Phẩm thứ bảy: Biết đủ
Lúc ấy trưởng giả Úc-già bạch Phật: “Như Lai Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác (danh hiệu Phật: bậc đến từ chân như, không còn vướng mắc gì, giác ngộ chân chính và bình đẳng) đã nói về điều thiện điều ác của địa vị tại gia, và những điều cần làm trong Đại thừa (con đường tu lớn, cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) là bố thí, trì giới (giữ gìn các điều răn), nhẫn nhục (chịu đựng, không giận hờn trước điều trái ý), tinh tấn (siêng năng gắng sức không ngừng), nhất tâm (thiền định, giữ tâm chuyên nhất) và trí tuệ. Cúi xin Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) lại nói về hạnh của Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật và tu hành để cứu giúp mọi chúng sinh) xuất gia cạo râu tóc, về đức trì giới, tinh tấn, trí tuệ, biết dừng biết đủ.
Thưa Thiên Trung Thiên (trời của các vị trời, danh hiệu tôn xưng Phật), Bồ-tát xuất gia cạo râu tóc rồi vâng làm theo pháp luật như thế nào? Thế nào gọi là xuất gia mà lòng không thay đổi, hạnh không dời đổi, cũng không mong người khác ra đón rước, làm lễ, chắp tay?”
Phật nói: “Hay thay, hay thay, trưởng giả! Ông lại hỏi Như Lai về hạnh đầy đủ của Bồ-tát xuất gia cạo râu tóc.” Phật nói: “Trưởng giả hãy lắng nghe kỹ và suy nghĩ cho khéo.” “Dạ vâng, thưa Thế Tôn.” Trưởng giả Úc-già vâng lời lắng nghe.
Phật nói: “Bồ-tát xuất gia phải nghĩ rằng: ‘Vì sao ta xuất gia cạo râu tóc?’ Lại phải nghĩ rằng: ‘Ta xuất gia cạo râu tóc vì muốn đầy đủ Phật pháp.’ Phải luôn nghĩ đến sự tinh tấn, đối với trí tuệ không vướng mắc, như lửa cháy trên đầu mà lo dập tắt (ý nói phải gấp rút tu hành như người bị lửa cháy đầu). Đã xuất gia rồi thì phải bước vào hạnh, an trú nơi hạnh hiền thánh.
Như vậy là biết dừng biết đủ; biết dừng biết đủ thì được danh tiếng tốt. Đối với việc phân vệ (khất thực, đi xin ăn) mà biết đủ; phân vệ biết đủ thì được danh tiếng tốt. Đối với giường nằm mà biết đủ; đối với giường nằm biết đủ thì được danh tiếng tốt. Đối với thuốc men khi đau ốm và áo quần mà biết đủ; đối với thuốc men khi đau ốm và áo quần biết đủ thì được danh tiếng tốt. Này trưởng giả, đó gọi là hạnh hiền thánh; đứng vững trong đó thì đạt được mọi Phật pháp; đó gọi là hạnh hiền thánh.”
Phật bảo trưởng giả: “Bồ-tát xuất gia có mười điều khi mặc áo để biết dừng biết đủ. Mười điều ấy là gì? Một là thân mặc áo luôn có lòng hổ thẹn. Hai là thân mặc áo ca-sa (áo của người xuất gia) để phòng giữ mọi ái dục, vì không vướng mắc. Ba là mặc áo của sa-môn (người xuất gia tu hành) để khiến không còn thấy (điều đáng ham), không còn nghĩ (đến dục) (?). Bốn là có đủ phước của áo ca-sa để làm chỗ nương nhờ cho các vị trời và người đời. Năm là mặc áo ca-sa mà lòng không ham đẹp, không ham muốn, vì không quen với dục. Sáu là dùng ý khéo léo phương tiện để dập tắt mọi bụi dục. Bảy là biết dừng biết đủ là gốc của điều lành, nên nhận mặc áo này. Tám là bỏ hết mọi điều ác để làm nhân duyên cho điều lành. Chín là trên đường hiền thánh không quay lui, một lòng tinh tấn. Mười là nguyện cho ta một lòng mặc áo ca-sa đến cùng. Này trưởng giả, đó là mười điều; Bồ-tát xuất gia mặc áo ca-sa là hạnh biết đủ.
Lại có mười điều khiến suốt đời phải đi phân vệ. Mười điều ấy là gì? Một là tự mình có trí có đức, không phải trông cậy vào người khác. Hai là nếu có người cho ta thức ăn khất thực, thì trước hết phải làm cho họ đứng vững nơi tam thừa (ba con đường tu: Thanh văn là người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, Duyên giác là người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, và Bồ-tát là người cầu thành Phật để cứu độ tất cả), rồi sau mới nhận thức ăn ấy. Ba là nếu có người không cho ta thức ăn, ta đối với họ phải khởi lòng thương lớn. Bốn là nếu có người bố thí cho ta, phải ăn để tinh tấn, phải có sự thành tựu. Năm là không làm mất lời dạy của Như Lai. Sáu là ngay trong khoảnh khắc khởi ý cũng giữ tâm chuyên nhất, biết dừng biết đủ. Bảy là tập theo hạnh này để không còn kiêu mạn. Tám là nhờ công đức này mà đạt được tướng vô kiến đỉnh (tướng đỉnh đầu của Phật cao đến mức không ai nhìn thấy được chóp, một trong những tướng tốt của Phật). Chín là người khác thấy ta cũng sẽ bắt chước điều ta học. Mười là tất cả nam nữ lớn nhỏ bố thí cho ta, ta sẽ lấy tâm bình đẳng đối với tất cả, chuyên chí để đạt được nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ mọi sự, tức trí của Phật). Này trưởng giả, đó là mười điều; Bồ-tát xuất gia không bỏ hạnh phân vệ.
Nếu có người quen biết thì phải làm cho họ vui mừng, không có hối tiếc; đến chỗ nào cũng không ham muốn gì, huống chi là bám vào cái ta; cũng không nịnh bợ. Ở chỗ ăn uống thì việc ăn uống có ích cho thân, cũng có thể làm cho người khác được đầy đủ điều mong ước.
Phật nói: “Này trưởng giả, Ta cho phép đi phân vệ. Bồ-tát ở trên đệm cỏ dưới gốc cây, hoặc ở giữa bãi tha ma, giữ giới thì có mười điều suy nghĩ. Mười điều ấy là gì? Một là đã dứt bỏ mọi hạnh chấp ta và cái của ta. Hai là không có ta, không giữ lấy gì. Ba là ở nơi vắng vẻ, mở cửa, đặt giường ngồi. Bốn là xa lìa mọi sự vướng mắc vào ái dục. Năm là ít mong cầu, không vướng mắc, nghĩ đến mọi gốc đức. Sáu là không tiếc thân mạng, chỉ ưa nơi vắng vẻ. Bảy là bỏ xa mọi cuộc tụ họp. Tám là mọi tội đã làm đều tiêu diệt. Chín là một lòng nhập tam muội (thiền định, tâm yên lặng chuyên nhất) không có vết nhơ. Mười là nghĩ về tánh không (mọi sự vật đều không có thật thể cố định) và thực hành an-ban thủ ý (giữ tâm theo dõi hơi thở ra vào). Này trưởng giả, đó là mười điều; Bồ-tát xuất gia ngồi trên đệm cỏ dưới gốc cây.
Giả sử đến pháp hội, hoặc đến thầy, đến hòa thượng (vị thầy truyền giới, thầy dạy dỗ của người xuất gia), và đi thăm hỏi người bệnh, đến tinh xá (ngôi nhà dành cho người tu ở) thì chỉ đi một mình, thân và tâm phải cùng đi. Nếu đi học hỏi, đọc tụng kinh thì phải hiểu các trí tuệ; ở trong phòng của tinh xá, ở nơi vắng vẻ mà suy nghĩ. Vì sao vậy? Người ở nơi vắng vẻ phải tinh tấn cầu Pháp, nghĩ rằng mọi thứ đều không phải của ta, nghĩ rằng mọi pháp đều là của người khác.”
Phật nói: “Bồ-tát xuất gia tập dùng thuốc men có mười điều. Mười điều ấy là gì? Một là: ta sẽ đạt được trí tuệ của Như Lai Thế Tôn. Hai là: không lấy của người khác cho đủ (?). Ba là: không còn tập theo ý nghĩ nhơ bẩn, không sạch. Bốn là: ta sẽ an trú nơi thanh tịnh. Năm là: không còn nghĩ đến các mùi vị của dục, bỏ hết mọi vướng mắc. Sáu là: ta sẽ khác biệt hơn hẳn người phàm. Bảy là: mọi vị ngon lành sẽ tự nhiên hiện ra trước mặt ta. Tám là: nhờ thuốc men mà dứt mọi trần lao (phiền não, bụi bặm của đời làm nhọc tâm). Chín là: dứt bỏ mọi sự vướng mắc vào các quan điểm của mình. Mười là: mau dứt mọi bệnh tật, được yên ổn. Này trưởng giả, đó là mười điều; Bồ-tát xuất gia suốt đời phải tập dùng thuốc men (như vậy).”
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video