Phẩm Biến hóa thứ bảy.
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc tu hành lớn, phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) Đại Tuệ lại thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật), vì sao Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) lại thọ ký (lời Phật báo trước về việc một người sẽ thành Phật) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp) cho A-la-hán (bậc thánh đã dứt phiền não, thoát luân hồi nhưng chỉ cầu giải thoát cho riêng mình)? Vì sao lại nói chúng sinh không có pháp bát Niết-bàn (vào Niết-bàn trọn vẹn; Niết-bàn là cảnh giới tắt hết phiền não, khổ đau) cũng được thành Phật đạo? Lại vì sao nói từ khi mới thành Phật cho đến lúc bát Niết-bàn, khoảng giữa ấy không nói một chữ? Lại nói Như Lai thường ở trong định, không giác không quán (không còn sự suy xét thô và sự suy xét tế của tâm)? Lại nói mọi việc Phật làm đều là hóa ra? Lại nói các thức biến đổi, hoại diệt trong từng sát-na (khoảnh khắc cực ngắn)? Lại nói thần Kim Cương thường theo hộ vệ? Lại nói biên tế ban đầu không thể biết mà lại nói có bát Niết-bàn? Lại hiện có ma và việc làm của ma? Lại có quả báo còn sót lại, như chuyện cô gái Bà-la-môn Chiên-già (người giả mang thai để vu khống Phật), cô gái ngoại đạo Tôn-đà-lợi (người bị giết rồi đổ tội cho Phật và tăng chúng), và chuyện đi khất thực ôm bát không trở về? Thế Tôn đã có những nghiệp chướng (chướng ngại do hành động đời trước gây ra) như thế, sao thành được Nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi điều đến từng chi tiết)? Đã thành Nhất thiết chủng trí rồi, sao không lìa được các lỗi như thế?"
Phật nói: "Hãy lắng nghe cho kỹ, ta sẽ nói cho ông. Đại Tuệ, ta vì cảnh giới Vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân và phiền não) mà ngầm khuyên họ tu hạnh Bồ-tát. Ở cõi này và các cõi khác có những Bồ-tát tâm ưa cầu Niết-bàn của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình), ta muốn khiến họ bỏ tâm ấy mà tiến tu hạnh lớn, nên nói như thế. Lại nữa, đó là Phật biến hóa trao thọ ký cho Thanh văn biến hóa, không phải Phật pháp tính (Phật đúng với bản tính chân thật). Đại Tuệ, thọ ký cho Thanh văn là lời nói bí mật.
Đại Tuệ, nói Phật với nhị thừa (hai cỗ xe Thanh văn và Duyên giác — những người tu cầu giải thoát cho riêng mình: Thanh văn nghe lời Phật mà tu, Duyên giác tự ngộ lý nhân duyên) không sai biệt là căn cứ vào chỗ dứt phiền não chướng (chướng ngại do phiền não gây ra), giải thoát cùng một vị như nhau; chứ không phải nói về trí chướng (chướng ngại che lấp trí biết đúng như thật). Trí chướng thì phải thấy tính pháp vô ngã (sự vật không có bản chất riêng thật) mới được thanh tịnh. Phiền não chướng thì thấy nhân vô ngã (con người không có cái "tôi" thật), ý thức (tầng tâm nhận biết, phân biệt đối tượng) xả lìa; lúc ấy mới bắt đầu dứt (?), tập khí (thói quen tâm thức tích lũy lâu đời) nơi tàng thức (thức kho chứa — tầng tâm thức sâu nhất, chứa mọi hạt giống của hành động và kinh nghiệm) diệt đi, thì sự giải thoát khỏi pháp chướng mới được vĩnh viễn thanh tịnh.
Đại Tuệ, ta dựa vào bản trụ pháp (chân lý vốn thường còn từ xưa) mà nói lời bí mật này, không khác với các Phật trước, chẳng phải về sau lại có nói thêm, vì trước đã có đủ những văn tự như thế. Đại Tuệ, Như Lai biết đúng đắn, không có vọng niệm, không đợi suy nghĩ rồi mới nói pháp. Như Lai từ lâu đã dứt bốn loại tập khí, lìa hai loại chết (phần đoạn sinh tử: cái chết của thân có giới hạn về tuổi thọ và hình dáng; biến dịch sinh tử: sự biến đổi vi tế nơi các bậc thánh), trừ hai loại chướng.
Đại Tuệ, ý (tầng tâm luôn chấp có cái "tôi"), ý thức, nhãn thức (sự nhận biết qua mắt) v.v., tất cả bảy thức, lấy tập khí làm nhân, là tính sát-na, lìa pháp thiện vô lậu (không còn phiền não), không phải là pháp lưu chuyển (?). Đại Tuệ, Như Lai tạng (kho chứa tính Như Lai — bản tính giác ngộ vốn sẵn có trong mọi chúng sinh) là nhân của sự trôi lăn trong sinh tử và cũng là nhân của Niết-bàn, của khổ và vui; kẻ phàm ngu không biết, vọng chấp vào cái không. Đại Tuệ, Như Lai biến hóa thì có lực sĩ Kim Cương thường theo hộ vệ, không phải Phật chân thật. Như Lai chân thật lìa mọi hạn lượng, nhị thừa và ngoại đạo (người theo các giáo phái ngoài Phật pháp) không thể biết được; Ngài trụ trong hiện pháp lạc (niềm vui ngay trong đời hiện tại), thành tựu trí nhẫn, không cần lực sĩ Kim Cương hộ vệ. Mọi Phật biến hóa không do nghiệp (hành động tạo quả báo) sinh ra, chẳng phải là Phật mà cũng chẳng phải không phải Phật. Ví như người thợ gốm, nhờ nhiều việc hòa hợp mà làm ra được đồ vật; Phật biến hóa cũng vậy, đầy đủ các tướng mà diễn nói pháp, nhưng không thể nói được cảnh giới mà thánh trí tự chứng hành đến."
"Lại nữa, Đại Tuệ, những kẻ phàm ngu thấy sáu thức diệt thì khởi đoạn kiến (cái thấy cho rằng mọi thứ dứt mất hẳn), không hiểu tàng thức thì khởi thường kiến (cái thấy cho rằng có một cái thường còn bất biến). Đại Tuệ, sự phân biệt của tự tâm chính là biên tế ban đầu, nên không thể nắm bắt được. Lìa sự phân biệt này thì được giải thoát, dứt bốn loại tập khí, lìa mọi lỗi lầm." Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ (bài tụng có vần điệu) rằng:
Ba thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) và những người không thuộc thừa nào, đều không có Niết-bàn của Phật (?);
Nhưng đều được trao thọ ký thành Như Lai, nói là lìa mọi lỗi ác.
Thành tựu trí tuệ rốt ráo và Vô dư Niết-bàn,
Là để dẫn dắt kẻ nhút nhát, yếu kém, dựa vào ý bí mật này mà nói.
Trí mà chư Phật đạt được, diễn nói con đường như thế;
Chỉ có điều này, không có gì khác, vì vậy họ không có Niết-bàn.
Dục, sắc, hữu và các kiến chấp — đó là bốn loại tập khí;
Là chỗ ý thức từ đó sinh ra, tàng thức và ý cũng ở trong đó.
Thấy ý thức, nhãn thức v.v. là vô thường (không thường còn), nên nói là đoạn diệt;
Mê lầm về ý và tàng thức thì khởi thường kiến; trí tà kiến lại cho đó là Niết-bàn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video