất cả các bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã vào được dòng thánh), Nhất lai (bậc còn trở lại cõi người một lần), Bất hoàn (bậc không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) và Độc giác, so với một giới Bồ-tát lúc mới phát tâm của các vị Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ô-ba-ni-sát-đàm.
Cụ thọ nên biết, những ai muốn cho giới thanh tịnh của Thanh văn, Độc giác hơn giới Bồ-tát, thì người ấy là muốn cho giới thanh tịnh của Thanh văn, Độc giác hơn giới của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như); nên biết hạng người ấy muốn cùng Như Lai tranh hơn kém. Ví như có người tranh với hoàng tử, nên biết người ấy là muốn tranh với vua. Cũng vậy, nếu có ai muốn cho giới thanh tịnh của Thanh văn, Độc giác hơn giới Bồ-tát, thì đó là muốn cho giới thanh tịnh của Thanh văn, Độc giác hơn giới Như Lai; nên biết hạng người ấy muốn cùng Như Lai tranh hơn kém. Vì sao vậy? Này Mãn Từ Tử, vì pháp của các Bồ-tát không thể bị vượt hơn, vì Bồ-tát là con thật của Pháp vương (vua của Chánh pháp, tức Phật).
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, ví như có người không tay không chân mà nói rằng: "Tôi có thể vượt qua tới bờ bên kia biển lớn." Người ấy chỉ có lời nói suông mà không có thực. Do tăng thượng mạn (sự kiêu mạn, tự cho mình đã đạt được điều mình chưa đạt) nên nói như vậy. Cũng thế, nếu có Thanh văn, Độc giác nói rằng: "Giới của tôi hơn giới Bồ-tát", nên biết lời ấy hoàn toàn không có thực. Vì sao vậy? Này Mãn Từ Tử, vì công đức của Bồ-tát như biển lớn. Như người ngu kia thật không có tay chân mà nói "tôi có thể vượt qua biển lớn", cũng vậy, có người theo hai thừa (Thanh văn thừa và Độc giác thừa) thật không có công đức thù thắng của Bồ-tát mà nói "tôi hơn giới thanh tịnh của Bồ-tát" — điều ấy không thể có. Vì sao vậy? Này Mãn Từ Tử, vì giới thanh tịnh của Bồ-tát không có bờ mé.
Khi ấy Mãn Từ Tử liền hỏi Cụ thọ Xá-lợi Tử rằng: "Vì lẽ gì mà nói giới thanh tịnh của Bồ-tát không có bờ mé?" Xá-lợi Tử đáp: "Vì giới thanh tịnh của Bồ-tát có thể giải thoát khắp vô lượng hữu tình khỏi cái ác phạm giới, và có thể khiến khắp vô lượng hữu tình đứng vững trong giới thanh tịnh."
Khi ấy Mãn Từ Tử lại hỏi Cụ thọ Xá-lợi Tử: "Cái ác phạm giới mà Tôn giả nói là chỉ cho điều gì?" Xá-lợi Tử đáp: "Sự chấp ngã, chấp ngã sở và các phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, gây khổ như tham, sân, si) khác gọi là cái ác phạm giới. Đó là: tưởng về cái gìn giữ (?), hoặc tưởng có ngã, hoặc tưởng có hữu tình, hoặc tưởng có mạng giả (cái sinh mạng thường còn), hoặc tưởng có sinh giả (cái được sinh ra), hoặc tưởng có dưỡng giả (cái được nuôi dưỡng), hoặc tưởng có sĩ phu (con người làm chủ hành động), hoặc tưởng có bổ-đặc-già-la (cái chủ thể luân hồi qua các đời), hoặc tưởng có, hoặc tưởng không. Các tưởng như thế và các phiền não khác, đó là điều mà từ 'ác phạm giới' chỉ đến. Giới thanh tịnh của Bồ-tát có thể giải thoát khắp vô lượng hữu tình khỏi cái ác phạm giới vừa nói ấy, nên lượng của nó không có bờ mé. Lại nữa, giới thanh tịnh của các vị Bồ-tát có thể khiến khắp vô lượng hữu tình đứng vững trong giới thanh tịnh. Vì thế, giới thanh tịnh mà Bồ-tát an trú trong Đại thừa có được thì lượng không có bờ mé, Thanh văn và Độc giác không thể theo kịp, và vượt hơn khắp giới thanh tịnh của Thanh văn, Độc giác. Lại nữa, này Mãn Từ Tử, các Bồ-tát được gọi là vượt hơn khắp tất cả Thanh văn, Độc giác, là vì tu Tịnh giới ba-la-mật-đa và hồi hướng để hướng cầu nhất thiết trí trí."
Bấy giờ Mãn Từ Tử hỏi Xá-lợi Tử rằng: "Vì sao giới thanh tịnh hữu lậu (còn dính phiền não, còn trong vòng sinh tử) của Bồ-tát lại có thể hơn giới thanh tịnh vô lậu (đã sạch phiền não) của hai thừa?" Xá-lợi Tử đáp: "Giới thanh tịnh vô lậu của Thanh văn, Độc giác chỉ cầu lợi cho riêng mình, hồi hướng về Niết-bàn (sự dập tắt hoàn toàn phiền não và khổ đau, thoát khỏi sinh tử). Còn giới thanh tịnh của Bồ-tát là vì cứu độ giải thoát khắp vô lượng hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì thế giới thanh tịnh của Bồ-tát có thể hơn giới thanh tịnh vô lậu của hai thừa.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, nếu các vị Bồ-tát có tâm hạn lượng (chỉ làm lợi ích cho chúng sinh trong một giới hạn nào đó) khi làm lợi ích cho hữu tình mà phát khởi giới thanh tịnh, thì giới thanh tịnh mà các Bồ-tát ấy khởi lên không hơn giới thanh tịnh vô lậu của hai thừa, không gọi là Tịnh giới ba-la-mật-đa. Còn các vị Bồ-tát tâm không có hạn lượng, vì cứu độ giải thoát khắp vô lượng hữu tình, cầu đại Bồ-đề (sự giác ngộ lớn, tức quả Phật) mà phát khởi giới thanh tịnh, thì giới thanh tịnh mà Bồ-tát khởi lên có thể hơn giới thanh tịnh vô lậu của hai thừa, gọi là Tịnh giới ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, như vầng mặt trời mọc lên tỏa ánh sáng lớn, thì ánh sáng của đom đóm và những thứ tương tự đều bị chìm khuất. Cũng vậy, Bồ-tát tu hành Tịnh giới ba-la-mật-đa, hồi hướng để hướng cầu nhất thiết trí trí, thì vượt hơn khắp giới thanh tịnh của tất cả Thanh văn, Độc giác hồi hướng về Niết-bàn. Lại nữa, này Mãn Từ Tử, như vầng trăng mọc lên tỏa ánh sáng lớn, thì ánh sáng của tất cả các vì sao đều bị lấn mất. Cũng vậy, Bồ-tát tu hành Tịnh giới ba-la-mật-đa, hồi hướng để hướng cầu nhất thiết trí trí, thì vượt hơn khắp giới thanh tịnh của tất cả Thanh văn, Độc giác hồi hướng về Niết-bàn.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, khi nào Bồ-tát tùy niệm Như Lai (luôn nhớ nghĩ đến Phật), hồi hướng để hướng cầu nhất thiết trí trí, nhờ sức của tâm thù thắng tương ứng ấy mà dẫn đến được Tịnh giới ba-la-mật-đa, thì khi ấy gọi là đang hành trong tự hành xứ (phạm vi hành động đúng đắn của chính Bồ-tát), vượt hơn khắp tất cả Thanh văn, Độc giác."
Khi ấy Mãn Từ Tử liền hỏi Cụ thọ Xá-lợi Tử: "Khi nào Bồ-tát không hiện đang khởi tâm cầu nhất thiết trí, thì lúc ấy Bồ-tát được gọi là gì?" Xá-lợi Tử đáp: "Khi nào Bồ-tát không hiện đang khởi tâm cầu nhất thiết trí, thì lúc ấy Bồ-tát gọi là đang ở trong trạng thái tâm vô ký (tâm không thiện cũng không ác) nối tiếp nhau. Lúc ấy nên biết Bồ-tát vẫn còn gọi là Bồ-tát đầy đủ giới, chưa gọi là phạm giới Bồ-tát, không gọi là bỏ giới thanh tịnh của Bồ-tát.
Nhưng nếu khi nào Bồ-tát không hiện đang khởi tâm cầu nhất thiết trí mà lại hồi hướng về địa vị Thanh văn hoặc địa vị Độc giác, thì lúc ấy Bồ-tát đã bỏ địa vị Bồ-tát, mất tự hành xứ. Nếu các vị Bồ-tát hồi hướng về địa vị Thanh văn hoặc Độc giác trong bao lâu, thì trong chừng ấy thời gian, nên biết các Bồ-tát ấy gọi là đã chết đối với Vô thượng thừa (cỗ xe cao nhất, tức con đường thành Phật); tuy chẳng phải chết thật nhưng mang tên là chết.
Ví như một nhà ảo thuật hoặc đệ tử của ông, nắm tay một đứa trẻ dắt lên một chiếc thang cao, rồi khi phép ảo thuật được tháo ra thì thân thể đứa trẻ từng phần từng phần rơi rụng xuống. Lúc ấy người nhà đều cho là đứa trẻ đã chết, thương xót than khóc, vô cùng đau khổ: 'Sao đứa con này bỗng chốc mất đi, họ hàng chúng ta không còn cách nào gặp lại nữa!' Bồ-tát cũng vậy: bỏ đại Bồ-đề, lui về ở địa vị Thanh văn hoặc Độc giác, mất nhất thiết trí, nên biết như là đã chết — giống như đứa trẻ kia tuy không mất mạng nhưng người thân của nó lại tưởng là đã chết."
"Lại nữa, này Mãn Từ Tử, ý ông thế nào? Giới thanh tịnh của Bồ-tát với giới thanh tịnh của các dị sinh (phàm phu, người chưa chứng quả thánh), Thanh văn, Độc giác có gì sai khác?" Mãn Từ Tử đáp: "Các giới ấy xét về chân như pháp tính (bản tính chân thật như như, không đổi khác của mọi pháp) thì thật không có sai khác." Xá-lợi Tử nói: "Các giới ấy xét về chân như pháp tính tuy không có sai khác, nhưng cũng có thể nói là có tướng sai khác. Tướng sai khác ấy nên nói thế nào?" Mãn Từ Tử đáp: "Như các vị Bồ-tát cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, còn dị sinh, Thanh văn, Độc giác thì không như vậy. Vì thế giới thanh tịnh của Bồ-tát được nói là có sai khác với các giới kia."
Xá-lợi Tử nói: "Vì lẽ ấy mà giới thanh tịnh của Bồ-tát hơn giới thanh tịnh của các dị sinh, Thanh văn, Độc giác. Nghĩa là giới Bồ-tát hồi hướng để hướng cầu nhất thiết trí trí, gọi là Tịnh giới ba-la-mật-đa; các giới khác không như vậy. Đó là chỗ sai khác. Vì sao vậy? Này Mãn Từ Tử, giới thanh tịnh của Bồ-tát vượt hơn khắp giới thanh tịnh của các hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp thành một cõi lớn do một vị Phật giáo hóa) và vô lượng vô biên hữu tình khác; trừ giới thanh tịnh của Đức Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính), đối với các giới thanh tịnh khác thì là bậc nhất thù thắng. Vì cớ sao? Vì giới thanh tịnh của Bồ-tát có thể dẫn dắt vô lượng vô biên hữu tình thoát khỏi sinh tử và các ác thú (các đường sinh khổ sở: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Do nhân duyên này, giới thanh tịnh của Bồ-tát đối với giới thanh tịnh của các dị sinh, Thanh văn, Độc giác là cao tột, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là mầu nhiệm, là vi diệu, là trên hết, là không gì trên được.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, như Tuyết sơn vương (vua của các núi Tuyết, tức dãy Hy-mã-lạp-sơn) có đủ đức của vua núi, còn các núi khác thì không có đủ. Núi nào có đủ đức thì được tên là vua núi; núi nào không có đủ đức thì không được lập danh hiệu vua. Cũng vậy, giới thanh tịnh của Bồ-tát hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, không lìa việc hướng cầu nhất thiết trí trí, nên gọi là Tịnh giới ba-la-mật-đa. Còn giới thanh tịnh của Độc giác, Thanh văn, dị sinh thì không muốn hồi hướng về Vô thượng Bồ-đề, xa lìa nhất thiết trí trí đáng cầu, nên không gọi là Tịnh giới ba-la-mật-đa. Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giới thanh tịnh của các vị Bồ-tát vượt hơn khắp giới thanh tịnh của dị sinh, Thanh văn, Độc giác."
Khi ấy Mãn Từ Tử liền hỏi Cụ thọ Xá-lợi Tử: "Vì lẽ gì giới thanh tịnh của các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có tâm nguyện và công hạnh rộng lớn) vượt hơn khắp giới thanh tịnh của dị sinh, Thanh văn, Độc giác?" Xá-lợi Tử đáp: "Giới thanh tịnh của Bồ-tát là vì làm lợi ích, an vui khắp cho tất cả hữu tình, hồi hướng để hướng cầu nhất thiết trí trí; dị sinh, Thanh văn, Độc giác thì không như vậy. Vì thế giới thanh tịnh của Bồ-tát vượt hơn khắp giới thanh tịnh của dị sinh, Thanh văn, Độc giác."
Khi ấy Mãn Từ Tử liền khen Cụ thọ Xá-lợi Tử rằng: "Hay thay, hay thay! Đúng vậy, đúng vậy, thật đúng như lời Ngài nói. Khen ngợi giới thanh tịnh của Bồ-tát như thế khiến các Bồ-tát càng thêm siêng năng tinh tấn, thọ trì giới thanh tịnh của Bồ-tát. Tôn giả chắc chắn là nương oai thần lực của Phật mà nói rằng giới thanh tịnh của các Bồ-tát vượt hơn khắp giới thanh tịnh của dị sinh, Thanh văn, Độc giác."
Bấy giờ Phật bảo A-nan-đà (vị đệ tử thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ) rằng: "Ông nên thọ trì giáo pháp tương ứng với Tịnh giới ba-la-mật-đa của các vị Bồ-tát, như Xá-lợi Tử và Mãn Từ Tử đã cùng nhau trình bày. Lời trình bày ấy quyết chắc không hư dối. Giả sử có người lấy núi Diệu Cao vương (núi Tu-di, ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) mang lên đến cõi Phạm thiên (cõi trời của Phạm thiên, ở tầng trên cao) rồi ném xuống; vừa ném xong liền phát lời thành đế (lời thề nguyện chân thật, nhờ sức chân thật mà điều mong muốn thành tựu) rằng: 'Nếu giới Bồ-tát vượt hơn khắp các giới thanh tịnh của dị sinh, Thanh văn, Độc giác, thì xin cho vua núi này dừng lại giữa hư không.' Nói xong núi liền dừng lại, chắc chắn không rơi xuống. Vì sao vậy? Này A-nan-đà, giới của các Bồ-tát, trừ giới của Như Lai, đối với các giới thanh tịnh khác, dù hữu lậu hay vô lậu, là cao tột, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là mầu nhiệm, là vi diệu, là trên hết, là không gì trên được."
Khi ấy, nhờ thần lực của Phật, Xá-lợi Tử liền thấy ở phương Đông có một cõi Phật, cách cõi Phật này hơn trăm nghìn thế giới; trong đó có Như Lai hiện đang tuyên thuyết chánh pháp cho vô lượng chúng người, trời, v.v. Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử: "Ông có thấy ở phương Đông, qua hơn trăm nghìn thế giới, có một cõi Phật hiện có Như Lai đang thuyết chánh pháp cho vô lượng đại chúng không?" Xá-lợi Tử thưa: "Dạ vâng, con đã thấy, nhưng chưa biết thế giới ấy và Đức Phật ấy tên gì."
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo Xá-lợi Tử: "Thế giới của Đức Phật ấy tên là Minh Đăng; Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác (bậc đáng được cúng dường, giác ngộ chân chính trọn vẹn — các danh hiệu của Phật) đang thuyết pháp ở đó hiệu là Nguyệt Quang. Đức Phật ấy có một đệ tử Thanh văn tên là Hữu Đỉnh, thần thông bậc nhất. Vị ấy dùng sức thần thông đến thế giới khác, tay phải nhổ lấy núi Diệu Cao vương, mang lên cõi Phạm thiên rồi ném xuống; vừa ném xong liền phát lời thành đế rằng: 'Nếu giới Bồ-tát, trừ giới Như Lai, đối với các giới thanh tịnh khác, dù hữu lậu hay vô lậu, là cao tột, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là mầu nhiệm, là vi diệu, là trên hết, là không gì trên được — nếu lời nói như vậy không hư dối, thì xin cho vua núi này dừng lại giữa hư không.' Nói xong núi liền dừng lại, không rơi xuống nữa."
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo Xá-lợi Tử: "Ông lại có thấy núi Diệu Cao vương kia dừng giữa hư không, không rơi xuống nữa chăng?" Khi ấy Xá-lợi Tử thưa: "Bạch Thế Tôn, con đã thấy." Phật lại bảo Xá-lợi Tử: "Nay vua núi kia dừng giữa hư không là do nương vào giới thanh tịnh của Bồ-tát — trừ giới Như Lai — mà phát lời thành đế rằng giới ấy vượt hơn khắp giới của dị sinh, Thanh văn, v.v. Vì thế Ta nói quyết chắc không hư dối. Đệ tử Thanh văn trong hội chúng của Đức Phật kia dùng sức thần thông đến thế giới khác, tay phải nhổ lấy núi Diệu Cao vương, mang lên cõi Phạm thiên rồi ném xuống; ném xong lại phát lời thành đế, nói xong núi dừng giữa hư không — đó là để chứng minh lời Ta nói quyết chắc không hư dối." Khi ấy vị đệ tử Thanh văn của Đức Như Lai kia lại nương vào giới Bồ-tát mà phát lời thành đế, khiến vua núi kia trở về chỗ cũ.
Xá-lợi Tử thấy vậy rồi khen rằng: "Thật kỳ lạ thay, bạch Thế Tôn! Lời Ngài nói thật là chân thật. Oai lực của giới Bồ-tát thật khó nghĩ bàn, tất cả thế gian không ai sánh kịp." Khi ấy Xá-lợi Tử liền bạch Phật: "Nếu có ai muốn hơn giới Bồ-tát, nên biết người ấy là muốn hơn giới Như Lai. Vì cớ sao? Vì trừ giới Như Lai ra, quyết không có gì hơn được giới Bồ-tát. Nếu tu giới thanh tịnh của Bồ-tát được viên mãn, thì đó chính là Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác. Vì thế giới Bồ-tát không thể bị vượt hơn."
Khi ấy Mãn Từ Tử liền hỏi Cụ thọ Xá-lợi Tử: "Giới thanh tịnh của Bồ-tát đã thoái lui (bỏ dở, lùi khỏi con đường Bồ-tát) há cũng khó bị vượt hơn sao?" Xá-lợi Tử đáp: "Quyết không có Bồ-tát nào đang giữ tâm Bồ-tát mà lại thoái lui. Nếu đã thoái lui thì không còn là Bồ-tát. Như người bắn cung giỏi mà tên không trúng đích, nên biết hạng ấy không phải là người bắn giỏi. Bồ-tát cũng vậy, nếu không thể phát tâm tương ứng với nhất thiết trí trí, thì dù có siêng tu Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà không hồi hướng về nhất thiết trí trí, nên biết người ấy không phải là Bồ-tát đầy đủ giới.
Lại nữa, này Mãn Từ Tử, nếu có Bồ-tát tu các công đức mà không hiểu Bồ-tát hồi hướng về nhất thiết trí trí như thế nào, lại nương vào các công đức của địa vị Thanh văn hoặc Độc giác mà cho đó là nhất thiết trí trí mình cầu, thì nên biết hạng ấy vẫn còn được gọi là Bồ-tát đầy đủ giới. Vì sao vậy? Này Mãn Từ Tử, người ấy không có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo trong cách thức, phương pháp tu hành và giáo hóa) của Bồ-tát, không hiểu cách hồi hướng cầu nhất thiết trí trí, nên mới nương vào công đức của hai thừa mà cho đó là nhất thiết trí trí mình cầu; nhưng vì ý lạc (chí nguyện, lòng mong muốn sâu xa) của họ không bị hư hoại, nên cũng gọi là Bồ-tát đầy đủ giới, là người giữ giới Bồ-tát. Do có tâm hồi hướng về nhất thiết trí, nên được gọi là giữ giới Bồ-tát, thâu nhận được Tịnh giới ba-la-mật-đa. Về sau nếu người ấy gặp được bạn lành, có thể nương vào nhất thiết trí trí chân thật mà hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì nhất định sẽ chứng được nhất thiết trí trí."
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm tám mươi sáu.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười bảy (?).
Tam tạng Pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video