Thiên 1 — Phẩm Thọ mạng thứ 1 – phần 1

 Phẩm Thọ Mạng, thứ nhất (phẩm: chương của kinh; thọ mạng: tuổi thọ, mạng sống)

 Tôi nghe như vầy (lời mở đầu của kinh, do người kết tập kinh nói, xác nhận chính mình đã được nghe Phật dạy). Một thuở nọ, Phật ở nước Câu-thi-na (một xứ ở miền bắc Ấn Độ), nơi sinh của dòng Lực sĩ (một bộ tộc ở xứ ấy), bên bờ sông A-lợi-la-bạt-đề, giữa hai cây Sa-la song thọ (hai cây sa-la mọc thành đôi). Bấy giờ Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật) cùng với tám mươi ức trăm nghìn vị đại tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ) vây quanh trước sau. Ngày rằm tháng hai, lúc sắp nhập Niết-bàn (tắt hẳn mọi phiền não và khổ đau sinh tử; ở đây chỉ việc Phật rời bỏ thân xác), Phật dùng thần lực phát ra tiếng lớn, tiếng ấy vang khắp cho đến cõi Hữu Đỉnh (tầng trời cao nhất trong các cõi), tùy theo tiếng nói của từng loài mà báo khắp chúng sinh: "Hôm nay Như Lai Ứng Chánh Biến Tri (các danh hiệu của Phật: Như Lai – bậc từ chân lý mà đến; Ứng – bậc đáng được cúng dường; Chánh Biến Tri – bậc biết đúng và biết khắp mọi lẽ) thương xót chúng sinh, che chở chúng sinh, nhìn chúng sinh bình đẳng như nhìn La-hầu-la (con trai của Phật), làm chỗ nương tựa, làm nhà cửa cho họ. Đấng Đại Giác Thế Tôn sắp nhập Niết-bàn. Tất cả chúng sinh nếu có điều gì nghi ngờ, nay đều có thể hỏi; đây là lần hỏi cuối cùng."

 Bấy giờ, vào buổi sáng sớm, Thế Tôn từ miệng phóng ra nhiều thứ ánh sáng; ánh sáng ấy nhiều màu: xanh, vàng, đỏ, trắng, màu pha lê, màu mã não, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thế giới rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, là cõi giáo hóa của một vị Phật) này của Phật, cho đến mười phương cũng đều như thế. Chúng sinh trong sáu đường (sáu cõi luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) ở trong đó gặp ánh sáng này thì mọi tội lỗi nhơ bẩn và phiền não (những trạng thái tâm xấu gây khổ não như tham lam, giận dữ, si mê) đều tiêu trừ hết. Các chúng sinh ấy thấy và nghe rồi, trong lòng vô cùng buồn rầu, cùng lúc cất tiếng khóc than gào thét: "Than ôi, cha lành! Đau đớn thay! Khổ thay!" Họ giơ tay đập đầu, đấm ngực kêu la. Trong đó có người toàn thân run rẩy, khóc lóc nghẹn ngào.

 Bấy giờ mặt đất, núi non, biển lớn đều rung chuyển. Lúc ấy các chúng sinh cùng bảo nhau: "Mỗi người hãy tạm kìm nén, đừng quá buồn khổ. Hãy mau đến thành Câu-thi-na, nơi sinh của dòng Lực sĩ, đến chỗ Như Lai, cúi đầu sát đất lễ kính, khuyên thỉnh Như Lai đừng nhập Niết-bàn, hãy ở lại đời một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài) hoặc gần một kiếp." Họ nắm tay nhau, lại nói: "Thế gian trống vắng rồi, phước của chúng sinh đã hết, các nghiệp ác sẽ tăng trưởng xuất hiện ở đời. Các bạn ơi, nay hãy mau đi, mau đi! Như Lai không lâu nữa chắc chắn sẽ nhập Niết-bàn." Lại nói: "Thế gian trống vắng! Thế gian trống vắng! Chúng ta từ nay không còn ai cứu giúp che chở, không còn ai để tôn kính ngưỡng trông, nghèo khổ côi cút. Một khi xa lìa Đức Thế Tôn cao tột không ai hơn, nếu có điều nghi ngờ thì biết hỏi ai đây?"

 Lúc ấy có vô số đại đệ tử: tôn giả (bậc đáng tôn kính) Ma-ha Ca-chiên-diên, tôn giả Bạc-câu-la, tôn giả Ưu-ba-nan-đà… Các vị đại tỳ-kheo như thế gặp ánh sáng của Phật thì thân run rẩy, thậm chí rung động mạnh không tự giữ được, tâm rối loạn mê muội, cất tiếng kêu lớn, sinh ra đủ mọi nỗi khổ não như thế. Bấy giờ lại có tám mươi trăm nghìn vị tỳ-kheo, đều là A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), tâm được tự tại, việc cần làm đã làm xong, đã lìa các phiền não, chế ngự được các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý), như vua rồng lớn có uy đức lớn, thành tựu trí tuệ về tánh Không (trí tuệ thấy mọi sự vật đều do nhân duyên hợp lại, không có thực thể cố định), đã đạt được lợi ích cho chính mình; như rừng cây chiên-đàn (một loại gỗ thơm quý) có chiên-đàn vây quanh, như sư tử chúa có sư tử vây quanh. Họ thành tựu vô lượng công đức như thế, tất cả đều là con thật của Phật.

 Vào buổi sáng sớm, khi mặt trời vừa mọc, họ rời chỗ ở thường ngày, đang lúc nhai cành dương (cành cây nhỏ nhai cho tơi để chà răng) thì gặp ánh sáng của Phật, liền bảo nhau: "Các bạn hãy mau súc miệng rửa tay." Nói xong, toàn thân lông dựng đứng, khắp mình hiện máu như hoa ba-la-xa (loài hoa màu đỏ thắm), nước mắt đầm đìa, sinh khổ não lớn. Vì muốn làm lợi ích và đem an vui cho chúng sinh, thành tựu hạnh Không bậc nhất của Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu nhằm giác ngộ cho mình và cứu độ tất cả chúng sinh), hiển bày giáo pháp bí mật phương tiện (cách dạy khéo léo tùy theo căn cơ người nghe) của Như Lai, để cho các bài thuyết pháp không bị dứt mất, và vì nhân duyên điều phục (giáo hóa, chế ngự cho thuần thục) chúng sinh, nên họ mau đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, chắp tay cung kính rồi lui ngồi một bên.

 Bấy giờ lại có tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ đã thọ giới đầy đủ) Câu-đà-la-nữ, tỳ-kheo-ni Thiện Hiền, tỳ-kheo-ni Ưu-ba-nan-đà, tỳ-kheo-ni Hải Ý, cùng với sáu mươi ức tỳ-kheo-ni, tất cả cũng đều là đại A-la-hán, các lậu (phiền não, ví như chỗ rò rỉ làm tâm ô nhiễm) đã hết, tâm được tự tại, việc cần làm đã làm xong, lìa các phiền não, chế ngự các căn, như rồng lớn có uy đức lớn, thành tựu trí tuệ về tánh Không. Họ cũng vào buổi sáng sớm khi mặt trời vừa mọc, toàn thân lông dựng đứng, khắp mình hiện máu như hoa ba-la-xa, nước mắt đầm đìa, sinh khổ não lớn. Họ cũng vì muốn làm lợi ích và đem an vui cho chúng sinh, thành tựu hạnh Không bậc nhất của Đại thừa, hiển bày giáo pháp bí mật phương tiện của Như Lai, để các bài thuyết pháp không bị dứt mất, và vì nhân duyên điều phục chúng sinh, nên mau đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, chắp tay cung kính rồi lui ngồi một bên. Trong chúng tỳ-kheo-ni lại có những vị đều là Bồ-tát (người tu theo con đường giác ngộ, nguyện cứu độ tất cả chúng sinh), là bậc rồng trong loài người, địa vị đã đến Thập địa (mười bậc cao nhất trên con đường tu của Bồ-tát), an trụ vững chắc không lay động. Vì giáo hóa chúng sinh mà hiện ra thân nữ, nhưng thường tu tập bốn tâm vô lượng (bốn tấm lòng rộng lớn không giới hạn: từ – ban niềm vui, bi – cứu khổ, hỷ – vui theo niềm vui của người, xả – buông bỏ, không thiên vị), có được sức tự tại, có thể hóa hiện làm Phật.

 Bấy giờ lại có các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) nhiều như số cát của một sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ, cát sông Hằng thường dùng để ví số nhiều không đếm xuể), là bậc rồng trong loài người, địa vị đã đến Thập địa, an trụ không lay động, dùng phương tiện mà hiện thân; đứng đầu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát như Bồ-tát Hải Đức, Bồ-tát Vô Tận Ý. Tâm các vị đều kính trọng Đại thừa, an trụ nơi Đại thừa, hiểu sâu Đại thừa, yêu thích Đại thừa, giữ gìn Đại thừa, khéo tùy thuận tất cả thế gian, và lập lời thề: "Những ai chưa được độ (đưa qua bờ khổ) thì sẽ khiến cho được độ." Trong vô số kiếp quá khứ, các vị đã tu giữ giới thanh tịnh, khéo giữ những hạnh đã làm, giúp người chưa hiểu được hiểu, nối tiếp giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật; Pháp – giáo lý; Tăng – đoàn thể tu sĩ) khiến không bị đứt dứt; trong đời tương lai sẽ chuyển bánh xe Pháp (tức thuyết giảng giáo pháp), dùng sự trang nghiêm lớn để tự trang nghiêm, thành tựu vô lượng công đức như thế, nhìn chúng sinh bình đẳng như nhìn đứa con một. Các vị cũng vào buổi sáng sớm khi mặt trời vừa mọc, gặp ánh sáng của Phật, toàn thân lông dựng đứng, khắp mình hiện máu như hoa ba-la-xa, nước mắt đầm đìa, sinh khổ não lớn. Các vị cũng vì muốn làm lợi ích và đem an vui cho chúng sinh, thành tựu hạnh Không bậc nhất của Đại thừa, hiển bày giáo pháp bí mật phương tiện của Như Lai, để các bài thuyết pháp không bị dứt mất, và vì nhân duyên điều phục chúng sinh, nên mau đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, chắp tay cung kính rồi lui ngồi một bên.

 Bấy giờ lại có các vị ưu-bà-tắc (nam cư sĩ, người tu tại gia) nhiều như số cát của hai sông Hằng, giữ năm giới (năm điều răn của người tại gia: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), cử chỉ đúng phép đầy đủ; đứng đầu là ưu-bà-tắc Uy Đức Vô Cấu Xưng Vương, ưu-bà-tắc Thiện Đức… Họ rất thích quán sát các cặp pháp đối trị nhau (những cặp khái niệm đối lập dùng để phá trừ chấp trước), đó là: khổ và vui, thường còn và vô thường, sạch và không sạch, có ta và không có ta, thật và không thật, chỗ nương tựa và không phải chỗ nương tựa, chúng sinh và không phải chúng sinh, lâu bền và không lâu bền, yên ổn và không yên ổn, hữu vi và vô vi (cái do nhân duyên tạo tác nên, và cái không do tạo tác), dứt và không dứt, Niết-bàn và không phải Niết-bàn, vượt trội và không vượt trội. Họ thường thích quán sát các cặp pháp đối trị như thế. Họ cũng thích nghe giáo pháp Đại thừa cao tột; nghe rồi có thể giảng lại cho người khác. Họ khéo giữ giới thanh tịnh, khát khao ngưỡng mộ Đại thừa; bản thân đã được đầy đủ, lại có thể làm cho những người khát khao ngưỡng mộ khác được đầy đủ. Họ khéo thâu nhận trí tuệ cao tột, yêu thích Đại thừa, giữ gìn Đại thừa, khéo tùy thuận tất cả thế gian, độ người chưa được độ, giúp người chưa hiểu được hiểu, nối tiếp giống Tam bảo khiến không bị đứt dứt; trong đời tương lai sẽ chuyển bánh xe Pháp, dùng sự trang nghiêm lớn để tự trang nghiêm; tâm thường thấm sâu hạnh giữ giới thanh tịnh, đều thành tựu được những công đức như thế; đối với chúng sinh, sinh lòng đại bi, bình đẳng không phân biệt, như nhìn đứa con một.

 Họ cũng vào buổi sáng sớm khi mặt trời vừa mọc, vì muốn trà-tỳ (hỏa táng) thân Như Lai, nên mỗi người lấy một vạn bó gỗ thơm: chiên-đàn, trầm thủy (trầm hương), chiên-đàn đầu trâu (loại chiên-đàn quý nhất), gỗ thơm cõi trời… Mỗi khúc gỗ, cả vân gỗ lẫn phần bám bên ngoài (?), đều có ánh sáng vi diệu của bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não), giống như được vẽ trang trí bằng đủ màu sặc sỡ. Nhờ sức Phật nên có những màu đẹp xanh, vàng, đỏ, trắng ấy, ai thấy cũng ưa thích. Các khúc gỗ đều được xoa đủ thứ hương: uất kim (nghệ thơm), trầm thủy, nhựa thơm…, rải các thứ hoa để trang hoàng: hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa câu-vật-đầu (sen vàng), hoa ba-đầu-ma (sen hồng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng). Trên các bó gỗ thơm treo phướn năm màu, mềm mại vi diệu như áo cõi trời, bằng lụa kiêu-xa-da (lụa tơ tằm), vải sô-ma (vải gai mịn) và lụa màu. Những bó gỗ thơm ấy được chở trên xe báu. Các xe báu phát ra đủ thứ ánh sáng xanh, vàng, đỏ, trắng; càng xe và bánh xe đều khảm bảy báu. Mỗi xe thắng bốn con ngựa, mỗi con ngựa phi nhanh như gió. Trước mỗi xe dựng năm mươi bảy cây tràng phan (cờ trụ hình ống dùng trong nghi lễ) báu đẹp, lưới vàng ròng phủ kín bên trên. Mỗi xe báu lại có năm mươi chiếc lọng báu vi diệu. Trên mỗi xe treo các tràng hoa: hoa ưu-bát-la, hoa câu-vật-đầu, hoa ba-đầu-ma, hoa phân-đà-lợi; những hoa ấy lá toàn bằng vàng ròng, đài hoa bằng kim cương. Trong đài hoa có nhiều ong đen bay đậu, vui đùa hưởng thú. Chúng lại phát ra tiếng hay, nói lên lẽ vô thường (mọi thứ đều thay đổi, không bền), khổ, không (không có thực thể cố định), vô ngã (không có cái ta thường còn); trong tiếng ấy lại kể về con đường mà Bồ-tát đã tu từ xưa. Lại có đủ thứ ca múa, kỹ nhạc: đàn tranh, sáo, đàn không hầu, ống tiêu, đàn sắt, trống, kèn; trong tiếng nhạc lại phát ra lời: "Khổ thay! Khổ thay! Thế gian trống vắng!"

 Trước mỗi xe có một ưu-bà-tắc bưng chiếc án (bàn nhỏ) làm bằng bốn thứ báu. Trên các án có đủ thứ hoa: hoa ưu-bát-la, hoa câu-vật-đầu, hoa ba-đầu-ma, hoa phân-đà-lợi; có các thứ hương uất kim và những hương xông khác, vi diệu bậc nhất. Các ưu-bà-tắc vì Phật và chư Tăng mà sửa soạn đồ ăn thức uống, đủ mọi thứ. Thức ăn đều được nấu bằng củi chiên-đàn và trầm thủy, với nước tám công đức (nước có tám đức tốt: trong, mát, ngọt, mềm, thấm nhuần, êm dịu, trừ đói khát, nuôi lớn thân thể); thức ăn ngon ngọt, có sáu vị: một là đắng, hai là chua, ba là ngọt, bốn là cay, năm là mặn, sáu là nhạt. Lại có ba đức: một là nhẹ mềm, hai là sạch sẽ, ba là đúng phép. Sửa soạn trang hoàng đủ mọi thứ như thế rồi, họ đến giữa hai cây sa-la ở nơi sinh của dòng Lực sĩ, lại rải cát vàng khắp mặt đất, lấy vải ca-lăng-già, vải khâm-bà-la (vải len mịn) và lụa màu phủ lên trên cát, trải khắp chung quanh mười hai do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Họ vì Phật và chư Tăng mà bày tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa) bằng bảy báu; tòa ấy cao lớn như núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo). Trên các tòa đều có màn báu, treo các chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức). Các cây sa-la đều treo đủ thứ phướn lọng vi diệu; lấy đủ thứ hương thơm xoa lên thân cây, rải đủ thứ hoa quý vào giữa các cây.

 Các ưu-bà-tắc đều nghĩ rằng: "Tất cả chúng sinh nếu thiếu thốn thứ gì, cần ăn thì cho ăn, cần uống thì cho uống, cần đầu thì cho đầu, cần mắt thì cho mắt; chúng sinh cần vật gì đều cho hết." Khi bố thí như vậy, họ lìa bỏ lòng tham dục, giận dữ, nhơ đục và độc ác, không còn nghĩ đến việc cầu phước vui của thế gian, chỉ mong đạt Bồ-đề (giác ngộ) thanh tịnh cao tột. Các ưu-bà-tắc ấy đều đã an trụ trong đạo Bồ-tát. Họ lại nghĩ rằng: "Như Lai nay nhận thức ăn của ta xong sẽ nhập Niết-bàn." Nghĩ vậy rồi, lông trên thân đều dựng đứng, khắp mình hiện máu như hoa ba-la-xa, nước mắt đầm đìa, sinh khổ não lớn. Mỗi người mang theo đồ cúng dường, chở trên xe báu: gỗ thơm, tràng phan, phướn, lọng báu, đồ ăn uống, mau đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đem đồ cúng dường mình mang đến dâng lên Như Lai, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, cất tiếng gào khóc, thương xót làm động cả trời đất, đấm ngực kêu lớn, nước mắt tuôn như mưa. Họ lại bảo nhau: "Khổ thay, các bạn ơi! Thế gian trống vắng! Thế gian trống vắng!" Rồi họ phủ phục toàn thân trước Như Lai mà bạch Phật rằng: "Chỉ mong Như Lai thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Thế Tôn biết thời điểm, nên lặng thinh không nhận. Họ thỉnh ba lần như thế, Phật đều không chấp thuận. Các ưu-bà-tắc không được toại nguyện, lòng buồn đau, lặng thinh đứng đó; giống như người cha hiền chỉ có một đứa con, bỗng nhiên con bệnh mà chết, đưa thi hài con đặt ở nghĩa địa, khi trở về thì tiếc nuối, buồn rầu, khổ não. Các ưu-bà-tắc buồn rầu khổ não cũng như vậy. Họ để các đồ cúng dường vào một chỗ, rồi lui về một bên, lặng thinh mà ngồi.

 Bấy giờ lại có các vị ưu-bà-di (nữ cư sĩ, người tu tại gia) nhiều như số cát của ba sông Hằng, giữ năm giới, cử chỉ đúng phép đầy đủ; đứng đầu là tám vạn bốn nghìn vị, như ưu-bà-di Thọ Đức, ưu-bà-di Đức Man, ưu-bà-di Tỳ-xá-khư… Họ đều có khả năng gánh vác việc hộ trì Chánh pháp. Vì muốn độ vô lượng trăm nghìn chúng sinh, họ hiện thân nữ mà chê trách cuộc sống gia đình. Họ tự quán thân mình như bốn con rắn độc (ví với bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành thân, luôn xung khắc nhau). Thân này thường bị vô số loài trùng rỉa ăn. Thân này hôi thối nhơ bẩn, là ngục tù trói buộc của lòng tham dục. Thân này đáng ghê tởm như xác chó chết. Thân này không sạch, chín lỗ thường chảy ra đồ dơ. Thân này như một tòa thành: máu, thịt, gân, xương, có da bọc bên ngoài; tay chân là vọng lâu chống giặc, mắt là lỗ châu mai, đầu là cung điện, tâm như vua ngự ở giữa. Tòa thành thân như thế, các đức Phật Thế Tôn đều vứt bỏ, còn kẻ phàm phu ngu muội thì luôn đắm say; quỷ la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) là tham dục, giận dữ, si mê trú ngụ trong đó. Thân này không bền chắc, như cây lau sậy, cây y-lan (loài cây có mùi hôi), bọt nước, cây chuối. Thân này vô thường, từng niệm (từng khoảnh khắc cực ngắn) không dừng, như ánh chớp, như nước lũ, như ảo ảnh, như sóng nắng; cũng như vạch nét trên mặt nước, vừa vạch đã liền lại. Thân này dễ hư hoại, như cây lớn mọc bên bờ sông dốc đứng. Thân này không lâu sẽ bị chồn, sói, cú, diều hâu, kên kên, quạ, chim khách, chó đói ăn nuốt. Người có trí nào lại ưa thích thân này? Thà dùng dấu chân trâu mà đựng nước biển lớn, chứ không thể nói hết sự vô thường, không sạch, hôi thối của thân này. Thà vo cả mặt đất thành viên nhỏ như hạt táo, rồi dần dần nhỏ hơn như hạt đình lịch (một loại hạt rất nhỏ), cho đến như hạt bụi, chứ không thể nói hết những tai hại của thân này. Vì thế nên vứt bỏ nó như vứt nước mũi, nước bọt.

 Vì nhân duyên ấy, các ưu-bà-di thường tu tâm mình bằng pháp không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi vật đều không có thực thể; không chấp vào hình tướng; không mong cầu điều gì). Họ rất thích thưa hỏi, thọ nhận kinh điển Đại thừa; nghe rồi cũng có thể giảng lại cho người khác, giữ gìn bản nguyện (lời nguyện vốn có từ trước) của mình. Họ chê bai thân nữ là rất đáng lo sợ, chán ghét, tính chất không bền chắc; tâm thường tu tập cách quán xét chân chính như thế, phá tan vòng sinh tử luân chuyển không bờ bến. Họ khát khao ngưỡng mộ Đại thừa; bản thân đã được đầy đủ, lại có thể làm cho những người khát khao ngưỡng mộ khác được đầy đủ. Họ rất thích Đại thừa, giữ gìn Đại thừa. Tuy hiện thân nữ nhưng thật là Bồ-tát, khéo tùy thuận tất cả thế gian, độ người chưa được độ, giúp người chưa hiểu được hiểu, nối tiếp giống Tam bảo khiến không bị đứt dứt; trong đời tương lai sẽ chuyển bánh xe Pháp, dùng sự trang nghiêm lớn để tự trang nghiêm, giữ vững giới cấm, đều thành tựu những công đức như thế. Đối với chúng sinh, họ sinh lòng đại bi, bình đẳng không phân biệt, như nhìn đứa con một. Họ cũng vào buổi sáng sớm khi mặt trời vừa mọc, bảo nhau: "Hôm nay nên đến giữa hai cây sa-la." Đồ cúng dường các ưu-bà-di sửa soạn hơn gấp bội những người trước. Họ mang đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, rồi bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con nay vì Phật và chư Tăng sửa soạn các đồ cúng dường, chỉ mong Như Lai thương xót nhận lễ cúng của chúng con." Như Lai lặng thinh, không chấp thuận. Các ưu-bà-di không được toại nguyện, lòng buồn bã, lui ngồi một bên.

 Bấy giờ lại có những người dòng Ly-xa (một dòng họ quý tộc) ở thành Tỳ-da-li (một thành lớn ở Bắc Ấn Độ), nhiều như số cát của bốn sông Hằng, cả nam lẫn nữ, lớn nhỏ, vợ con, quyến thuộc, cùng quyến thuộc của các vua ở Diêm-phù-đề (châu lục phía nam theo quan niệm Phật giáo, tức thế giới loài người). Vì cầu Pháp nên họ khéo tu giới hạnh, cử chỉ đúng phép đầy đủ, dẹp tan những kẻ theo học thuyết khác phá hoại Chánh pháp. Họ thường bảo nhau: "Chúng ta nên dùng kho vàng bạc của mình, để khiến kho tàng sâu kín của Chánh pháp — như cam lộ (thứ nước thần làm bất tử) không bao giờ cạn — được tồn tại lâu dài ở đời; nguyện cho chúng ta thường được tu học. Nếu có kẻ phỉ báng Chánh pháp của Phật thì sẽ cắt lưỡi kẻ đó." Họ lại phát nguyện: "Nếu có người xuất gia phạm giới cấm, ta sẽ buộc kẻ đó hoàn tục, bắt làm việc sai khiến. Ai hết lòng ưa thích hộ trì Chánh pháp, ta sẽ kính trọng như thờ cha mẹ. Nếu chư Tăng tu theo Chánh pháp, ta sẽ vui theo, giúp họ có thế lực." Họ thường thích nghe kinh điển Đại thừa; nghe rồi cũng có thể giảng rộng cho người khác. Họ đều thành tựu những công đức như thế.

 Tên của họ là: người Ly-xa Tịnh Vô Cấu Tạng, người Ly-xa Tịnh Bất Phóng Dật, người Ly-xa Hằng Thủy Vô Cấu Tịnh Đức… Họ bảo nhau: "Các bạn, nay hãy mau đến chỗ Phật, đồ cúng dường đã sửa soạn đủ mọi thứ." Mỗi người Ly-xa trang hoàng tám vạn bốn nghìn con voi lớn, tám vạn bốn nghìn cỗ xe báu bốn ngựa, tám vạn bốn nghìn viên ngọc báu minh nguyệt (ngọc sáng như trăng); củi gỗ thơm cõi trời, chiên-đàn, trầm thủy, mỗi thứ đều có tám vạn bốn nghìn bó. Trước mỗi con voi có tràng phan, phướn, lọng báu; chiếc lọng nhỏ nhất rộng khắp chung quanh đến một do-tuần; lá phướn ngắn nhất dài ba mươi hai do-tuần; cây tràng phan thấp nhất cao một trăm do-tuần. Họ mang những đồ cúng dường như thế đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, rồi bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con nay vì Phật và chư Tăng sửa soạn các đồ cúng dường, chỉ mong Như Lai thương xót nhận lễ cúng của chúng con." Như Lai lặng thinh, không chấp thuận. Những người Ly-xa không được toại nguyện, lòng buồn rầu, nhờ thần lực của Phật mà bay lên cách mặt đất cao bằng bảy cây đa-la (loài cây thốt nốt, thân rất cao), lặng thinh đứng giữa hư không.

 Bấy giờ lại có các vị đại thần và trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) nhiều như số cát của năm sông Hằng, kính trọng Đại thừa. Nếu có kẻ theo học thuyết khác phỉ báng Chánh pháp, những người này đủ sức dẹp tan, như mưa đá quật gãy cây cỏ. Đứng đầu là trưởng giả Nhật Quang, trưởng giả Hộ Thế, trưởng giả Hộ Pháp… Đồ cúng dường họ sửa soạn gấp năm lần những người trước. Họ cùng nhau đến giữa hai cây sa-la, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, rồi bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con nay vì Phật và chư Tăng sửa soạn các đồ cúng dường, chỉ mong Ngài thương xót nhận lễ cúng của chúng con." Như Lai lặng thinh, không nhận. Các vị trưởng giả không được toại nguyện, lòng buồn rầu, nhờ thần lực của Phật mà bay lên cách mặt đất cao bằng bảy cây đa-la, lặng thinh đứng giữa hư không.

 Bấy giờ lại có (chỗ này lẽ ra có ghi: số nhiều như cát của sáu sông Hằng) vua nước Tỳ-xá-ly cùng các phu nhân, quyến thuộc trong hậu cung, và tất cả các vua trong cõi Diêm-phù-đề — trừ vua A-xà-thế (vua nước Ma-kiệt-đà) — cùng nhân dân các thành ấp, làng xóm. Đứng đầu là vua Nguyệt Vô Cấu… Mỗi vị đều chỉnh đốn bốn loại quân (quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ), muốn đến chỗ Phật. Mỗi vị vua có một trăm tám mươi vạn ức nhân dân, quyến thuộc. Các đội quân xe đều thắng voi và ngựa; voi có sáu ngà, ngựa phi nhanh như gió. Đồ cúng dường trang hoàng gấp sáu lần những người trước. Trong các lọng báu, chiếc nhỏ nhất rộng khắp chung quanh tám do-tuần; lá phướn ngắn nhất dài mười sáu do-tuần; cây tràng phan thấp nhất cao ba mươi sáu do-tuần. Các vị vua ấy đều an trụ trong Chánh pháp, ghét bỏ tà pháp, kính trọng Đại thừa, rất thích Đại thừa, thương xót chúng sinh như con một. Hương thơm của đồ ăn thức uống họ mang theo lan tỏa đầy bốn do-tuần. Họ cũng vào buổi sáng sớm khi mặt trời vừa mọc, mang đủ thứ món ăn ngon quý ấy đến giữa hai cây sa-la, tới chỗ Như Lai, bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con vì Phật và chư tỳ-kheo Tăng sửa soạn những đồ cúng dường này, chỉ mong Như Lai thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm, cũng không chấp thuận. Các vị vua ấy không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên.

 Bấy giờ lại có các phu nhân của các vua, nhiều như số cát của bảy sông Hằng, chỉ trừ phu nhân của vua A-xà-thế. Vì độ chúng sinh mà họ hiện thân nữ, thường quán xét hành vi của thân, dùng pháp không, vô tướng, vô nguyện mà un đúc tâm mình. Tên của họ là phu nhân Tam Giới Diệu, phu nhân Ái Đức… Các phu nhân của các vua như thế đều an trụ trong Chánh pháp, tu giữ giới cấm, cử chỉ đúng phép đầy đủ, thương xót chúng sinh như con một. Họ bảo nhau: "Nay nên mau đến chỗ Thế Tôn." Đồ cúng dường các phu nhân sửa soạn gấp bảy lần những người trước: hương, hoa, tràng phan báu, lụa màu, phướn, lọng, đồ ăn uống ngon quý. Chiếc lọng báu nhỏ nhất rộng khắp chung quanh mười sáu do-tuần; lá phướn ngắn nhất dài ba mươi sáu do-tuần; cây tràng phan thấp nhất cao sáu mươi tám do-tuần; hương thơm đồ ăn uống lan tỏa khắp tám do-tuần. Họ mang những đồ cúng dường như thế đến chỗ Như Lai, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, rồi bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con vì Phật và chư tỳ-kheo Tăng sửa soạn những đồ cúng dường này, chỉ mong Như Lai thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không nhận. Khi ấy các phu nhân không được toại nguyện, lòng buồn rầu, tự bứt tóc, đấm ngực khóc lớn, như người vừa mất đứa con yêu quý, rồi lui về một bên, lặng thinh đứng đó.

 Bấy giờ lại có các thiên nữ (tiên nữ cõi trời) nhiều như số cát của tám sông Hằng; đứng đầu là thiên nữ Quảng Mục. Thiên nữ ấy nói rằng: "Này các chị, hãy nhìn kỹ, nhìn kỹ! Những người kia sửa soạn đủ thứ đồ cúng dường quý báu, muốn cúng dường Như Lai và chư tỳ-kheo Tăng. Chúng ta cũng nên sửa soạn đồ cúng dường vi diệu như thế để cúng dường Như Lai. Như Lai nhận rồi sẽ nhập Niết-bàn. Này các chị, chư Phật Như Lai ra đời rất khó gặp, được cúng dường lần cuối lại càng khó gấp bội. Nếu Phật nhập Niết-bàn thì thế gian trống vắng." Các thiên nữ ấy yêu thích Đại thừa, muốn nghe Đại thừa; nghe rồi cũng có thể giảng rộng cho người khác. Họ khát khao ngưỡng mộ Đại thừa; bản thân đã được đầy đủ, lại có thể làm cho những người khát khao ngưỡng mộ khác được đầy đủ. Họ giữ gìn Đại thừa; nếu có kẻ theo học thuyết khác ganh ghét Đại thừa, họ đủ sức dẹp tan như mưa đá quật cỏ. Họ giữ gìn giới hạnh, cử chỉ đúng phép đầy đủ, khéo tùy thuận tất cả thế gian, độ người chưa được độ, giải thoát người chưa được giải thoát; trong đời tương lai sẽ chuyển bánh xe Pháp, nối tiếp giống Tam bảo khiến không bị đứt dứt; tu học Đại thừa, dùng sự trang nghiêm lớn để tự trang nghiêm, thành tựu vô lượng công đức như thế, thương xót chúng sinh bình đẳng như nhìn đứa con một.

 Họ cũng vào buổi sáng sớm khi mặt trời vừa mọc, mỗi người lấy đủ thứ gỗ thơm cõi trời, nhiều gấp bội các thứ gỗ thơm ở cõi người; hương thơm của gỗ ấy có thể làm tan mọi mùi hôi thối ở cõi người. Họ dùng xe trắng, lọng trắng, thắng bốn ngựa trắng; trên mỗi xe đều giăng màn trắng, bốn bên màn treo những chuông vàng, đủ thứ hương hoa, tràng phan báu, phướn, lọng; có món ăn ngon quý, đủ thứ kỹ nhạc, và bày tòa sư tử. Bốn chân tòa đều bằng lưu ly xanh biếc. Sau mỗi tòa đều có ghế dựa bằng bảy báu; trước mỗi tòa lại có chiếc ghế nhỏ bằng vàng. Họ lại dùng bảy báu làm cây đèn, lấy đủ thứ ngọc báu làm ngọn đèn sáng; hoa trời vi diệu rải khắp mặt đất. Các thiên nữ sửa soạn đồ cúng dường xong, lòng thương xót cảm động, nước mắt tuôn trào, sinh khổ não lớn. Họ cũng vì muốn làm lợi ích và đem an vui cho chúng sinh, thành tựu hạnh Không bậc nhất của Đại thừa, hiển bày giáo pháp bí mật phương tiện của Như Lai, cũng để các bài thuyết pháp không bị dứt mất, nên đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, rồi bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chỉ mong Như Lai thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không nhận. Các thiên nữ không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui về một bên, lặng thinh mà ngồi.

 Bấy giờ lại có các vị long vương (vua loài rồng) nhiều như số cát của chín sông Hằng, ở khắp bốn phương; đứng đầu là long vương Hòa-tu-cát, long vương Nan-đà, long vương Bà-nan-đà. Các vị long vương ấy cũng vào buổi sáng sớm khi mặt trời vừa mọc, sửa soạn đồ cúng dường gấp bội loài người và loài trời, mang đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, rồi bạch Phật rằng: "Chỉ mong Như Lai thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không nhận. Các vị long vương không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui ngồi một bên.

 Bấy giờ lại có các vị vua quỷ thần nhiều như số cát của mười sông Hằng; đứng đầu là vua Tỳ-sa-môn (vị vua trời giữ phương bắc, cai quản các loài quỷ thần). Họ bảo nhau: "Các bạn, nay hãy mau đến chỗ Phật." Họ sửa soạn đồ cúng dường gấp bội loài rồng, mang đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, rồi bạch Phật rằng: "Chỉ mong Như Lai thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không chấp thuận. Các vị vua quỷ không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui ngồi một bên.

 Bấy giờ lại có các vua chim kim sí (chim thần cánh vàng, còn gọi là ca-lâu-la) nhiều như số cát của hai mươi sông Hằng, đứng đầu là vua chim Hàng Oán. Lại có các vua càn-thát-bà (loài thần âm nhạc cõi trời) nhiều như số cát của ba mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Na-la-đạt. Lại có các vua khẩn-na-la (loài thần ca múa cõi trời) nhiều như số cát của bốn mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Thiện Kiến. Lại có các vua ma-hầu-la-già (loài thần mình rắn lớn) nhiều như số cát của năm mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Đại Thiện Kiến. Lại có các vua a-tu-la (loài thần có sức mạnh, tính hay ganh đua chiến đấu) nhiều như số cát của sáu mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Thiểm-bà-lợi. Lại có các vua đà-na-bà (một loài thần dữ) nhiều như số cát của bảy mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Vô Cấu Hà Thủy, vua Bạt-đề-đạt-đa… Lại có các vua la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) nhiều như số cát của tám mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Khả Úy; họ đã lìa bỏ tâm ác, không còn ăn thịt người nữa, đối với kẻ thù oán cũng sinh lòng từ bi; hình dạng họ vốn xấu xí, nhờ thần lực của Phật mà đều trở nên đoan chính. Lại có các vua thần cây rừng nhiều như số cát của chín mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Lạc Hương. Lại có các vua trì chú (những bậc nắm giữ thần chú) nhiều như số cát của một nghìn sông Hằng, đứng đầu là vua trì chú Đại Huyễn. Lại có các loài quỷ mị ham sắc đẹp nhiều như số cát của một ức sông Hằng, đứng đầu là vua Thiện Kiến. Lại có các mỹ nữ cõi trời nhiều như số cát của trăm ức sông Hằng, đứng đầu là nàng Lam-bà, nàng Uất-bà-thi, nàng Đế-lộ-triêm, nàng Tỳ-xá-khư. Lại có các vua quỷ dưới đất nhiều như số cát của nghìn ức sông Hằng, đứng đầu là vua Bạch Thấp. Lại có các thiên tử (con trời, chư thiên nam) và các thiên vương, Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương), nhiều như số cát của mười vạn ức sông Hằng. Lại có các vị thần gió bốn phương nhiều như số cát của mười vạn ức sông Hằng, thổi hoa trên cây, cả hoa đúng mùa lẫn hoa trái mùa, rải vào giữa hai cây sa-la. Lại có các vị thần cai quản mây mưa nhiều như số cát của mười vạn ức sông Hằng, đều nghĩ rằng: "Khi Như Lai nhập Niết-bàn và thiêu thân, ta sẽ đổ mưa làm cho lửa tắt kịp thời, và làm mát cho những ai trong đại chúng bị nóng bức khó chịu."

 Lại có các vua voi hương lớn nhiều như số cát của hai mươi sông Hằng, đứng đầu là vua voi La-hầu, vua voi Kim Sắc, vua voi Cam Vị, vua voi Cám Nhãn, vua voi Dục Hương… Chúng kính trọng Đại thừa, yêu thích Đại thừa, biết Phật không lâu nữa sẽ nhập Niết-bàn, nên mỗi con nhổ lấy vô số hoa sen đẹp, đến chỗ Phật, cúi đầu sát đất lễ Phật rồi lui đứng một bên. Lại có các vua sư tử chúa loài thú nhiều như số cát của hai mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Sư Tử Hống; chúng ban cho tất cả chúng sinh sự không sợ hãi, mang hoa quả đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật rồi lui đứng một bên. Lại có các vua loài chim bay nhiều như số cát của hai mươi sông Hằng: le le, nhạn, uyên ương, chim công, chim càn-thát-bà, chim ca-lan-đà, chim sáo, chim vẹt, chim câu-sí-la, chim bà-hy-già, chim ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót rất hay), chim kỳ-bà-kỳ-bà (loài chim hai đầu chung một thân)… Các loài chim như thế mang hoa quả đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật rồi lui đứng một bên. Lại có trâu nước, bò, dê nhiều như số cát của hai mươi sông Hằng, đến chỗ Phật, tiết ra sữa thơm ngon; sữa ấy chảy đầy khắp thành Câu-thi-na, mọi mương rãnh hố hầm đều đầy sữa, đủ cả màu sắc, mùi thơm, vị ngon. Làm xong việc ấy, chúng lui đứng một bên. Lại có các vị thần tiên ở bốn thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di) nhiều như số cát của hai mươi sông Hằng, đứng đầu là Nhẫn Nhục tiên…, mang các thứ hương hoa và trái ngọt đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh Phật ba vòng, rồi bạch Phật rằng: "Chỉ mong Thế Tôn thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không chấp thuận. Khi ấy các vị tiên không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên. Tất cả các vua loài ong ở cõi Diêm-phù-đề, đứng đầu là vua ong Diệu Âm, mang đủ thứ hoa đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh Phật một vòng rồi lui đứng một bên.

 Bấy giờ tất cả tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni ở cõi Diêm-phù-đề đều tụ hội, chỉ trừ hai chúng của tôn giả Ma-ha Ca-diếp và tôn giả A-nan (hai đại đệ tử của Phật). Lại có các núi ở khoảng giữa vô lượng thế giới nhiều như a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không thể đếm được) số cát sông Hằng, và tất cả các núi ở cõi Diêm-phù-đề, đứng đầu là núi chúa Tu-di. Những núi ấy được trang nghiêm, rừng rậm um tùm, cây cối sum suê, cành lá xum xuê che khuất ánh mặt trời; đủ thứ hoa đẹp mọc khắp nơi; suối rồng nước chảy trong sạch thơm tho. Chư thiên, rồng, thần, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, các thần tiên và người có chú thuật trổi lên kỹ nhạc; những chúng như thế đông đầy trong núi. Các vị thần núi ấy cũng đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật rồi lui đứng một bên. Lại có các vị thần bốn biển lớn và các thần sông, nhiều như a-tăng-kỳ số cát sông Hằng, có uy đức lớn, đủ thần thông lớn; đồ cúng dường các vị sửa soạn hơn gấp bội những người trước. Ánh sáng thân thể, kỹ nhạc và đèn đuốc của các vị thần che lấp cả mặt trời mặt trăng, khiến chúng không hiện ra nữa. Họ rải hoa chiêm-bà (loài hoa màu vàng, rất thơm) xuống sông Hy-liên (con sông gần nơi Phật nhập Niết-bàn), rồi đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật và lui đứng một bên.

 Bấy giờ rừng sa-la ở thành Câu-thi-na đổi sang màu trắng như chim hạc trắng. Giữa hư không tự nhiên hiện ra những tòa nhà lầu gác bằng bảy báu, chạm trổ hoa văn rõ ràng đẹp đẽ; lan can chung quanh xen lẫn đủ thứ báu; dưới nhà có nhiều suối chảy và ao tắm, đầy những hoa sen tuyệt đẹp; giống như nước Uất-đơn-việt ở phương bắc (châu lục phía bắc, nơi người sống sung sướng an lạc), cũng như vườn Hoan Hỷ ở cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai của cõi Dục, nơi vua trời Đế Thích ngự). Lúc ấy khoảng giữa rừng sa-la được trang hoàng đủ thứ, rất đáng yêu thích, cũng như thế. Chư thiên, loài người, a-tu-la… đều thấy tướng Như Lai sắp nhập Niết-bàn, ai nấy đều thương cảm, buồn rầu không vui.

 Bấy giờ Tứ Thiên vương và Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) bảo nhau: "Các vị hãy xem chư thiên, người đời và a-tu-la đang sửa soạn cúng dường lớn, muốn cúng dường Như Lai lần cuối cùng. Chúng ta cũng nên cúng dường như thế. Nếu chúng ta được cúng dường lần cuối, thì đàn ba-la-mật (sự hoàn thiện hạnh bố thí, một trong những hạnh tu đưa đến bờ giác ngộ) sẽ được thành tựu viên mãn không khó." Bấy giờ đồ cúng dường của Tứ Thiên vương hơn gấp bội những người trước. Họ mang hoa mạn-đà-la và đại mạn-đà-la (các loài hoa trời, nhỏ và lớn, ai thấy cũng vui), hoa ca-chỉ-lâu-già và đại ca-chỉ-lâu-già, hoa mạn-thù-sa và đại mạn-thù-sa, hoa tán-đa-ni-ca và đại tán-đa-ni-ca, hoa Ái Lạc và đại Ái Lạc, hoa Phổ Hiền và đại Phổ Hiền, hoa Thời và đại Thời, hoa Hương Thành và đại Hương Thành, hoa Hoan Hỷ và đại Hoan Hỷ, hoa Phát Dục và đại Phát Dục, hoa Hương Túy và đại Hương Túy, hoa Phổ Hương và đại Phổ Hương, hoa lá vàng cõi trời, hoa long hoa, hoa cây ba-lợi-chất-đa (cây quý ở cõi trời Đao-lợi), hoa cây câu-tỳ-la; lại mang đủ thứ món ăn ngon quý, đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật. Ánh sáng của chư thiên ấy che lấp cả mặt trời mặt trăng, khiến chúng không hiện ra nữa. Họ muốn dùng những đồ cúng dường ấy để cúng dường Phật. Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không nhận. Khi ấy chư thiên không được toại nguyện, buồn rầu khổ não, lui đứng một bên.

 Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân cùng chư thiên cõi trời Ba mươi ba (tức cõi trời Đao-lợi, có ba mươi ba vị trời cai quản) sửa soạn đồ cúng dường cũng hơn gấp bội những người trước; hoa mang theo cũng như thế, hương thơm vi diệu rất đáng yêu thích. Họ mang theo cả điện Đắc Thắng và các điện nhỏ, đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, rồi bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con rất ưa thích, yêu quý và giữ gìn Đại thừa, chỉ mong Như Lai thương xót nhận thức ăn của chúng con." Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không nhận. Khi ấy chư thiên của Đế Thích không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên. Cho đến chư thiên ở tầng trời thứ sáu (tầng trời cao nhất của cõi Dục), đồ cúng dường lần lượt hơn những người trước: tràng phan báu, phướn, lọng; chiếc lọng báu nhỏ nhất che phủ cả bốn thiên hạ, lá phướn ngắn nhất dài quấn quanh bốn biển, cây tràng phan thấp nhất cao đến tầng trời Tự Tại; gió nhẹ thổi phướn phát ra âm thanh hay. Họ mang món ăn ngon quý đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chỉ mong Như Lai thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không nhận. Chư thiên ấy không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên.

 Lên đến tầng trời Hữu Đỉnh, các chúng trời Phạm (chư thiên ở cõi Sắc, cao hơn cõi Dục) còn lại cũng đều tụ hội. Bấy giờ Đại Phạm thiên vương (vua của các tầng trời Phạm) và các chúng trời Phạm khác phóng ánh sáng từ thân chiếu khắp bốn thiên hạ, khiến ánh sáng của người và trời trong cõi Dục (cõi của những loài còn ham muốn dục lạc), kể cả ánh sáng mặt trời mặt trăng, đều không hiện ra nữa. Họ mang các tràng phan báu, lụa màu, phướn, lọng; lá phướn ngắn nhất treo từ cung trời Phạm xuống tận giữa các cây sa-la. Họ đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chỉ mong Như Lai thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không nhận. Khi ấy các trời Phạm không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên. Bấy giờ vua a-tu-la Tỳ-ma-chất-đa cùng với vô số quyến thuộc lớn là a-tu-la, ánh sáng thân thể hơn cả trời Phạm, mang các tràng phan báu, lụa màu, phướn, lọng — chiếc lọng nhỏ nhất che phủ cả một nghìn thế giới — cùng món ăn ngon quý, đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, bạch Phật rằng: "Chỉ mong Như Lai thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không nhận. Các a-tu-la không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên.

 Bấy giờ ma vương Ba-tuần ở cõi Dục (vua của loài ma, chuyên phá hoại người tu đạo) cùng quyến thuộc là các thể nữ (cung nữ) cõi trời, vô lượng vô biên a-tăng-kỳ chúng, mở cửa địa ngục, ban nước trong mát, rồi bảo rằng: "Các ngươi nay không làm được gì cả, chỉ nên một lòng nhớ nghĩ đến Như Lai Ứng Chánh Biến Tri, lập lễ cúng dường cuối cùng với lòng vui theo, sẽ khiến các ngươi được an ổn trong đêm dài (ví với vòng sinh tử mê muội kéo dài)." Khi ấy ma Ba-tuần ở trong địa ngục trừ bỏ hết mọi dao kiếm và vô lượng khổ độc, đổ mưa dập tắt những ngọn lửa đang cháy hừng hực. Nhờ thần lực của Phật, hắn lại phát tâm này: khiến các quyến thuộc đều bỏ hết dao, kiếm, cung, nỏ, áo giáp, gậy gộc, giáo, mác, câu móc dài, chùy sắt, rìu, búa, bánh xe chiến, dây thòng lọng. Đồ cúng dường hắn mang theo hơn gấp bội tất cả những gì người và trời đã sửa soạn; chiếc lọng nhỏ nhất che phủ cả trung thiên thế giới (một nghìn tiểu thiên thế giới gộp lại). Hắn đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, bạch Phật rằng: "Chúng con nay yêu thích Đại thừa, giữ gìn Đại thừa. Bạch Thế Tôn, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật), vì muốn cúng dường, vì sợ hãi, vì muốn lừa người khác, vì tiền tài lợi lộc, hay vì làm theo người khác mà thọ nhận Đại thừa này, dù thật lòng hay giả dối, chúng con khi ấy sẽ vì những người đó mà trừ diệt sự sợ hãi, và nói thần chú như sau:"

 Trác chỉ, tra tra la trác chỉ, lư ha lệ, ma ha lư ha lệ, a la, già la, đa la, sa ha.

 "Thần chú này có thể giúp những người mất trí, những người sợ hãi, những người thuyết pháp, những người không để Chánh pháp dứt mất. Vì để hàng phục ngoại đạo (những người theo các học thuyết ngoài Phật giáo), vì để bảo vệ thân mình, vì để bảo vệ Chánh pháp, vì để bảo vệ Đại thừa mà nói thần chú như thế. Nếu ai giữ được thần chú này thì không còn sợ voi dữ; khi đến chốn đồng hoang, đầm vắng, chỗ hiểm trở cũng không sinh sợ hãi; cũng không có tai nạn nước, lửa, sư tử, hổ, sói, giặc cướp, hay tai họa từ vua quan. Bạch Thế Tôn, nếu ai giữ được thần chú này, đều có thể trừ diệt những nỗi sợ như thế. Bạch Thế Tôn, người giữ thần chú này, con sẽ bảo vệ họ như con rùa giấu sáu bộ phận (rùa rụt đầu, đuôi và bốn chân vào mai để tự bảo vệ). Bạch Thế Tôn, chúng con nay không phải vì dua nịnh mà nói những điều này. Người giữ thần chú này, con sẽ hết lòng thành giúp tăng thêm sức mạnh cho họ. Chỉ mong Như Lai thương xót nhận lần cúng dường cuối cùng của chúng con." Bấy giờ Phật bảo ma Ba-tuần: "Ta không nhận đồ ăn uống cúng dường của ngươi. Ta đã nhận thần chú mà ngươi nói, vì muốn đem an vui cho tất cả chúng sinh và cho bốn chúng (bốn hàng đệ tử Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di)." Phật nói xong, lặng thinh không nhận. Hắn thỉnh ba lần như thế, Phật đều không nhận. Khi ấy ma Ba-tuần không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên.

 Bấy giờ Đại Tự Tại thiên vương (vua trời Đại Tự Tại, ở tầng trời cao nhất cõi Sắc) cùng vô lượng vô biên quyến thuộc và các chúng trời, sửa soạn đồ cúng dường che lấp hết tất cả đồ cúng dường của trời Phạm, Đế Thích, bốn vị vua trời hộ thế, người, trời, tám bộ chúng (tám loài thần hộ pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già) và các loài phi nhân (những loài không phải người như quỷ thần). Đồ cúng dường của trời Phạm và Đế Thích giống như đống mực đặt cạnh vỏ ốc trắng, thảy đều không hiện ra nữa. Chiếc lọng báu nhỏ nhất có thể che phủ cả tam thiên đại thiên thế giới. Họ mang những đồ cúng dường như thế đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh vô số vòng, bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, đồ cúng dường nhỏ mọn mà chúng con dâng lên, ví như con muỗi cúng dường chúng con; cũng như có người lấy một vốc nước đổ vào biển lớn; như thắp một ngọn đèn nhỏ để giúp thêm cho trăm nghìn mặt trời; như vào những tháng xuân hè trăm hoa đua nở, có người mang một bông hoa thêm vào trăm hoa; như lấy hạt đình lịch đắp thêm cho núi Tu-di. Những việc ấy há có ích gì cho biển lớn, cho ánh mặt trời, cho trăm hoa, cho núi Tu-di? Bạch Thế Tôn, đồ cúng dường nhỏ mọn chúng con dâng lên nay cũng như thế. Dù đem hương hoa, kỹ nhạc, phướn lọng đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới mà cúng dường Như Lai, cũng còn chưa đáng kể. Vì sao? Vì Như Lai đã vì chúng sinh mà thường ở trong các đường ác như địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh chịu đủ khổ não. Vì thế, bạch Thế Tôn, xin Ngài thương xót nhận lễ cúng của chúng con."

 Bấy giờ ở phương đông, cách đây vô lượng vô số thế giới nhiều như số hạt bụi của a-tăng-kỳ số cát sông Hằng, có một cõi Phật tên là Ý Lạc Mỹ Âm. Đức Phật ở đó hiệu là Hư Không Đẳng Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến; bậc đáng được cúng dường; bậc biết đúng và biết khắp; bậc đầy đủ trí tuệ và đức hạnh; bậc đã khéo đi đến nơi an lành; bậc hiểu rõ thế gian; bậc cao tột không ai hơn; bậc khéo điều phục con người; bậc thầy của trời và người; bậc giác ngộ được cả đời tôn kính). Bấy giờ Đức Phật ấy liền bảo vị đại đệ tử bậc nhất rằng: "Này thiện nam tử, nay ông nên đến thế giới Ta-bà (thế giới của chúng ta, nghĩa là cõi phải chịu đựng nhiều khổ não) ở phương tây. Cõi ấy có Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Đức Phật ấy không lâu nữa sẽ nhập Niết-bàn. Này thiện nam tử, ông có thể mang theo cơm thơm của thế giới này; cơm ấy thơm ngon, ăn vào được an ổn; có thể đem thức ăn này dâng lên Đức Phật Thế Tôn ấy. Thế Tôn ăn xong sẽ nhập Niết-bàn. Này thiện nam tử, ông cũng nên lễ kính và thưa hỏi để giải quyết những điều còn nghi."

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Vô Biên Thân liền vâng lời Phật dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh bên phải ba vòng, rồi cùng vô lượng a-tăng-kỳ Bồ-tát từ nước ấy lên đường đến thế giới Ta-bà này. Ngay lúc ấy, mặt đất của tam thiên đại thiên thế giới ở đây chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển: lay động, trồi lên, vọt lên, chấn động, gầm vang, va đập). Khi ấy trong đại chúng, trời Phạm, Đế Thích, Tứ Thiên vương, ma vương Ba-tuần, Ma-hê-thủ-la (tức Đại Tự Tại thiên)… cả đại chúng như thế thấy đất rung chuyển, toàn thân lông dựng đứng, cổ họng và lưỡi khô khốc, kinh sợ run rẩy, ai cũng muốn chạy tán loạn bốn phương. Họ tự thấy thân mình không còn ánh sáng, mọi uy đức đều tiêu mất không còn gì. Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ; "Pháp vương tử" là người con kế thừa Đức Phật, bậc vua của Pháp) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, bảo đại chúng: "Này các thiện nam tử, các vị đừng sợ, các vị đừng sợ! Vì sao vậy? Ở phương đông, cách đây vô lượng vô số thế giới nhiều như số hạt bụi của a-tăng-kỳ số cát sông Hằng, có thế giới tên là Ý Lạc Mỹ Âm, Phật hiệu là Hư Không Đẳng Như Lai, Ứng Chánh Biến Tri, đủ mười danh hiệu. Ở đó có vị Bồ-tát tên là Vô Biên Thân, cùng vô lượng Bồ-tát muốn đến đây cúng dường Như Lai. Do sức uy đức của vị Bồ-tát ấy mà ánh sáng thân các vị đều không hiện ra nữa. Vì thế các vị nên vui mừng, đừng sợ hãi."

 Bấy giờ đại chúng đều từ xa trông thấy đại chúng của Đức Phật ấy, như soi thấy thân mình trong gương sáng. Khi ấy Văn-thù-sư-lợi lại bảo đại chúng: "Các vị nay thấy đại chúng của Đức Phật ấy cũng như thấy Đức Phật này. Nhờ thần lực của Phật, các vị lại sẽ được thấy vô lượng chư Phật ở chín phương kia cũng như thế." Bấy giờ đại chúng bảo nhau: "Khổ thay! Khổ thay! Thế gian trống vắng! Như Lai không lâu nữa sẽ nhập Niết-bàn."

 Lúc ấy tất cả đại chúng đều thấy Bồ-tát Vô Biên Thân và quyến thuộc. Từ mỗi lỗ chân lông trên thân vị Bồ-tát ấy mọc ra một hoa sen lớn. Mỗi hoa sen có bảy vạn tám nghìn thành ấp, chiều dài chiều rộng bằng nhau như thành Tỳ-da-li. Tường vách và các hào xen lẫn bảy báu; cây đa-la báu xếp thành bảy hàng; nhân dân đông đúc, an ổn, giàu có, vui vẻ. Vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, sắc vàng tía) được dùng làm vọng lâu trên thành; mỗi vọng lâu đều có đủ thứ cây rừng bằng bảy báu, hoa quả sum suê; gió nhẹ thổi qua phát ra âm thanh vi diệu, tiếng hòa nhã như nhạc trời. Nhân dân trong thành nghe tiếng ấy liền được hưởng niềm vui tuyệt diệu. Trong các hào đầy nước tuyệt hảo, trong sạch thơm tho như lưu ly thật. Trong nước có thuyền bằng bảy báu, mọi người ngồi thuyền vui chơi tắm gội, cùng nhau vui thú, sung sướng vô cùng. Lại có vô số hoa sen đủ màu: hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa câu-vật-đầu (sen vàng), hoa ba-đầu-ma (sen hồng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng); hoa to như bánh xe. Trên bờ hào có nhiều vườn rừng, mỗi vườn có năm ao suối; trong các ao lại có những hoa ưu-bát-la, câu-vật-đầu, ba-đầu-ma, phân-đà-lợi, hoa cũng to như bánh xe, hương thơm ngào ngạt rất đáng yêu thích. Nước trong sạch mềm mại bậc nhất, le le, nhạn, uyên ương vui đùa trong đó. Mỗi vườn đều có cung điện nhà cửa bằng đủ thứ báu; mỗi cung điện dài rộng bằng nhau, đủ bốn do-tuần. Tường vách đều làm bằng bốn thứ báu là vàng, bạc, lưu ly, pha lê; cửa sổ bằng vàng ròng, lan can bao quanh; nền lát ngọc mai khôi, rải cát vàng lên trên. Trong cung điện có nhiều suối chảy và ao tắm bằng bảy báu; bên mỗi ao đều có mười tám bậc thềm bằng vàng; vàng Diêm-phù-đàn làm cây chuối; giống như vườn Hoan Hỷ ở cõi trời Đao-lợi. Mỗi thành đều có tám vạn bốn nghìn vị vua; mỗi vị vua có vô số phu nhân, thể nữ, cùng nhau vui thú, hân hoan hưởng lạc. Nhân dân khác cũng thế, ai ở chỗ nấy cùng nhau vui thú. Chúng sinh ở đó không nghe tên gọi nào khác, chỉ thuần nghe tiếng Đại thừa cao tột. Trong mỗi hoa đều có một tòa sư tử, bốn chân tòa đều bằng lưu ly xanh biếc, trải áo trắng mềm mại lên tòa; áo ấy vi diệu, vượt hơn cả ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc, tức toàn bộ thế giới luân hồi). Trên mỗi tòa có một vị vua ngồi, dùng pháp Đại thừa giáo hóa chúng sinh. Có chúng sinh chép, giữ, đọc, tụng và tu hành đúng như lời dạy. Kinh điển Đại thừa được lưu truyền rộng khắp như thế.

 Bấy giờ Bồ-tát Vô Biên Thân an trí vô lượng chúng sinh như thế trên thân mình rồi, khiến họ từ bỏ niềm vui thế gian; ai nấy đều nói: "Khổ thay! Khổ thay! Thế gian trống vắng! Như Lai không lâu nữa sẽ nhập Niết-bàn." Bấy giờ Bồ-tát Vô Biên Thân, có vô lượng Bồ-tát vây quanh, sau khi hiện thần thông như thế, mang theo vô lượng đồ cúng dường và đồ ăn uống thơm ngon quý báu; ai được ngửi hương của thức ăn ấy thì mọi phiền não nhơ bẩn đều tiêu diệt. Nhờ sức thần thông của vị Bồ-tát ấy, tất cả đại chúng đều được thấy Bồ-tát Vô Biên Thân biến hóa như thế: thân to lớn vô biên, rộng như hư không. Ngoài chư Phật ra, không ai thấy được giới hạn của thân vị Bồ-tát ấy. Bấy giờ Bồ-tát Vô Biên Thân và quyến thuộc sửa soạn đồ cúng dường hơn gấp bội những người trước, đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, chắp tay cung kính bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chỉ mong Ngài thương xót nhận thức ăn của chúng con." Như Lai biết thời điểm, lặng thinh không nhận. Thỉnh ba lần như thế, Phật đều không nhận. Bấy giờ Bồ-tát Vô Biên Thân và quyến thuộc lui đứng một bên. Ở các thế giới chư Phật phương nam, phương tây, phương bắc cũng có vô lượng Bồ-tát Vô Biên Thân, mang đồ cúng dường hơn gấp bội những người trước, đến chỗ Phật, cho đến lui đứng một bên, cũng đều như thế.

 Bấy giờ nơi đất phước lành tốt đẹp giữa hai cây sa-la, dài rộng ba mươi hai do-tuần, đại chúng đông đầy không còn chỗ trống. Chỗ ngồi của Bồ-tát Vô Biên Thân bốn phương và quyến thuộc chỉ như đầu dùi, mũi kim hay hạt bụi nhỏ. Các vị đại Bồ-tát ở các thế giới chư Phật nhiều như hạt bụi khắp mười phương đều đến tụ hội; tất cả đại chúng ở cõi Diêm-phù-đề cũng đều đến tụ hội, chỉ trừ hai chúng của tôn giả Ma-ha Ca-diếp và tôn giả A-nan, cùng vua A-xà-thế và quyến thuộc. Thậm chí đến loài rắn độc nhìn một cái có thể giết người, bọ hung, rắn hổ, bọ cạp, và mười sáu loại người làm nghề ác (như giết mổ, săn bắn, chài lưới…) cũng đều đến tụ hội. Các thần đà-na-bà, a-tu-la… đều bỏ ý nghĩ ác, ai nấy sinh lòng từ, xem nhau như cha, như mẹ, như chị, như em. Chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới đối với nhau bằng lòng từ cũng như thế, chỉ trừ hạng nhất-xiển-đề (kẻ đã dứt hết căn lành, không tin nhân quả, rất khó cứu độ). Bấy giờ nhờ thần lực của Phật, đất đai khắp tam thiên đại thiên thế giới đều trở nên mềm mại, không có gò đống, đất cát, sỏi đá, gai góc, cỏ độc; được trang hoàng bằng đủ thứ báu, như thế giới Cực Lạc của Đức Phật Vô Lượng Thọ (tức Phật A-di-đà) ở phương tây. Lúc ấy đại chúng đều thấy các thế giới chư Phật nhiều như hạt bụi khắp mười phương, như soi thấy thân mình trong gương sáng; thấy các cõi Phật cũng như vậy.

 Bấy giờ ánh sáng năm màu phát ra từ miệng Như Lai chiếu rực che phủ cả đại hội, khiến ánh sáng thân của mọi người đều không hiện ra nữa; làm xong việc cần làm, ánh sáng lại trở vào miệng. Khi ấy chư thiên, loài người, cùng các hội chúng, a-tu-la… thấy ánh sáng của Phật lại trở vào miệng, đều vô cùng hoảng sợ, lông trên thân dựng đứng, lại nói rằng: "Ánh sáng của Như Lai phát ra rồi lại thu vào, không phải là không có nguyên do; ắt hẳn những việc cần làm ở mười phương đã làm xong, đó là tướng sắp nhập Niết-bàn lần cuối. Sao lại khổ thế này! Sao lại khổ thế này! Sao Thế Tôn một lúc lại bỏ bốn tâm vô lượng (bốn tấm lòng rộng lớn: từ – ban vui, bi – cứu khổ, hỷ – vui theo người, xả – buông bỏ không thiên vị), không nhận đồ cúng dường do người và trời dâng lên? Ánh mặt trời trí tuệ thánh thiện từ nay tắt hẳn, con thuyền Pháp cao tột chìm mất từ đây. Than ôi, đau đớn thay! Thế gian khổ lớn!" Họ giơ tay đấm ngực, kêu gào khóc lóc, tay chân

 run rẩy không tự giữ được, máu từ các lỗ chân lông trên thân chảy ra rơi xuống đất.

 Kinh Đại Bát Niết-bàn, quyển thứ nhất

 Kinh Đại Bát Niết-bàn, quyển thứ hai

 Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Đàm Vô Sấm, đời Bắc Lương (một nước ở miền tây bắc Trung Quốc, đầu thế kỷ V), dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video