Kinh Ưu-bà-di Tịnh Hạnh Pháp Môn (kinh dạy về nếp sống trong sạch dành cho ưu-bà-di; ưu-bà-di: người phụ nữ tu tại gia, đã quy y Phật, Pháp, Tăng và giữ năm giới), phẩm Tu học, thứ hai (phẩm: chương)
Phật nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) xong, bà Tỳ-xá-khư mẫu (tức bà Tỳ-xá-khư, nữ thí chủ lớn thời Phật) lòng rất vui mừng, lại hỏi thêm: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được thế gian tôn kính)! Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) mới học, trong pháp môn tịnh hạnh, phải tu học thế nào để được bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn)?" Phật dạy: "Bồ-tát mới học có năm mươi điều tu học để được bồ-đề. Năm mươi điều ấy là gì? Đó là: đi sâu vào pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật), không bỏ, không giảm, không sa sút, không thối lui. Tu học tâm xả (buông bỏ, bình thản). Tu học nghe nhiều. Tu học oai nghi (cách đi đứng, nói năng, cư xử đoan chính). Tu học hàng phục các ma (những thế lực phá hoại việc tu hành, kể cả phiền não trong tâm). Tu học ánh sáng. Tu học tướng tốt của Phật. Tu học cấm giới (giới luật răn cấm). Tu học tam-muội (trạng thái định tâm sâu). Tu học bát-nhã (trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự). Tu học đại bát-nhã. Tu học hạnh lành. Tu học đại hạnh lành. Tu học sắc tướng (hình tướng thân thể). Tu học lời nói không hai (trước sau như một). Tu học như ý túc (nền tảng phát sinh thần thông, làm gì cũng được như ý). Tu học như ý túc bậc trên. Tu học như ý túc lớn. Tu học như ý túc nhiệm mầu. Tu học hạnh của ý. Tu học hạnh của ý đã thành. Tu học hạnh lớn của ý. Tu học sự cai quản của Phật (?). Tu học sự tự tại. Tu học tướng tâm của Phật. Tu học tướng tâm viên mãn. Tu học thần thông. Tu học đại thần thông. Tu học sự chân thật. Tu học cai quản chánh pháp, làm cho chánh pháp được tồn tại lâu dài. Tu học chỗ rốt ráo tột cùng. Tu học cõi nước Phật. Tu học thọ mạng của Phật. Tu học cây bồ-đề (cây mà Phật ngồi dưới gốc để thành đạo). Tu học hoa sen. Tu học việc Phật thuyết pháp. Tu học đại pháp luân (bánh xe pháp lớn – ví giáo pháp của Phật lăn đi khắp nơi, nghiền nát tà kiến). Tu học việc chuyển pháp luân (tức giảng dạy giáo pháp). Tu học về thiện tri thức (bạn lành, người dẫn dắt mình theo đường chánh). Tu học không bỏ chúng sinh. Tu học bàn tay tròn đầy. Tu học áo của cây kiếp-ba (cây như ý ở cõi trời, sinh ra áo quần và mọi vật theo ý muốn). Tu học tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa muôn loài). Tu học giường nằm nghiêng bên phải. Tu học vị thức ăn của Phật. Tu học tỳ-thiện-xà (?). Tu học tướng nước của Như Lai (?). Này Tỳ-xá-khư! Đó là năm mươi pháp học, Bồ-tát mới tu hành nên tu học, đi sâu vào, không bỏ, không giảm, không sa sút, không thối lui. Bà nên biết như vậy." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Mọi hạnh đều đầy đủ, mà cầu pháp vắng lặng;
Ánh sáng chiếu khắp cõi Phật, vì thương xót chúng sinh;
Dẫn dắt các chúng sinh, vượt qua nạn ba cõi (tam giới: toàn bộ thế giới sinh tử, gồm cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc);
Mọi pháp không cùng tận, Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc từ chân lý mà đến) đã đến bờ bên kia.
Bấy giờ Thế Tôn nói kệ xong, bà Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng, lại hỏi thêm: "Bạch Thế Tôn! Như Lai có mấy loại ánh sáng? Bồ-tát mới học phải tu hành thế nào?" Phật bảo Tỳ-xá-khư: "Như Lai có sáu loại ánh sáng. Sáu loại ấy là gì? Một là ánh sáng xanh. Hai là ánh sáng vàng. Ba là ánh sáng đỏ. Bốn là ánh sáng trắng. Năm là ánh sáng hồng. Sáu là ánh sáng rực rỡ chiếu soi. Này Tỳ-xá-khư! Đó là sáu loại ánh sáng của Như Lai.
Bồ-tát mới học tu hành thế nào để được những ánh sáng này? Này Tỳ-xá-khư! Bồ-tát vì muốn được ánh sáng xanh nên luôn dùng hoa xanh, hương xoa, hương bột màu xanh, vải điệp (vải bông mịn) (?) màu xanh, báu vật màu xanh để cúng dường; nếu vào thiền định (tập trung tâm ý, khiến tâm lắng yên, sáng suốt) thì thường quán màu xanh; làm xong thì phát nguyện đời sau được ánh sáng xanh. Bồ-tát tu học ánh sáng vàng thế nào? Luôn dùng hoa vàng, hương xoa, hương bột màu vàng, vải điệp (?) màu vàng, báu vật màu vàng để cúng dường; nếu vào thiền định thì thường quán màu vàng; làm xong thì phát nguyện đời sau được ánh sáng vàng. Bồ-tát tu học ánh sáng đỏ thế nào? Luôn dùng hoa đỏ, hương xoa, hương bột màu đỏ, vải điệp (?) màu đỏ, báu vật màu đỏ để cúng dường; nếu vào thiền định thì thường quán màu đỏ; làm xong thì phát nguyện đời sau được ánh sáng đỏ. Bồ-tát tu học ánh sáng trắng thế nào? Luôn dùng hoa trắng, hương xoa, hương bột màu trắng, vải điệp (?) màu trắng, báu vật màu trắng để cúng dường; nếu vào thiền định thì thường quán màu trắng; làm xong thì phát nguyện đời sau được ánh sáng trắng. Bồ-tát tu học ánh sáng hồng thế nào? Luôn dùng hoa hồng, hương xoa, hương bột màu hồng, vải điệp (?) màu hồng, báu vật màu hồng để cúng dường; nếu vào thiền định thì thường quán màu hồng; làm xong thì phát nguyện đời sau được ánh sáng hồng. Bồ-tát tu học ánh sáng rực rỡ chiếu soi thế nào? Luôn dùng hoa sáng rực, hương xoa, hương bột sáng rực, vải điệp (?) sáng rực, báu vật sáng rực để cúng dường; nếu vào thiền định thì thường quán ánh sáng; làm xong thì phát nguyện đời sau được ánh sáng chiếu rọi. Này Tỳ-xá-khư! Đó gọi là Bồ-tát tu học sáu loại ánh sáng của Như Lai." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Ánh sáng Phật có sáu loại: ánh xanh, ánh vàng,
Đỏ, trắng và hồng, tướng ánh sáng chiếu soi rực rỡ nhất.
Nếu là người có trí, nên thường siêng tu hành;
Nếu ưa ánh sáng sắc màu nhiệm mầu, nên học hạnh rộng lớn;
Hoa, hương, đèn cúng dường, luôn dâng lên bậc Tôn Quý cao nhất (tức Phật);
Tu học sáu loại hạnh, mọi ước nguyện đều thành tựu.
Phật nói kệ xong, bà Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng, lại hỏi thêm: "Bạch Thế Tôn! Tướng đại nhân (những dấu hiệu đặc biệt trên thân thể bậc vĩ nhân) có tất cả bao nhiêu loại? Bồ-tát mới học tu học thế nào?" Phật dạy: "Tướng đại nhân có ba mươi hai. Bồ-tát tu hai mươi hạnh; hợp với tướng đại nhân thì sẽ thành một trong hai con đường, không có con đường nào khác. Hai con đường là gì? Nếu ở tại gia thì được làm chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường), làm vua bốn thiên hạ (bốn châu lớn bao quanh núi Tu-di, tức cả thế giới), hàng phục các nước, có bảy báu theo hầu: một là bánh xe vàng báu, hai là voi trắng báu, ba là ngựa trắng báu, bốn là ngọc ma-ni báu (ngọc quý tỏa sáng, làm được mọi điều như ý), năm là người nữ báu (hoàng hậu tuyệt đẹp, đức hạnh), sáu là quan giữ kho báu, bảy là tướng giữ binh báu. Lại có nghìn người con trai mạnh mẽ oai hùng, có thể hàng phục kẻ thù, đến tận bờ biển lớn đều dùng chánh pháp mà hàng phục, không dùng binh khí. Nếu xuất gia thì được thành Phật, tôn quý bậc nhất trong cõi trời và cõi người, đầy đủ ba mươi hai tướng đại nhân.
Ba mươi hai tướng ấy là gì? Đó là: thân màu vàng ròng; vầng sáng tròn quanh thân rộng một tầm (tầm: đơn vị đo bằng một sải tay) như vàng nung chảy; thân như Phạm thiên (vị trời cai quản cõi Phạm, thân hình đoan chính), vuông vức thẳng thớm; sau gáy có ánh sáng như mặt trời; trên đỉnh đầu có nhục kế (khối thịt nhô cao như búi tóc); tóc màu xanh biếc; thân Phật tròn đầy như cây ni-câu-luật (một loại cây đa, tán tròn đều cân đối); giữa hai lông mày có sợi lông trắng xoáy (bạch hào) mềm như bông đâu-la (loại bông rất mịn, trắng); mi trên mi dưới đều chớp (?), lông mi màu xanh biếc; lưỡi dài che được cả mặt; tiếng nói trong sạch có tám đức như tiếng chim ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót hay nhất); miệng có bốn mươi chiếc răng; răng trắng, đều, khít; má như má sư tử; da mịn mỏng, không bám bụi bẩn; mỗi lỗ chân lông mọc một sợi lông, màu xanh biếc, mịn mềm, đều xoáy về bên phải; ngực như ngực sư tử; trước ngực có chữ vạn (dấu hiệu cát tường); bảy chỗ đầy đặn (hai bàn tay, hai bàn chân, hai vai và gáy); tay chân có màng nối giữa các ngón như lưới; ngón tay thon dài; tay nắm được cả trong lẫn ngoài (?); đứng thẳng tay dài quá gối; âm mã tạng (bộ phận kín ẩn vào trong như của ngựa chúa); chân thẳng đều; bắp chân như bắp chân nai; lòng bàn chân phẳng như đáy hộp; dưới chân có hình bánh xe nghìn nan hoa; gót chân dài. Đó gọi là thân có ba mươi hai tướng đại nhân.
Này Tỳ-xá-khư! Thế nào là hai mươi việc tu thành tướng đại nhân? Thuở xưa, khi Như Lai còn là người thường, đối với pháp lành thì thành tựu vững chắc, giữ gìn không đổi thay: thân làm việc lành, miệng nói lời lành, tâm nghĩ điều lành; mọi việc bố thí đều cùng chia cho chúng sinh; giữ vững cấm giới, luôn giữ bố-tát (ngày định kỳ giữ giới, ăn chay, sám hối); cúng dường cha mẹ, sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giới tu sĩ, tế lễ của Ấn Độ xưa), các bậc lớn tuổi có đức và họ hàng thân thuộc. Đối với các pháp lành đều đã thực hành, tu tập đầy đủ, tích lũy cao rộng, trải qua sinh tử vô số đời, cho đến bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật), được tự tại như ý, thường hưởng niềm vui cõi trời: thọ mạng, sắc đẹp, sức lực, ngôi vua, danh tiếng, cùng sắc, tiếng, hương, vị, xúc chạm. Hưởng vui cõi trời xong, sinh xuống cõi người, được tướng đại nhân: lòng bàn chân bằng phẳng, đặt chân xuống thì cả bàn đều chạm đất, nhấc lên thì cả bàn đều nhấc lên; mu bàn chân nổi cao như mai rùa. Nhờ tướng này, nếu ở tại gia thì được làm chuyển luân thánh vương; nếu xuất gia thì thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn), dứt hẳn sinh tử, được niết-bàn (trạng thái tắt hết phiền não, an lạc tuyệt đối) thường còn an vui; kẻ thù trong ngoài, Phạm thiên, ma, sa-môn, bà-la-môn không ai phá hoại được. Đó gọi là Phật." Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:
Đối với các pháp thì mềm mỏng thuận theo, luôn giữ trai giới, cấm giới;
Bố thí lòng bình đẳng, quán sâu lẽ vô thường (mọi thứ đều không tồn tại mãi);
Mọi việc làm, đều giữ gìn với lòng bền vững;
Nhờ những việc làm ấy, thường sinh ở cõi trời, cõi người;
Hưởng vui cõi trời xong, lại sinh xuống cõi người,
Hưởng phúc báo thế gian, được lòng bàn chân bằng phẳng;
Đặt chân xuống đều chạm đất, theo bước chân đất nổi lên đón (?);
Dù tại gia hay xuất gia, đều có tướng như vậy.
Dù Phạm thiên, ma vương (vua của loài ma, kẻ phá hoại việc tu hành), sa-môn hay bà-la-môn,
Mọi kẻ thù oán, đều đã bị hàng phục.
Xuất gia tu học đạo, dứt tuyệt nguồn sinh tử;
Các hạnh đã đầy đủ, được thành bậc Tôn Quý cao nhất.
"Lại nữa, Tỳ-xá-khư! Tu hành thế nào để được tướng bánh xe nghìn nan hoa? Thuở xưa, khi Như Lai còn là người thường, gánh vác chúng sinh, trừ nỗi sợ hãi cho họ, ban cho họ niềm vui không sợ hãi; mọi thứ đem bố thí đều cùng chia cho chúng sinh, tích lũy nghiệp lành cao rộng không thể tính đếm. Hết đời ấy thì sinh lên cõi trời, thường hưởng niềm vui nhiệm mầu. Cứ thế xoay vần vô lượng vô biên đời, rồi sinh xuống thế gian, được tướng đại nhân dưới chân có bánh xe nghìn nan hoa, hình bánh xe đầy đủ như bánh xe vàng thật. Được tướng này rồi, nếu ở tại gia thì làm chuyển luân thánh vương, làm vua bốn thiên hạ, có bảy báu theo hầu, thường được sa-môn, bà-la-môn, cư sĩ (người tại gia), đại thần, trưởng giả (người giàu có, đức độ) và bốn binh (bốn loại quân: quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ) vây quanh. Nếu xuất gia thì thành Phật, được đại chúng vây quanh: tỳ-kheo (nam tu sĩ xuất gia), tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di, trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần âm nhạc), a-tu-la (loài thần hiếu chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn) v.v. đều cung kính tôn trọng." Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:
Ta trong vô lượng đời, xoay vần trong ba cõi,
Gánh vác niềm vui cho chúng sinh, trừ đi nỗi sợ hãi;
Khéo che chở không ngừng nghỉ; nhờ công đức ấy,
Thường sinh trong cõi người, cõi trời, đến bậc nhất sinh bổ xứ.
Hai chân có bánh xe nghìn nan, sáng rực như bánh xe vàng;
Do nghìn hạnh nghiệp tạo nên, báo trước sẽ thành bậc tôn quý trong loài người.
Được đại chúng vây quanh, hàng phục các ma oán;
Nếu sinh trong dòng sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ sĩ), được thành chuyển luân vương;
Nếu xuất gia học đạo, được thành bậc Tôn Quý cao nhất.
Trời, người, a-tu-la, ma-hầu-la-già v.v.,
Loài bốn chân và loài phi nhân (các loài quỷ thần không phải người), đều cung kính cúng dường.
Danh tiếng vang khắp mười phương, là ruộng phước tốt (nơi gieo cúng dường để gặt phước) của chúng sinh.
"Lại nữa, Tỳ-xá-khư! Tu hành thế nào để được ba tướng đại nhân? Thuở xưa, khi Như Lai còn là người thường, không làm hại chúng sinh, bỏ ý nghĩ giết hại, không đánh đập roi vọt, không chứa bất cứ binh khí nào, luôn biết hổ thẹn, tu tập từ bi, tích lũy nghiệp lành cao xa không thể nghĩ bàn, trải qua sinh tử vô số đời, cho đến bậc nhất sinh bổ xứ, rồi sinh xuống cõi người, được ba tướng đại nhân: một là gót chân dài, hai là ngón tay thon dài, ba là thân như Phạm thiên tròn thẳng. Nhờ những tướng này, báo trước sẽ sống lâu, hiện tướng ở đời lâu dài, lại giữ gìn được thọ mạng, không bao giờ chết yểu. Nếu xuất gia thì được thành Phật, thọ mạng lâu dài; mọi trời, người, sa-môn, bà-la-môn trong thế gian không ai có thể làm hại thọ mạng của Như Lai." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Mọi loài đều sợ chết, sợ dao gậy; lấy mình làm ví dụ, đừng đánh đập ai;
Vì vậy xa lìa, không nghĩ đến (việc làm hại); nhờ hạnh lành ấy mà sinh lên trời.
Hưởng quả báo cõi trời vui sướng vô lượng; hết tuổi thọ sinh xuống, được ba tướng:
Ngón và gót chân dài, thân Phạm đầy đặn, đặt trên mặt đất vững như rùa vàng;
Mềm mại thon dài như chày vàng, thân thể sáng rực như núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới).
Ba tướng báo trước sẽ thành bậc tôn quý của trời người, cũng biểu hiện thọ mạng lâu dài của Như Lai.
"Lại nữa, Tỳ-xá-khư! Tu hành thế nào để được tướng bảy chỗ đầy đặn? Thuở xưa, trong vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian dài vô cùng), khi Như Lai còn là người thường, luôn làm thí chủ, đem món ăn ngon, đồ uống, đủ loại trái ngọt và các thứ nước thơm ngon siêng năng bố thí, tích lũy cao rộng không thể tính đếm, cho đến bậc nhất sinh bổ xứ, thường hưởng vui cõi trời, rồi sinh xuống thế gian, được tướng bảy chỗ đầy đặn: vai, cổ, tay, chân đều tròn đầy. Nhờ tướng này, nếu ở tại gia thì làm chuyển luân thánh vương, có đầy đủ những vị ngon bậc nhất thế gian; nếu xuất gia thì thành Phật, đồ ăn uống nhận được có vị ngon nhất trong các vị ở cõi trời và cõi người." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Đồ ăn, đồ nhai, đồ liếm, đồ nếm có vị ngon bậc nhất, thí chủ luôn làm hạnh bố thí như vậy;
Nhờ hạnh lành ấy vô lượng, hưởng vui sướng trong vườn Nan-đà (vườn vui chơi ở cõi trời);
Nghiệp báo còn một đời thì sinh xuống thế gian, được tướng đại nhân bảy chỗ đầy đặn;
Tay chân mềm mại không gì sánh, nhờ tướng này mà được vị ngon bậc nhất.
Tại gia hay xuất gia đều như vậy; Như Lai dứt hẳn lậu (phiền não, ví như chỗ rò rỉ khiến chúng sinh rơi mãi vào sinh tử) của ba cõi,
Vì thế được thành bậc Tôn Quý cao nhất.
"Lại nữa, Tỳ-xá-khư! Tu hành thế nào để được tướng tay chân mềm mại, có màng lưới nối các ngón? Thuở xưa, khi Phật còn là người thường, thường dùng bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục, gần gũi người) để thu phục chúng sinh: bố thí, nói lời yêu thương (ái ngữ), làm việc lợi ích cho người (lợi hành), cùng làm việc chung với người (đồng sự); ai cầu xin điều gì cũng không làm trái ý chúng sinh. Tích lũy nghiệp lành cao rộng, cho đến bậc nhất sinh bổ xứ, thường hưởng vui cõi trời, rồi sinh xuống thế gian, được hai tướng đại nhân: một là tay chân mềm mại, hai là tay chân có màng lưới nối các ngón. Nhờ tướng này, nếu ở tại gia thì làm chuyển luân thánh vương, thu phục bốn thiên hạ; nếu xuất gia thì thành pháp vương (vua của giáo pháp, tức Phật), khéo thu phục tất cả vô lượng chúng sinh: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và phi nhân v.v." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Tu bố thí, nói lời yêu thương, làm việc lợi ích, cùng làm việc chung;
Luôn dùng bốn nhiếp pháp, thu phục mọi người không sót.
Nhờ những việc làm ấy, thường sinh trong cõi trời, cõi người;
Sinh xuống thế gian, được hai tướng đại nhân:
Tay chân đều mềm mại, đều có màng lưới nối ngón,
Vi diệu, cực kỳ mịn mỏng, ngoài vàng trong đỏ.
Nhờ hai tướng này, ở tại gia làm chuyển luân vương;
Nếu dùng pháp lành giáo hóa, mọi người đều thuận theo;
Vững vàng giữ gìn không vi phạm, vui mừng ca ngợi thánh vương;
Ban ơn không gì sánh, lòng từ thấm khắp bốn phương.
Nếu vứt bỏ năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái), xuất gia được thành Phật,
Thuyết pháp cho chúng sinh, người nghe đều kính cẩn đón nhận.
"Lại nữa, Tỳ-xá-khư! Tu hành thế nào để được tướng chân Như Lai thẳng đều và lông trên thân xoáy lên?" Phật bảo Tỳ-xá-khư: "Thuở xưa, khi ta còn là người thường, luôn dùng pháp lành làm lợi ích cho chúng sinh, thường làm pháp thí (bố thí bằng cách giảng dạy giáo pháp), chưa từng nói lời vô nghĩa. Nhờ nghiệp ấy mà tăng trưởng rộng lớn, cho đến bậc nhất sinh bổ xứ, sinh xuống thế gian được hai tướng đại nhân: một là chân thẳng đều, mắt cá chân không lộ ra; hai là đầu ngọn lông xoáy lên. Nhờ tướng này, nếu ở tại gia thì được làm chuyển luân thánh vương, tôn quý nhất trong loài người, cao sang thù thắng, vui sướng trong năm dục, có bảy báu và nghìn người con theo hầu bảo vệ. Nếu bỏ gia nghiệp vào núi học đạo thì được thành Phật, tôn quý nhất, cao nhất trong cõi trời và cõi người, không ai sánh bằng, mọi chúng sinh đều cung kính tôn trọng." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Luôn dùng pháp lành làm lợi ích chúng sinh; luôn dùng lời lành
Dạy dỗ chúng sinh; luôn dùng sức lành nâng đỡ chúng sinh,
Khiến họ vui sướng; luôn làm pháp thí, không hề ganh tị.
Nhờ nghiệp ấy, tích lũy hạnh vô lượng, sinh xuống cõi người,
Được tướng đại nhân: một là chân thẳng đều, mắt cá không lộ;
Hai là đầu lông xoáy lên, đều xoay về bên phải. Nếu ở tại gia
Thì làm chuyển luân vương, cai trị bốn thiên hạ; nếu xuất gia
Thì được thành Phật, trong cõi trời cõi người tôn quý nhất, cao nhất.
"Lại nữa, Tỳ-xá-khư! Tu hành thế nào để được tướng bắp chân như bắp chân nai? Thuở xưa, trong vô lượng kiếp, khi Như Lai còn là người thường, siêng năng dạy người mọi thứ sách vở, oai nghi, nghề khéo, y thuật, chú thuật; dạy giữ giới đều đầy đủ; luôn tự suy nghĩ: làm sao cho người ta hiểu rõ ý nghĩa, mau được thông suốt; không sinh lòng mỏi mệt chán ghét. Nhờ nghiệp ấy siêng năng tích lũy cao rộng, cho đến bậc nhất sinh bổ xứ, thường hưởng vui cõi trời, rồi sinh xuống thế gian được tướng đại nhân bắp chân như bắp chân nai. Nếu ở tại gia thì làm chuyển luân thánh vương, cai trị bốn thiên hạ, mọi đồ cúng dường cần dùng, nghĩ đến là mau có. Nếu xuất gia thì thành Phật, mọi thứ cúng dường cần dùng trong cõi trời cõi người đều mau có được." Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:
Mọi sách vở đều dạy học, nghề khéo và chú thuật,
Y thuật xét các bệnh; luôn tự mình suy nghĩ:
Làm sao cho mau thành, học không biết mỏi mệt,
Lại xoay vần dạy cho người khác. Nhờ những việc làm ấy,
Tích lũy không thể lường, đến bậc nhất sinh bổ xứ,
Thành tướng tốt của đại nhân, được bắp chân như nai,
Thon đẹp tròn đầy, da mịn mỏng mềm mại,
Lông dựng đều xoáy phải. Nhờ tướng đại nhân này,
Báo trước thành bậc tôn quý trong loài người; ở tại gia làm chuyển luân vương,
Điều mong cầu đều mau được; nếu xuất gia làm Phật,
Mọi thứ cúng dường, nghĩ đến đều đầy đủ.
"Lại nữa, Tỳ-xá-khư! Tu hành thế nào để được tướng da mịn mềm, không bám bụi bẩn? Thuở xưa, khi Phật còn là người thường, nếu có sa-môn, bà-la-môn, sát-lợi, cư sĩ đến chỗ ta hỏi rằng: 'Thưa Đại đức (bậc có đức lớn, cách xưng hô tôn kính), thế nào gọi là việc lành? Thế nào là việc không lành? Điều gì nên gần gũi? Điều gì nên xa lìa? Việc làm nào được hưởng an vui? Việc làm nào phải chịu khổ não?' Thuở xưa ta đã vì người phân tích: pháp này nên làm, pháp này không nên làm; pháp này nên thực hành, pháp này không nên thực hành; pháp này được vui sướng, pháp này không an vui. Nhờ nghiệp ấy, tích lũy hạnh vô lượng, cho đến bậc nhất sinh bổ xứ hưởng phúc vui cõi trời, rồi sinh xuống cõi người được tướng đại nhân: da mịn mềm, không bám bụi nước. Ví như hoa sen tuy ở trong nước mà nước không làm dơ được, thân tướng Như Lai cũng như vậy. Nhờ tướng này, nếu ở tại gia thì làm chuyển luân thánh vương thông minh trí tuệ, trong thế gian các sa-môn, bà-la-môn, sát-lợi, cư sĩ không ai bằng. Nếu xuất gia học đạo thì được thành Phật, trí tuệ rộng lớn, nhanh nhạy, cao nhất, thù thắng nhất; các trời, người đời, Phạm thiên, ma, sa-môn, bà-la-môn và những ai có trí tuệ đều không ai sánh kịp." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Phật trong vô lượng đời, khi còn là người thường tu hành,
Nếu có ai đến hỏi, siêng dạy cho mau thành;
Luôn ở nơi đất xuất gia, khéo phân tích ý nghĩa.
Nhờ những việc làm ấy, dù ở cõi trời hay cõi người,
Thường được trí tuệ lớn; một đời sinh xuống cõi người,
Được da mịn mềm; nhờ tướng tốt ấy,
Thành tựu trí tuệ lớn. Nếu sinh trong dòng sát-lợi,
Ở tại gia làm chuyển luân vương; nếu không ưa ở tại gia,
Xuất gia được thành Phật, đạt nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ tường tận mọi sự vật về mọi phương diện).
Trên trời và trong cõi người, không ai có thể sánh kịp.
Kinh Ưu-bà-di Tịnh Hạnh Pháp Môn, quyển thượng (hết)
Kinh Ưu-bà-di Tịnh Hạnh Pháp Môn, quyển hạ
Mục lục của Tăng Hựu (bộ mục lục kinh do ngài Tăng Hựu, một vị sư đời Lương, soạn) ghi: thuộc loại "kinh lạ ở đất Lương" trong mục lục của An công (tức ngài Đạo An, vị sư đời Tấn, người soạn mục lục kinh); xếp vào mục lục đời Bắc Lương.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video