Thiên 7 — Phẩm 4: Hiện chứng

 Kinh Đại thừa nhập Lăng-già, phẩm Hiện chứng (tự mình chứng nghiệm trực tiếp) thứ tư.

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc tu hành lớn, phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) Đại Tuệ lại thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật), xin Ngài vì con mà nói về tướng thứ lớp tiếp nối khi mọi Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) và Duyên giác (người tự mình ngộ lý nhân duyên mà giải thoát) nhập diệt định, để con và các Bồ-tát Ma-ha-tát hiểu rõ rồi thì đối với niềm vui của diệt tận tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, tập trung; diệt tận tam-muội: định làm lặng dứt mọi hoạt động của tâm và các trạng thái tâm) tâm không bị mê lầm, không rơi vào chỗ rối loạn của nhị thừa (hai cỗ xe Thanh văn và Duyên giác — những con đường cầu giải thoát cho riêng mình) và ngoại đạo (người theo các giáo phái ngoài Phật pháp)." Phật nói: "Hãy lắng nghe cho kỹ, ta sẽ nói cho ông."

 "Đại Tuệ, Bồ-tát Ma-ha-tát đến địa thứ sáu (địa: các bậc tu chứng của Bồ-tát, gồm mười bậc), cùng với Thanh văn, Duyên giác, thì nhập diệt định. Bồ-tát địa thứ bảy thì trong từng niệm (từng khoảnh khắc tâm) đều thường nhập định, vì lìa tướng tự tính của mọi pháp; không như nhị thừa. Nhị thừa còn có tạo tác, rơi vào năng thủ (cái nắm bắt) và sở thủ (cái bị nắm bắt), không đạt được tướng không sai biệt của các pháp, phân biệt tự tướng (tướng riêng) và cộng tướng (tướng chung) của thiện và bất thiện mà nhập diệt định; cho nên không thể trong từng niệm đều thường nhập. Đại Tuệ, Bồ-tát địa thứ tám, cùng Thanh văn, Duyên giác, thì những tưởng phân biệt của tâm, ý và ý thức (ba tầng của tâm: tâm là kho chứa mọi hạt giống kinh nghiệm; ý là tầng luôn chấp có cái "tôi"; ý thức là tầng nhận biết, phân biệt đối tượng) đều diệt.

 Từ địa thứ nhất cho đến địa thứ sáu, Bồ-tát quán sát thấy ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — ba tầng thế giới chúng sinh luân hồi) tất cả chỉ do tâm, ý, ý thức tự phân biệt mà khởi lên, lìa ngã và ngã sở (cái "tôi" và cái "của tôi"), không thấy đủ loại tướng của pháp bên ngoài. Kẻ phàm ngu không biết, do sự huân tập (thấm nhiễm dần như hương xông vào áo) của những lỗi ác từ vô thủy (từ thời không có khởi đầu) đến nay, nên ở trong tự tâm biến ra tướng năng thủ và sở thủ rồi sinh bám chấp.

 Đại Tuệ, tam-muội mà Bồ-tát địa thứ tám đạt được giống với Niết-bàn (cảnh giới tắt hết phiền não, khổ đau) của Thanh văn và Duyên giác. Nhờ sức gia trì (che chở, ban thêm sức mạnh) của chư Phật nên ở nơi cửa tam-muội không nhập Niết-bàn. Nếu không được gia trì thì sẽ không giáo hóa, cứu độ mọi chúng sinh, không thể viên mãn địa vị Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật), cũng là làm dứt mất dòng giống Như Lai. Cho nên chư Phật nói cho họ biết các công đức lớn không thể nghĩ bàn của Như Lai, khiến họ rốt cuộc không nhập Niết-bàn. Thanh văn và Duyên giác đắm vào niềm vui tam-muội, cho nên ở trong đó sinh ý tưởng đã là Niết-bàn.

 Đại Tuệ, Bồ-tát địa thứ bảy khéo quán sát tâm, ý, ý thức, sự chấp ngã và ngã sở, lẽ vô ngã (không có cái "tôi" thật) của các pháp sinh khởi (?), sự sinh hay diệt, tự tướng và cộng tướng; tứ vô ngại biện (bốn tài biện thuyết không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về sự ứng đáp) khéo léo và quyết định; được tự tại nơi cửa tam-muội, dần dần vào các địa, đầy đủ các pháp bồ-đề phần (các pháp tu dẫn đến giác ngộ). Đại Tuệ, ta sợ các Bồ-tát không khéo hiểu tự tướng và cộng tướng, không biết thứ lớp tiếp nối của các địa, rơi vào ác kiến (cái thấy sai lầm) của ngoại đạo, nên nói như thế. Đại Tuệ, thật ra không có sinh hay diệt; thứ lớp các địa, qua lại ba cõi, tất cả đều là do tự tâm thấy ra; mà kẻ phàm ngu không thể hiểu được. Vì họ không biết nên ta và chư Phật nói như thế.

 Đại Tuệ, Thanh văn và Duyên giác đến địa thứ tám của Bồ-tát thì bị niềm vui tam-muội làm cho say mê, chưa hiểu rõ rằng tất cả chỉ là tâm thấy ra; tập khí (thói quen tâm thức tích lũy lâu đời) về tự tướng và cộng tướng trùm lấp tâm họ; họ bám vào nhị vô ngã (hai lẽ vô ngã: con người không có cái "tôi" thật, và sự vật không có bản chất thật) mà sinh hiểu biết cho đó là Niết-bàn, chứ không phải trí tuệ tịch diệt (trí vắng lặng, dứt hết phân biệt). Đại Tuệ, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi thấy cửa niềm vui của tam-muội tịch diệt thì liền nhớ đến bản nguyện (lời nguyện ban đầu khi phát tâm) và lòng đại bi, tu hành đầy đủ mười câu vô tận (mười đại nguyện không bao giờ cùng tận), cho nên không lập tức nhập Niết-bàn; vì nhập Niết-bàn thì không sinh ra quả; vì đã lìa năng thủ sở thủ; vì đã thấu rõ chỉ là tâm; vì đối với mọi pháp không phân biệt; vì không rơi vào sự bám chấp tính tướng của tâm, ý, ý thức và pháp bên ngoài. Nhưng chẳng phải không khởi lên nhân chính của Phật pháp, vì theo hạnh trí tuệ mà khởi như thế, vì được địa vị tự chứng của Như Lai.

 Đại Tuệ, như người trong mộng tìm cách vượt sông, chưa qua được thì tỉnh dậy; tỉnh rồi suy nghĩ điều vừa thấy là thật hay là giả, rồi tự nghĩ: chẳng thật cũng chẳng giả; như thế chỉ là tập khí phân biệt của những điều từng thấy, nghe, cảm, biết, từng trải qua, do ý thức trong mộng hiện ra, lìa ý niệm có và không. Đại Tuệ, Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy: từ địa thứ nhất đến địa thứ bảy, cho đến tiến lên vào địa thứ tám thì được vô phân biệt, thấy mọi pháp như huyễn, như mộng, lìa năng thủ sở thủ, thấy sức dụng rộng lớn của tâm và tâm sở (các trạng thái tâm phụ thuộc), siêng tu Phật pháp, điều chưa chứng thì khiến được chứng, lìa vọng tưởng phân biệt của tâm, ý, ý thức, đạt được vô sinh nhẫn (sự an trụ, chấp nhận trọn vẹn chân lý rằng các pháp vốn không sinh). Đây là Niết-bàn mà Bồ-tát đạt được, không phải là sự diệt mất. Đại Tuệ, trong đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng) không có thứ lớp, cũng không có tiếp nối, xa lìa mọi cảnh giới phân biệt; đó gọi là pháp tịch diệt." Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ (bài tụng có vần điệu) rằng:

 Các trụ (các bậc tu) và Phật địa, chỉ là tâm, không có ảnh tượng;

 Đây là điều chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã nói.

 Địa thứ bảy còn có tâm, địa thứ tám không có ảnh tượng;

 Hai địa này gọi là trụ, phần còn lại là chỗ ta chứng được.

 Tự chứng và thanh tịnh — đó là địa của ta.

 Cõi Ma-hê (cõi trời Đại Tự Tại) là nơi tối thắng, cõi Sắc Cứu Cánh (tầng trời cao nhất của cõi Sắc) trang nghiêm,

 Ví như đống lửa lớn, ánh lửa bốc cháy rực rỡ;

 Hóa hiện trong ba cõi, đẹp lòng mà mát mẻ.

 Hoặc có hiện biến hóa ngay lúc ấy, hoặc có đã hóa hiện từ trước;

 Ở đó nói các thừa (các cỗ xe — các con đường tu), tất cả đều là địa của Như Lai.

 Địa thứ mười là địa thứ nhất, địa thứ nhất là địa thứ tám;

 Địa thứ chín là địa thứ bảy, địa thứ bảy lại là địa thứ tám;

 Địa thứ hai là địa thứ ba, địa thứ tư là địa thứ năm;

 Địa thứ ba là địa thứ sáu — đã không có tướng thì có thứ lớp gì?

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video