Thiên 4 — Bàn về tính tình khi mười can phối hợp

 Ý nghĩa của "hợp hóa" (hai thiên can gặp nhau thì kết hợp lại, và có khi biến thành khí của một hành khác) là do mười thiên can (mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ trong lá số) phối hợp từng cặp một can âm với một can dương mà thành. Số của Hà Đồ (bức đồ số cổ, tương truyền hiện ra trên lưng con long mã nổi lên ở sông Hoàng Hà, xếp các số từ một đến mười thành từng cặp) lấy một, hai, ba, bốn, năm phối với sáu, bảy, tám, chín, mười. Đó là đạo của "tiên thiên" (trật tự nguyên sơ của trời đất, có từ trước khi muôn vật thành hình). Trong mười can, Giáp là số một, Ất số hai, cho đến Quý số mười. Giáp (một) phối với Kỷ (sáu), Ất (hai) phối với Canh (bảy), cứ thế tiếp tục.

 Vì vậy Hà Đồ bắt đầu từ Thủy của "thái âm" (âm ở mức cực thịnh), và kết thúc ở Thổ của "xung khí" (khí trung hòa do âm dương hòa quyện mà sinh ra). Đây là nói theo khí để bàn về thứ tự sinh thành. Bởi trước khi có ngũ hành (năm loại khí cơ bản: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ), ắt phải có âm dương già và trẻ trước (tức thái âm, thiếu dương, thiếu âm, thái dương, lần lượt ứng với Thủy, Hỏa, Mộc, Kim), rồi sau mới có xung khí. Cho nên việc sinh thành lấy Thổ làm sau cùng.

 Còn khi đã đủ ngũ hành rồi, thì muôn vật lại sinh ra từ Thổ, và Thủy, Hỏa, Mộc, Kim cũng đều gửi hình chất của mình vào Thổ. Cho nên trong hợp hóa, Thổ được đặt lên đầu. Vì thế cặp đầu tiên là Giáp hợp với Kỷ thì hóa thành Thổ. Thổ sinh Kim, nên tiếp theo là Ất hợp Canh hóa Kim. Kim sinh Thủy, nên tiếp nữa là Bính hợp Tân hóa Thủy. Thủy sinh Mộc, nên tiếp nữa là Đinh hợp Nhâm hóa Mộc. Mộc sinh Hỏa, nên tiếp nữa là Mậu hợp Quý hóa Hỏa. Thế là đủ khắp cả ngũ hành. Đặt Thổ lên trước rồi theo thứ tự hành này sinh hành kia, tự nhiên là như vậy. Đó là ý nghĩa hợp hóa của mười thiên can.

 Tính tình của sự phối hợp là thế nào? Đã có phối hợp thì ắt có "hướng bối" (can này hướng về can kia hay quay lưng với can khác, tức gắn bó với bên này thì xa rời bên kia).

 Ví dụ người sinh ngày Giáp dùng Tân làm Quan (Chính quan: can khắc can ngày và khác tính âm dương với can ngày, tượng trưng cho chức vị, danh tiếng, phép tắc). Nhưng nếu lá số "thấu" (lộ ra ở hàng thiên can) chữ Bính, Bính hợp với Tân, thì Quan ấy không còn là Quan của mình nữa.

 Giáp dùng Quý làm Ấn (Chính ấn: can sinh ra can ngày và khác tính âm dương với can ngày, tượng trưng cho sự che chở, học vấn, người mẹ). Nhưng nếu thấu chữ Mậu, Mậu hợp với Quý, thì Ấn ấy không còn là Ấn của mình nữa.

 Giáp dùng Kỷ làm Tài (Chính tài: can bị can ngày khắc và khác tính âm dương với can ngày, tượng trưng cho tiền của, người vợ). Nhưng nếu Kỷ hợp với một chữ Giáp ở vị trí khác, thì Tài ấy không còn là Tài của mình nữa. Ví dụ năm là Kỷ, tháng là Giáp: Tài ở can năm bị can tháng hợp mất, nên "nhật chủ" (can của ngày sinh, đại diện cho bản thân người có lá số) là Giáp hay Ất đều không được chia phần. Hoặc năm là Giáp, tháng là Kỷ: Tài ở can tháng bị can năm hợp mất, nên nhật chủ Giáp hay Ất cũng không được dự phần. Chính là như vậy.

 Giáp dùng Bính làm Thực (Thực thần: can do can ngày sinh ra và cùng tính âm dương với can ngày, tượng trưng cho sự hưởng thụ, tài năng tỏa ra). Nhưng nếu Bính hợp với Tân, thì Thực ấy không còn là Thực của mình nữa. Đây là bốn loại "hỷ thần" (thần có lợi, được lá số ưa dùng) vì bị hợp mà trở nên vô dụng.

 Bởi có chỗ hợp thì có chỗ bị ngăn trở. Gặp cái tốt mà không thành tốt, gặp cái xấu mà cũng không thành xấu. Lấy "lục thân" (sáu loại người thân: cha, mẹ, anh em, vợ hoặc chồng, con cái…) mà nói: đàn ông lấy Tài làm vợ, nếu Tài bị can khác hợp mất, thì người vợ ấy sao có thể gần gũi chồng được? Đàn bà lấy Quan làm chồng, nếu Quan bị can khác hợp mất, thì người chồng ấy sao có thể yêu thương vợ được? Đó gọi là tính tình của sự phối hợp: vì hướng về bên này hay quay lưng với bên kia mà kết quả khác nhau.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video