Sách xưa nói: được thời thì đều xem là vượng (mạnh, đang thịnh), mất thời thì coi là suy (yếu, đang lụi). Tuy đó là lẽ rất đúng, nhưng cũng là phép cứng nhắc. Thế nhưng cũng có thể xem một cách linh hoạt.
Khí của ngũ hành (năm loại khí cơ bản tạo nên vạn vật: Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy) luân chuyển qua bốn mùa. Tuy mỗi nhật can (thiên can của ngày sinh, đại diện cho bản thân người có lá số) đều có lúc riêng mình chuyên nắm lệnh (đúng mùa của hành ấy, khí ấy làm chủ), nhưng thật ra ngay trong lúc một hành chuyên nắm lệnh, các khí khác vẫn cùng tồn tại.
Ví như mùa xuân, hành Mộc tư lệnh (nắm quyền làm chủ khí của mùa): Giáp, Ất (hai thiên can thuộc Mộc) tuy vượng, nhưng lúc ấy Mậu, Kỷ (hai thiên can thuộc Thổ) đang ở thế hưu tù (bị lép vế, nghỉ ngơi hoặc bị kìm hãm, không đúng thời) cũng chưa từng mất hẳn khỏi trời đất. Chỉ là thời ấy chúng phải lui tránh, không thể tranh lên trước mà thôi. Thật ra đất mùa xuân có lúc nào không nuôi sinh muôn vật, mặt trời mùa đông có lúc nào không soi sáng muôn nước đâu? (Ý nói: hành đang không đúng thời vẫn còn sức tác dụng.)
Bốn chữ vượng, suy, cường (mạnh vì có nhiều lực đỡ), nhược (yếu vì ít lực đỡ), người xưa khi bàn số mệnh thường dùng lẫn lộn chung chung, không biết rằng phải xem riêng từng chữ.
Đại khái: được thời là vượng, mất thời là suy; phe cánh đông là cường, ít người giúp là nhược. Cho nên có trường hợp tuy vượng mà nhược, cũng có trường hợp tuy suy mà cường. Phân biệt mà xem thì lẽ ấy tự rõ.
Mộc sinh mùa xuân, Hỏa sinh mùa hạ, Kim sinh mùa thu, Thủy sinh mùa đông là được thời. Có tỷ kiếp (các can chi cùng hành với nhật can, như anh em bạn bè đứng cùng phe), ấn thụ (hành sinh ra nhật can, như cha mẹ nuôi dưỡng) và thông căn (can có "rễ", tức trong địa chi có tàng chứa khí cùng hành) nâng đỡ giúp sức, thế là phe cánh đông.
Giáp, Ất Mộc sinh vào tháng Dần, tháng Mão (tháng giêng, tháng hai, mùa xuân) là được thời nên vượng; nhưng nếu thiên can có Canh, Tân, địa chi có Dậu, Sửu, thì phe Kim đông mà Mộc lại ít người giúp. Nếu thiên can có Bính, Đinh, địa chi có Tỵ, Ngọ, thì phe Hỏa đông, Mộc bị tiết khí (bị rút bớt sức vì phải sinh ra hành khác) quá nặng, tuy bỉnh lệnh (nắm lệnh tháng, sinh đúng mùa của mình) mà vẫn không mạnh.
Giáp, Ất Mộc sinh vào tháng Thân, tháng Dậu (mùa thu) là mất thời nên suy; nhưng nếu tỷ kiếp và ấn thụ chồng chất nhiều lớp, mà các địa chi của năm, ngày, giờ lại thông căn có tỷ kiếp, ấn thụ, thì đó là phe cánh đông, tuy mất thời mà không yếu.
Không chỉ riêng nhật chủ (chính là nhật can, đại diện cho bản thân) như vậy, mà hỷ thần, dụng thần (hành có lợi, hành được dùng để cân bằng lá số) và kỵ thần (hành gây hại cho lá số) đều luận theo cách này.
Vì thế, mười thiên can không cần xét có hưu tù ở nguyệt lệnh (địa chi của tháng sinh, quyết định khí nào đang làm chủ) hay không, chỉ cần trong tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi cột gồm một thiên can và một địa chi) có rễ, là có thể gánh được tài, quan, thực thần (tài: hành bị nhật can khắc, chủ tiền của; quan: hành khắc nhật can một cách có chừng mực, chủ chức vị; thực thần: hành do nhật can sinh ra, chủ phúc lộc, ăn uống) và chống chọi được với thương quan (hành do nhật can sinh ra nhưng khác âm dương, tính phá phách, khắc chính quan) và thất sát (hành khắc nhật can cùng âm dương, tính hung bạo).
Trường sinh, lộc, vượng (các giai đoạn khí của một hành mới sinh ra, đến lúc có bổng lộc, đến lúc cực thịnh trong vòng mười hai giai đoạn) là rễ nặng; mộ khố (kho chứa, nơi khí của hành được cất giữ khi đã tàn) và dư khí (khí còn sót lại của mùa vừa qua) là rễ nhẹ.
Thiên can được một tỷ kiên (can cùng hành, cùng âm dương với nhật can) không bằng được một mộ khố trong địa chi, như Giáp gặp Mùi, Bính gặp Tuất. Ất gặp Tuất, Đinh gặp Sửu thì không luận như vậy, vì trong Tuất không tàng Mộc, trong Sửu không tàng Hỏa.
Được hai tỷ kiên không bằng được một dư khí, như Ất gặp Thìn, Đinh gặp Mùi. Được ba tỷ kiên không bằng được một trường sinh, lộc hay nhận (dương nhận: chỗ khí của hành cực thịnh, mạnh đến mức sắc bén), như Giáp gặp Hợi, Tý, Dần, Mão.
Âm trường sinh (chỗ trường sinh của các can âm) không luận như vậy, như Ất gặp Ngọ, Đinh gặp Dậu; tuy nhiên đó cũng là một cái rễ lộ rõ (?), có thể coi ngang với được một dư khí.
Bởi tỷ kiếp như bạn bè đỡ đần nhau, còn thông căn như có nhà cửa để ở. Thiên can nhiều không bằng rễ nặng, lẽ vốn là như vậy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video