Ý nghĩa của sự hợp giữa thập can (mười thiên can: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, là các ký hiệu ghi năm, tháng, ngày, giờ trong lá số) thì thiên trước đã nói rõ rồi. Thế nhưng cũng có trường hợp hợp mà lại không hợp (hợp ở đây là sự kết đôi của từng cặp can cố định: Giáp với Kỷ, Ất với Canh, Bính với Tân, Đinh với Nhâm, Mậu với Quý). Vì sao vậy?
Ấy là vì giữa hai bên có thứ chen vào ngăn cách. Ví như hai người đang thân thiết với nhau mà có kẻ đứng giữa chia rẽ, thì tình giao hảo ắt không thành được. Chẳng hạn Giáp hợp với Kỷ, nhưng giữa Giáp và Kỷ lại có Canh chen vào. Canh vốn khắc Giáp, vậy Giáp sao có thể vượt qua Canh đang khắc mình mà đến hợp với Kỷ? Đó là do thế cục kiềm chế mà ra: hợp mà không dám hợp, có cũng như không.
Lại có trường hợp hai can đứng cách nhau quá xa. Chẳng hạn Giáp ở niên can (thiên can của trụ năm, tức cột ghi năm sinh trong lá số), còn Kỷ ở trụ giờ (cột ghi giờ sinh). Lòng tuy hợp nhau nhưng chỗ đứng thì cách xa, như hai người kẻ trời nam người đất bắc, không thể đến với nhau. Tuy vậy, so với trường hợp bị kiềm chế mà không dám hợp thì cũng có chút khác. Đây là hợp mà không hợp được trọn, gọi là bán hợp (hợp một nửa). Họa hay phúc do sự hợp này đem lại chỉ được hai ba phần mười mà thôi.
Lại có trường hợp hợp mà không làm hại gì. Vì sao vậy? Ví như nhật can Giáp sinh vào tháng Dần hoặc tháng Mão, ở trụ tháng và trụ giờ đều thấu (lộ ra trên thiên can) chữ Tân là quan tinh (sao Chính quan, tức can khắc nhật can và khác tính âm dương với nhật can, tượng trưng cho chức vị, phép tắc). Can Bính ở trụ năm hợp với Tân ở trụ tháng, như vậy gọi là hợp một giữ một, quan tinh trái lại nhẹ đi, không còn bị trùng lặp. Lại như nhật can Giáp gặp nguyệt nhận (Dương nhận nằm ở trụ tháng; Dương nhận là địa chi nơi khí của nhật can cực thịnh, với Giáp là Mão), đồng thời Canh và Tân cùng lộ ra. Can Bính hợp với Tân, gọi là hợp quan giữ sát (hợp mất Chính quan, giữ lại Thất sát; Thất sát là can khắc nhật can và cùng tính âm dương với nhật can, ở đây là Canh). Khi ấy sát và nhận vẫn thành cách (cách cục, tức kiểu cấu trúc chính của lá số dùng để luận sang hèn). Những trường hợp trên đều là hợp mà không hại.
Lại có trường hợp hợp mà không tính là hợp. Vì sao vậy? Đó là sự hợp của chính bản thân, tức nhật can (thiên can của trụ ngày, đại diện cho chính người có lá số). Năm can dương gặp tài (tài tinh, can bị nhật can khắc, tượng trưng cho tiền của), năm can âm gặp quan, đều tạo thành hợp. Nhưng hễ chính nhật can hợp với can đó thì không gọi là hợp mất. Giả như nhật can Ất dùng Canh làm quan: Ất ở trụ ngày hợp với Canh, quan ấy là quan của ta, ta hợp với nó, sao lại gọi là hợp mất? Còn nếu Canh ở trụ năm, Ất ở trụ tháng, thì can Ất ở trụ tháng đã hợp với Canh trước, nhật can Ất lại không hợp được, thế mới gọi là hợp mất. Lại như với lá số nữ, lấy quan làm chồng. Người sinh ngày Đinh gặp Nhâm, Nhâm là chồng của ta, ta hợp với nó, giống như vợ chồng gần gũi, tình càng thêm khăng khít. Nhưng nếu Nhâm nằm ở trụ tháng mà bị can Đinh ở trụ năm hợp mất, thì can Đinh ở trụ ngày lại không hợp được. Như vậy phu tinh (sao chồng) của mình đã bị chị em (các can giống nhật can) hợp mất, phu tinh tuy lộ ra mà cũng như không lộ.
Tình của dụng thần (yếu tố then chốt mà lá số dựa vào để thành cách, định tốt xấu) không hướng về nhật chủ (tức nhật can, chính bản thân người có lá số), hoặc tình của nhật chủ không hướng về dụng thần, đều không phải là điềm tốt.
Lại có thuyết tranh hợp, đố hợp (hai can cùng tranh nhau, ghen nhau để hợp với một can). Vì sao vậy? Như hai Tân cùng hợp một Bính, hai Đinh cùng hợp một Nhâm, v.v. Một chồng không lấy hai vợ, một vợ không lấy hai chồng, cho nên mới có thuyết tranh hợp, đố hợp. Nhưng rốt cuộc vẫn có ý hợp, chỉ là tình không chuyên nhất mà thôi. Còn nếu hai can hợp một can mà có vị trí khác chen ở giữa thì hoàn toàn không có chuyện tranh giành, ghen ghét. Như lá số năm Canh Ngọ, tháng Ất Dậu, ngày Giáp Tý, giờ Ất Hợi: hai can Ất cùng hợp với Canh, nhưng nhật can Giáp đứng chen ở giữa. Đây là số của Cao Thái úy (Thái úy là chức quan võ cao nhất trong triều). Lá số này vẫn luận là hợp sát giữ quan, phúc không hề giảm.
Người nay không hiểu mệnh lý (lý lẽ của việc xem số mệnh), hễ động đến là lấy sự hợp của chính nhật can mà bàn bừa được mất. Buồn cười hơn nữa, sách có câu "hợp mất quan thì không lấy làm quý", vốn là lời rất đúng, vậy mà có người lại coi sự hợp của nhật can là hợp mất, thậm chí lấy cả sự hợp của địa chi (mười hai chi Tý, Sửu, Dần, Mão…, ghi ở phần dưới mỗi trụ) làm hợp, như Thìn hợp Dậu, Mão hợp Tuất, rồi đều coi là hợp mất quan. Sai lầm đến mức này thì học thuyết Tử Bình (phép đoán số theo bát tự, tức tám chữ năm, tháng, ngày, giờ sinh, tương truyền do Từ Tử Bình đời Tống lập nên) truyền lại coi như mất sạch rồi!
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video