Thiên 97 — Hội 1 · Phẩm 23 Chư thiên tử · phần 2

 Phần đầu — Phẩm Các Thiên Tử (thiên tử: các vị trời, chúng sinh sống ở cõi trời), thứ hai mươi ba, đoạn hai.

 (Tôn giả Thiện Hiện — tức Tu-bồ-đề, đại đệ tử của Phật hiểu lý "không" bậc nhất — nói tiếp:) "Thiên tử nên biết: bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: hạnh tu hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ; bố thí: hạnh cho đi) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng (như trò ảo thuật, như vật do thần thông biến ra, như cảnh trong giấc mộng — tức có vẻ hiện ra mà không thật); tịnh giới (giữ giới trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng), tinh tấn (siêng năng), tĩnh lự (thiền định), bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo thấy rõ mọi pháp đều không) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh (bản chất tự có, cố định) của bố thí ba-la-mật-đa v.v. là không (trống rỗng, không có thực thể).

 Thiên tử nên biết: bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; bốn vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trải rộng không giới hạn), bốn vô sắc định (bốn tầng định của cõi Vô Sắc, vượt khỏi mọi hình sắc) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của bốn tĩnh lự v.v. là không. Thiên tử nên biết: tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi trói buộc) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; tám thắng xứ (tám cách quán cảnh giúp làm chủ, vượt thắng đối tượng), chín thứ đệ định (chín tầng định tiến lần lượt), mười biến xứ (mười phép quán một thứ như đất, nước, màu xanh... trải khắp mọi nơi) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của tám giải thoát v.v. là không.

 Thiên tử nên biết: bốn niệm trụ (bốn phép quán chú tâm vào thân, cảm thọ, tâm và các pháp) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; bốn chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa có, tăng trưởng điều thiện đã có), bốn thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông), năm căn (năm gốc lành: lòng tin, siêng năng, chánh niệm, định, trí tuệ), năm lực (năm năng lực do năm căn ấy mạnh lên), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của bốn niệm trụ v.v. là không.

 Thiên tử nên biết: không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán thấy mọi pháp đều trống rỗng) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy không có tướng trạng nào để bám chấp), vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, tạo tác) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của không giải thoát môn v.v. là không. Thiên tử nên biết: năm nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm như thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa, dứt sạch phiền não) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của năm nhãn v.v. là không.

 Thiên tử nên biết: mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; bốn vô sở úy (bốn điều tự tin không e sợ khi thuyết pháp), bốn vô ngại giải (bốn khả năng hiểu và diễn đạt không trở ngại), đại từ (lòng thương lớn, ban niềm vui), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ), đại hỷ (vui với niềm vui của chúng sinh), đại xả (buông bỏ, đối xử bình đẳng), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của mười lực của Phật v.v. là không. Thiên tử nên biết: pháp vô vong thất (phẩm chất không bao giờ quên sót) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; tánh hằng trụ xả (tánh luôn an trú trong sự buông xả, bình thản) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của pháp vô vong thất v.v. là không.

 Thiên tử nên biết: tất cả pháp môn đà-la-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ và gìn giữ trọn vẹn mọi giáo pháp) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; tất cả pháp môn tam-ma-địa (tam-ma-địa: chánh định, tâm chuyên chú vững vàng vào một cảnh) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của tất cả pháp môn đà-la-ni v.v. là không. Thiên tử nên biết: nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi pháp đều không) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi pháp, cả tổng quát lẫn chi tiết, là trí của Phật) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của nhất thiết trí v.v. là không.

 Thiên tử nên biết: Thanh văn thừa (thừa: cỗ xe, ví cho con đường tu; đây là con đường của người nghe Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; Độc giác thừa (con đường của bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không cần thầy dạy), Vô thượng thừa (cỗ xe cao nhất, tức con đường Bồ-tát tu thành Phật) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của Thanh văn thừa v.v. là không. Thiên tử nên biết: Dự lưu (bậc thánh thứ nhất, mới dự vào dòng thánh) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; Nhất lai (bậc thánh còn trở lại cõi người một lần), Bất hoàn (bậc thánh không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của Dự lưu v.v. là không.

 Thiên tử nên biết: Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu hướng tới quả Dự lưu), Dự lưu quả (đã chứng quả Dự lưu) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả v.v. là không. Thiên tử nên biết: Độc giác (bậc tự giác ngộ) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; Độc giác hướng, Độc giác quả như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của Độc giác v.v. là không.

 Thiên tử nên biết: Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm lớn cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc Chánh Đẳng Giác, tức Phật) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của Bồ-tát ma-ha-tát v.v. là không. Thiên tử nên biết: pháp của Bồ-tát ma-ha-tát (các hạnh tu của đại Bồ-tát) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của pháp Bồ-tát ma-ha-tát v.v. là không.

 Thiên tử nên biết: Cực hỷ địa (địa: giai vị, tầng bậc tu của Bồ-tát; đây là bậc thứ nhất trong mười địa, vui mừng tột độ) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; Ly cấu địa (bậc lìa mọi nhơ bẩn), Phát quang địa (bậc phát ánh sáng trí tuệ), Diệm tuệ địa (bậc trí tuệ rực sáng như lửa), Cực nan thắng địa (bậc rất khó vượt qua), Hiện tiền địa (bậc trí tuệ hiện rõ trước mắt), Viễn hành địa (bậc đi xa), Bất động địa (bậc không còn lay động), Thiện tuệ địa (bậc trí tuệ khéo léo), Pháp vân địa (bậc như mây pháp che khắp) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của Cực hỷ địa v.v. là không. Thiên tử nên biết: pháp của Cực hỷ địa (các pháp tu tập thuộc bậc ấy) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; pháp Ly cấu địa, pháp Phát quang địa, pháp Diệm tuệ địa, pháp Cực nan thắng địa, pháp Hiện tiền địa, pháp Viễn hành địa, pháp Bất động địa, pháp Thiện tuệ địa, pháp Pháp vân địa như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của pháp Cực hỷ địa v.v. là không.

 Thiên tử nên biết: Dị sinh địa (bậc phàm phu — bậc đầu trong mười bậc tu chung cho cả ba thừa) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; Chủng tánh địa (bậc đã có hạt giống của bậc thánh), Đệ bát địa (bậc thứ tám, tức giai đoạn hướng tới quả Dự lưu), Cụ kiến địa (bậc thấy đủ chân lý, tức quả Dự lưu), Bạc địa (bậc phiền não đã mỏng, tức quả Nhất lai), Ly dục địa (bậc lìa ham muốn cõi Dục, tức quả Bất hoàn), Dĩ biện địa (bậc việc tu đã xong, tức quả A-la-hán), Độc giác địa, Bồ-tát địa, Như Lai địa như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của Dị sinh địa v.v. là không. Thiên tử nên biết: pháp Dị sinh địa như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; pháp Chủng tánh địa, pháp Đệ bát địa, pháp Cụ kiến địa, pháp Bạc địa, pháp Ly dục địa, pháp Dĩ biện địa, pháp Độc giác địa, pháp Bồ-tát địa, pháp Như Lai địa như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của pháp Dị sinh địa v.v. là không.

 Thiên tử nên biết: hữu vi giới (cõi các pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; vô vi giới (cõi các pháp không do tạo tác, không sinh không diệt) như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao? Vì tự tánh của hữu vi giới v.v. là không. Thiên tử nên biết: chính vì lý do ấy mà tôi nói rằng: hữu tình (chúng sinh có tình thức) như huyễn vì kẻ như huyễn mà nói pháp như huyễn; hữu tình như hóa vì kẻ như hóa mà nói pháp như hóa; hữu tình như mộng vì kẻ như mộng mà nói pháp như mộng."

 Khi ấy các thiên tử hỏi Thiện Hiện: "Nay Tôn giả chỉ nói rằng ngã (cái "tôi") v.v., sắc (phần vật chất, gồm thân thể và cảnh vật) v.v., cho đến A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (phiên âm từ tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật) là như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng; hay cũng nói rằng Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, khổ đau và sinh tử) vi diệu, vắng lặng, rốt ráo cũng như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng?"

 Thiện Hiện đáp: "Này các thiên tử, tôi không chỉ nói rằng ngã v.v., sắc v.v., cho đến A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề là như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng, mà còn tuyên nói rằng Niết-bàn vi diệu, vắng lặng, rốt ráo cũng như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Thiên tử nên biết: giả sử còn có pháp nào cao hơn Niết-bàn, tôi cũng nói là như huyễn, như hóa, như điều thấy trong mộng. Vì sao vậy? Vì việc huyễn, việc hóa, việc mộng với tất cả các pháp, cho đến Niết-bàn, đều không phải là hai, không thể chia tách làm hai."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video