Thiên 14 — Phẩm Hiện bệnh thứ 6

 Phẩm Hiện Bệnh (phẩm: chương trong kinh; "Hiện bệnh": Phật tỏ ra như đang có bệnh), thứ sáu.

 Bấy giờ Bồ-tát Ca-diếp (Bồ-tát: người tu hành đã phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi loài; Ca-diếp là tên vị Bồ-tát đứng ra thưa hỏi Phật trong kinh này) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), đức Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) đã thoát khỏi mọi bệnh tật, khổ đau đều đã dứt sạch, không còn sợ hãi gì nữa. Bạch Thế Tôn, mọi chúng sinh (mọi loài có sự sống và có tâm thức) có bốn mũi tên độc, đó là nguyên nhân sinh bệnh. Bốn thứ ấy là gì? Là tham muốn, giận dữ, ngu mê và kiêu ngạo.

 Hễ có nguyên nhân sinh bệnh thì có bệnh phát sinh, như: sốt nóng do ham muốn, bệnh phổi, hơi nghịch lên khó thở, nôn mửa; da thịt ngứa ngáy (?), trong lòng bứt rứt rối loạn; tiêu chảy, nấc nghẹn, tiểu tiện rỉ rả khó đi; mắt tai đau nhức, lưng đầy tức, bụng trướng; điên cuồng, khô kiệt gầy mòn (?), bị ma quỷ ám nhập. Các thứ bệnh của thân và tâm như thế, chư Phật Thế Tôn đều không còn có nữa.

 Vậy hôm nay vì cớ gì đức Như Lai lại dặn bảo Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) mà nói rằng: 'Ta nay đau lưng, các ông hãy vì đại chúng mà giảng pháp'? Có hai nhân duyên khiến người ta không bị bệnh khổ. Hai điều ấy là gì? Một là thương xót mọi chúng sinh, hai là đem thuốc thang cho người bệnh. Đức Như Lai từ xưa, trong vô lượng muôn ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể tính bằng năm tháng), đã tu đạo Bồ-tát, thường dùng lời nói dịu dàng thương mến để làm lợi cho chúng sinh, không để họ khổ não, và đem đủ thứ thuốc thang cho người bệnh. Cớ sao hôm nay lại tự nói mình có bệnh?

 Bạch Thế Tôn, người bệnh ở đời, hoặc ngồi hoặc nằm đều không yên chỗ, hoặc đòi ăn uống, hoặc dặn dò người nhà lo liệu sản nghiệp. Cớ sao đức Như Lai lại im lặng mà nằm, không dạy các đệ tử hàng Thanh văn (những đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát cho mình) về thi-ba-la-mật (hạnh giữ giới trọn vẹn, đưa người sang bờ giải thoát), về các tầng thiền, các pháp giải thoát, về tam-ma-bạt-đề (trạng thái nhập định sâu), và về việc tu các chính cần (bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều thiện chưa có, tăng điều thiện đã có)? Cớ sao không giảng những kinh điển Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", nhằm cứu độ hết thảy chúng sinh cùng thành Phật) sâu xa như thế này? Cớ sao đức Như Lai không dùng vô lượng phương tiện (những cách khéo léo để dẫn dắt người) mà dạy Đại Ca-diếp (vị đệ tử lớn của Phật), bậc vua voi trong loài người (ví người có đức lớn, đứng đầu đại chúng), cùng các bậc đại nhân khác, để họ không thối lui khỏi A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, hoàn toàn và chân chính của Phật)? Cớ sao không trị tội các tỳ-kheo (tu sĩ nam xuất gia) xấu ác đang nhận và cất giữ mọi thứ vật bất tịnh (những thứ người xuất gia không được giữ, như vàng bạc, tôi tớ, súc vật)?

 Bạch Thế Tôn, Ngài thật không có bệnh, sao lại im lặng nằm nghiêng bên phải? Các vị Bồ-tát, phàm đem thuốc thang cho người bệnh mà được căn lành (hạt giống điều thiện, gốc rễ sinh ra phúc lành), đều đem căn lành ấy thí cho chúng sinh, cùng hồi hướng (chuyển công đức mình có được về một mục đích cao cả) về nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết trọn vẹn mọi sự, tức trí tuệ của Phật), để trừ cho chúng sinh các phiền não chướng (sự ngăn trở con đường giác ngộ do các phiền não gây ra), nghiệp chướng (sự ngăn trở do những việc ác đã làm) và báo chướng (sự ngăn trở do quả báo xấu phải chịu).

 Phiền não chướng là: tham muốn, giận dữ, ngu mê; nổi giận, các thứ ràng buộc và che lấp tâm, bực bội nung nấu, ganh ghét, keo kiệt, gian xảo, nịnh bợ, không biết hổ với mình, không biết thẹn với người; mạn (cho mình hơn người kém mình), mạn mạn (cho mình hơn cả người hơn mình), bất như mạn (tự cho mình chỉ kém chút ít người hơn mình rất nhiều), tăng thượng mạn (chưa chứng đắc mà tự cho là đã chứng), ngã mạn (cậy vào cái "tôi" mà kiêu căng), tà mạn (không có đức mà cho mình có đức), kiêu mạn; buông lung, tự cao, oán hận, tranh cãi kiện tụng, tà mạng (người tu kiếm sống bằng cách không chính đáng), xu nịnh; giả vờ tỏ ra khác thường, lấy lợi để cầu lợi, mưu cầu bằng cách xấu, mưu cầu quá nhiều; không biết cung kính, không vâng theo lời dạy; gần gũi bạn xấu, tham lợi không biết chán, bị trói buộc khó gỡ; muốn những điều đáng ghét để muốn, tham những thứ tham xấu xa; thân kiến (chấp thân này là cái tôi thật), hữu kiến (chấp mọi thứ còn mãi) và vô kiến (chấp chết là hết); vươn vai, ham ngủ, ngáp dài, không vui; tham ăn uống, lòng mê muội u tối (?); tâm vướng vào những ý tưởng lạ, suy nghĩ không lành; thân và miệng làm nhiều điều ác, ưa nói nhiều; các giác quan tối tăm chậm chạp, lời nói phần nhiều hư dối; thường bị ý nghĩ tham dục, ý nghĩ giận dữ, ý nghĩ làm hại che lấp. Đó gọi là phiền não chướng.

 Nghiệp chướng là: căn bệnh của năm tội vô gián (năm tội cực nặng: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn — phạm phải thì đọa địa ngục chịu khổ không gián đoạn), những điều ác nặng nề. Báo chướng là: sinh vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (loài quỷ đói); phỉ báng chính pháp và làm nhất-xiển-đề (kẻ đã dứt hết căn lành, không tin nhân quả, không chịu tu). Đó gọi là báo chướng. Ba thứ chướng như thế gọi là bệnh lớn. Các vị Bồ-tát, trong vô lượng kiếp tu đạo giác ngộ, đem thuốc thang cho mọi người bệnh, thường phát nguyện thế này: 'Nguyện cho chúng sinh vĩnh viễn dứt hẳn bệnh nặng ba chướng như thế.'

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có công hạnh cao) khi tu đạo giác ngộ, đem thuốc thang cho mọi người bệnh, thường phát nguyện thế này: 'Nguyện cho chúng sinh vĩnh viễn dứt hết các bệnh, được thành thân kim cương (thân bền chắc không bao giờ hư hoại) của Như Lai.' Lại nguyện cho vô lượng chúng sinh làm vua thuốc mầu nhiệm, dứt trừ mọi bệnh nặng xấu ác. Nguyện cho chúng sinh được thuốc a-già-đà (thứ thuốc thần chữa được mọi bệnh, giải được mọi độc), nhờ sức thuốc ấy mà trừ được vô lượng thứ độc dữ. Lại nguyện cho chúng sinh không thối lui khỏi A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, mau thành tựu thuốc Phật vô thượng, tiêu trừ mọi mũi tên độc phiền não. Lại nguyện cho chúng sinh siêng năng tinh tấn, thành tựu tâm kim cương của Như Lai, làm thuốc mầu nhiệm chữa trị các bệnh, không để ai sinh ý tranh cãi. Cũng nguyện cho chúng sinh làm cây thuốc lớn, chữa trị mọi bệnh nặng xấu ác. Lại nguyện cho chúng sinh nhổ được mũi tên độc, thành tựu ánh sáng vô thượng của Như Lai. Lại nguyện cho chúng sinh được vào kho pháp sâu kín, là thuốc lớn trí tuệ của Như Lai.

 Bạch Thế Tôn, Bồ-tát đã như vậy trong vô lượng trăm nghìn muôn ức na-do-tha (số đếm cực lớn) kiếp, phát lời thệ nguyện ấy để cho chúng sinh đều không còn bệnh. Cớ sao hôm nay đức Như Lai lại nói ra rằng mình có bệnh?

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, người bệnh ở đời không thể ngồi dậy, cúi ngửa, đi đứng; ăn không vào, nước không nuốt được; cũng không thể dạy bảo con cái lo liệu gia nghiệp. Khi ấy cha mẹ, vợ con, anh em, bà con, bạn bè đều nghĩ người ấy ắt sẽ chết. Bạch Thế Tôn, đức Như Lai hôm nay cũng như thế: nằm nghiêng bên phải, không nói năng gì. Những kẻ ngu ở cõi Diêm-phù-đề (cõi đất loài người chúng ta đang sống) sẽ nghĩ rằng: 'Đức Như Lai Chánh giác (bậc giác ngộ chân chính) ắt sẽ nhập Niết-bàn (ở đây theo nghĩa người đời hiểu: Phật qua đời, mất hẳn)', và nghĩ rằng Ngài đã sinh rồi diệt hết. Nhưng tính Như Lai thật ra không rốt ráo đi vào chỗ diệt mất. Vì sao? Vì Như Lai thường còn, không biến đổi. Vì nhân duyên ấy, Ngài không nên nói rằng: 'Ta nay đau lưng.'

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, người bệnh ở đời thân thể gầy yếu suy kiệt, nằm ngửa hoặc nằm nghiêng trên giường chiếu, khi ấy người nhà sinh lòng chán ghét, nghĩ rằng người ấy ắt sẽ chết. Đức Như Lai hôm nay cũng như thế, sẽ bị chín mươi lăm phái ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo) khinh thường, cho rằng Ngài là vô thường. Các ngoại đạo ấy sẽ nói: 'Không bằng chúng ta: chúng ta lấy cái ngã (cái tôi chân thật thường hằng), tự tính (chất gốc sinh ra muôn vật), Tự Tại thiên (vị thần tạo hóa), thời gian, cực vi (hạt bụi nhỏ nhất cấu thành vật chất)… làm những thứ thường còn, không biến đổi. Còn Sa-môn Cồ-đàm (vị tu sĩ dòng họ Cồ-đàm, tức Phật; sa-môn: người xuất gia tu hành) thì bị vô thường đổi dời, là pháp có biến đổi.' Vì lẽ ấy, bạch Thế Tôn, hôm nay Ngài không nên im lặng nằm nghiêng bên phải.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, người bệnh ở đời thì tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành thân thể) tăng giảm, không điều hòa với nhau, gầy gò kiệt sức, vì thế không thể tùy ý ngồi dậy mà phải nằm trên giường chiếu. Còn tứ đại của Như Lai không gì là không điều hòa, sức lực đầy đủ, cũng không gầy yếu.

 Bạch Thế Tôn, như sức của mười con bò nhỏ không bằng sức một con bò lớn; sức mười con bò lớn không bằng sức một con bò xanh; sức mười con bò xanh không bằng sức một con voi thường; sức mười con voi thường không bằng sức một con voi rừng; sức mười con voi rừng không bằng sức một con voi hai ngà; sức mười con voi hai ngà không bằng sức một con voi bốn ngà; sức mười con voi bốn ngà không bằng sức một con voi trắng ở núi Tuyết; sức mười con voi trắng núi Tuyết không bằng sức một con hương tượng (loài voi lớn rất khỏe, thân tỏa mùi thơm); sức mười con hương tượng không bằng sức một con voi xanh; sức mười con voi xanh không bằng sức một con voi vàng; sức mười con voi vàng không bằng sức một con voi đỏ; sức mười con voi đỏ không bằng sức một con voi trắng; sức mười con voi trắng không bằng sức một con voi núi; sức mười con voi núi không bằng sức một con voi ưu-bát-la (tên một giống voi, mang tên hoa sen xanh); sức mười con voi ưu-bát-la không bằng sức một con voi câu-vật-đầu (giống voi mang tên hoa súng); sức mười con voi câu-vật-đầu không bằng sức một con voi phân-đà-lợi (giống voi mang tên hoa sen trắng); sức mười con voi phân-đà-lợi không bằng sức một lực sĩ trong loài người; sức mười lực sĩ trong loài người không bằng sức một vị bát-kiện-đề (một loại thần lực sĩ); sức mười vị bát-kiện-đề không bằng sức một vị Na-la-diên tám tay (vị thần có sức mạnh phi thường); sức mười vị Na-la-diên không bằng sức một đốt xương của Bồ-tát Thập trụ (Bồ-tát đã đạt bậc thứ mười, cao nhất trong các bậc tu của Bồ-tát).

 Các khớp xương trong thân mọi phàm phu (người thường chưa giác ngộ) thì khớp nọ không chạm tới khớp kia; khớp xương của lực sĩ trong loài người thì đầu khớp chạm nhau; các khớp thân bát-kiện-đề thì nối liền nhau; đầu khớp thân Na-la-diên thì móc chặt vào nhau; còn các khớp xương của Bồ-tát Thập trụ thì quấn kết như rồng cuộn. Vì thế sức của Bồ-tát là lớn nhất. Khi thế giới hình thành, từ tầng kim cương (tầng đất cứng chắc nhất ở đáy thế giới) nổi lên tòa kim cương, lên tới đạo tràng (nơi Phật thành đạo) dưới cây bồ-đề. Bồ-tát ngồi lên đó rồi, tâm liền đạt được mười trí lực (mười năng lực hiểu biết đặc biệt chỉ Phật mới có).

 Đức Như Lai hôm nay không nên giống như trẻ thơ. Trẻ thơ ngu dại không biết gì, không nói được gì, vì lẽ ấy dù nằm ngửa nằm nghiêng tùy ý cũng không ai chê trách. Đức Như Lai Thế Tôn có trí tuệ lớn soi sáng tất cả, là rồng trong loài người, đủ uy đức lớn, thành tựu thần thông (năng lực siêu phàm), là bậc tiên nhân vô thượng, đã dứt hẳn lưới nghi, đã nhổ mũi tên độc, đi đứng an nhiên, dáng vẻ oai nghiêm đầy đủ, đạt được vô sở úy (sự không sợ hãi trước bất cứ điều gì khi giảng pháp). Nay cớ sao lại nằm nghiêng bên phải, khiến trời và người buồn rầu khổ não?" Bấy giờ Bồ-tát Ca-diếp liền ở trước Phật nói bài kệ (bài thơ ngắn trong kinh) rằng:

 "Cồ-đàm bậc Thánh đức lớn lao, xin Ngài đứng dậy giảng pháp mầu.

 Chẳng nên như trẻ nhỏ, như người bệnh nằm trên giường chiếu.

 Bậc Điều ngự (người khéo chế ngự, dạy dỗ người khác), Thầy của trời và người, lại nằm nghiêng giữa hai cây (hai cặp cây sa-la nơi Phật sắp nhập Niết-bàn),

 Kẻ phàm phu ngu thấp trông thấy, sẽ bảo rằng Ngài ắt nhập Niết-bàn.

 Họ không biết kinh điển Phương đẳng (kinh điển Đại thừa, giáo lý rộng lớn bình đẳng), chỗ hành rất sâu xa của Phật,

 Chẳng thấy kho bí mật sâu kín, như người mù chẳng thấy đường đi.

 Chỉ có các vị Bồ-tát, như Văn-thù-sư-lợi và những vị khác,

 Mới hiểu được điều sâu xa này, ví như người bắn giỏi trúng ngay đích.

 Các đức Thế Tôn ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), đều lấy lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài) làm gốc.

 Lòng đại từ đại bi như thế, nay đang ở nơi đâu?

 Nếu không có lòng đại bi, thì chẳng được gọi là Phật.

 Nếu Phật hẳn phải nhập Niết-bàn mà mất đi, thì chẳng được gọi là thường còn.

 Chỉ mong đấng Vô thượng tôn, thương xót nhận lời thỉnh của chúng con,

 Làm lợi ích cho chúng sinh, dẹp phục các ngoại đạo."

 Bấy giờ đức Thế Tôn, lòng đại bi thấm đẫm, biết rõ những điều mỗi chúng sinh đang nghĩ, muốn thuận theo họ để làm lợi ích rốt ráo, liền từ chỗ nằm ngồi dậy, ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi). Nét mặt tươi vui như khối vàng nung chảy, diện mạo đoan nghiêm như vầng trăng tròn, hình dáng trong sạch không chút bợn nhơ, phóng ánh sáng lớn tràn khắp hư không. Ánh sáng ấy rực rỡ hơn trăm nghìn mặt trời, chiếu đến các cõi Phật ở phương đông, nam, tây, bắc, bốn phương góc, phương trên và phương dưới, ban cho chúng sinh ngọn đuốc trí tuệ lớn, khiến họ đều diệt được bóng tối vô minh (sự mê muội không thấy chân lý), khiến trăm nghìn ức na-do-tha chúng sinh an trụ vững vàng trong tâm cầu giác ngộ không thối lui.

 Khi ấy đức Thế Tôn, tâm không chút nghi ngại như vua sư tử, lấy ba mươi hai tướng của bậc đại nhân và tám mươi vẻ đẹp phụ (những nét tướng tốt đặc biệt trên thân Phật) trang nghiêm thân mình. Trên thân Ngài, từ mỗi lỗ chân lông đều mọc ra một hoa sen. Hoa ấy vi diệu, mỗi hoa có nghìn cánh, toàn màu vàng ròng, cọng bằng lưu ly (thứ ngọc quý màu xanh), nhụy bằng kim cương, đài bằng ngọc mai khôi (thứ ngọc đỏ), hình to tròn như bánh xe. Các hoa sen ấy đều phóng ra đủ thứ ánh sáng nhiều màu: xanh, vàng, đỏ, trắng, tím, màu pha lê.

 Các ánh sáng ấy đều chiếu khắp tới địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, khổ không gián đoạn), địa ngục Tưởng (địa ngục mà tội nhân bị giết rồi sống lại để chịu khổ tiếp), địa ngục Hắc thằng (địa ngục dây đen, tội nhân bị căng dây đen rồi cưa xẻ), địa ngục Chúng hợp (địa ngục núi ép), địa ngục Khiếu hoán (địa ngục kêu gào), địa ngục Đại khiếu hoán (địa ngục kêu gào lớn), địa ngục Tiêu nhiệt (địa ngục nóng đốt), địa ngục Đại tiêu nhiệt (địa ngục nóng đốt lớn). Chúng sinh trong tám địa ngục này thường bị các khổ dồn ép, như bị thiêu nấu, nướng lửa, chém đâm, lột da (?). Gặp ánh sáng ấy rồi, các khổ như thế đều tiêu diệt không còn sót, được an ổn mát mẻ, vui sướng vô cùng. Trong ánh sáng ấy giảng nói kho bí mật của Như Lai, rằng mọi chúng sinh đều có Phật tính (bản tính có thể thành Phật vốn sẵn trong mỗi chúng sinh). Chúng sinh nghe xong liền mạng chung, sinh vào cõi người, cõi trời.

 Cho đến tám địa ngục băng lạnh, đó là địa ngục A-ba-ba, địa ngục A-tra-tra, địa ngục A-la-la, địa ngục A-bà-bà (bốn tên này mô phỏng tiếng rên rỉ vì rét), địa ngục Ưu-bát-la, địa ngục Ba-đầu-ma, địa ngục Câu-vật-đầu, địa ngục Phân-đà-lợi (bốn tên này lấy theo màu các loài hoa sen, ví da thịt tội nhân bị rét làm nứt nẻ, đổi màu). Chúng sinh trong đó thường bị cái rét hành hạ, thân thể nứt toác vỡ nát, lại tàn hại lẫn nhau. Gặp ánh sáng ấy rồi, các khổ như thế cũng tiêu diệt không còn sót, liền được ấm áp dễ chịu vừa thân. Trong ánh sáng ấy cũng nói kho bí mật của Như Lai, rằng mọi chúng sinh đều có Phật tính. Chúng sinh nghe xong liền mạng chung, sinh vào cõi người, cõi trời. Khi ấy, ở cõi Diêm-phù-đề này và các thế giới khác, tất cả địa ngục đều trống không, không còn ai chịu tội, trừ hạng nhất-xiển-đề.

 Chúng sinh ngạ quỷ bị đói khát dồn ép, tóc quấn quanh mình, trăm nghìn năm chưa từng được nghe đến tên nước uống. Gặp ánh sáng ấy rồi, đói khát liền hết. Trong ánh sáng ấy cũng nói kho bí mật sâu kín của Như Lai, rằng mọi chúng sinh đều có Phật tính. Chúng sinh nghe xong liền mạng chung, sinh vào cõi người, cõi trời, khiến cõi ngạ quỷ cũng đều trống không, trừ những kẻ phỉ báng kinh điển chân chính Đại thừa Phương đẳng. Chúng sinh súc sinh giết hại lẫn nhau, ăn thịt lẫn nhau, gặp ánh sáng ấy rồi, lòng giận dữ đều tắt. Trong ánh sáng ấy cũng nói kho bí mật của Như Lai, rằng mọi chúng sinh đều có Phật tính. Chúng sinh nghe xong liền mạng chung, sinh vào cõi người, cõi trời. Lúc ấy loài súc sinh cũng hết sạch, trừ những kẻ phỉ báng chính pháp.

 Trong mỗi hoa sen ấy đều có một vị Phật, vầng hào quang tròn rộng một tầm (khoảng một sải tay), sắc vàng rực rỡ, vi diệu đoan nghiêm, cao tột không gì sánh, có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ trang nghiêm thân. Các đức Thế Tôn ấy, có vị ngồi, có vị đi, có vị nằm, có vị đứng; có vị phát tiếng sấm, có vị tuôn mưa, có vị phóng tia chớp, có vị nổi gió, có vị tỏa khói lửa, thân như đống lửa; có vị hiện ra các núi bằng bảy thứ báu, ao, suối, sông nước, núi rừng cây cối; có vị hiện ra cõi nước bằng bảy thứ báu, thành ấp, làng xóm, cung điện, nhà cửa; có vị hiện ra voi, ngựa, sư tử, cọp, sói, công, phượng hoàng và các loài chim; có vị hiện ra cảnh khiến mọi chúng sinh ở cõi Diêm-phù-đề đều thấy địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ; có vị hiện ra sáu tầng trời cõi Dục (sáu cõi trời thuộc thế giới còn ham muốn).

 Lại có những đức Thế Tôn giảng rằng ấm, giới, nhập (các cách phân loại thân tâm và cảnh vật: năm uẩn tạo nên con người, mười tám giới, mười hai nhập) có nhiều tai hại; có vị giảng pháp Tứ thánh đế (bốn chân lý cao cả: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ); có vị giảng nhân duyên của các pháp; có vị giảng rằng các nghiệp và phiền não đều do nhân duyên mà sinh; có vị giảng về ngã và vô ngã (có cái tôi chân thật và không có cái tôi chân thật); có vị giảng về hai pháp khổ và vui; có vị giảng về thường và vô thường; có vị giảng về tịnh và bất tịnh (trong sạch và không trong sạch). Lại có những đức Thế Tôn vì các Bồ-tát mà giảng sáu ba-la-mật (sáu hạnh hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) mà họ cần tu; có vị giảng công đức mà các đại Bồ-tát đạt được; có vị giảng công đức mà chư Phật Thế Tôn đạt được; có vị giảng công đức mà hàng Thanh văn đạt được; có vị giảng về việc thuận theo Nhất thừa (con đường duy nhất đưa mọi người cùng thành Phật); có vị giảng về Ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) thành đạo.

 Có đức Thế Tôn hông trái phun nước, hông phải phun lửa; có vị thị hiện lúc mới sinh, lúc xuất gia, lúc ngồi nơi đạo tràng dưới cây bồ-đề, lúc chuyển bánh xe pháp mầu (tức giảng pháp), lúc nhập Niết-bàn. Có đức Thế Tôn rống tiếng sư tử (lời giảng quả quyết, không gì lay chuyển), khiến trong hội này có người chứng quả thứ nhất, quả thứ hai, quả thứ ba, cho đến quả thứ tư (bốn quả vị thánh của hàng Thanh văn, từ thấp lên cao: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán). Có vị giảng vô lượng nhân duyên ra khỏi sinh tử. Bấy giờ, ở cõi Diêm-phù-đề này, mọi chúng sinh gặp ánh sáng ấy rồi: người mù thấy được hình sắc, người điếc nghe được âm thanh, người câm nói được, người què đi được, người nghèo được của cải, người keo kiệt biết bố thí, người hay giận có lòng từ, người không tin sinh lòng tin. Thế giới như vậy không còn một chúng sinh nào làm điều ác, trừ hạng nhất-xiển-đề.

 Bấy giờ tất cả trời, rồng, quỷ thần, Càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), A-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay giận dữ, hiếu chiến), Ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng), Khẩn-na-la (loài thần ca hát), Ma-hầu-la-già (loài thần rắn lớn), La-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người), Kiện-đà (một loài quỷ thần (?)), Ưu-ma-đà (loài quỷ làm người điên loạn), A-bà-ma-la (loài quỷ gây bệnh động kinh), người và các loài không phải người, đều cùng đồng thanh cất lời rằng: "Lành thay, lành thay! Đấng Thiên tôn vô thượng làm lợi ích rất nhiều." Nói xong, họ hớn hở vui mừng, người thì hát, người thì múa, người thì xoay chuyển thân mình, đem đủ thứ hoa rải lên Phật và chúng tăng, đó là: hoa ưu-bát-la (sen xanh) cõi trời, hoa câu-vật-đầu (hoa súng), hoa ba-đầu-ma (sen hồng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoa mạn-đà-la và hoa đại mạn-đà-la (loại hoa trời màu trắng, nhỏ và lớn), hoa mạn-thù-sa và hoa đại mạn-thù-sa (loại hoa trời màu đỏ, mềm mại), hoa tản-đà-na và hoa đại tản-đà-na (tên hoa trời (?)), hoa lô-chi-na và hoa đại lô-chi-na (tên hoa trời (?)), hoa thơm và hoa rất thơm, hoa vừa ý và hoa rất vừa ý, hoa ưa nhìn và hoa rất ưa nhìn, hoa đoan nghiêm và hoa đoan nghiêm bậc nhất. Lại rải các thứ hương, đó là: trầm hương, hương đa-già-lâu (một loại cây thơm), chiên-đàn (gỗ đàn hương), uất kim (nghệ thơm), hương pha trộn nhiều thứ, hương tụ ở bờ biển (?). Lại đem cờ báu, phướn, lọng cõi trời, cùng âm nhạc của chư thiên: đàn tranh, sáo, sênh, đàn sắt, đàn không hầu, trống, kèn, để cúng dường Phật, rồi nói kệ rằng:

 "Con nay cúi đầu lạy bậc Đại tinh tấn, bậc Vô thượng chánh giác, Lưỡng túc tôn (đấng tôn quý nhất trong loài hai chân, tức trong loài người và trời),

 Điều mà đại chúng trời người không biết, chỉ có Cồ-đàm mới hiểu thấu.

 Thế Tôn xưa kia vì chúng con, trong vô lượng kiếp tu khổ hạnh,

 Sao một sớm buông bỏ lời thề gốc, mà bỏ mạng muốn vào Niết-bàn?

 Mọi chúng sinh không thể thấy, kho bí mật của chư Phật Thế Tôn,

 Vì nhân duyên ấy khó thoát ra, xoay vần sinh tử, rơi vào đường ác.

 Như Phật đã dạy, các A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, quả vị cao nhất của hàng Thanh văn), tất cả đều sẽ đến Niết-bàn.

 Chỗ hành sâu xa của Phật như thế, phàm phu ngu thấp ai biết được?

 Ngài ban cho chúng sinh pháp cam lồ (nước bất tử của cõi trời, ví giáo pháp cứu khổ), để dứt trừ các phiền não.

 Ai đã uống được cam lồ ấy, chẳng còn chịu sinh, già, bệnh, chết.

 Đức Như Lai Thế Tôn dùng nó, chữa trị trăm nghìn vô lượng chúng sinh,

 Khiến mọi bệnh nặng của họ, thảy đều tiêu diệt không còn sót.

 Thế Tôn từ lâu đã lìa bệnh khổ, nên được gọi là Phật thứ bảy (vị thứ bảy trong bảy đức Phật quá khứ gần đây, tính từ Phật Tỳ-bà-thi).

 Chỉ mong hôm nay Ngài tuôn mưa pháp, thấm nhuần hạt giống công đức của chúng con."

 Vì thế đại chúng cùng trời người, thỉnh như vậy xong liền im lặng đứng chờ.

 Khi nói bài kệ ấy, tất cả chư Phật trong đài hoa sen, từ cõi Diêm-phù-đề cho tới cõi trời Tịnh cư (các tầng trời cao, nơi ở của những bậc thánh không còn trở lại cõi dục), đều nghe thấy. Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Ca-diếp: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử (người con trai hiền thiện — lời Phật gọi người nghe pháp), ông đã có đủ trí tuệ sâu xa vi diệu như thế, không bị các ma và ngoại đạo phá hoại. Này thiện nam tử, ông đã an trụ vững vàng, không bị mọi luồng gió tà ác làm nghiêng lay. Này thiện nam tử, ông đã thành tựu tài biện thuyết ưa giảng nói, đã từng cúng dường vô lượng chư Phật Thế Tôn trong quá khứ, nhiều như cát sông Hằng, vì thế mới hỏi được Như Lai Chánh giác nghĩa lý như vậy.

 Này thiện nam tử, ta từ vô lượng vô biên ức na-do-tha trăm nghìn muôn kiếp về trước đã trừ gốc bệnh, vĩnh viễn lìa việc nằm tựa. Ca-diếp! Vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm được) về trước, có Phật ra đời hiệu là Vô Thượng Thắng Như Lai, Ứng cúng (bậc xứng đáng được cúng dường), Chánh biến tri (bậc hiểu biết chân chính khắp mọi sự), Minh hạnh túc (bậc đầy đủ trí sáng và đức hạnh), Thiện thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế gian giải (bậc hiểu thấu thế gian), Vô thượng sĩ (bậc cao tột không ai hơn), Điều ngự trượng phu (bậc khéo chế ngự, dạy dỗ người), Thiên nhân sư (thầy của trời và người), Phật, Thế Tôn. Ngài vì các Thanh văn mà giảng kinh Đại Niết-bàn Đại thừa này, chỉ bày, phân tích, làm sáng tỏ nghĩa lý. Lúc ấy ta cũng là một vị Thanh văn của đức Phật ấy, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) kinh Đại Niết-bàn này, đọc tụng thông thuộc, chép thành kinh sách, rộng vì người khác chỉ bày, phân tích, giảng giải nghĩa lý. Ta đem căn lành ấy hồi hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Này thiện nam tử, từ đó đến nay ta chưa từng vì nghiệp duyên phiền não xấu ác mà rơi vào đường ác, phỉ báng chính pháp, làm nhất-xiển-đề, chịu thân hoàng môn (người bị hoạn), thân không có căn (không có bộ phận sinh dục) hay thân hai căn (mang cả hai giới tính), phản nghịch cha mẹ, giết A-la-hán, phá tháp, phá tăng đoàn, làm thân Phật chảy máu, phạm bốn trọng cấm (bốn giới nặng nhất của người xuất gia: dâm dục, trộm cắp, giết người, nói dối là mình đã chứng thánh). Từ đó đến nay thân tâm an ổn, không có khổ não. Ca-diếp! Ta nay thật không có bệnh tật gì. Vì sao vậy? Vì chư Phật Thế Tôn từ lâu đã xa lìa mọi bệnh tật.

 Ca-diếp! Các chúng sinh ấy không biết giáo lý bí mật của Đại thừa Phương đẳng, nên cho rằng Như Lai thật sự có bệnh. Ca-diếp! Như nói Như Lai là sư tử trong loài người, nhưng Như Lai thật ra không phải sư tử; lời nói như thế chính là giáo lý bí mật của Như Lai. Ca-diếp! Như nói Như Lai là rồng lớn trong loài người, nhưng ta đã bỏ nghiệp ấy từ vô lượng kiếp. Ca-diếp! Như nói Như Lai là người, là trời, nhưng ta thật chẳng phải người, chẳng phải trời, cũng chẳng phải quỷ thần, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già; chẳng phải ngã, chẳng phải mạng sống, chẳng phải cái được nuôi lớn, chẳng phải con người, chẳng phải chủ thể (những khái niệm ngoại đạo dùng để chỉ cái tôi chân thật); chẳng phải làm, chẳng phải không làm; chẳng phải nhận, chẳng phải không nhận; chẳng phải Thế Tôn, chẳng phải Thanh văn; chẳng phải nói, chẳng phải không nói. Những lời như thế đều là giáo lý bí mật của Như Lai.

 Ca-diếp! Như nói Như Lai giống như biển lớn, như vua núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), nhưng Như Lai thật chẳng có vị mặn, chẳng giống núi đá; nên biết lời ấy cũng là giáo lý bí mật của Như Lai. Ca-diếp! Như nói Như Lai giống hoa phân-đà-lợi (hoa sen trắng), nhưng ta thật chẳng phải hoa phân-đà-lợi; lời nói như thế chính là giáo lý bí mật của Như Lai. Ca-diếp! Như nói Như Lai giống như cha mẹ, nhưng Như Lai thật chẳng phải cha mẹ; lời nói như thế cũng là giáo lý bí mật của Như Lai. Ca-diếp! Như nói Như Lai là người lái thuyền lớn, nhưng Như Lai thật chẳng phải người lái thuyền; lời nói như thế cũng là giáo lý bí mật của Như Lai. Ca-diếp! Như nói Như Lai giống như người đứng đầu đoàn buôn, nhưng Như Lai thật chẳng phải người đứng đầu đoàn buôn; lời nói như thế cũng là giáo lý bí mật của Như Lai. Ca-diếp! Như nói Như Lai hàng phục được ma, nhưng Như Lai thật không có lòng ác muốn bắt kẻ khác khuất phục; lời nói như thế đều là giáo lý bí mật của Như Lai. Ca-diếp! Như nói Như Lai chữa được ung nhọt, nhưng ta thật chẳng phải thầy chữa ung nhọt; lời nói như thế cũng là giáo lý bí mật của Như Lai.

 Ca-diếp! Như ta từng nói: nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân khéo tu sửa nghiệp thân, miệng, ý, thì lúc bỏ mạng, dù bà con đem thi hài đi, hoặc thiêu bằng lửa, hoặc ném xuống nước lớn, hoặc vứt nơi bãi tha ma cho cáo, sói, chim thú tranh nhau ăn, nhưng tâm, ý, thức (phần tinh thần của con người) liền sinh vào cõi lành. Mà pháp thuộc về tâm ấy thật ra không đi không đến, cũng không có chỗ đến; thật chỉ là trước sau giống nhau, nối tiếp nhau, hình tướng không khác. Lời nói như thế chính là giáo lý bí mật của Như Lai. Ca-diếp! Nay ta nói có bệnh cũng như vậy, cũng là giáo lý bí mật của Như Lai. Vì thế ta mới dặn bảo Văn-thù-sư-lợi: 'Ta nay đau lưng, các ông hãy vì bốn chúng (bốn hạng đệ tử: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) mà giảng pháp.'

 Ca-diếp! Như Lai Chánh giác thật không có bệnh mà nằm nghiêng bên phải, cũng không rốt ráo đi vào chỗ diệt mất. Ca-diếp! Đại Niết-bàn này chính là thiền định (trạng thái tâm lắng yên, tập trung sâu) rất sâu xa của chư Phật. Thiền định như thế không phải chỗ mà hàng Thanh văn, Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe Phật dạy) có thể với tới. Ca-diếp! Trước đây ông hỏi vì sao Như Lai nằm tựa không dậy, không đòi ăn uống, không dặn dò người nhà lo liệu sản nghiệp. Ca-diếp! Tính của hư không cũng không ngồi dậy, không đòi ăn uống, không dặn dò người nhà lo liệu sản nghiệp; cũng không đi đến, sinh diệt, già trẻ, hiện ra mất đi, tổn hại hư hoại, cởi mở hay trói buộc; cũng không tự nói, không nói cho người khác; không tự hiểu, không làm người khác hiểu; chẳng phải khỏe, chẳng phải bệnh. Này thiện nam tử, chư Phật Thế Tôn cũng như thế, giống như hư không, làm sao lại có các bệnh khổ được?

 Ca-diếp! Ở đời có ba hạng người bệnh khó chữa: một là phỉ báng Đại thừa, hai là phạm năm tội nghịch (năm tội cực nặng: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn), ba là nhất-xiển-đề. Ba thứ bệnh ấy là nặng nhất trong đời, đều không phải thứ mà Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát chữa được. Này thiện nam tử, ví như có thứ bệnh ắt chết, khó chữa: dù có người chăm bệnh, có thuốc men vừa ý, hay không có người chăm bệnh, không có thuốc men vừa ý, thứ bệnh ấy nhất định không chữa được; nên biết người ấy ắt chết, không còn nghi ngờ. Này thiện nam tử, ba hạng người ấy cũng như thế: dù có Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát giảng pháp hay không giảng pháp, cũng không thể khiến họ phát tâm cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Ca-diếp! Ví như người bệnh, nếu có người chăm bệnh, có thuốc men vừa ý thì có thể khỏi; nếu không có ba thứ ấy thì không khỏi được. Hàng Thanh văn, Duyên giác cũng như thế: được nghe pháp từ Phật và Bồ-tát rồi thì liền phát được tâm cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; không nghe pháp thì không phát tâm được. Ca-diếp! Ví như người bệnh, dù có người chăm bệnh, có thuốc men vừa ý, hay không có người chăm bệnh, không có thuốc men vừa ý, đều khỏi được cả. Có một hạng người cũng như thế: dù gặp hay không gặp Thanh văn, gặp hay không gặp Duyên giác, gặp hay không gặp Bồ-tát, gặp hay không gặp Như Lai, được nghe pháp hay không được nghe pháp, đều tự nhiên thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Đó là những người, hoặc vì bản thân, hoặc vì người khác, hoặc vì sợ hãi, hoặc vì lợi lộc, hoặc vì nịnh bợ, hoặc để lừa người, mà chép kinh Đại Niết-bàn này, thọ trì, đọc tụng, cúng dường, cung kính và giảng cho người khác.

 Ca-diếp! Có năm hạng người, đối với kinh Đại Niết-bàn Đại thừa này, là chỗ hành có bệnh, chứ chẳng phải Như Lai. Năm hạng ấy là gì? Một là người dứt được ba kết (ba thứ trói buộc: chấp thân là cái tôi, chấp giữ những giới cấm sai lầm, và hoài nghi), chứng quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, bậc đã vào dòng thánh), không rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, qua lại cõi người cõi trời bảy lần rồi dứt hẳn các khổ, vào Niết-bàn. Ca-diếp! Đó gọi là hạng người thứ nhất, chỗ hành có bệnh. Người này trong tương lai, qua tám vạn kiếp sẽ thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Ca-diếp! Hạng người thứ hai là người dứt được ba kết, làm mỏng tham, giận, si, chứng quả Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai), gọi là "một lần qua lại" (chỉ còn trở lại cõi đời một lần), rồi dứt hẳn các khổ, vào Niết-bàn. Ca-diếp! Đó gọi là hạng người thứ hai, chỗ hành có bệnh. Người này trong tương lai, qua sáu vạn kiếp sẽ thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Ca-diếp! Hạng người thứ ba là người dứt được năm hạ kết (năm thứ trói buộc vào cõi dục: chấp thân là cái tôi, chấp giới cấm sai lầm, hoài nghi, tham dục, giận dữ), chứng quả A-na-hàm (quả thánh thứ ba, bậc không trở lại cõi dục nữa), không còn trở lại cõi này, dứt hẳn các khổ, vào Niết-bàn. Đó gọi là hạng người thứ ba, chỗ hành có bệnh. Người này trong tương lai, qua bốn vạn kiếp sẽ thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Ca-diếp! Hạng người thứ tư là người dứt hẳn tham muốn, giận dữ, ngu mê, chứng quả A-la-hán, phiền não không còn sót, vào Niết-bàn, nhưng không phải là hạnh một mình như kỳ lân (ví người tu tự giác ngộ một mình, như con thú một sừng sống đơn độc). Đó gọi là hạng người thứ tư, chỗ hành có bệnh. Người này trong tương lai, qua hai vạn kiếp sẽ thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Ca-diếp! Hạng người thứ năm là người dứt hẳn tham muốn, giận dữ, ngu mê, chứng đạo Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ ở thời không có Phật ra đời, không giảng dạy cho ai), phiền não không còn sót, vào Niết-bàn, thật là hạnh một mình như kỳ lân. Đó gọi là hạng người thứ năm, chỗ hành có bệnh. Người này trong tương lai, qua mười nghìn kiếp sẽ thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Ca-diếp! Đó gọi là hạng người thứ năm, chỗ hành có bệnh, chứ chẳng phải Như Lai."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video