Thiên 806 — Tựa hội thứ mười sáu – phần Bát-nhã ba-la-mật-đa (Huyền Tắc soạn)

 Kinh Đại Bát-nhã, Hội thứ mười sáu: Phần Bát-nhã ba-la-mật-đa (bát-nhã là trí tuệ thấy rõ thật tướng các pháp đều không, không có tự tính cố định; ba-la-mật-đa là "đến bờ bên kia", tức hạnh tu được làm trọn vẹn, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ).

 Lời tựa.

 Sa-môn (người xuất gia tu hành) Huyền Tắc ở chùa Tây Minh soạn.

 Xét ra, các lẽ tuy khác nhau nhưng cùng quy tụ lại để định hướng, phẳng lặng quy về một mối mà sắp đặt mọi việc tu (?); có lúc nào mà chẳng phải là hòa tan tư tưởng vào chân tế (chỗ chân thật rốt ráo của các pháp), dập tắt sự chấp trước vào trần cảnh huyễn hóa. Dù bố thí và trì giới có cao quý nghiêm cẩn, nhẫn nhục và tinh tiến có điều hòa sắc bén, rốt cuộc vẫn phải nương cậy vào thật tuệ (trí tuệ chân thật), mượn đường nơi lời giảng chân thật.

 Để mở cái mê của chuyện "sờ voi" (như người mù sờ voi, mỗi người chỉ nắm một phần mà tưởng là toàn thể), nên lại có hội giảng bên ao Bạch Lộ (ao Cò Trắng, nơi Phật giảng hội thứ mười sáu này). Vì thế làm sáng tỏ dấu vết của trí tuệ "dẫn đường cho năm độ" (bát-nhã dẫn dắt năm hạnh kia là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định), nâng lên cỗ xe đệ nhất (con đường tu cao nhất, đưa đến thành Phật). Nung đúc tiêu dung hai bên (hai cực đoan như có và không, thường còn và đoạn diệt), thấu suốt chỗ "hi vi" (chỗ vi diệu, không thấy không nghe được) mà thu ánh nhìn lại; so lường bốn câu (bốn cách nói: có, không, vừa có vừa không, chẳng có chẳng không), ngưỡng vọng chỗ lặng sâu mà giấu tiếng nói đi.

 Cắt mầm các kiến chấp sai lầm, thì những đốm hoa ảo do mắt bị màng che thấy ra (ví cho những điều hư vọng tưởng là có thật) rụng như sao rơi; vén tấm lưới nghi ngờ chất chồng, thì làn the che chướng tan như mây tạnh. Hiểu rõ tánh vốn không mà vẫn thường tu tập, ngộ rằng sự sinh ra chỉ là giả mà vẫn luôn làm lợi ích. Tứ ma (bốn thứ ma chướng: ma phiền não, ma năm uẩn tức thân tâm, ma chết, ma trời) vì đó mà rối loạn đường lối; lục độ (sáu hạnh đưa sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định, trí tuệ) nhờ đó mà cùng nhau tiến bước.

 Bố thí nhờ nó mà không thấy có gì phải bỏ đi, nên điều khó xả vẫn xả được; giới nhờ nó mà không phải gò bó dè chừng, nên điều khó giữ vẫn giữ được; nhẫn nhờ nó mà không thấy có gì phải chịu, nên chịu được điều không thể chịu; tinh tiến nhờ nó mà không thấy có việc gì để làm, nên phát khởi được ngay nơi chỗ không phát khởi; định nhờ nó mà quên cả sự tĩnh lặng, nên ba tướng (?) (có lẽ chỉ ba trạng thái trong thiền: dừng lắng, nâng tâm, buông xả) không còn thành tướng; tuệ nhờ nó mà quên cả sự soi chiếu, nên ba luân (ba yếu tố của một việc làm: người làm, người nhận, vật được trao) không còn quay chuyển thành vướng mắc.

 Cho nên thể nhận được nó thì động mà càng thêm lặng; hiểu sai nó thì lặng mà càng thêm động. Pháp chẳng phải dính liền, cũng chẳng phải tách lìa với phi pháp; hành há là một hay là khác với vô hành! Về mặt giác ngộ chứng đắc thì chân tâm hòa làm một cái thấy; về mặt sinh ra muôn pháp thì pháp bảo nối nhau thành muôn loại.

 Cho nên có nhị trí (hai loại trí: trí căn bản chứng chân lý và trí sau khi chứng dùng để hiểu biết sự vật), có tam thân (ba thân của Phật: pháp thân, báo thân, hóa thân), có tứ biện (bốn biện tài thông suốt không trở ngại), có ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), có lục thông (sáu năng lực siêu phàm), có thất giác (bảy yếu tố giác ngộ), có bát chánh (tám nhánh của con đường thánh), có cửu định (chín tầng định nối tiếp), có thập lực (mười năng lực trí tuệ của Phật), thêm mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có), tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp kèm theo ba mươi hai tướng tốt trên thân Phật), trí về mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối nhau tạo thành vòng sinh tử), tâm về hai mươi thứ không (hai mươi phương diện quán tính không của các pháp).

 Tất cả đều được nhào nặn từ tâm (?) mà thành, như được gom lại nơi ánh sáng của sợi lông trắng như ngọc giữa hai mày Phật, tuôn chảy ra thành lời dạy từ miệng vàng của Phật (?). Kinh được biên soạn thành tám quyển, vốn không phải là bản dịch lại (trước đây chưa từng được dịch). Tôi vốn kém cỏi mà được lạm dự vào hàng những người phiên dịch. Nhớ về những pháp hội thịnh soạn xưa, than rằng việc đã qua không được dự hầu; đoái đến sự khen thưởng đặc biệt (?), nên ghi lại để nêu tỏ âm hưởng còn lưu truyền. Kinh vốn nhờ làn gió từ bi mà tuôn trào khắp nơi, nhân gặp thời của bậc thánh quân mà được đội lên đầu kính nhận.

 Mong sẽ khiến nhà nhà truyền giữ báu vật vi diệu, người người nắm trong tay viên ngọc thiêng; rửa sạch khách trần (phiền não như bụi khách bám vào, không phải bản tâm vốn có) khắp tám phương, tưới mưa ân huyền diệu cho muôn đời. Phúc lành che chở ngai vua, hoàng đế và hoàng hậu thêm tuổi thọ, niềm vui thấm khắp muôn dân, giáo pháp càng thêm rạng tỏ. Mong cho kẻ lòng dạ hẹp hòi gạt bỏ được nghi ngờ trong lúc kinh hãi sợ sệt (khi nghe nghĩa không sâu xa); người tăng thượng mạn (kẻ chưa chứng mà tự cho là đã chứng, kiêu ngạo) thôi phỉ báng trong lúc tự mãn kiêu căng. Nếu không phải là người từ số kiếp nhiều như cát sông Hằng đã từng phụng thờ chư Phật, đời trước đã nhiều lần được nghe pháp này, thì làm sao có thể mở quyển kinh ra, buông bỏ lòng keo tiếc, quên hết lời lẽ mà đi vào chỗ thưởng thức được nó! Thương thay!

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười ba (?).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video